{"id":203,"date":"2002-05-26T14:52:14","date_gmt":"2002-05-26T12:52:14","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=203"},"modified":"2016-07-23T14:53:51","modified_gmt":"2016-07-23T12:53:51","slug":"yeni-safak-roeportaji-islam-tartisildikca-daha-da-guecleniyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=203","title":{"rendered":"Yeni \u015eafak R\u00f6portaj: \u0130slam, tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131k\u00e7a daha da g\u00fc\u00e7leniyor"},"content":{"rendered":"

R\u00f6portaj: Mustafa Karaalio\u011flu 26 may\u0131s 2002\/ Pazar<\/strong>
\n1954 y\u0131l\u0131nda Manisa’da do\u011fdu. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u0130slami muhitlerle tan\u0131\u015ft\u0131 ve kendi deyimiyle bu tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k onun hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. O g\u00fcnden beri, b\u0131kmadan usanmadan okuyor. Mezunu oldu\u011fu Ankara \u0130lahiyat’ta profes\u00f6rl\u00fc\u011fe kadar akademik kariyer yapt\u0131. 2 y\u0131l da Suudi Arabistan’da \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi g\u00f6revinde bulundu. \u00d6zellikle \u0130slamiyat Dergisi’ndeki makalelerinde dile getirdi\u011fi yenilik\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle dikkat \u00e7ekiyor. Prof. K\u0131rba\u015fo\u011flu, bu konuda \u015f\u00f6yle diyor: “Modernist olarak biliniyorum. Ama ben modernistli\u011fi tamamen metodik anlamda kabul ederim. Yoksa k\u00fclt\u00fcrel olarak gelenek\u00e7iyim. Biz ancak, y\u00f6ntem konusunda ve \u0130slam’\u0131 21.y\u00fczy\u0131l\u0131n \u015fartlar\u0131nda ya\u015fanabilirli\u011fini sa\u011flama ad\u0131na modernist olarak g\u00f6r\u00fclebiliriz.” 20 civar\u0131nda akademisyenden olu\u015fan \u0130slamiyat, temel hareket noktas\u0131 bilimsellik olan son derece faal bir grup. \u0130slamiyat Dergisi 5.y\u0131l\u0131n\u0131 doldurdu, Kitabiyat ad\u0131 alt\u0131nda da bilimsel kitaplar yay\u0131nl\u0131yorlar. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen b\u00fct\u00fcn ilim adamlar\u0131 ile akademik ili\u015fki i\u00e7indeler.<\/strong><\/p>\n

Bilmen ve Akseki ilmihalleri bug\u00fcne hitap etmiyor <\/strong>
\n\u00d6mer Nasuhi Bilmen ve Ahmed Hamdi Akseki ilmihalleri 21. y\u00fczy\u0131la yaz\u0131lm\u0131\u015f ilmihaller de\u011fil. Daha \u00e7ok 8. 9. y\u00fczy\u0131la ait bilgiler i\u00e7eriyor. \u00c7o\u011funlu\u011fu Arap\u00e7a yaz\u0131lm\u0131\u015f f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015f. Okuyan\u0131, Arap\u00e7a biliyor varsay\u0131yor ya da sadaka i\u00e7in hurma ve kuru \u00fcz\u00fcm\u00fc \u00f6rnek veriyor. \u0130lmihali g\u00fcncellemek zorunday\u0131z. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zel hallerinden bahseden ilmihalleri bile erkekler yazm\u0131\u015f. Bu durum asr-\u0131 saadetle mukayese edildi\u011finde bir gerileme. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ‘asr-\u0131 saadet’te bu konuda otorite Hz. Ay\u015fe’dir. Kad\u0131n o toplumda \u00e7ok aktif. Cuma namaz\u0131na geliyor. Hatta, peygamberimiz kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ocuklarla birlikte bayram namaz\u0131na gelmesini istiyor.<\/strong><\/p>\n

Hem d\u00een\u00ee, hem de sek\u00fcler alandaki takiyyenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin tek yolu var, o da a\u00e7\u0131kl\u0131k. \u0130slam ne kadar tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131l\u0131rsa o kadar g\u00fc\u00e7leniyor. 14 as\u0131rl\u0131k tecr\u00fcbemiz, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck oldu\u011funda \u0130slam fikriyat\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fini ve zenginli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Diyanet, sizin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir g\u00fcncel dini meseleler isti\u015fare toplant\u0131s\u0131 yapt\u0131. Amac\u0131 da \u015fu: “Problemleri sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak ve toplumu ayd\u0131nlat\u0131p ve m\u00fc\u015fterek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmek.” \u0130slami meselelere \u00e7\u00f6z\u00fcm b\u00f6yle mi tarif edilir?<\/strong><\/p>\n

Toplant\u0131y\u0131 gayet iyi \u00f6zetleyen bir ifade bu. Bunlar\u0131n hepsi tart\u0131\u015f\u0131larak hesaplanarak bulunan c\u00fcmleler. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 bir\u00e7ok problem ya\u015f\u0131yor ve bunlar\u0131n hepsi de \u00e7\u00f6z\u00fcm bekliyor. \u00d6ncelikli konu da bu meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in izlenmesi gereken yolu bulmakt\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in bir iyi niyet ve irade var ama y\u00f6ntem belirlenebilmi\u015f de\u011fil.<\/p>\n

Sizi epeyi heyecanland\u0131rm\u0131\u015fa benziyor…<\/strong><\/p>\n

Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse heyecanlanmam \u015f\u00f6yle dursun \u00e7ok moralimi de bozdu. Fakat sonradan ne oldu bilmiyorum, sanki bir sihirli el dokundu ve oturumlar birden ak\u0131\u015fkanl\u0131k kazand\u0131 ve ilerledik\u00e7e daha da iyi oldu. O anlamda heyecanland\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n

\u015eiddetli \u00e7at\u0131\u015fma halinde olan hocalar b\u00fcy\u00fck bir uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Bu nas\u0131l oldu?<\/strong><\/p>\n

Bunu ben de anlayamad\u0131m. Kesinlikle sihirli bir el de\u011fdi. Toplumda demek ki bir talep vard\u0131 ve biz de bundan etkilendik. \u0130\u015fin do\u011frusu kimse de \u00e7at\u0131\u015fma falan istemiyor.<\/p>\n

Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in bir y\u00f6ntem bulabildiniz mi peki?<\/strong><\/p>\n

\u015eimdi, “bir y\u00f6ntem olu\u015ftural\u0131m da herkes bu y\u00f6ntemi al\u0131p b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131 otomatik olarak \u00e7\u00f6zs\u00fcn” diye bir beklenti i\u00e7ine girmemek laz\u0131m. Konular, tarihsellik ve b\u00fct\u00fcnsellik meseleleri ele al\u0131nd\u0131. Bug\u00fcne kadar, bir konuyu g\u00fcndeme al\u0131rken ayetleri tek tek de\u011ferlendirdik. B\u00f6yle olunca herke ayn\u0131 konuda Kur’an’da kendi fikrini destekleyecek ayet bulabilir. Ama, o konuyla ilgili lehte aleyhte b\u00fct\u00fcn ayetleri bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda uzla\u015fma \u015fans\u0131 daha fazlad\u0131r. Zaten, \u015fer’i deliller tarif edilirken “ayet-hadis”denmemi\u015f, “Kur’an-s\u00fcnnet” denmi\u015ftir. Tek ayete bakarsan\u0131z yan\u0131labilirsiniz, kitaba bakman\u0131z gerekir.<\/p>\n

Art\u0131k, “vatanda\u015f sorunlar\u0131 i\u00e7in a\u00e7s\u0131n Kur’an’\u0131 baks\u0131n” demiyorsunuz. Bu, bir anlamda mealcili\u011fin iflas\u0131 anlam\u0131na m\u0131 geliyor?<\/strong><\/p>\n

Hem iflas\u0131 hem de zaferi. Zaferi \u00e7\u00fcnk\u00fc, Kur’an’\u0131n g\u00fcndeme girmesinde mealci denilen kesimin b\u00fcy\u00fck rol\u00fc var. Tabi\u00ee, daha \u00f6ncesinde Selefi bir Kur’an ve s\u00fcnnete d\u00f6n\u00fc\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 Abduh’lar Re\u015fit R\u0131za’lar var. Ama gerek Selefiler’in gerek Mealciler’in Kur’an’a gidi\u015f i\u00e7in bir y\u00f6ntemleri yok. Sadece Kur’an ve s\u00fcnnete d\u00f6n\u00fc\u015f noktas\u0131nda kal\u0131rsan\u0131z o da “Kur’an \u0130slam’\u0131”ya da “S\u00fcnnet \u0130slam’\u0131” diye dayatmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Herkesin ayn\u0131 \u015fekilde anlad\u0131\u011f\u0131 \u0130slam varm\u0131\u015f gibi.<\/p>\n

‘Dinde reform’ slogan\u0131 da etkisizle\u015fti mi art\u0131k?<\/strong><\/p>\n

Bu gibi kavramlar, dilimizde sab\u0131kal\u0131. Bence bunlar rahats\u0131zl\u0131k do\u011fruyorsa bunlardan vazge\u00e7mek laz\u0131m. Abant toplant\u0131s\u0131nda bir karar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131: \u0130slam’la ilgili her t\u00fcrl\u00fc yorumu yapmak sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar’\u0131n tekelindedir. Kimse M\u00fcsl\u00fcmanlar’a bir dayatma yapamaz. \u0130slam’da yeni bir yorum \u00e7\u0131kacaksa bunu kendili\u011fimizden yapaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Prof. Ya\u015far Nuri \u00d6zt\u00fcrk, Diyanet toplant\u0131s\u0131nda bug\u00fcne kadar savundu\u011fu fikirlerin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ger\u00e7ekten b\u00f6yle mi oldu?<\/strong><\/p>\n

Prensip olarak, ger\u00e7ek bir bilim adam\u0131n\u0131n “ben” demesini kabul etmem. Tabi\u00ee ki bu iddias\u0131 ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yor. B\u0131rak\u0131n Ya\u015far Nuri Bey’i, fikirlerinden beslendi\u011fi H\u00fcseyin Atay ve S\u00fcleyman Ate\u015f’in g\u00f6r\u00fc\u015flerine bile zemin haz\u0131rlayan ve \u00e7ok eskilere giden bir bilim gelene\u011fi var. 18.y\u00fczy\u0131la giden bir damar var. Dahas\u0131, “yeni”diye s\u00f6ylenen ve toplant\u0131da da g\u00fcndeme gelen \u015feyler gelenekte de var. Bir\u00e7oklar\u0131 yaz\u0131ld\u0131, \u00e7izildi de.<\/p>\n

Sizdeki bu iyiniyeti g\u00f6r\u00fcnce, \u0130slam’\u0131 protestanla\u015ft\u0131rma ve beyazla\u015ft\u0131rma vs. gibi projeleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in kendimi komplo teorisyeni gibi hissetmeye ba\u015flad\u0131m…<\/strong><\/p>\n

Ba\u015ftan beri buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc, H\u0131ristiyanl\u0131k d\u00fcnyevi hayata dair iddialar\u0131 olmayan bir din g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde. Oysa \u0130slamiyet toplumsal talepleri olan normatif bir y\u00f6ne sahip. Mesela, haks\u0131z kazanc\u0131n her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc, zulm\u00fcn her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc haramd\u0131r ve devlet ya da piyasa bunlar\u0131 bir y\u00f6ntem olarak uygulayamaz. \u0130slam’\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc ve direnen yan\u0131 var. Bir dinin modern \u015fartlarda alabora olmas\u0131, ya da protestanla\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil.<\/p>\n

\u00dczerinizde bir konjonkt\u00fcr etkisi ya da havas\u0131 ya da kendili\u011finizden bunu dikkate almak gibi bir bask\u0131 hissettiniz mi?<\/strong><\/p>\n

Ben ne fak\u00fcltemde, ne dergi \u00e7\u0131kar\u0131rken ne de herhangi bir platformda b\u00f6yle bir bask\u0131 hissetmedim. Belki bir-iki ba\u015fka toplant\u0131da b\u00f6yle giri\u015fimlerin izleri g\u00f6r\u00fcld\u00fc ama hi\u00e7 dikkate almad\u0131m. Her toplant\u0131 mutlaka izleniyordur. Bu y\u00fczden ben her zaman a\u00e7\u0131kl\u0131ktan yanay\u0131m. Do\u011frusu, d\u0131\u015far\u0131da ne konu\u015fuyorsam i\u00e7eride de onu konu\u015fmakt\u0131r.<\/p>\n

Gelenekle modernite aras\u0131ndaki hat boyu nas\u0131l \u00e7izilebilir? Gelene\u011fe nereden sald\u0131r\u0131l\u0131yor, modernite nereden \u00e7\u0131k\u0131\u015f buluyor?<\/strong><\/p>\n

Hayat veren ve ayn\u0131 zamanda can alan bir soru bu. O toplant\u0131da \u0130slami konular\u0131n gelenek ve modernizm ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edildi. Modernizm denilen daha ak\u0131lc\u0131 ve ele\u015ftirel bir damard\u0131r ve bunun bizim gelene\u011fimizdeki ad\u0131 tecdit’tir. Hz.\u00d6mer’le ba\u015flayan Hz Ali, \u0130mam-\u0131 Azam, Mutezile ve Zeydiye ile devam eden rey ehli. Bu, naslar\u0131 esas alan ama bunu yorumlamada akl\u0131 kullanan bir ak\u0131md\u0131r. Bug\u00fcn Abduhlar, \u0130kballer, Re\u015fit R\u0131za’lar\u0131n k\u00f6kleri buraya kadar var\u0131r. Bug\u00fcn, temel de\u011ferlerimiz olan Kur’an ve s\u00fcnneti muhafaza eden ama bununla birlikte 14 as\u0131rl\u0131k miras\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamal\u0131y\u0131z. Ama asla gelene\u011fi toptan reddetmek de\u011fil. Bu arada… Birtak\u0131m mahalli cemaat liderleri ve hocalar\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131n da bu toplant\u0131lara ve benzeri s\u00fcre\u00e7lere kat\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorum. G\u00fcneydo\u011fu’da pek\u00e7ok medrese vard\u0131r ve buralarda kaynaklara vak\u0131f insanlar vard\u0131r. \u015eafilik ulemas\u0131 da ya da Alevilik temsilcileri de kat\u0131lmal\u0131.<\/p>\n

“Devrim” diye ilan edien \u015feylerin \u00e7o\u011fu asl\u0131nda s\u0131radan inananlar\u0131n bildi\u011fi hususlar. Galiba toplumun bir kesimi de n\u00fcfus ka\u011f\u0131tlar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olan dini ke\u015ffediyor. Ne dersiniz?<\/strong><\/p>\n

Kesinlikle b\u00f6yle. Bu da g\u00f6steriyor ki toplum dindarla\u015fmak istiyor. Bunun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mam\u0131z laz\u0131m. Hayat\u0131n ritmi h\u0131zland\u0131 ve insanlar\u0131n \u00e7ok okuma vakitleri yok. Bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcp \u0130slam’\u0131n temel de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131 kalarak bu \u015fartlara g\u00f6re birtak\u0131m uyarlamalar yapmal\u0131y\u0131z. Hi\u00e7 k\u0131lamamaktansa, vakitleri birle\u015ftirme ruhsat\u0131 b\u00f6yledir. Gerekirse mezhep kal\u0131plar\u0131n\u0131 da geni\u015fletelim. S\u00fcnnili\u011fin d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6nerilere de kulak verilebilir. Kad\u0131ndan da devlet reisi olabilece\u011fini s\u00f6yleyen Hariciler’in \u015eebibiye kolu mu hak, yoka kad\u0131ndan devlet ba\u015fkan\u0131 olmaz diyen S\u00fcnniler mi hak? Ne yap\u0131p yap\u0131p her \u015feyi bilimsel zemine oturtmal\u0131y\u0131z.<\/p>\n

S\u00fcrekli, “bilimsel” diyorsunuz. Neden, “ilmi” kelimesini kullanm\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Hakl\u0131s\u0131n\u0131z… Burada bir dil al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ya da bilin\u00e7 \u015fartlanmas\u0131 var. \u0130lmi demem laz\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kelimeye daha yak\u0131n\u0131m.<\/p>\n

Toplant\u0131n\u0131z\u0131n sonu\u00e7 bildirisinde ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorununu a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmedi\u011finiz i\u00e7in ele\u015ftiri ald\u0131n\u0131z. Bu niye yaz\u0131lmad\u0131?<\/strong><\/p>\n

Tam aksine, sadece ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc de\u011fil her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla T\u00fcrk toplumundaki kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve e\u011fitim hakk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc engelin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 istendi. Bunu M\u00fcsl\u00fcmanlar’\u0131n daha kapsay\u0131c\u0131 bir s\u00f6yleme do\u011fru ilerledi\u011fi \u015feklinde de yorumlayabilirsiniz. Bask\u0131lar\u0131n, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma konseptine ve cumhuriyet ilkelerine ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenerek; bunlar\u0131n \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve cumhuriyetin gere\u011fi oldu\u011funu iddia edenlere de bir cevap verilmi\u015ftir. Nas\u0131l okudu\u011funuza ba\u011fl\u0131 yani…<\/p>\n

Tabi\u00ee insanlar\u0131n can\u0131 yanm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in sat\u0131r aralar\u0131n\u0131 okumalar\u0131n\u0131 bekleyemezsiniz. Siz, bunu nas\u0131l okuyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Gayet tabi\u00ee. Ben o maddeyi, “ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcne serbestlik getirilmelidir” \u015feklinde anl\u0131yorum ve bunun yasaktan yana olan inanlara kar\u015f\u0131 da bir vurgu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00f6yle bir ifade, bence daha kapsaml\u0131 ve etkili olmu\u015ftur.<\/p>\n

http:\/\/www.yenisafak.com\/arsiv\/2002\/mayis\/27\/roportaj.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

R\u00f6portaj: Mustafa Karaalio\u011flu 26 may\u0131s 2002\/ Pazar 1954 y\u0131l\u0131nda Manisa’da do\u011fdu. K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta \u0130slami muhitlerle tan\u0131\u015ft\u0131 ve kendi deyimiyle bu tan\u0131\u015f\u0131kl\u0131k onun hayat\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirdi. O g\u00fcnden beri, b\u0131kmadan usanmadan okuyor. Mezunu oldu\u011fu Ankara \u0130lahiyat’ta profes\u00f6rl\u00fc\u011fe kadar akademik kariyer yapt\u0131. 2 y\u0131l da Suudi Arabistan’da \u00f6\u011fretim \u00fcyeli\u011fi g\u00f6revinde bulundu. \u00d6zellikle \u0130slamiyat Dergisi’ndeki makalelerinde dile getirdi\u011fi yenilik\u00e7i g\u00f6r\u00fc\u015fleriyle dikkat \u00e7ekiyor. Prof. K\u0131rba\u015fo\u011flu, bu konuda \u015f\u00f6yle diyor: “Modernist olarak biliniyorum. Ama ben modernistli\u011fi tamamen metodik anlamda kabul ederim. Yoksa k\u00fclt\u00fcrel olarak gelenek\u00e7iyim. Biz ancak, y\u00f6ntem konusunda ve \u0130slam’\u0131 21.y\u00fczy\u0131l\u0131n \u015fartlar\u0131nda ya\u015fanabilirli\u011fini sa\u011flama ad\u0131na modernist olarak g\u00f6r\u00fclebiliriz.” 20 civar\u0131nda akademisyenden olu\u015fan \u0130slamiyat, temel hareket noktas\u0131 bilimsellik olan son derece faal bir grup. \u0130slamiyat Dergisi 5.y\u0131l\u0131n\u0131 doldurdu, Kitabiyat ad\u0131 alt\u0131nda da bilimsel kitaplar yay\u0131nl\u0131yorlar. D\u00fcnyan\u0131n \u00f6nde gelen b\u00fct\u00fcn ilim adamlar\u0131 ile akademik ili\u015fki i\u00e7indeler. Bilmen ve Akseki ilmihalleri bug\u00fcne hitap etmiyor \u00d6mer Nasuhi Bilmen ve Ahmed Hamdi Akseki ilmihalleri 21. y\u00fczy\u0131la yaz\u0131lm\u0131\u015f ilmihaller de\u011fil. Daha \u00e7ok 8. 9. y\u00fczy\u0131la ait bilgiler i\u00e7eriyor. \u00c7o\u011funlu\u011fu Arap\u00e7a yaz\u0131lm\u0131\u015f f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131ndan \u00e7evrilmi\u015f. Okuyan\u0131, Arap\u00e7a biliyor varsay\u0131yor ya da sadaka i\u00e7in hurma ve kuru \u00fcz\u00fcm\u00fc \u00f6rnek veriyor. \u0130lmihali g\u00fcncellemek zorunday\u0131z. D\u00fc\u015f\u00fcnsenize kad\u0131nlar\u0131n \u00f6zel hallerinden bahseden ilmihalleri bile erkekler yazm\u0131\u015f. Bu durum asr-\u0131 saadetle mukayese edildi\u011finde bir gerileme. \u00c7\u00fcnk\u00fc, ‘asr-\u0131 saadet’te bu konuda otorite Hz. Ay\u015fe’dir. Kad\u0131n o toplumda \u00e7ok aktif. Cuma namaz\u0131na geliyor. Hatta, peygamberimiz kad\u0131nlar\u0131n \u00e7ocuklarla birlikte bayram namaz\u0131na gelmesini istiyor. Hem d\u00een\u00ee, hem de sek\u00fcler alandaki takiyyenin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7menin tek yolu var, o da a\u00e7\u0131kl\u0131k. \u0130slam ne kadar tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131l\u0131rsa o kadar g\u00fc\u00e7leniyor. 14 as\u0131rl\u0131k tecr\u00fcbemiz, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck oldu\u011funda \u0130slam fikriyat\u0131n\u0131n geli\u015fti\u011fini ve zenginli\u011fin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Diyanet, sizin de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131z bir g\u00fcncel dini meseleler isti\u015fare toplant\u0131s\u0131 yapt\u0131. Amac\u0131 da \u015fu: “Problemleri sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcme kavu\u015fturmak ve toplumu ayd\u0131nlat\u0131p ve m\u00fc\u015fterek bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirmek.” \u0130slami meselelere \u00e7\u00f6z\u00fcm b\u00f6yle mi tarif edilir? Toplant\u0131y\u0131 gayet iyi \u00f6zetleyen bir ifade bu. Bunlar\u0131n hepsi tart\u0131\u015f\u0131larak hesaplanarak bulunan c\u00fcmleler. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 bir\u00e7ok problem ya\u015f\u0131yor ve bunlar\u0131n hepsi de \u00e7\u00f6z\u00fcm bekliyor. \u00d6ncelikli konu da bu meselelerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in izlenmesi gereken yolu bulmakt\u0131r. \u00c7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in bir iyi niyet ve irade var ama y\u00f6ntem belirlenebilmi\u015f de\u011fil. Sizi epeyi heyecanland\u0131rm\u0131\u015fa benziyor… Do\u011frusunu s\u00f6ylemek gerekirse heyecanlanmam \u015f\u00f6yle dursun \u00e7ok moralimi de bozdu. Fakat sonradan ne oldu bilmiyorum, sanki bir sihirli el dokundu ve oturumlar birden ak\u0131\u015fkanl\u0131k kazand\u0131 ve ilerledik\u00e7e daha da iyi oldu. O anlamda heyecanland\u0131\u011f\u0131m\u0131 s\u00f6yleyebilirim. \u015eiddetli \u00e7at\u0131\u015fma halinde olan hocalar b\u00fcy\u00fck bir uyum i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131n\u0131z. Bu nas\u0131l oldu? Bunu ben de anlayamad\u0131m. Kesinlikle sihirli bir el de\u011fdi. Toplumda demek ki bir talep vard\u0131 ve biz de bundan etkilendik. \u0130\u015fin do\u011frusu kimse de \u00e7at\u0131\u015fma falan istemiyor. Sorunlar\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in bir y\u00f6ntem bulabildiniz mi peki? \u015eimdi, “bir y\u00f6ntem olu\u015ftural\u0131m da herkes bu y\u00f6ntemi al\u0131p b\u00fct\u00fcn sorunlar\u0131 otomatik olarak \u00e7\u00f6zs\u00fcn” diye bir beklenti i\u00e7ine girmemek laz\u0131m. Konular, tarihsellik ve b\u00fct\u00fcnsellik meseleleri ele al\u0131nd\u0131. Bug\u00fcne kadar, bir konuyu g\u00fcndeme al\u0131rken ayetleri tek tek de\u011ferlendirdik. B\u00f6yle olunca herke ayn\u0131 konuda Kur’an’da kendi fikrini destekleyecek ayet bulabilir. Ama, o konuyla ilgili lehte aleyhte b\u00fct\u00fcn ayetleri bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde ele ald\u0131\u011f\u0131n\u0131zda uzla\u015fma \u015fans\u0131 daha fazlad\u0131r. Zaten, \u015fer’i deliller tarif edilirken “ayet-hadis”denmemi\u015f, “Kur’an-s\u00fcnnet” denmi\u015ftir. Tek ayete bakarsan\u0131z yan\u0131labilirsiniz, kitaba bakman\u0131z gerekir. Art\u0131k, “vatanda\u015f sorunlar\u0131 i\u00e7in a\u00e7s\u0131n Kur’an’\u0131 baks\u0131n” demiyorsunuz. Bu, bir anlamda mealcili\u011fin iflas\u0131 anlam\u0131na m\u0131 geliyor? Hem iflas\u0131 hem de zaferi. Zaferi \u00e7\u00fcnk\u00fc, Kur’an’\u0131n g\u00fcndeme girmesinde mealci denilen kesimin b\u00fcy\u00fck rol\u00fc var. Tabi\u00ee, daha \u00f6ncesinde Selefi bir Kur’an ve s\u00fcnnete d\u00f6n\u00fc\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131 Abduh’lar Re\u015fit R\u0131za’lar var. Ama gerek Selefiler’in gerek Mealciler’in Kur’an’a gidi\u015f i\u00e7in bir y\u00f6ntemleri yok. Sadece Kur’an ve s\u00fcnnete d\u00f6n\u00fc\u015f noktas\u0131nda kal\u0131rsan\u0131z o da “Kur’an \u0130slam’\u0131”ya da “S\u00fcnnet \u0130slam’\u0131” diye dayatmaya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Herkesin ayn\u0131 \u015fekilde anlad\u0131\u011f\u0131 \u0130slam varm\u0131\u015f gibi. ‘Dinde reform’ slogan\u0131 da etkisizle\u015fti mi art\u0131k? Bu gibi kavramlar, dilimizde sab\u0131kal\u0131. Bence bunlar rahats\u0131zl\u0131k do\u011fruyorsa bunlardan vazge\u00e7mek laz\u0131m. Abant toplant\u0131s\u0131nda bir karar al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131: \u0130slam’la ilgili her t\u00fcrl\u00fc yorumu yapmak sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar’\u0131n tekelindedir. Kimse M\u00fcsl\u00fcmanlar’a bir dayatma yapamaz. \u0130slam’da yeni bir yorum \u00e7\u0131kacaksa bunu kendili\u011fimizden yapaca\u011f\u0131z. Prof. Ya\u015far Nuri \u00d6zt\u00fcrk, Diyanet toplant\u0131s\u0131nda bug\u00fcne kadar savundu\u011fu fikirlerin tart\u0131\u015f\u0131l\u0131p kararla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Ger\u00e7ekten b\u00f6yle mi oldu? Prensip olarak, ger\u00e7ek bir bilim adam\u0131n\u0131n “ben” demesini kabul etmem. Tabi\u00ee ki bu iddias\u0131 ger\u00e7e\u011fi yans\u0131tm\u0131yor. B\u0131rak\u0131n Ya\u015far Nuri Bey’i, fikirlerinden beslendi\u011fi H\u00fcseyin Atay ve S\u00fcleyman Ate\u015f’in g\u00f6r\u00fc\u015flerine bile zemin haz\u0131rlayan ve \u00e7ok eskilere giden bir bilim gelene\u011fi var. 18.y\u00fczy\u0131la giden bir damar var. Dahas\u0131, “yeni”diye s\u00f6ylenen ve toplant\u0131da da g\u00fcndeme gelen \u015feyler gelenekte de var. Bir\u00e7oklar\u0131 yaz\u0131ld\u0131, \u00e7izildi de. Sizdeki bu iyiniyeti g\u00f6r\u00fcnce, \u0130slam’\u0131 protestanla\u015ft\u0131rma ve beyazla\u015ft\u0131rma vs. gibi projeleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm i\u00e7in kendimi komplo teorisyeni gibi hissetmeye ba\u015flad\u0131m… Ba\u015ftan beri buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc, H\u0131ristiyanl\u0131k d\u00fcnyevi hayata dair iddialar\u0131 olmayan bir din g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fcnde. Oysa \u0130slamiyet toplumsal talepleri olan normatif bir y\u00f6ne sahip. Mesela, haks\u0131z kazanc\u0131n her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc, zulm\u00fcn her t\u00fcrl\u00fcs\u00fc haramd\u0131r ve devlet ya da piyasa bunlar\u0131 bir y\u00f6ntem olarak uygulayamaz. \u0130slam’\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc ve direnen yan\u0131 var. Bir dinin modern \u015fartlarda alabora olmas\u0131, ya da protestanla\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. \u00dczerinizde bir konjonkt\u00fcr etkisi ya da havas\u0131 ya da kendili\u011finizden bunu dikkate almak gibi bir bask\u0131 hissettiniz mi? Ben ne fak\u00fcltemde, ne dergi \u00e7\u0131kar\u0131rken ne de herhangi bir platformda b\u00f6yle bir bask\u0131 hissetmedim. Belki bir-iki ba\u015fka toplant\u0131da b\u00f6yle giri\u015fimlerin izleri g\u00f6r\u00fcld\u00fc ama hi\u00e7 dikkate almad\u0131m. Her toplant\u0131 mutlaka izleniyordur. Bu y\u00fczden ben her zaman a\u00e7\u0131kl\u0131ktan yanay\u0131m. Do\u011frusu, d\u0131\u015far\u0131da ne konu\u015fuyorsam i\u00e7eride de onu konu\u015fmakt\u0131r. Gelenekle modernite aras\u0131ndaki hat boyu nas\u0131l \u00e7izilebilir? Gelene\u011fe nereden sald\u0131r\u0131l\u0131yor, modernite nereden \u00e7\u0131k\u0131\u015f buluyor? Hayat veren ve ayn\u0131 zamanda can alan bir soru bu. O toplant\u0131da \u0130slami konular\u0131n gelenek ve modernizm ba\u011flam\u0131nda ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 kabul edildi. Modernizm denilen daha ak\u0131lc\u0131 ve ele\u015ftirel bir damard\u0131r ve bunun bizim gelene\u011fimizdeki ad\u0131 tecdit’tir. Hz.\u00d6mer’le ba\u015flayan Hz Ali, \u0130mam-\u0131 Azam, Mutezile ve Zeydiye ile devam eden rey ehli. Bu, naslar\u0131 esas alan ama bunu yorumlamada akl\u0131 kullanan bir ak\u0131md\u0131r. Bug\u00fcn Abduhlar, \u0130kballer, Re\u015fit R\u0131za’lar\u0131n k\u00f6kleri buraya kadar var\u0131r. Bug\u00fcn, temel de\u011ferlerimiz olan Kur’an ve s\u00fcnneti muhafaza eden ama bununla birlikte 14 as\u0131rl\u0131k miras\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamal\u0131y\u0131z. Ama asla gelene\u011fi toptan reddetmek de\u011fil. Bu arada… Birtak\u0131m mahalli cemaat liderleri ve hocalar\u0131m\u0131z var. Bunlar\u0131n da bu toplant\u0131lara ve benzeri s\u00fcre\u00e7lere kat\u0131lmas\u0131n\u0131 istiyorum. G\u00fcneydo\u011fu’da pek\u00e7ok medrese vard\u0131r ve buralarda kaynaklara vak\u0131f insanlar vard\u0131r. \u015eafilik ulemas\u0131 da ya da Alevilik temsilcileri de kat\u0131lmal\u0131. “Devrim” diye ilan edien \u015feylerin \u00e7o\u011fu asl\u0131nda s\u0131radan inananlar\u0131n bildi\u011fi hususlar. Galiba toplumun bir kesimi de n\u00fcfus ka\u011f\u0131tlar\u0131nda yaz\u0131l\u0131 olan dini ke\u015ffediyor. Ne dersiniz? Kesinlikle b\u00f6yle. Bu da g\u00f6steriyor ki toplum dindarla\u015fmak istiyor. Bunun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7mam\u0131z laz\u0131m. Hayat\u0131n ritmi h\u0131zland\u0131 ve insanlar\u0131n \u00e7ok okuma vakitleri yok. Bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6r\u00fcp \u0130slam’\u0131n temel de\u011ferlerine ba\u011fl\u0131 kalarak bu \u015fartlara g\u00f6re birtak\u0131m uyarlamalar yapmal\u0131y\u0131z. Hi\u00e7 k\u0131lamamaktansa, vakitleri birle\u015ftirme ruhsat\u0131 b\u00f6yledir. Gerekirse mezhep kal\u0131plar\u0131n\u0131 da geni\u015fletelim. S\u00fcnnili\u011fin d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00f6nerilere de kulak verilebilir. Kad\u0131ndan da devlet reisi olabilece\u011fini s\u00f6yleyen Hariciler’in \u015eebibiye kolu mu hak, yoka kad\u0131ndan devlet ba\u015fkan\u0131 olmaz diyen S\u00fcnniler mi hak? Ne yap\u0131p yap\u0131p her \u015feyi bilimsel zemine oturtmal\u0131y\u0131z. S\u00fcrekli, “bilimsel” diyorsunuz. Neden, “ilmi” kelimesini kullanm\u0131yorsunuz? Hakl\u0131s\u0131n\u0131z… Burada bir dil al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 ya da bilin\u00e7 \u015fartlanmas\u0131 var. \u0130lmi demem laz\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc bu kelimeye daha yak\u0131n\u0131m. Toplant\u0131n\u0131z\u0131n sonu\u00e7 bildirisinde ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc sorununu a\u00e7\u0131k\u00e7a dile getirmedi\u011finiz i\u00e7in ele\u015ftiri ald\u0131n\u0131z. Bu niye yaz\u0131lmad\u0131? Tam aksine, sadece ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc de\u011fil her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131mc\u0131l\u0131kla T\u00fcrk toplumundaki kad\u0131nlar\u0131n \u00e7al\u0131\u015fma ve e\u011fitim hakk\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc engelin kald\u0131r\u0131lmas\u0131 istendi. Bunu M\u00fcsl\u00fcmanlar’\u0131n daha kapsay\u0131c\u0131 bir s\u00f6yleme do\u011fru ilerledi\u011fi \u015feklinde de yorumlayabilirsiniz. Bask\u0131lar\u0131n, \u00e7a\u011fda\u015fla\u015fma konseptine ve cumhuriyet ilkelerine ters d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc s\u00f6ylenerek; bunlar\u0131n \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve cumhuriyetin gere\u011fi oldu\u011funu iddia edenlere de bir cevap verilmi\u015ftir. Nas\u0131l okudu\u011funuza ba\u011fl\u0131 yani… Tabi\u00ee insanlar\u0131n can\u0131 yanm\u0131\u015f oldu\u011fu i\u00e7in sat\u0131r aralar\u0131n\u0131 okumalar\u0131n\u0131 bekleyemezsiniz. Siz, bunu nas\u0131l okuyorsunuz? Gayet tabi\u00ee. Ben o maddeyi, “ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcne serbestlik getirilmelidir” \u015feklinde anl\u0131yorum ve bunun yasaktan yana olan inanlara kar\u015f\u0131 da bir vurgu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. B\u00f6yle bir ifade, bence daha kapsaml\u0131 ve etkili olmu\u015ftur. http:\/\/www.yenisafak.com\/arsiv\/2002\/mayis\/27\/roportaj.html<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-203","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roeportajlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=203"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":205,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/203\/revisions\/205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=203"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=203"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=203"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}