R\u00f6portaj: Abdullah Y\u0131ld\u0131z Umran Dergisi Ekim 2004 Say\u0131s\u0131<\/p>\n
Abdullah Y\u0131ld\u0131z: Say\u0131n M. Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu Hoca\u2019n\u0131n ilm\u00ee \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 daha \u00e7ok \u201cya\u015fayan s\u00fcnnet\u201d, \u201chadis\u201d, \u201calternatif hadis metodolojisi\u201d gibi konularda yo\u011funla\u015f\u0131yor. Biz hocam\u0131z\u0131n bu birikiminden yararlanarak \u201cS\u00fcnneti \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za nas\u0131l ta\u015f\u0131yabiliriz?\u201d sorusunun cevab\u0131n\u0131 arayaca\u011f\u0131z.<\/strong><\/p>\n Bir hadiste \u201cKaranl\u0131k geceler gibi i\u015fler kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 zaman Allah\u2019\u0131n Kitab\u0131na sar\u0131l\u0131n\u201d buyuruluyor. Veda hutbesinde de Hz.Ras\u00fbl bize \u201cemanet olarak Allah\u2019\u0131n Kitab\u0131n\u0131 ve S\u00fcnneti b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131\u201d s\u00f6yl\u00fcyor ve ona sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z taktirde sapmayaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ifade buyuruyor.<\/strong><\/p>\n \u0130mdi, b\u00fct\u00fcn i\u015flerin ve ili\u015fkilerin \u201ckaranl\u0131k geceler gibi karmakar\u0131\u015f\u0131k oldu\u011fu\u201d; insanlar\u0131n kendileriyle, insanlar\u0131n Rableriyle, insanlar\u0131n birbirleriyle ve nihayet insanlar\u0131n e\u015fya ile ili\u015fkilerinin karmakar\u0131\u015f\u0131k ve sorunlu hale geldi\u011fi bir \u00e7a\u011fda Kur\u2019\u00e2n\u2019a sar\u0131lmak ve \u201cya\u015fayan Kur\u2019\u00e2n\u201d olan, Kur\u2019\u00e2n ahlak\u0131yla ahl\u00e2klanm\u0131\u015f olan Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn S\u00fcnnetine yap\u0131\u015fmak elzem hale gelmi\u015fse -ki \u00f6yledir- bunu nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015ftirece\u011fiz? Bir \u201cmodel\u201d olarak, \u00f6rnek bir hayat tarz\u0131 olarak A\u2019dan Z\u2019ye hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131 y\u00f6neten ve y\u00f6nlendiren ilkeler vazeden Allah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn S\u00fcnnetini, ahl\u00e2k\u0131n\u0131, de\u011fi\u015fim m\u00fccadelesini \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za nas\u0131l ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z? Bunlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131mak i\u00e7in ne gibi stratejiler izleyece\u011fiz, neler yapaca\u011f\u0131z, ne t\u00fcr imkanlar\u0131 devreye sokaca\u011f\u0131z? Program\u0131m\u0131z\u0131n konusu bu.<\/strong><\/p>\n Ben \u00f6ncelikle hocam\u0131za \u015funu sornak istiyorum: \u201cAllah Ras\u00fbl\u00fc\u2019n\u00fcn S\u00fcnneti\u201d ne demektir? \u2018S\u00fcnnet\u2019 kavram\u0131ndan ne anlamal\u0131y\u0131z? Bu arada, kitaplar\u0131n\u0131zda da vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi, eksik, dar kapsaml\u0131 ve genellikle fukahan\u0131n \u201cfarz ve vacibin d\u0131\u015f\u0131nda kalan Hz. Peygamber\u2019in uygulamalar\u0131\u201d \u015feklinde tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, \u00f6rne\u011fin namazda sar\u0131k sarmak, misvak kullanmak gibi bir S\u00fcnnet tan\u0131mlamas\u0131 ile sizin bir \u201c\u015femsiye kavram\u201d olarak; ekonomiden siyasete, k\u00fclt\u00fcrden e\u011fitime kadar hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131 ku\u015fatan bir \u201chayat modeli\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z kapsay\u0131c\u0131 s\u00fcnnet kavram\u0131 aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/p>\n \u201cS\u00fcnnete Yap\u0131\u015fmazsak \u2018\u00c7\u00f6l\u2019de Yolumuzu Kaybederiz\u201d<\/strong><\/p>\n M.Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Ben \u00f6ncelikle buraya kadar zahmet edip geldikleri i\u00e7in de\u011ferli misafirlere te\u015fekk\u00fcr ederek s\u00f6zlerime ba\u015flamak istiyorum.<\/p>\n S\u00fcnnet, sadece bizim ki\u015fisel dindarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ilgilendiren bir konu olmaktan \u00f6te, bug\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fu olumsuz tablo kar\u015f\u0131s\u0131nda bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olmas\u0131 itibariyle daha evrensel bir \u00f6nem kazanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla S\u00fcnnet konusunu ele al\u0131rken bug\u00fcne kadar bize aktar\u0131lan bilgilerin d\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 sizlere sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Bu belki sizi \u015fa\u015f\u0131rtabilir. \u00c7\u00fcnk\u00fc dini d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131nda daha \u00e7ok sabitli\u011fin esas oldu\u011fu, kavramlar\u0131n as\u0131rlar boyu de\u011fi\u015fmeden s\u00fcrd\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda, gerek kavramsal \u00e7er\u00e7eve bak\u0131m\u0131ndan gerek genel olarak meselelerin ele al\u0131n\u0131\u015f\u0131nda farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar tedirginlik do\u011furmu\u015ftur, do\u011furmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ni\u00e7in farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131 da izah etmem yerinde olur.<\/p>\n \u015eimdi, genel olarak b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6zelde de \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 ilgilendiren meseleler, asl\u0131nda bu toplant\u0131n\u0131n ad\u0131ndaki kelimelerde gizli. Bunlardan birisi \u201cS\u00fcnnet\u201d di\u011feri de \u201c\u00c7a\u011f\u201d. Her iki konuda da bizim nas\u0131l bir yakla\u015f\u0131m sergileyece\u011fimizi bilemememizden kaynaklan\u0131yor mevcut durumun olumsuzlu\u011fu. Ben, her iki konudaki bilgilerimize de ele\u015ftirel yakla\u015fmam\u0131z gerekti\u011fine inan\u0131yorum. Yani hem s\u00fcnnet konusundaki bilgilerimizi yeniden bir ele\u015ftiri s\u00fczgecine tabi tutmak hem de \u00e7a\u011f\u0131 ele\u015ftirel bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla okumaya \u00e7al\u0131\u015fmak durumunday\u0131z. Nitekim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda da ortaya koydu\u011fumuz yakla\u015f\u0131m budur. Bu ayn\u0131 zamanda Roger Garaudy\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 eserlerde s\u0131k s\u0131k vurgulamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir yakla\u015f\u0131m bi\u00e7imidir; hem gelene\u011fi hem bat\u0131y\u0131 ele\u015ftirel bir g\u00f6zle okumak\u2026<\/p>\n Bu anlamda geleneksel S\u00fcnnet tan\u0131mlar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda belki ilk s\u00f6ylenmesi gereken \u015fey; ge\u00e7mi\u015fte yap\u0131lan bu tan\u0131mlar\u0131n her birinin, kendi d\u00f6nemlerindeki ihtiya\u00e7lar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduran belli disiplinlerin ihtiya\u00e7lar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde yap\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011fu ve bizim maalesef s\u00f6zkonusu tan\u0131mlar\u0131n bu \u00f6zelli\u011fini unutarak zaman\u0131n de\u011fi\u015fti\u011fini fark etmeksizin ayn\u0131 tan\u0131mlar\u0131 21.y\u00fczy\u0131la da ta\u015f\u0131mak gibi bir gayretin i\u00e7erisinde olmam\u0131z, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n Hz. Peygamber\u2019in, hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131 ku\u015fatan S\u00fcnnetini tan\u0131mlamada eksik kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edemeyi\u015fimizdir. En yayg\u0131n tan\u0131m\u0131yla hepimizin bildi\u011fi \u00fczere S\u00fcnnet, Peygamberimizin s\u00f6z, fiil ve takrirleri \u015feklinde tan\u0131mlanmaktad\u0131r. Bu tan\u0131m asl\u0131nda hadis alimlerinin S\u00fcnnet tan\u0131m\u0131d\u0131r. F\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lara bak\u0131l\u0131rsa onlar Peygamberimizin farz ve vacip d\u0131\u015f\u0131nda yap\u0131p ettiklerine S\u00fcnnet der. Us\u00fbl-i f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lar ise Kur\u2019\u00e2n d\u0131\u015f\u0131nda Peygamberimizin getirmi\u015f oldu\u011fu h\u00fck\u00fcmleri esas al\u0131r. Kelamc\u0131lar da S\u00fcnnet\u2019i bidat kar\u015f\u0131t\u0131 olarak kullan\u0131r. Her disiplin kendi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir S\u00fcnnet tan\u0131m\u0131 yapmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ve bu tan\u0131mlar\u0131 yaparken de kendi d\u00f6nemlerinin \u015fartlar\u0131n\u0131 ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurmu\u015flard\u0131r.<\/p>\n Ancak Hz. Peygamber\u2019in S\u00fcnneti b\u00fct\u00fcn bu tan\u0131mlara s\u0131\u011fmayacak kadar ve bu tan\u0131mlar\u0131n anlatmak istedi\u011finden \u00e7ok daha \u00f6nemli bir kavramd\u0131r. S\u00fcnnetin \u00f6nemini kelimenin k\u00f6kenine inerek anlamak m\u00fcmk\u00fcn. Hepimizin bildi\u011fi gibi k\u0131rda, k\u00f6yde, da\u011fda \u00fczerinde devaml\u0131 gidip gelinen birtak\u0131m patika yollar vard\u0131r. \u0130\u015fte s\u00fcnnet kelime olarak bu tip bir yol anlam\u0131na gelmektedir. Araplar\u0131n \u00e7\u00f6lde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrseniz, bu yolun Arap i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlayabilirsiniz. Kervanlar \u00e7\u00f6lde daha \u00f6nce ge\u00e7ip giden kervanlar\u0131n yollar\u0131n\u0131 takip etmeye s\u00fcrekli \u00f6zen g\u00f6sterirler. E\u011fer herhangi bir kervan di\u011fer kervanlar\u0131n gidip geldi\u011fi yolu takip etmezse onun \u00e7\u00f6lde kaybolma riski y\u00fcksektir. \u0130\u015fte S\u00fcnnet\u2019in bug\u00fcnk\u00fc rol\u00fc daha \u00e7ok bu mana temelinde ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r; yani din alan\u0131nda daha \u00f6nceki bir \u00f6rneklikten ilham al\u0131narak yolumuzu \u00e7izmeye \u00e7al\u0131\u015fmak\u2026 \u00d6yle ki bunu yapmad\u0131\u011f\u0131m\u0131z taktirde \u00e7\u00f6ldeki kervanlar\u0131n yollar\u0131n\u0131 kaybetme riskine benzer bir riskle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 rahatl\u0131kla ifade edebiliriz.<\/p>\n Dinin anla\u015f\u0131lmas\u0131nda ve yorumlanmas\u0131nda bir referans olarak kabul edilmesi dolay\u0131s\u0131yla ba\u015flang\u0131c\u0131ndan itibaren herhangi bir tahrife ve dejenerasyona u\u011framaks\u0131z\u0131n hem Kur\u2019\u00e2n hem de Hz.Peygamber\u2019in S\u00fcnneti bize kadar intikal etmi\u015ftir. O halde problem, dini metinlerin bize intikalinden de\u011fil, Hz.Peygamber d\u00f6nemindeki toplumsal \u015fartlar\u0131n giderek de\u011fi\u015fmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 18-19.y\u00fczy\u0131ldan itibaren tarihin makas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131 ile birlikte Hz. Peygamber d\u00f6nemindeki \u015fartlardan \u00e7ok daha farkl\u0131 tarihsel, toplumsal, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel \u015fartlar\u0131n s\u00f6z konusu oldu\u011fu bir d\u00f6neme girmemizden kaynaklanmaktad\u0131r. Bu d\u00f6neme \u2018modern \u00e7a\u011f\u2019, \u2018ayd\u0131nlanma sonras\u0131\u2019 gibi isimler verilmektedir. Netice itibariyle 300 y\u0131ll\u0131k bir zaman dilimi s\u00f6z konusudur ve bu 300 y\u0131l i\u00e7erisinde meydana gelen geli\u015fmeler 10-12 as\u0131rl\u0131k \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki geli\u015fmelerden mahiyet itibariyle \u00f6z\u00fcnde son derece farkl\u0131d\u0131r. Biz bu de\u011fi\u015fim ger\u00e7e\u011fini kavrayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in ve bu de\u011fi\u015fime ayak uyduracak \u015fekilde S\u00fcnneti yeniden yorumlayamad\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in bug\u00fcn S\u00fcnnet bize bireysel planda, \u00f6nem bak\u0131m\u0131ndan son s\u0131ralarda yer alan konularda rehberlik etmektedir. Ama esas rehberlik etmesi gereken konularda S\u00fcnnet adeta devre d\u0131\u015f\u0131 bulunmaktad\u0131r. Bunun sebepleri, izah\u0131 ve tahlili ayr\u0131 bir konu ama, bu izahlar \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda S\u00fcnnete nas\u0131l bakmak gerekir denirse, benim kanaatim \u015fudur:<\/p>\n Birincisi; S\u00fcnnet Hz.Peygamber\u2019in her yapt\u0131\u011f\u0131 de\u011fildir. S\u00fcnnet dini bir kavramd\u0131r ve Peygamberimizin peygamber s\u0131fat\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 ve bizden de yap\u0131lmas\u0131n\u0131 talep etti\u011fi konularda s\u00f6z konusudur. Demek ki, Peygamberimizin yapt\u0131\u011f\u0131 her \u015fey ve s\u00f6yledi\u011fi her s\u00f6z mutlaka bir S\u00fcnnet i\u00e7ermez. \u00c7\u00fcnk\u00fc Peygamberimizin peygamber olmasa da zaten o \u015fekilde davrand\u0131\u011f\u0131 pek \u00e7ok konular vard\u0131r ve maalesef bug\u00fcn bizim k\u0131l\u0131k k\u0131yafetten tutun misvak kullanmaya kadar S\u00fcnnet diye alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131m\u0131z konular da asl\u0131nda S\u00fcnnetin d\u0131\u015f\u0131nda kalan konulard\u0131r. Misvak konusu belki baz\u0131lar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan dini bir mesele olarak anla\u015f\u0131labilir. Ancak \u0130bn-i Kudame gibi Hanbeli fakihleri de dahil olmak \u00fczere baz\u0131 fakihler, misvak kullanmaktaki amac\u0131n bizatihi o nesneyi kullanmak de\u011fil a\u011f\u0131z ve di\u015f temizli\u011fi oldu\u011funu s\u00f6ylemelerine ra\u011fmen, bug\u00fcn dahi biz bunu b\u00f6yle form\u00fcle edemiyoruz.<\/p>\n \u0130kincisi; Hz. Peygamberin herhangi bir konuyu dini bir s\u0131fatla yapm\u0131\u015f olmas\u0131 yetmez, o konuda talepte de bulunmas\u0131 gerekir; bu talep a\u00e7\u0131k, do\u011frudan bir talep olabilece\u011fi gibi z\u0131mnen de olabilir. \u00d6rne\u011fin ezan, namaz\u0131n k\u0131l\u0131nma \u015fekli, bayram namazlar\u0131 gibi konular Hz. Peygamber\u2019in dini gaye ile yerine getirdi\u011fi ve getirilmesini talep etti\u011fi konular c\u00fcmlesindendir. Esasen talep de yeterli de\u011fildir; s\u00f6z konusu talebin ne t\u00fcr bir talep oldu\u011funu da bilmemiz gerekir. Kesin bir talep ise farziyet ifade eder, e\u011fer iste\u011fe ba\u011fl\u0131 bir talep ise m\u00fcstehap veya nafile kavramlar\u0131 ile ifade edilir. O halde S\u00fcnnet sadece farz-vacip kategorisi d\u0131\u015f\u0131nda kalan nafile-tatavvu kategorisini de\u011fil; farz, vacip, mendup, m\u00fcstehap, mekruh, haram kategorilerini i\u00e7eren bir \u015femsiye kavramd\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla sadece farz ve vacip d\u0131\u015f\u0131ndaki h\u00fck\u00fcmlere indirgedi\u011fimiz zaman Peygamberimizin S\u00fcnnetini son derece \u00f6nemsiz konulara indirgemi\u015f, bir t\u00fcr onu karikat\u00fcrize etmi\u015f oluruz. Ayr\u0131ca belirtmek gerekir ki S\u00fcnnet, boyutlar\u0131 itibariyle sadece fert olarak Peygamberimizi ki\u015fisel olarak takipten ibaret de\u011fildir. S\u00fcnnetin toplumsal bir boyutu da s\u00f6z konusudur. Nitekim O, Allah\u2019tan ald\u0131\u011f\u0131 mesajlar\u0131 insanlara iletmekle yetinmemi\u015f, ikinci bir a\u015famada Medine Site Devleti\u2019ni kurmak suretiyle misyonuna\/s\u00fcnnetine sosyal bir boyut da kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r. Medine Site Devleti\u2019nde toplumsal planda bir uygulamaya gidilmi\u015f yani; fakirlik gibi, adaletsizlik, e\u015fitsizlik, e\u011fitimsizlik gibi o zaman i\u00e7in cahiliyye toplumunda yer etmi\u015f b\u00fct\u00fcn olumsuzluklar\u0131 toplumsal planda ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in Hz. Peygamber hem bir peygamber olarak hem de bir devlet ba\u015fkan\u0131 olarak bir tak\u0131m icraatlarda bulunmu\u015ftur. B\u00fct\u00fcn bunlar Hz. Peygamber\u2019in misyonunun ayn\u0131 zamanda toplumsal bir boyuta sahip oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Hz. Peygamber bununla da yetinmemi\u015f, bir ad\u0131m daha atarak \u0130slam\u2019\u0131n mesaj\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgelere ula\u015fmas\u0131 i\u00e7in el\u00e7iler g\u00f6ndermi\u015ftir. Bu da Hz. Peygamber\u2019in zihninde, temsil etti\u011fi de\u011ferlerin b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa kazand\u0131r\u0131lmas\u0131, yery\u00fcz\u00fcnde s\u00f6z konusu de\u011ferlerin egemenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ifadesiyle uluslararas\u0131, k\u00fcresel bir misyonunun oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bu \u00fc\u00e7 boyuttan bug\u00fcn i\u00e7in S\u00fcnnet ad\u0131na \u00f6nem arzeden ki\u015fisel plandakinden daha \u00e7ok toplumsal ve evrensel plandaki Hz. Peygamber\u2019in \u00f6rnekli\u011fidir.<\/p>\n Burada de\u011finmemiz gereken son bir nokta da S\u00fcnnet\u2019in Kur\u2019\u00e2n\u2019la i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fidir. S\u00fcnnet Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n hayata a\u00e7\u0131l\u0131m\u0131ndan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Di\u011fer bir ifadeyle S\u00fcnnet, Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n hayata bireysel ve toplumsal bazda nas\u0131l aktar\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steren bir model, bir \u00f6rnektir. Nitekim Hz. Ai\u015fe \u201cOnun ahlak\u0131 Kur\u2019\u00e2n\u2019d\u0131\u201d derken Peygamber\u2019in ya\u015fam bi\u00e7iminin\/s\u00fcnnetinin Kur\u2019\u00e2n\u2019la i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Baz\u0131 \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ise \u201cHz. Peygamber ya\u015fayan Kur\u2019\u00e2n\u2019d\u0131\u201d diyerek s\u00fcnnetin bu y\u00f6n\u00fcne dikkat \u00e7ekmi\u015flerdir.<\/p>\n Dolay\u0131s\u0131yla bug\u00fcn bize d\u00fc\u015fen Hz. Peygamber\u2019in yapt\u0131klar\u0131n\u0131n ayn\u0131s\u0131n\u0131 yapmak de\u011fil, onun yapt\u0131klar\u0131n\u0131n benzerini yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. O\u2019nun yapt\u0131klar\u0131n\u0131 bug\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131 i\u00e7erisinde yeni bir yorumla yeni bir ruhla, ama ayn\u0131 hedefleri, temsil etti\u011fi ayn\u0131 ilkeleri muhafaza etmek kayd\u0131yla yeniden \u00fcretmektir. Bu da yery\u00fcz\u00fcnde m\u00fccadele edilmesi gereken b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki -Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n fesat tabir etti\u011fi- her t\u00fcrl\u00fc zul\u00fcmle, haks\u0131zl\u0131kla, e\u015fitsizlikle, bask\u0131yla, s\u00f6m\u00fcr\u00fcyle, a\u00e7l\u0131kla, k\u0131tl\u0131kla, sosyal ve fiziki \u00e7evre problemleriyle y\u00fcz y\u00fcze gelmek ve b\u00fct\u00fcn bunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Bunun i\u00e7in de, sadece Peygamber\u2019i anmak de\u011fil, yap\u0131p ettiklerini kurumsalla\u015ft\u0131rmak, gerek kendi ki\u015fisel hayat\u0131m\u0131za gerekse b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa kazand\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak gerekir. Bir anlamda bu \u201cSiz insanlar i\u00e7in (tarih sahnesine) \u00e7\u0131kar\u0131lm\u0131\u015f en hay\u0131rl\u0131 \u00fcmmetsiniz\u2026\u201d(3 \u00c2li Imran 110) \u00e2yetinde M\u00fcsl\u00fcmanlara bi\u00e7ilen misyondur.<\/p>\n \u201c\u00cemanla Amel Aras\u0131ndaki A\u00e7\u0131 Fark\u0131n\u0131 Kapatmal\u0131y\u0131z\u201d<\/strong><\/p>\n Y\u0131ld\u0131z: Hocam ikinci olarak S\u00fcnnet\u2019in \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za nas\u0131l ta\u015f\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fi konusunda de\u011ferlendirmelerinizi, g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi almak istiyorum. Ancak bu konu\u015fman\u0131zda \u00f6zellikle alt\u0131n\u0131 \u00e7izdi\u011finiz bir tespiti tekrar etmek isterim. Diyorsunuz ki; bizim Hz. Ras\u00fbl\u2019\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 harfiyen tekrar etmemiz S\u00fcnnet\u2019i ya\u015famak de\u011fildir; S\u00fcnnet\u2019i ya\u015famak Hz. Peygamber\u2019i \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131mak ve onun g\u00f6zetti\u011fi ilkeleri aynen g\u00f6zetmek suretiyle yapt\u0131klar\u0131n\u0131n bir benzerini yapmakt\u0131r. Bu \u00e7ok \u00f6nemli bir tespit. \u00c7\u00fcnk\u00fc biz bu \u00e7a\u011fda ya\u015f\u0131yoruz, dolay\u0131s\u0131yla bu \u00e7a\u011f\u0131 kendi a\u00e7\u0131m\u0131zdan verimli ve ya\u015fan\u0131r hale getirmek i\u00e7in S\u00fcnnet\u2019ten nas\u0131l ilham alabiliriz, ondan nas\u0131l beslenebiliriz? As\u0131l bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015fmak laz\u0131m. Evet, k\u00fcresel bir fesatla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Sizin de s\u0131k s\u0131k referans olarak g\u00f6sterdi\u011finiz Garaudy, bunu ara\u00e7lar\u0131n ama\u00e7 haline getirildi\u011fi, salt \u00fcretim-t\u00fcketim dengesine dayal\u0131 Pazar Tektanr\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n hakim oldu\u011fu bir k\u00fcresel d\u00fczen olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. Bu ba\u011flamda sizin kitab\u0131n\u0131zda yer alan S\u00fcnnet tan\u0131m\u0131n\u0131 m\u00fcsaadenizle dinleyicilerimizin dikkatine sunmak istiyorum: \u201cS\u00fcnnet bireyselli\u011fe indirgendi\u011fi taktirde ve sadece Hz. Peygamber gibi iyi bir M\u00fcsl\u00fcman birey olmakla \u00f6zde\u015fle\u015ftirildi\u011fi s\u00fcrece \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kurtulu\u015fu sadece bir \u00fctopya olur.\u201d Ve devamla diyorsunuz ki; \u201cS\u00fcnnet\u2019in tarih boyunca a\u011f\u0131rl\u0131k verilmi\u015f olan bireysel boyutunun yan\u0131nda ve daha fazla onun toplumsal ve evrensel boyutunun \u00f6n plana \u00e7\u0131kar\u0131lmas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Toplumsal ve evrensel planda ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi gereken s\u00fcnnetlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ortaya konmas\u0131 laz\u0131md\u0131r..\u201d Bu de\u011ferlendirmelerinizi, baz\u0131 entelekt\u00fcellerin \u0130slam\u2019\u0131n bir devlet projesi \u00f6ng\u00f6rmedi\u011fi, dolay\u0131s\u0131yla toplumsal (kamusal) bir talebinin olmad\u0131\u011f\u0131, sadece bireysel boyutta ya\u015fanmas\u0131 gereken manevi bir tecr\u00fcbe oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 dikkate ald\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ben \u015fahsen \u00e7ok \u00f6nemsiyorum. O halde, bu toplumsal ve evrensel boyutuyla birlikte S\u00fcnnet\u2019i \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za nas\u0131l ta\u015f\u0131yabiliriz?<\/strong><\/p>\n K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u015eimdi hem verili bilgiler olarak gelene\u011fe hem de \u00e7a\u011fa ele\u015ftirel bir g\u00f6zle bakmam\u0131z gerekti\u011fini bir kez daha vurgulayal\u0131m. Hz. Peygamber\u2019in S\u00fcnnet\u2019i bug\u00fcnk\u00fc problemlerimiz i\u00e7in nas\u0131l \u00e7\u00f6z\u00fcm olabilir? Bu, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n din alg\u0131lar\u0131n\u0131, ge\u00e7mi\u015fte bunun \u00f6rnekleri oldu\u011fu gibi, kurumlara d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekle m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Her \u015feyden \u00f6nce S\u00fcnnet alg\u0131m\u0131zdaki de\u011fi\u015fikli\u011fe paralel olarak M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k alg\u0131m\u0131z\u0131n da de\u011fi\u015fmesi gerekir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bireysel kurtulu\u015flar\u0131ndan daha \u00e7ok toplumsal kurtulu\u015fu hedef almalar\u0131 \u00f6nemlidir. Yani bizim ki\u015fisel olarak kurtulu\u015fu hedef almam\u0131zdan daha ziyade kendi d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdakiler i\u00e7in ne yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6nem arzetmektedir. Bizim d\u0131\u015f\u0131m\u0131zdakiler kendi ailemiz, akraba ve dost \u00e7evremiz, \u015fehrimiz, \u00fclkemiz, b\u00f6lgemiz ve nihayet b\u00fct\u00fcn bir d\u00fcnya olarak geni\u015f bir yelpazeye sahiptir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n asl\u0131nda en \u00f6nemli problemi ellerinde muazzam bir hazine olmas\u0131na ra\u011fmen bu hazineyi ne \u015fekilde kullanacaklar\u0131n\u0131 bilememeleridir; ham elmas\u0131 yontarak bir p\u0131rlanta haline getirememeleridir. Modern d\u00fcnyada birtak\u0131m geli\u015fmeler ve de\u011fi\u015fmeler ya\u015fan\u0131yor, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 da bu de\u011fi\u015fim r\u00fczgarlar\u0131na \u00e7ok \u00e7abuk kap\u0131labiliyor. Kad\u0131n haklar\u0131, insan haklar\u0131, demokrasi\u2026 gibi. Teorik planda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 evrensel e\u015fitlik ilkelerini hayata ge\u00e7irmek bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nc\u00fc olmas\u0131 gerekirken tam aksine \u00f6nce Bat\u0131\u2019da birtak\u0131m teoriler geli\u015ftiriliyor, M\u00fcsl\u00fcmanlar ise, \u201casl\u0131nda bunlar bizde de var\u201d diyerek Bat\u0131\u2019dan ald\u0131klar\u0131n\u0131 \u00e2yet ve hadis \u015femsiyesi alt\u0131nda \u0130slam\u00eele\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Esasen bu durum M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n fikr\u00ee tembelliklerinin \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Bu bak\u0131mdan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n yapmas\u0131 gereken ilk \u015fey bu tembellikten bir an \u00f6nce kurtulmalar\u0131d\u0131r. \u015eu anda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n inan\u00e7lar\u0131 ile yapt\u0131klar\u0131 \u00f6rt\u00fc\u015fm\u00fcyor. \u0130nanc\u0131m\u0131za g\u00f6re hareket etmemiz gerekir. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; teorik planda M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131na ra\u011fmen eylem noktas\u0131nda iflas etmi\u015f durumdad\u0131r. Art\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 sadece teorik bir \u015fey olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p eylem merkezli bir tan\u0131ma kavu\u015fturmak laz\u0131m. Nitekim ge\u00e7enlerde Kahire\u2019de uygulamal\u0131 felsefe \u00fczerine yap\u0131lan bir toplant\u0131da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgelerinden gelen alimlerin ortak g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u015fuydu: \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6ncelikleri bak\u0131m\u0131ndan teoriden daha \u00e7ok pratik eylem \u00f6n plandad\u0131r. Bizler eyleme vurgu yapan \u0130slam tasavvurunu mutlaka hayata ge\u00e7irmek zorunday\u0131z. \u0130manla amel aras\u0131ndaki a\u00e7\u0131 farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n mutlaka giderilmesi gerekir.<\/p>\n \u0130kinci \u00f6nemli bir husus, rasyonel bir tutum i\u00e7erisinde olmam\u0131z gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc s\u00f6zkonusu problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc meselelere rasyonel yakla\u015fmakla m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. Zira bizim her c\u00fczi meseleyi ayet ve hadisle \u00e7\u00f6zmemiz imkans\u0131z. Bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda bir tufeyl\u00ee \/ asalak pozisyonunda. Bat\u0131 bilimi, teknolojiyi \u00fcretirken \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 t\u00fcketiyor. Bilim ve teknoloji \u00fcretiminden vazge\u00e7tik; sanat, estetik, k\u00fclt\u00fcr alan\u0131nda dahi insanl\u0131\u011fa pek bir \u015fey verememektedir. Hadi bunlardan da vazge\u00e7tik, en iddial\u0131 olmas\u0131 gereken \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda bile gerilerde seyrediyor. Bir y\u0131lda \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda verdi\u011fi \u00fcr\u00fcnleri K\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131 bir ayda \u00fcretiyor. \u00d6rne\u011fin Almanca \u0130slam \u00fczerine yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sadece indeksi 18 cilt, yine \u0130slam alan\u0131nda yap\u0131lan \u0130ngilizce \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n indeksi sadece 10 cilt. Bu a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerini ciddi anlamda sorgulamalar\u0131 gerekir. Yani biz ger\u00e7ekten M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa karar vermi\u015f miyiz, yoksa M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z sadece bir iddiadan m\u0131 ibaret?<\/p>\n Di\u011fer bir \u00f6nemli husus, modern \u00e7a\u011f rasyonaliteye ba\u011fl\u0131 olarak planl\u0131-projeli hareketlerin egemen oldu\u011fu bir \u00e7a\u011f. Oysa M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130slami de\u011ferleri d\u00fcnyaya sunma \u00e7abalar\u0131na bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n en tipik ve bariz \u00f6zelli\u011fi koordinasyonsuz, geli\u015fig\u00fczel ve ba\u015f\u0131bozuk olmalar\u0131d\u0131r. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0130slam Konferans\u0131 \u00d6rg\u00fct\u00fc(\u0130K\u00d6), \u0130slam \u00dcniversiteler Birli\u011fi(R\u00e2b\u0131tatu\u2019l- Camiati\u2019l- \u0130slamiyye), UNESCO\u2019ya benzer \u0130SESKO(\u0130slam K\u00fclt\u00fcr \u00d6rg\u00fct\u00fc) ve benzer pek \u00e7ok \u00f6rg\u00fct bulundu\u011fu halde bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n sorunlar\u0131na ili\u015fkin yap\u0131lan \u00e7abalar\u0131n hi\u00e7birisi koordineli de\u011fil, hepsi ba\u015f\u0131bo\u015f, b\u00f6l\u00fck p\u00f6r\u00e7\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r. \u015eimdi b\u00fct\u00fcn bunlar \u00e2yet ve hadislerle \u00e7\u00f6z\u00fclebilir mi? Bunlar ancak Cenab-\u0131 Hakk\u0131n bize vermi\u015f oldu\u011fu akl\u0131 kullanarak rasyonel davranmakla m\u00fcmk\u00fcn olur.<\/p>\n \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6nce kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmak kayd\u0131yla S\u00fcnneti toplumsal bir proje olarak b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 kapsayacak bi\u00e7imde sunmas\u0131 ve akabinde de S\u00fcnnete ait de\u011ferleri yak\u0131n bir gelecekte insanl\u0131\u011fa sunmas\u0131 bir \u00fctopyadan \u00f6teye ge\u00e7ememektedir. Bu bak\u0131mdan \u00e7ok fazla umutlu olmak i\u00e7in bir sebep yok. Ancak \u00f6nceleri bin y\u0131lda insanl\u0131\u011f\u0131n yakalam\u0131\u015f oldu\u011fu bir geli\u015fme \u015fimdi on y\u0131l i\u00e7erisinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmektedir. \u00d6rne\u011fin Hz. Peygamber d\u00f6neminde takas ekonomisi vard\u0131; mal al\u0131p mal veriyordunuz, bug\u00fcn ise \u00e7ok farkl\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir ekonomik sistem y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte. Yine Hz.Peygamber d\u00f6neminde s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcr vard\u0131, bug\u00fcn yaz\u0131l\u0131 k\u00fclt\u00fcr, hatta e-ileti\u015fim devrede. \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, i\u00e7erisinde bulundu\u011fu nimetleri rasyonel olarak kullanamad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Hz.Peygamber\u2019in miras\u0131ndan da etkili bir bi\u00e7imde yararlanam\u0131yor.<\/p>\n Bu sebeple, baz\u0131 \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleri ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6yl\u00fcyor, Bat\u0131 ile \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda yakla\u015f\u0131k 300 y\u0131ll\u0131k bir mesafe var. Her ne kadar takvim y\u0131l\u0131 olarak Bat\u0131 ile 2004 y\u0131l\u0131n\u0131 payla\u015f\u0131yorsak da zihinsel planda bat\u0131dan 300 y\u0131l gerideyiz. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 21. y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131\u2019n\u0131n ayd\u0131nlanma \u00f6ncesi durumuna yeni yeni ad\u0131m atmaktad\u0131r. \u00d6ncelikle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 bu 300 y\u0131ll\u0131k a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatmak zorundad\u0131r. Bunu isterse yapabilir. Ancak rasyonel olmak, plan-proje \u00fcretmek ve koordineli hareket etmek \u015fart. Aksi taktirde bizim S\u00fcnneti \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131mak yolundaki konu\u015fmalar\u0131m\u0131z entelekt\u00fcel bir tatmin olmaktan \u00f6teye ge\u00e7meyecek ve onun hayata yans\u0131mas\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmemiz \u00e7ok zaman alacakt\u0131r. Bunu s\u00f6ylerken amac\u0131m karamsar bir tablo \u00e7izmek de\u011fil, aksine S\u00fcnneti bir model hale getirmenin ne kadar zor ve devasa \u00e7abalar\u0131 gerektiren bir proje oldu\u011funu, Peygamber \u015funu \u015funu yapt\u0131 ben de yapar\u0131m, demekle ger\u00e7ekle\u015fmeyece\u011fini ifade etmektir. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirmenin de en y\u00fcksek d\u00fczeyde bir ideal oldu\u011funu belirtmek isterim. Her halde Anadolu\u2019nun bir k\u00f6\u015fesindeki sade vatanda\u015ftan b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 yapmas\u0131n\u0131 beklemek haks\u0131zl\u0131k olur. Burada herkes kendi konumuna ve durumuna g\u00f6re bu projede bir \u015fekilde yer almal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Ayr\u0131ca bilgi d\u00fczeyinde herkese d\u00fc\u015fen bir g\u00f6rev var ki o da \u015fudur: Gelecek nesillere s\u00fcnneti anlatacaksak, \u015funu unutmayal\u0131m ki s\u00fcnnet Hz. Peygamber\u2019i aynen taklit etmek de\u011fildir. Bug\u00fcn s\u00fcnnet ad\u0131na toprak zeminde namaz k\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, ayakkab\u0131larla namaz k\u0131lmak gibi \u00e7ok g\u00fcl\u00fcn\u00e7 \u015feyler ya\u015fanmaktad\u0131r. Bizim \u00e7ocuklar\u0131m\u0131za, insanlara S\u00fcnnet ad\u0131na sunacaklar\u0131m\u0131z misvak kullanmak, ayakkab\u0131yla namaz k\u0131lmaktan m\u0131 ibaret? Asl\u0131nda bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131z zaman bunlar\u0131n S\u00fcnnetle bir alakas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Yap\u0131lanlar uydurma hadislere dayanan, din kisvesine b\u00fcr\u00fcnm\u00fc\u015f yanl\u0131\u015f uygulamalardan ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Herkes S\u00fcnnet ad\u0131na bildiklerini yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irmelidir; benim S\u00fcnnet diye alg\u0131lad\u0131klar\u0131m ger\u00e7ekten S\u00fcnnet midir de\u011fil midir diye sormal\u0131d\u0131r. Bu anlamda Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n konumu \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bir M\u00fcsl\u00fcman Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131n prensiplerini, d\u00fc\u015f\u00fcnce, inan\u00e7 ve davran\u0131\u015f olarak hayata ge\u00e7irdi\u011fi zaman \u00e7ok b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde S\u00fcnnet\u2019e uymu\u015f oluyor zaten. Onun d\u0131\u015f\u0131nda S\u00fcnnet\u2019e uyma ad\u0131na arayaca\u011f\u0131 pek bir \u015fey kalm\u0131yor. Bu bak\u0131mdan S\u00fcnnet\u2019e bireysel anlamda uymak hem \u00e7ok kolay hem \u00e7ok zor. S\u00fcnnet\u2019in bug\u00fcn \u00e7a\u011f\u0131n meseleleri kar\u015f\u0131s\u0131nda anlam ifade edebilmesi b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar gerektirir. \u00c7a\u011fa gelince onu bir b\u00fct\u00fcn halinde olumlu olarak g\u00f6rmemiz imkans\u0131z.<\/p>\n S\u00fcnneti \u00c7a\u011fa Ta\u015f\u0131mak \u0130\u00e7in \u201c\u00c7a\u011f\u201dla Y\u00fczle\u015fmek<\/strong><\/p>\n Y\u0131ld\u0131z: Peki Hocam, s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011finiz anlamdaki S\u00fcnnet\u2019i bu \u00e7a\u011fa nas\u0131l ta\u015f\u0131yaca\u011f\u0131z?<\/strong><\/p>\n K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u015eimdi, S\u00fcnnet\u2019i \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131mak derken bununla biz \u015funu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz: Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z as\u0131rda \u00f6yle geli\u015fmeler var ki, bunlar\u0131 geri d\u00f6nd\u00fcrme imkan\u0131 yoktur. Bug\u00fcn s\u00f6zl\u00fc k\u00fclt\u00fcre d\u00f6nelim; kitab\u0131, matbaay\u0131, bilgisayar\u0131, televizyonu kald\u0131ral\u0131m diyemeyiz ve bunlar\u0131n beraberinde getirmi\u015f oldu\u011fu birtak\u0131m sosyal de\u011fi\u015fimler var. Bunlar\u0131 g\u00f6rmek laz\u0131m. Eskiden bir avam vard\u0131 bir de havas. Hoca-cemaat ili\u015fkisi s\u00f6z konusuydu. Hoca ne derse cemaat onu dinler ve onaylard\u0131. Oysa bug\u00fcn ilahiyat fak\u00fcltesinde okumayan, fakat bir ilahiyat\u00e7\u0131 kadar dini bilgiye sahip, dini konularda rahatl\u0131kla s\u00f6z s\u00f6yleyecek ve tart\u0131\u015fmaya girebilecek bir ara s\u0131n\u0131f var. Yine mesela Hz.Peygamber d\u00f6neminde geni\u015f aile tipi vard\u0131, bug\u00fcnse \u00e7ekirdek aile tipi.<\/p>\n Her alanda de\u011fi\u015fimler s\u00f6z konusu; e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimde, siyasette, ekonomide, aile yap\u0131s\u0131nda, sosyal hayatta\u2026 vs. Dolay\u0131s\u0131yla, i\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz \u00e7a\u011fla y\u00fczle\u015fmek zorunday\u0131z. \u00c7a\u011fla y\u00fczle\u015fmek derken \u00e7a\u011f\u0131n b\u00fct\u00fcn verilerini ele\u015ftiriye tabi tutmaks\u0131z\u0131n kabul edelim demiyorum. \u00d6rne\u011fin; insan haklar\u0131 i\u00e7erisindeki aile kurma hakk\u0131n\u0131 elbette ki onaylar\u0131m. Fakat bu aile kurma hakk\u0131 i\u00e7erisinde e\u015fcinsellerin de aile kurma hakk\u0131 var ki; benim bir M\u00fcsl\u00fcman olarak bunu onaylamam m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Zira \u00e7a\u011f\u0131n beraberinde getirmi\u015f oldu\u011fu \u0130slami de\u011ferlerle uyu\u015fmayan bir\u00e7ok noktalar da var. Bat\u0131\u2019n\u0131n, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n dini ve k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131s\u0131na, sosyal ve ekonomik dengelerine y\u00f6nelik tehditlerini onaylayan bir pozisyonda olamam. Ne Irak\u2019taki katliam\u0131, ne Ke\u015fmir\u2019deki, ne Filistin\u2019deki, ne de \u00c7e\u00e7enistan\u2019daki katliamlar\u0131 onaylayamam. Ben \u00e7a\u011f derken, \u00e7a\u011fla y\u00fczle\u015fmek derken bunlar\u0131 kastetmiyorum. Zaten bunlar izaha muhta\u00e7 olmayan \u00e7a\u011f\u0131n y\u00fcz karas\u0131 geli\u015fmeleri. Ben, sosyolojik olarak geri \u00e7evrilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan ve Hz. Peygamber d\u00f6nemi ile mukayese edildi\u011fi zaman \u00e7ok k\u00f6kl\u00fc radikal de\u011fi\u015fiklikleri ifade eden geli\u015fmeleri kastediyorum ve Hz. Peygamberi \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131mak derken \u00e7a\u011f\u0131n bu geli\u015fmelerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurman\u0131n gereklili\u011finden s\u00f6z ediyorum. Daha a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 olsun diye yine misvak \u00f6rne\u011fine d\u00f6nersek; misvak kullanman\u0131n bizatihi kendisi s\u00fcnnet de\u011fildir. S\u00fcnnet olan a\u011f\u0131z ve di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla periyodik olarak doktora gidip a\u011f\u0131z ve di\u015f temizlettirmek ve bu anlamda di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve temizli\u011fini muhafaza etmek s\u00fcnnettir. Siz di\u015f sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 konusundaki modern t\u0131ptaki geli\u015fmeleri dikkate almaks\u0131z\u0131n s\u00fcnnet diye misvak kullanmakta diretirseniz, Hz.Peygamber\u2019in s\u00fcnnetini anlayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131z gibi onu \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131ma imkan\u0131n\u0131 da yitirmi\u015f olursunuz. Ekonomi alan\u0131nda \u00f6rnek verecek olursak; insanlar aras\u0131ndaki gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131nda ya\u015fanan e\u015fitsizli\u011fin giderilmesi, \u00e7a\u011f\u0131n iktisadi ve ekonomik geli\u015fmelerini dikkate alarak birtak\u0131m planlar, projeler \u00fcretmeniz S\u00fcnnet kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir. Sadece bireysel anlamda zekat, sadaka ile bir adama para vererek fakirlik problemi \u00e7\u00f6z\u00fclemez. Bug\u00fcn fakirlik probleminin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in zekat ve sadakaya ek olarak bulunacak ba\u015fka form\u00fcller de s\u00fcnnet kapsam\u0131nda de\u011ferlendirilmelidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc S\u00fcnnet netice itibariyle yap\u0131lan eylemlerin \u015feklinden ziyade onlara hayat veren ruh, \u00f6z ve ilkedir. Hz. Peygamber kendi d\u00f6nemindeki fakirlik problemini ortadan kald\u0131rmak i\u00e7in insanlar\u0131 sadakaya te\u015fvik etmi\u015ftir. Bug\u00fcn\u00fcn \u015fartlar\u0131nda ise s\u00f6zkonusu problemleri ortadan kald\u0131racak planlar, projeler, fonlar \u00fcretebiliyorsak ve bunlar\u0131 kurumsalla\u015ft\u0131rabiliyorsak, b\u00fct\u00fcn bu yapt\u0131klar\u0131m\u0131z s\u00fcnnetten ba\u015fka bir anlam ifade etmez. \u00d6zellikle proje \u00fcretme \u00fczerinde son derece \u0131srarc\u0131y\u0131m. Toplumsal katmanlar\u0131 da devreye sokarak her kesimden insanlar\u0131n kendi alanlar\u0131nda bir k\u00f6\u015fesinden tuttu\u011fu k\u0131sa, orta ve uzun vadeli planlar, projeler geli\u015ftirmek zorunday\u0131z.<\/p>\n Bunun i\u00e7in S\u00fcnnet\u2019i anlamak yetmez, \u00e7a\u011f\u0131 da \u00e7ok iyi tan\u0131mak mecburiyetindeyiz. Bir ileti\u015fim ger\u00e7e\u011fini, bir reklam ger\u00e7e\u011fini g\u00f6zard\u0131 ederek ilkel us\u00fbllerle bir ad\u0131m \u00f6teye gidemeyiz. Bug\u00fcn reklamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n etik\u2019i diye islami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla yap\u0131lm\u0131\u015f bir \u00e7al\u0131\u015fma var m\u0131? B\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma yok. Ama Vatikan\u2019\u0131n \u201cethic of advertising(reklamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n etik\u2019i)\u201d diye bir \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 var. Reklam\u0131n ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funun, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocuklar\u0131n beyinlerini, zihin d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 \u015fekillendirmede ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funun hala analizini yapm\u0131\u015f de\u011filiz. Siz istedi\u011finiz kadar s\u00fcnnete uymaktan bahsedin, televizyonlar kanal\u0131yla de\u011fi\u015fik d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerinin de\u011ferleri ile \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131n beyinleri bombard\u0131mana tabi tutulmaktad\u0131r. Buna kar\u015f\u0131 alternatifimiz ne? Hi\u00e7bir alternatif yok! \u0130slam\u00ee duyarl\u0131 dedi\u011fimiz kanallar beyin y\u0131kamada \u00f6b\u00fcrlerinden pek de farkl\u0131 de\u011fil, hatta bunu \u0130slamilik ad\u0131na yapt\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in daha da zararl\u0131 olabilir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu noktalarda d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp kafa yormas\u0131 laz\u0131m. Ben, Hz. Peygamber\u2019den alaca\u011f\u0131m de\u011ferleri nas\u0131l ve hangi yollarla insanlara aktarabilirim sorusu \u00fczerinde kafa yormak laz\u0131m. Bu alanda de\u011ferlerine sad\u0131k elemanlar yeti\u015ftirmek laz\u0131m. Hz. Peygamber\u2019in s\u00fcnnetini alg\u0131lama y\u00f6n\u00fcndeki teorik bilgi eksikli\u011fi bir tarafa, s\u00fcnnet ad\u0131na bildiklerimizi hayata ge\u00e7irme konusunda dahi ciddi zaaflar\u0131m\u0131z var. Yani M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bildikleriyle yapt\u0131klar\u0131 uyu\u015fmuyor. Dine ba\u011fl\u0131l\u0131k noktas\u0131nda ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131m\u0131z var. \u0130maj, \u015f\u00f6hret, \u015fehvet, r\u00fc\u015fvet gibi kavramlar\u0131 bir \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130slamile\u015ftirip \u2018\u00e7a\u011f\u0131n mevcut ana ak\u0131m\u0131 i\u00e7erisinde nas\u0131l yer alabiliriz\u2019in endi\u015fesi i\u00e7erisindeyiz. Bu gerek bizde, gerekse \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n belirli kesimlerinde bir i\u00e7 tehdit ve tehlike olarak ele al\u0131nmas\u0131 gereken bir problemdir. M\u00fcsl\u00fcmanlar kendi de\u011ferlerine sahip \u00e7\u0131kma noktas\u0131nda pek ba\u015far\u0131l\u0131 bir s\u0131nav verememektedirler. \u00d6zellikle bu y\u00f6nde T\u00fcrkiye\u2019deki pek \u00e7ok \u0130slami kesimin ba\u015far\u0131l\u0131 bir s\u0131nav verdi\u011fi s\u00f6ylenemez..<\/p>\n \u201cMal\u00fbmu \u00cel\u00e2m ve H\u00e2s\u0131l\u0131 Tahsil\u201dden \u00d6teye Ge\u00e7meliyiz<\/strong><\/p>\n Y\u0131ld\u0131z: Hocam, m\u00fcsaadenizle hem sizi dinlendirmek hem de dinleyicilerimizin dikkatlerini toparlamak i\u00e7in, S\u00fcnneti \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131ma noktas\u0131nda bir a\u00e7\u0131l\u0131m sa\u011flayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle k\u0131sa bir anekdot aktarmak istiyorum:<\/strong><\/p>\n \u00d6nce, Hz. Peygamber\u2019in 23 y\u0131ll\u0131k bir zaman diliminde d\u00fcnya tarihinin en c\u00e2hil bir toplumunu cahiliye bata\u011f\u0131ndan kurtar\u0131p bug\u00fcn \u00f6rnek ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir model toplum haline getirdi\u011fini hat\u0131rlatmal\u0131y\u0131m. Hz. Peygamber, bizatihi kendi hayat\u0131ndan ba\u015flayarak \u00eem\u00e2n\u00ee ilkeleri prati\u011fe aktarmak suretiyle \u0130sl\u00e2m toplumunu \u00e2yet \u00e2yet in\u015fa etti. Dolay\u0131s\u0131yla biz kendi k\u00f6\u015femize \u00e7ekilip fildi\u015fi kulelerimizden s\u00fcnneti ya\u015fan\u0131r k\u0131lamay\u0131z. Tabir yerindeyse sahaya inmeli ve fiili olarak m\u00fccadelenin i\u00e7erisinde yer almal\u0131y\u0131z. \u201cFiili\u201d ile kast\u0131m, fikri ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel m\u00fccadele ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc me\u015fr\u00fb, \u0130sl\u00e2m\u00ee aktivitedir. Kur\u2019\u00e2n, \u201cBir toplum kendi nefsinde olan\u0131 de\u011fi\u015ftirmedik\u00e7e Allah o toplumu de\u011fi\u015ftirmez\u201d(13 Ra\u2019d 11) buyuruyor. E\u011fer biz bir de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirmek istiyorsak, bunu ancak Hz.Peygamber\u2019in de\u011fi\u015fim m\u00fccadelesindeki ilkeleri g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ta\u015f\u0131yarak yapabiliriz. Bu de\u011fi\u015fimi ger\u00e7ekle\u015ftirmede s\u00f6zkonusu ilkeler bizim i\u00e7in bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131, bir ipucu olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu ba\u011flamda As\u0131m K\u00f6ksal\u2019\u0131n siyerinde okudu\u011fum ibret\u00e2miz bir olay\u0131 sizinle payla\u015fmak istiyorum. Bu olay Hz. Ali\u2019nin, asr-\u0131 saadetten bin y\u0131llar \u00f6ncesinde ya\u015fanan ve Kur\u2019\u00e2n\u2019da bize aktar\u0131lan Hz. Yusuf k\u0131ssas\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00fcncelle\u015ftirdi\u011fini, dolay\u0131s\u0131yla Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 nas\u0131l \u00e7a\u011f\u0131na ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6rnekliyor: Mekke\u2019nin fethinden bir s\u00fcre \u00f6ncesindeyiz. Peygamberimizin s\u00fct karde\u015fi Ebu S\u00fcfyan bin Haris(Mekke reisi Eb\u00fb S\u00fcfyan bin Harb\u2019le kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131), ticaret maksad\u0131yla \u015eam\u2019a gider. -ki kendisi, Hz. Muhammed(s) peygamberlikle g\u00f6revlendirildi\u011finde Mekke m\u00fc\u015frikleri gibi ona kar\u015f\u0131 durmu\u015f, onu reddetmi\u015fti; Hz.Peygamber de s\u00fct karde\u015finin bu tutumuna, anlay\u0131\u015fs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok \u00fcz\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc.- Orada Rum Kayzeri ile g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcr. Kayzer dahil herkesin Hz. Peygamber\u2019den ve onun davetinden \u00e7ok\u00e7a s\u00f6z etti\u011fine \u015fahit olur. Sonra durup d\u00fc\u015f\u00fcnmeye ba\u015flar; s\u0131radan bir Mekkeli gibi yan\u0131 ba\u015f\u0131ndaki insan\u0131n s\u00f6zlerini k\u00e2le almad\u0131\u011f\u0131na, onu anlamaya \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131na hay\u0131flan\u0131r. \u201cOnlar bir yol tutup gittiler, biz de o yolu tutup gittik\u201d der. Oysa Mekke\u2019den fersah fersah uzaklardaki bu yerlerde herkes Muhammed\u2019den ve onun risaletinden s\u00f6z etmektedir. Bu arada Hz. Peygamber\u2019in konumu da giderek g\u00fc\u00e7lenmi\u015ftir. Yapt\u0131\u011f\u0131 bu \u00f6zele\u015ftiri ve nefis muhasebesi, nihayet M\u00fcsl\u00fcman olmaya karar vermesiyle sonu\u00e7lan\u0131r. Mekke\u2019nin fethine saatler kala, yan\u0131na o\u011flunu da alarak Medine\u2019ye y\u00f6nelir. Yolda \u0130slam ordusuyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r. Hz. Abbas\u2019tan kendisini Hz. Peygamber\u2019e g\u00f6t\u00fcrmesini ister. Ras\u00fbl\u00fcllah onu g\u00f6r\u00fcnce derhal tan\u0131r ve kendisinden y\u00fcz \u00e7evirir. Eb\u00fb S\u00fcfyan b. Haris \u0130bn-i Abbas\u2019tan arac\u0131 olmas\u0131n\u0131 ve Peygamber\u2019in kendisiyle ilgilenmesi i\u00e7in ricada bulunmas\u0131n\u0131 isteyince \u0130bn Abbas \u201cPeygamber\u2019in y\u00fcz \u00e7evirdi\u011fi insana ben de\u011fer vermem\u201d cevab\u0131n\u0131 verir. Belli ki, Peygamberimiz Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019a \u00e7ok k\u0131rg\u0131nd\u0131r ve belki de onun M\u00fcsl\u00fcman olmak konusundaki karar\u0131n\u0131n kesinlik derecesini test etmektedir. Ebu S\u00fcfyan bu kez Hz. Ali\u2019ye vararak, arac\u0131 olmas\u0131n\u0131 ister. Hz. Ali de \u201cPeygamberin y\u00fcz \u00e7evirdi\u011fine ben de\u011fer vermem\u201d diyerek reddeder. Sonra Hz. Eb\u00fbbekir\u2019den de ayn\u0131 tepkiyi al\u0131r. Hz.\u00d6mer\u2019e gitmeye cesaret edemez.. Nihayet, Hz. Peygamber\u2019in \u00e7ad\u0131r\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde, s\u0131cak g\u00fcne\u015fin alt\u0131nda, O kabul edinceye kadar o\u011fluyla birlikte a\u00e7-susuz beklemeye karar verir. Hz.Ali, Eb\u00fb S\u00fcfyan b. Haris\u2019in samimiyetini g\u00f6r\u00fcnce yan\u0131na yakla\u015farak bir \u00f6neride bulunur: Hz. Peygamber\u2019e kar\u015f\u0131s\u0131ndan de\u011fil de arkadan yakla\u015f\u0131p Yusuf s\u00fbresinin 91.\u00e2yetini okumas\u0131n\u0131 ister; Yusuf\u2019un karde\u015flerinin onu tan\u0131y\u0131p da yapt\u0131klar\u0131ndan pi\u015fmanl\u0131k duyduklar\u0131n\u0131 ifade eden \u00e2yeti: \u201cDediler ki: Allah\u2019a yemin olsun ki, seni Allah bize \u00fcst\u00fcn k\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Do\u011frusu biz b\u00fcy\u00fck bir hata\/su\u00e7 i\u015flemi\u015ftik.\u201d Yani Hz.Ali, Eb\u00fb S\u00fcfyan\u2019\u0131n kendisini Yusuf\u2019un karde\u015fleri ile \u00f6zde\u015fle\u015ftirerek kesin bir tevbede bulunmas\u0131n\u0131 ister. Eb\u00fb S\u00fcfyan b. Haris \u00e2yeti aynen okur. Peygamber aleyhissel\u00e2m bunu i\u015fitince tebess\u00fcmle ona d\u00f6ner ve Yusuf\u2019un a\u011fz\u0131ndan \u015fu ayetle (Yunus\/92) mukabelede bulunur: \u201cYusuf dedi ki: Bug\u00fcn size bir k\u0131nama, bir ay\u0131plama yok. Allah sizi ba\u011f\u0131\u015flayacakt\u0131r ve o merhametlilerin en merhametlisidir.\u201d<\/p>\n \u0130mdi, k\u0131ssadan hisse: Nas\u0131l ki, Hz. Peygamber ve Hz. Ali, iki-\u00fc\u00e7 bin y\u0131l \u00f6ncesinde ya\u015fanan bir hadiseyi ve oradaki bir ilkeyi kendi \u00e7a\u011flar\u0131na ta\u015f\u0131m\u0131\u015flarsa, bizim de Kur\u2019\u00e2n \u00e2yetlerini ve Hz. Peygamber\u2019in s\u00fcnnetini, -hocam\u0131z\u0131n ifade etti\u011fi \u015fekliyle- akl\u0131m\u0131z\u0131 kullan\u0131p insan psikolojisini de dikkate alarak hayat\u0131m\u0131z\u0131n, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bir prensibi haline getirmemiz ve g\u00fcncelle\u015ftirmemiz gerekir.<\/p>\n Hocam buradan hareketle, S\u00fcnneti \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131ma konusunda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n imkan ve potansiyelleri neler? Evet, \u0130sl\u00e2m \u00e2leminin \u015fu anki durumu pek i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 de\u011fil. Peki, bunun yan\u0131 s\u0131ra umut verici bir tak\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar yok mu? Bu konuda bizlere d\u00fc\u015fen g\u00f6revler neler?<\/strong><\/p>\n K\u0131rba\u015fo\u011flu: Umut verici faaliyetler elbette var. Ancak bunlar marjinal kal\u0131yor. Elbette 30- 40 y\u0131l i\u00e7erisinde 10\u2019a yak\u0131n ve say\u0131lar\u0131 y\u00fcz\u00fc bulan \u0130slam m\u00fctehass\u0131slar\u0131n\u0131n kat\u0131l\u0131mlar\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fen bir tak\u0131m toplant\u0131lar s\u00f6z konusu. Fakat bu toplant\u0131larda yenilik ad\u0131na neredeyse hi\u00e7bir \u015feyin bulunmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Her \u015feyden \u00f6nce M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, s\u00fcnnet hakk\u0131nda konu\u015fman\u0131n S\u00fcnneti bir model haline getirmek demek olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bilmeleri gerekir. Birincisi; bu zihniyet tembelli\u011fini a\u015fmam\u0131z laz\u0131m. S\u00f6zkonusu toplant\u0131larda fikir beyan eden din alimlerinin \u00e7o\u011funun -ki buna kendi memleketimizdeki din bilginleri, akademisyenler de dahil- yapt\u0131\u011f\u0131, yedi-sekiz belki on as\u0131r \u00f6nce \u00fcretilmi\u015f fikirleri sadece aktarmaktan ibaret. Cabir\u00ee\u2019nin ifadesi ile malumu ilam, has\u0131l\u0131 tahsil etmekten \u00f6teye ge\u00e7miyor. Mesela Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Hadis \u0130lmi Ist\u0131lahlar\u0131 vb. kitaplar var. Bu kitaplara bakarsan\u0131z, yazarlar\u0131n\u0131n alt\u0131nc\u0131, yedinci, sekizinci as\u0131rda ya\u015fam\u0131\u015f insanlar oldu\u011funu, dolay\u0131s\u0131yla hepsinin tedvin edildi\u011fi d\u00f6nemin \u015fartlar\u0131na ve ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re yaz\u0131lm\u0131\u015f kitaplar oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Peki o d\u00f6nemden bu yana \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda hi\u00e7 mi de\u011fi\u015fim, ilerleme olmad\u0131?! \u0130limde hi\u00e7 mi ilerleme olmad\u0131?! Olduysa nerede?!<\/p>\n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u00e7a\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ya\u015f\u0131yor. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 zihniyet d\u00fczeyinde yapmas\u0131 gerekenleri yapm\u0131yor\/yapam\u0131yor. Bug\u00fcn b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 olarak y\u00f6netimlerden \u015fikayet\u00e7iyiz. Fas\u2019tan itibaren \u015f\u00f6yle bir bak\u0131n; T\u00fcrkiye de k\u0131smen dahil olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn \u0130slam \u00fclkelerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri k\u0131s\u0131tlay\u0131c\u0131 bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimler hakim. Yani bizi y\u00f6netenler bizim ad\u0131m\u0131za ve bize ra\u011fmen kararlar al\u0131yor. Hani nerede \u201conlar\u0131n i\u015fleri aralar\u0131ndaki g\u00f6r\u00fc\u015f al\u0131\u015fveri\u015fi iledir\u201d ilkesi?! Ayr\u0131ca s\u00fcnneti bir model olarak hayat\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131yacaksak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u015funu \u00e7ok iyi kavramas\u0131 laz\u0131m: Kimse kalk\u0131p da \u015fu sizin hakk\u0131n\u0131z deyip M\u00fcsl\u00fcmanlara haklar\u0131n\u0131 teslim etmez. Nas\u0131l ki, Hz. Peygamber, kimseden l\u00fctuf beklemeksizin kendisi toplumdaki \u00e7arp\u0131kl\u0131klarla m\u00fccadele ettiyse biz M\u00fcsl\u00fcmanlar da b\u00f6ylesine aktif ve \u00f6zne konumunda yer alarak haks\u0131zl\u0131klarla, \u00e7arp\u0131kl\u0131klarla m\u00fccadele etmekle m\u00fckellefiz. \u0130slam \u00fclkelerinin \u00e7o\u011funda \u2018ben sizin baban\u0131z\u0131m, ben ne dersem o olur\u2019 mant\u0131\u011f\u0131 hakim. Dolay\u0131s\u0131yla siz devleti ele\u015ftiremezsiniz; devlet babad\u0131r, o ne derse o olur ve her yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir hikmeti vard\u0131r. Yani hikmet-i h\u00fck\u00fcmet felsefesi! Bunun Hz. Peygamberin modeli ile uzaktan yak\u0131ndan hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktur. Ekonomik alanda bak\u0131yorsunuz, bir \u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinde bir tarafta ola\u011fan\u00fcst\u00fc zengin bir kesim \u00f6b\u00fcr tarafta da ola\u011fan\u00fcst\u00fc fakir bir kesim var. Bir zamanlar orta dire\u011fimiz vard\u0131. O da \u015fimdi yok art\u0131k ve buna kar\u015f\u0131 da herhangi bir m\u00fccadele verilmiyor. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda sermayeye kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleyi kim yap\u0131yor? Cevap vereyim; sol yap\u0131yor. Maalesef M\u00fcsl\u00fcmanlarda Bat\u0131 kapitalizmine kar\u015f\u0131 etkili bir duru\u015f ve m\u00fccadele yok. T\u00fcketici haklar\u0131 alan\u0131nda da \u00f6yle. Bir zamanlar baz\u0131 firmalar basit ve k\u00f6t\u00fc mallar\u0131 piyasaya s\u00fcrd\u00fcler, biz de hi\u00e7bir tepki g\u00f6stermeksizin onlar\u0131 t\u00fckettik. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc \u2018hay\u0131r\u2019 demesini bize \u00f6\u011fretmediler. \u2018Hay\u0131r\u2019 demenin ne kadar b\u00fcy\u00fck bir \u015fey oldu\u011funu, muhalefet k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc belletmediler. L\u00e2 \u0130l\u00e2he \u0130llallah diyoruz ama, bu c\u00fcmledeki L\u00e2\u2019y\u0131 nerelerde kullanaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bilincine sahip de\u011filiz. Kendi toplumumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakarsak karar alma mekanizmalar\u0131nda bir\u00e7ok g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131; sermaye gruplar\u0131, medya, sivil ve askeri b\u00fcrokrasi\u2026vs. var. Bu g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 i\u00e7erisinde \u0130slami duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan insanlar nerde? Bug\u00fcn s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz karar mekanizmas\u0131nda yer alan gruplar aras\u0131nda bir dengeden s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Biz, bir ki\u015fi gelsin -bu ki\u015fi bir parti olabilir, bir \u015feyh olabilir, bir \u00fcstat ya da beklenen bir Mehdi veya \u0130sa olabilir- i\u00e7erisinde bulundu\u011fumuz s\u0131k\u0131nt\u0131lardan bizi kurtars\u0131n, beklentisi i\u00e7erisindeyiz. Bu beklentinin art\u0131k \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda ge\u00e7erlili\u011fini yitirmi\u015f oldu\u011funun fark\u0131na varal\u0131m. E\u011fer toplum, alttan m\u00fccadele ederek kendi gelece\u011fine sahip \u00e7\u0131karsa, ancak o taktirde gelecekte s\u00f6z sahibi olabilir. Bu da belli bir m\u00fccadeleyi beraberinde getirir. Baba-\u00e7ocuk, y\u00f6neten-y\u00f6netilen, hoca-\u00f6\u011frenci\u2026, beraberce bir \u00e7aban\u0131n i\u00e7ine girmek gerekir. Oysa bak\u0131yorsunuz ailede kad\u0131n s\u00f6z sahibi de\u011fil. Koca ne derse o olur ve ona itiraz edilemez. Bunun Hz. Peygamberin \u00f6rnekli\u011fi ile hi\u00e7bir alakas\u0131 yoktur. \u2018Kad\u0131n\u0131n ad\u0131 yok\u2019 deniyor; do\u011frudur. Yaz\u0131lm\u0131\u015f onca \u0130slami literat\u00fcrden ka\u00e7\u0131n\u0131n yazar\u0131 kad\u0131nd\u0131r?! Bir f\u0131k\u0131h kitab\u0131 yazan f\u0131k\u0131h alimi, bir hadis kitab\u0131 yazan hadis bilgini kad\u0131n var m\u0131?! G\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kad\u0131n \u00f6zne konumunda de\u011fil. Asl\u0131nda kad\u0131n bir\u00e7ok alanda bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr; beyin g\u00fcc\u00fc, ekonomik g\u00fc\u00e7\u2026vs. Oysa bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bu alanlarda kad\u0131n yok denecek kadar az. Neden? \u00c7\u00fcnk\u00fc, kad\u0131n sadece evde yemek yapacak, bula\u015f\u0131k y\u0131kayacak ve bir de \u00e7ocuk do\u011furacak! Onun g\u00f6revi bu kadar. Onun d\u0131\u015f\u0131nda sosyal alanda kad\u0131n yok, siyasi alanda kad\u0131n yok\u2026 Baz\u0131 siyasi olu\u015fumlarda kad\u0131n yer al\u0131yor, ancak sadece hizmet konumunda yer al\u0131yor. Karar alma mekanizmas\u0131na gelince, orada kad\u0131n yok. Hani \u0130slam\u2019da isti\u015fare vard\u0131?!<\/p>\n Netice itibariyle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kendi gelece\u011fini belirlemek istiyorsa, karar alma mekanizmalar\u0131nda aktif olarak yer almal\u0131, kimler bu mekanizmada ne \u015fekilde yer alacak, m\u00fcesseseler, kurumlar ne olacak\u2026 sorular\u0131 \u00fczerinde durup d\u00fc\u015f\u00fcnmelidir. S\u00fcnneti \u00e7a\u011fa ta\u015f\u0131mak ve onu model almak derken i\u015fte ben bunu kastediyorum. Yani s\u00fcnneti \u00e7e\u015fitli alanlara yans\u0131tmak. \u00d6rne\u011fin medya kar\u015f\u0131s\u0131ndaki konumumuz onu yok saymak de\u011fil, medyaya kendi de\u011ferlerimizi yans\u0131tarak onu de\u011ferlendirmek olmal\u0131d\u0131r. Y\u00f6netim konusuna gelince; bunun art\u0131k monar\u015fik, otokratik ya da oligar\u015fik bir usulle devam etmesi imkans\u0131z. Krall\u0131kla y\u00f6netilen \u00fclkelere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda onlar da krall\u0131k sistemini sembolik hale getirip parlamenter sisteme ge\u00e7me e\u011filiminde. Bunu s\u00f6ylerken demokrasiyi kutsamak niyetinde olmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmek isterim. Ben sadece \u015funa i\u015faret etmek istiyorum: M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n geleceklerini belirlemede temel s\u00fcre\u00e7 isti\u015faredir. Bu isti\u015fare parlamenter sistem de olabilir. E\u011fer m\u00fcsl\u00fcmanlar parlamenter sistemi kabul etmiyorlarsa veya ele\u015ftiriyorlarsa sadece onu ele\u015ftirmekle yetinmemelidirler. \u00d6rne\u011fin bir zamanlar \u2018demokrasi \u015firktir\u2019 yaz\u0131lar\u0131 yaz\u0131ld\u0131, tamam e\u011fer demokrasi \u015firkse senin teklifin, alternatifin ne? \u2018M\u00fcsl\u00fcmanlar demokrasiden daha iyisini getirdi de biz almad\u0131k m\u0131?!\u2019 Bir kere m\u00fcsl\u00fcman\u0131n zihninde siyaset felsefesi diye bir \u015fey yok. Peki ciddi teoriler ortaya koyan bir siyaset bilimcimiz var m\u0131? O da yok. \u00c7\u00fcnk\u00fc ilim \u00f6teden beri sadece tefsir, hadis, f\u0131k\u0131htan ibaret g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Ne sosyoloji ne antropoloji ne psikoloji ne felsefe ne sanat ne estetik ne sinema ne musiki, bunlar\u0131n hi\u00e7biri m\u00fcsl\u00fcman\u0131n i\u015ftigal etmesi gereken, s\u00f6z sahibi olmas\u0131 gereken sahalar olarak g\u00f6r\u00fclmedi. \u00d6yle olunca da siz zaten kendi kendinizi tarihin d\u0131\u015f\u0131na itiyorsunuz.<\/p>\n Yap\u0131lmas\u0131 gereken kendi de\u011ferlerimizi korumak suretiyle b\u00fct\u00fcn ilmi sahalarda yer almam\u0131zd\u0131r. Aksi taktirde Garaudy\u2019nin dedi\u011fi gibi; bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 Hz. Peygamber d\u00f6nemine \u00e7evirerek \u00e7a\u011fa s\u0131rt\u0131m\u0131z\u0131 d\u00f6nmekle bir yere varamay\u0131z ve \u00e7a\u011fa m\u00fcdahil olamay\u0131z. Ancak ve ancak tarihin nesnesi oluruz; tarihin \u00f6znesi haline gelip ona y\u00f6n veremeyiz. Zira bir kere biz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tarihe bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131nda da problemler var. Pesimist bir tarih anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z var: \u201c\u00dcmmetimin en hay\u0131rl\u0131s\u0131 benim asr\u0131mda ya\u015fayanlard\u0131r, sonra onlar\u0131 takip edenler, sonra onlar\u0131 takip edenlerdir.\u201d \u015eimdi b\u00f6yle bir \u00e7izgiyi takip ettirdi\u011fimizde ortaya \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 nedir? Tarih giderek k\u00f6t\u00fcye gidiyor. B\u00f6yle bir anlay\u0131\u015f Kur\u2019\u00e2n mant\u0131\u011f\u0131na tamamen terstir. \u00c7\u00fcnk\u00fc siz bununla ba\u015ftan ma\u011flubiyeti kabul ediyorsunuz. \u0130slam ad\u0131na b\u00fct\u00fcn iddialar\u0131n\u0131z\u0131 daha ba\u015ftan geri \u00e7ekmi\u015f ve gelece\u011fi y\u00f6nlendirme, daha iyiye ta\u015f\u0131ma iddias\u0131ndan vazge\u00e7mi\u015f oluyorsunuz. E\u011fer iddia edildi\u011fi gibi Allah tarihin giderek k\u00f6t\u00fcye gidi\u015fini murad etmi\u015fse, tabii ki M\u00fcsl\u00fcmanlar Mehdi de bekler Mesih de bekler, sonu\u00e7 olarak \u00fcmmet kendi kendini kurtarmaktan acze d\u00fc\u015fer. Halbuki \u00fcmmetin bilmesi gerekir ki, tek bir kurtar\u0131c\u0131 vard\u0131r o da \u00fcmmetin kendisidir. Yani her bir M\u00fcsl\u00fcman birey. Allah\u2019\u0131n parma\u011f\u0131 yok ki g\u00f6z\u00fcm\u00fcze soksun; Allah\u2019\u0131n eli yok ki gelip bizi kurtars\u0131n, Allah ancak insanlara di\u011fer M\u00fcsl\u00fcmanlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yol g\u00f6sterir. \u00d6nce Hz. Peygamber bu arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00fcstlenmi\u015ftir. Onun vefat\u0131ndan sonra da Kur\u2019\u00e2n ve Kur\u2019\u00e2n\u2019\u0131 hayata ta\u015f\u0131yacak M\u00fcsl\u00fcmanlar. Yani \u015fu anda \u0130slam \u00fcmmeti Hz. Peygamberin pozisyonundad\u0131r ve onun g\u00f6revini do\u011fal olarak \u00fcstlenmi\u015f durumdad\u0131r. Nas\u0131l ki, Hz. Peygamber vefat\u0131na k\u0131sa bir s\u00fcre kala Veda Hutbesi\u2019nde \u00fcstlenmi\u015f oldu\u011fu misyonu yerine getirip getirmedi\u011fi sormu\u015f\/sorgulam\u0131\u015fsa, \u0130slam \u00fcmmeti de, bug\u00fcn Hz. Peygamber\u2019den devralm\u0131\u015f oldu\u011fu misyonu yerine getirip getirmedi\u011fi noktas\u0131nda a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle bahanelerin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131nmaks\u0131z\u0131n bir i\u00e7 hesapla\u015fma yoluna gitmek durumundad\u0131r. \u015eu anda b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 g\u00f6rev ihmalinden dolay\u0131 su\u00e7ludur. Bu g\u00f6revin yerine getirilmesi ki\u015filerin tek ba\u015f\u0131na yapabilece\u011fi bir i\u015f de\u011fildir. Bu, kurumsalla\u015fmay\u0131, daha \u00f6nce ifade etti\u011fimiz \u00fczere planl\u0131-projeli ve rasyonel olmay\u0131 gerektirmektedir.<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hem yery\u00fcz\u00fcndeki k\u00fcresel \u015fer odaklar\u0131na hem de onlar\u0131n yerel uzant\u0131lar\u0131 olan \u015fer odaklar\u0131na kar\u015f\u0131 bir muhalif duru\u015f sergileme mecburiyeti vard\u0131r. Bence Hz.Peygamber\u2019in s\u00fcnneti i\u015fte budur. Bu ger\u00e7ekle\u015ftirilemiyorsa Kur\u2019\u00e2n\u2019a ve Hz. Peygamber\u2019e teorik d\u00fczeyde iman etmenin fazla bir anlam\u0131 yoktur. \u0130man bir \u00fcr\u00fcn vermiyorsa, o dille s\u00f6ylenen m\u00fccerret bir laf\u0131z olmaktan \u00f6teye ge\u00e7mez. O kadar\u0131n\u0131 Peygamberimize sempatiyle bakan ve onun ger\u00e7ekten Peygamber oldu\u011funa kanaat getiren pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 m\u00fcste\u015frik de s\u00f6yl\u00fcyor. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n maddi-manevi b\u00fct\u00fcn imkanlar\u0131n\u0131 rasyonel bir planlamayla devreye sokmak gibi farkl\u0131 bir konumlar\u0131 olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n Din, Diyanete ve Ulem\u00e2ya B\u0131rak\u0131lmayacak Kadar \u00d6nemlidir<\/strong><\/p>\n Y\u0131ld\u0131z: Hocam, b\u00fct\u00fcn bu s\u00f6ylediklerinizden ben \u015fu sonucu \u00e7\u0131kar\u0131yorum: Problem, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n teorik olarak bildikleri ile pratik ya\u015famlar\u0131n\u0131n \u00f6rt\u00fc\u015fmemesi. \u0130fade etti\u011finiz gibi, ulemam\u0131z as\u0131rlar \u00f6nce yaz\u0131lm\u0131\u015f, \u00e7izilmi\u015f ve \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za hitap etmeyen bilgileri tekrar etmekle, h\u00e2s\u0131l\u0131 tahs\u00eel etmekle me\u015fgul; pratik hayat\u0131n ve m\u00fccadelenin i\u00e7inde bulunanlar ise, yeterli \u0130sl\u00e2m\u00ee birikime sahip olmad\u0131klar\u0131 i\u00e7in \u00e7a\u011f\u0131n verilerini, \u00e7\u00f6z\u00fcmlerini ciddi bir sorgulamaya tabi tutmadan \u00e7a\u011fa entegre olmak durumuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7a\u011fa alternatif olabilecek ve sunulabilecek pratik bir model ortaya konam\u0131yor. Oysa Hz. Peygamber, Rabbinin kendisine \u00f6\u011fretti\u011fi ilahi prensipleri hemen prati\u011fe aktarma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde olmu\u015ftu. Hepimizin malumu oldu\u011fu \u00fczere, onun risaletten \u00f6nce \u00fcyesi bulundu\u011fu H\u0131lfu\u2019l-Fud\u00fbl cemiyeti \u00e7er\u00e7evesindeki faaliyetleri bunun en g\u00fczel \u00f6rne\u011fidir. O, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan bir ki\u015finin kolundan tutup Ebu Cehil\u2019in kar\u015f\u0131s\u0131na \u00e7\u0131karak hi\u00e7 \u00e7ekinmeden, korkmadan hak talebinde bulunabilmi\u015f, mazlumlar\u0131n yan\u0131nda olmu\u015f, asla zulme r\u0131za g\u00f6stermemi\u015ftir. Bug\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hak noktas\u0131nda icra etti\u011fi faaliyetler, teorik d\u00fczeyde Bat\u0131\u2019dan kopyalad\u0131\u011f\u0131 insan haklar\u0131 s\u00f6yleminin alt\u0131na \u00e2yet, hadis ili\u015ftirerek \u201cbak\u0131n i\u015fte bizde de var\u201d demekten \u00f6teye ge\u00e7miyor. Kendi referanslar\u0131m\u0131zdan hareketle bir insan haklar\u0131 s\u00f6ylemini geli\u015ftirip prati\u011fe aktarm\u0131\u015f de\u011filiz. S\u00fcnnet alg\u0131m\u0131z bireysel olmaktan \u00f6teye ge\u00e7mi\u015f de\u011fil. S\u00fcnnete tabi olmak bizde, kendi halinde \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131 ya\u015fay\u0131p \u00e7a\u011f\u0131n dayatmalar\u0131na kar\u015f\u0131 sessiz kalmak bi\u00e7iminde alg\u0131lan\u0131yor. Yine ifade etti\u011finiz gibi, toplumsal ve evrensel anlamda hayat\u0131n t\u00fcm kulvarlar\u0131nda s\u00fcnneti nas\u0131l uygulayabiliriz, s\u00fcnnetten ilhamla nas\u0131l bir alternatif model sunabilirizin s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131n\u0131 ve fikri sanc\u0131s\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131m\u0131yoruz.<\/strong><\/p>\n Buradan hareketle, kitab\u0131n\u0131zda verdi\u011finiz bir \u00f6rne\u011fe de\u011finmek istiyorum: \u0130ngiliz i\u015fgali alt\u0131nda ya\u015fayan baz\u0131 M\u00fcsl\u00fcman \u00e2limler, \u00f6ncelikli olarak \u0130ngiliz hakimiyetine nas\u0131l son verebileceklerini tart\u0131\u015facaklar\u0131 yerde \u2018deniz yoluyla hac caiz mi, de\u011fil mi\u2019 sorusunu tart\u0131\u015f\u0131yorlar, misvak s\u00fcnneti t\u00fcr\u00fcnden s\u00fcnnetleri ihy\u00e2 etmeyi konu\u015fuyorlar; ama bir Gandhi \u00e7\u0131k\u0131yor, \u0130ngiliz i\u015fgaline kar\u015f\u0131 Satyagraha(pasif direni\u015f) ba\u015flat\u0131yor ve bunda da muvaffak oluyor. Burada Hz.Peygamber\u2019in s\u00fcnnetini as\u0131l ihy\u00e2 eden -farkl\u0131 bir inanca sahip de olsa- Gandhi de\u011fil mi? \u0130sl\u00e2m\u00ee anlamda misal verirsek, \u0130ran\u2019da zulme ve s\u00f6m\u00fcr\u00fcye son veren Humeyni de\u011fil mi? O halde s\u00fcnneti ihya etmek, Hz. Peygamber\u2019in ki\u015fisel olarak detaylara ili\u015fkin yapt\u0131klar\u0131n\u0131 oldu\u011fu gibi tekrarlamak de\u011fil; onun toplumsal ve evrensel bir model olu\u015fturma anlam\u0131nda insanl\u0131\u011fa sundu\u011fu kal\u0131c\u0131 hayat prensiplerini, temel de\u011ferleri, hayat\u0131n her alan\u0131nda uygulad\u0131\u011f\u0131 vahy\u00ee ilkeleri \u00f6z\u00fc itibariyle de\u011fi\u015ftirmeden, e\u011fmeden, b\u00fckmeden \u00e7a\u011f\u0131n \u015fartlar\u0131n\u0131 dikkate alarak yeniden ihya ve in\u015f\u00e2 etmek de\u011fil mi?<\/strong><\/p>\n K\u0131rba\u015fo\u011flu: Tabii ki bo\u015f laflarla s\u00fcnnete uymak olmaz. Bir kere herkesin oturdu\u011fu yerden kalk\u0131p icra alan\u0131na ge\u00e7mesi laz\u0131m. Benim s\u00f6z\u00fcm elbette ki halk kesiminden daha \u00e7ok bu konuda \u00f6nder olmas\u0131 gereken ilim adamlar\u0131na. Ancak \u015fu \u00e7ok iyi bilinmeli ki, din sadece diyanete, sadece ulemaya b\u0131rak\u0131lmayacak kadar \u00f6nemli bir sahad\u0131r. \u0130slam\u2019da din adam\u0131 diye bir s\u0131n\u0131f yoktur. Din herkesin ortak mal\u0131d\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla, ulemadan bir \u015fey gelmese bile kendi \u00e7abamla bir \u015feyler yap\u0131p kendi yolumu \u00e7izebilirim, diyebilmeliyiz. \u00c7\u00fcnk\u00fc bundan 30 y\u0131l \u00f6ncesinde \u0130slami konularda yaz\u0131lm\u0131\u015f kitap on tane ya var ya yoktu. Bug\u00fcnse okunacak kitaplara yeti\u015femiyoruz. Bu nedenle art\u0131k bug\u00fcn din adamlar\u0131n\u0131n, din bilginlerinin tekeli de kalkm\u0131\u015ft\u0131r. Okuduklar\u0131m\u0131z aras\u0131nda mukayese yaparak kendimiz de yolumuzu belirleyebiliriz. Hele birka\u00e7 yabanc\u0131 dil de biliyorsan\u0131z \u00f6n\u00fcn\u00fcze yeni yeni d\u00fcnyalar a\u00e7\u0131lacakt\u0131r. Bu bak\u0131mdan din konusunda hepimizin m\u00fc\u015fterek bir sorumlulu\u011fu vard\u0131r ve Hz. Peygamber de bu \u00e7a\u011f\u0131n muhta\u00e7 oldu\u011fu yegane insand\u0131r. Fakat tekrar ediyorum, Hz. Peygamber\u2019in s\u00fcnnetini yeni nesillere sunmakta dahi ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011filiz. \u00c7ocuklar\u0131m\u0131za, gen\u00e7lere sorun bakal\u0131m, idolleri ne? Ka\u00e7 tanesi Hz. Peygamber der? Ya Michael Jackson ya Beckham veya herhangi birisi. E\u011fer Peygamber\u2019i on d\u00f6rt as\u0131r \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f, bug\u00fcnle hi\u00e7bir ba\u011flant\u0131s\u0131 kurulamayan bir Arap tipi olarak; altm\u0131\u015f ya\u015f\u0131nda, ihtiyarlam\u0131\u015f bir peygamber portresi olarak \u00e7izerseniz, \u00e7ocu\u011funuz i\u00e7in bir idol olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Ama gen\u00e7lik d\u00f6nemi ile korkusuz, cesur bir Muhammed\u2019i \u00e7ocu\u011funuza sundu\u011funuz zaman b\u00f6yle bir peygamber portresini kendisine daha yak\u0131n hissedecektir. Her nesile, her kesime sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131d\u0131r. Gen\u00e7lere sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131d\u0131r, yeti\u015fkinlere sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131d\u0131r, ihtiyarlara sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131d\u0131r, erkeklere sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131, kad\u0131nlara sunaca\u011f\u0131m\u0131z Muhammed ayr\u0131d\u0131r. Bir zamanlar Sol-Baas hareketlerinin g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu d\u00f6nemlerde Sosyalizmin \u00d6nc\u00fcs\u00fc Muhammed diye kitaplar yaz\u0131l\u0131yordu ve Muhammed sosyalist bir g\u00f6zle okunarak sosyalizmin \u00f6nc\u00fcs\u00fc olarak tan\u0131mlan\u0131yordu. Ben bunlar\u0131 onaylamak i\u00e7in s\u00f6ylemiyorum. Fakat mekanizma sa\u011fl\u0131kl\u0131. Yani bug\u00fcn y\u00fckselen de\u011fer sosyalizm ise Muhammed bunun neresinde duruyor diye soru soruyor ve ondan bir \u015feyler \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor adamlar. Bug\u00fcn de takip edilmesi gereken b\u00f6yle bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, b\u00f6yle bir metotla Hz. Peygamber\u2019i okumak, yapt\u0131klar\u0131n\u0131n \u015fekli ile de\u011fil temsil etti\u011fi de\u011ferlerle bug\u00fcn kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuz meseleler aras\u0131nda ba\u011f kurabilmektir. Bunu yapmak da sadece \u00e2yet, hadis bilgisiyle de\u011fil; \u00f6rne\u011fin \u2018toplumumuz, insanl\u0131k nereye gidiyor\u2019 sorusunun cevab\u0131n\u0131 bulmaya \u00e7al\u0131\u015fan en genel anlamda bir siyaset biliminden de haberdar olmakla m\u00fcmk\u00fcn olabilir. M\u00fcsl\u00fcmanlar bu gibi sahalara girmek zorundad\u0131rlar. Art\u0131k klasik \u0130slam alimi tipi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde s\u00f6z sahibi olam\u0131yor\/olamaz da. \u0130slami ilimler \u015feklinde tefsir, hadis, f\u0131k\u0131htan ibaret g\u00f6r\u00fclen kavram sorgulanmal\u0131d\u0131r. Tefsir, f\u0131k\u0131h islami ilimler sahas\u0131na giriyor da Allah\u2019\u0131n kainattaki \u00e2yetlerini inceleyen bir astronomi, bir antropoloji, bir fizik, kimya veya biyoloji neden \u0130slami ilimler sahas\u0131na girmesin ya da bu kavramla isimlendirilmesin. Ba\u015fka bir ifade ile bir t\u0131p alimi, bir astronot, bir kimyager, neden \u0130slam alimi olmuyor?! Mutlaka be\u015feri ilimler denen ilimlerle \u0130slami ilimler denen ilimler aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc olu\u015fturmak zorunday\u0131z.<\/p>\n Biz M\u00fcsl\u00fcmanlar olarak 21. yy\u2019da ya\u015fayan insanlar oldu\u011fumuzun bilincinde ama, \u0130slami de\u011ferlerden de asla taviz vermeyen \u015fahsiyetli tipler olmak zorunday\u0131z. Bunu yaparken de \u00e7at\u0131\u015fmadan, kavgadan, \u015fiddetten, polemikten uzak durup, projelerle \u00fcretti\u011fimiz fikirlerle modern \u00e7a\u011f\u0131n ortaya koymu\u015f oldu\u011fu tablodan \u00e7ok daha iyi, \u00e7ok daha insani olan\u0131n\u0131 yaratmak ve sunmakla m\u00fckellefiz. Ben hem T\u00fcrkiye olarak hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 olarak b\u00f6yle bir potansiyele sahip oldu\u011fumuza inan\u0131yorum. Bu potansiyelin hayata ge\u00e7irilmesine, maddi ve manevi olarak desteklenip g\u00fc\u00e7lendirilmesine ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n