{"id":239,"date":"2016-08-05T12:43:34","date_gmt":"2016-08-05T10:43:34","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=239"},"modified":"2017-02-10T09:41:37","modified_gmt":"2017-02-10T08:41:37","slug":"islami-hareketlerde-isler-nicin-yolunda-gitmedi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=239","title":{"rendered":"\u0130SLAM\u0130 HAREKETLERDE \u0130\u015eLER N\u0130\u00c7\u0130N YOLUNDA G\u0130TMED\u0130?"},"content":{"rendered":"

Bulutun ya\u011fmuru ta\u015f\u0131mas\u0131 gibi,<\/em><\/strong><\/p>\n
Kapitalizm de sava\u015f\u0131 ta\u015f\u0131r. <\/em><\/strong>(Jean Jaures)<\/p><\/blockquote>\n
\u0130slami \u00f6\u011fretinin de\u011fer ve normlar\u0131n\u0131 hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda ge\u00e7erli hale gelmesi amac\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen faaliyetlerin toplam\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lan \u201c\u0130slami Hareketler\u201d,\u00a0 genel olarak sivil toplumcu ve politik olmak \u00fczere iki guruba ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Politik olanlar genellikle demokratik sistemler i\u00e7erisinde, se\u00e7imler ve parti politikalar\u0131yla siyasi iktidar\u0131 ama\u00e7layan ve siyasi iktidar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u0130slami toplum tasavvurlar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmeyi strateji olarak benimsemi\u015f olan dini-siyasi hareketlerdir. Pakistan\u2019da Cemaat-\u0131 \u0130slami, Tunus\u2019ta en-Nahda, T\u00fcrkiye\u2019de Milli G\u00f6r\u00fc\u015f ve AKP, L\u00fcbnan\u2019da Hizbullah, Sudan\u2019da \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslim\u00een, el-Ma\u011frib\/Fas\u2019ta\u00a0 Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi, Libya\u2019da\u00a0 Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi <\/a>,\u00a0 Malezya \u0130slam Partisi, Tacikistan \u0130slam\u00ee R\u00f6nesans Partisi gibi partiler bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sivil toplumcu \u0130slami hareketler kategorisine en g\u00fczel \u00f6rnek ise, \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslim\u00een hareketidir. Baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerinde siyasi parti \u00f6rg\u00fctlenmesine giden \u0130hvanc\u0131 hareketler de s\u00f6z konusu olmakla beraber, genel olarak \u0130hvan hareketinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bu ikinci kategoride de\u011ferlendirilmesi daha isabetlidir. \u00dclkemizde toplumu \u0130slamla\u015ft\u0131rma hedefine y\u00f6nelmi\u015f b\u00fct\u00fcn gurup, cemaat ve tarikatlar\u0131 da bu kategoride de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n
\u00c7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketleri kabaca son k\u0131rk-elli y\u0131ll\u0131k zaman dilimi i\u00e7erisinde ele almak, ele\u015ftirel bir de\u011ferlendirme i\u00e7in uygun ve yeterli say\u0131l\u0131r. Yine bu ama\u00e7la literat\u00fcr taramas\u0131ndan ziyade bu d\u00f6nemde ya\u015fananlara dair g\u00f6zlem ve tecr\u00fcbelerden yararlanma cihetine gidilecektir. Bu tercihin alt\u0131nda, hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli \u0130slami hareketlere dair do\u011frudan temas ve g\u00f6zlemlerde bulunan, hem de \u00fclkemizdeki siyasi \u0130slami hareketlerin bilfiil i\u00e7erisinde yer alan biri olarak, literat\u00fcrden elde edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bilgi ve de\u011ferlendirmelerin, literat\u00fcrde yer alanlardan daha ger\u00e7ek\u00e7i ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funa dair ki\u015fisel kanaatimizin yatmakta oldu\u011funu belirtmek isteriz.<\/p>\n
\u00c7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin son k\u0131rk elli y\u0131ll\u0131k d\u00f6neminin ele\u015ftirel bir de\u011ferlendirmesini hakk\u0131yla yapabilmek i\u00e7in bir seri uzun soluklu analitik ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sebeplerdir ki burada biz, b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rmaya \u0131\u015f\u0131k tutabilecek k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlilerini belirlemekle yetinece\u011fiz.<\/p>\n
\u0130slami hareketlerde ni\u00e7in i\u015fler yolunda gitmedi? sorusunun kendisinin me\u015fruiyetini sorgulayarak konuya giri\u015f yapabiliriz. Bu sorunun me\u015fruiyetini ya\u015fanan ger\u00e7eklikten ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen belirtelim. Zira son k\u0131rk elli y\u0131lda bir k\u0131sm\u0131 iktidara gelen, bir k\u0131sm\u0131 ise sivil hareket olmakla birlikte, yine de\u00a0 toplumda \u00f6nemli bir sosyo-politik akt\u00f6r olarak faaliyet g\u00f6steren \u0130slami hareketlerin bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6z etmek \u00e7ok zordur. Bu tespitin nesnel g\u00f6stergelerle de hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda sergilenen performans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, yoruma dahi gerek b\u0131rakmayacak kadar a\u00e7\u0131k ve nettir. \u00d6rnek olarak en ba\u015far\u0131l\u0131 kabul edilen \u0130slami hareketleri\u00a0 dahi ele alacak olsak, ortada ger\u00e7ek anlamda bir ba\u015far\u0131dan s\u00f6z etmenin\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusu fevkalade tart\u0131\u015fmal\u0131 hale gelecektir. En ba\u015far\u0131l\u0131 \u0130slami hareketlere \u00f6rnek olarak \u0130ran, Pakistan, Sudan, Malezya, M\u0131s\u0131r,Tunus ve T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler g\u00f6sterilebilir. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 halk devrimi, bir k\u0131sm\u0131 siyasi parti iktidar\u0131, bir k\u0131sm\u0131 ise toplumsal hareket olarak \u00fclkelerinin gelece\u011finde \u015fu veya bu oranda s\u00f6z konusu olabilen \u0130slami hareketlerin faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi \u0130slam \u00fclkeleridir. Bu \u0130slami hareketlerin referanslar\u0131 olan \u0130slam a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu sorusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, d\u00fcnyada genel-ge\u00e7er kabul edilen birtak\u0131m evrensel \u00f6l\u00e7ekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne\u00a0 \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu sorusunu sormak daha uygun olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir soruyu siyasi, ekonomik ve sosyal \u00fc\u00e7 alanda soracak olursak, kar\u015f\u0131m\u0131za \u015f\u00f6yle bir tablo \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n
Siyasi a\u00e7\u0131dan bu \u00fclkelerin demokrasi ya da halk\u0131n y\u00f6netime do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131 anlam\u0131nda sek\u00fcler Bat\u0131 \u00fclkeleriyle mukayese dahi edilemeyecek durumda olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Gerek siyasi partiler gerekse sivil toplumsal hareketler \u015feklindeki \u0130slami hareketlerin lider karizmas\u0131na, tek adam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, parti oligar\u015fisine boyun e\u011fmi\u015f oldu\u011funu, parti i\u00e7i demokrasiden ve i\u00e7<\/p>\n
muhalefetten s\u00f6z etmenin neredeyse imkans\u0131z oldu\u011funu, kendileri d\u0131\u015f\u0131ndaki partiler ve ideolojilerle uyum ve rekabet ili\u015fkisinden ziyade husumet, \u00e7at\u0131\u015fma ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k ili\u015fkisi i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir ba\u015fka ifadeyle \u201cben ve \u00f6teki\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u015farak, \u201cben sen yok biz var\u0131z\u201d diyerek toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerini ku\u015fatma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steremediklerini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Bu konuda Malezya ve Tunus \u00f6rneklerinin nispi olarak ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131labilece\u011fini, ama T\u00fcrkiye dahil di\u011fer \u00fclkelerin bu \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar i\u00e7erisinde \u0130ran, T\u00fcrkiye ve M\u0131s\u0131r gibi \u00fclkelerde iktidardaki \u0130slami hareketlerin\u00a0 di\u011fer siyasi partileri ve ak\u0131mlar\u0131 \u00f6tekile\u015ftirme ve hatta \u201c\u015feytanla\u015ft\u0131rma(demonizasyon)\u201d politikas\u0131 izlediklerini s\u00f6ylemek bir abart\u0131 olmayacakt\u0131r. \u00c2dil, \u015feffaf ve hesap verebilir bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 bu hareketlerin durumu daha da vahim hale gelmektedir. Nitekim uluslararas\u0131 \u015feffafl\u0131k ajanslar\u0131n\u0131n yolsuzluk endekslerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d denilen \u00fclkelerin bile yolsuzluk karnesinin hi\u00e7 te iyi olmad\u0131\u011f\u0131 rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilecektir. Mamafih sadece bu ba\u015far\u0131l\u0131 hareketlerin de\u011fil, \u0130slam \u00fclkelerinin tamam\u0131n\u0131n yolsuzluk endeksinde listenin\u00a0 son s\u0131ralar\u0131nda\u00a0 yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 bu vesileyle ifade etmekte yarar vard\u0131r. \u00d6zetle bu \u0130slami hareketlerin d\u00fcnyada \u015feffaf ve temiz, tam ve do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131 esas alan, muhalefete olumlu de\u011fer atfeden, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve \u00e7o\u011fulcu bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 ve hayata ge\u00e7irdiklerini s\u00f6ylemek neredeyse imkans\u0131zd\u0131r.<\/p>\n
Ekonomik olarak bu hareketlerin uygulamalar\u0131na gelince, bu \u00fclkelerin hem ekonomik kalk\u0131nma, hem de \u00e2dil gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan durumlar\u0131n\u0131n hi\u00e7 te i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmek durumunday\u0131z. Gerek ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir, gerekse toplam k\u00fcresel \u00fcretime katk\u0131lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu \u00fclkelerin en ba\u015far\u0131s\u0131z Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin bile gerisinde kald\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu \u00fclkelerde i\u015fsizlik, fakirlik oranlar\u0131 ile zengin-fakir aras\u0131ndaki dengesizlikler, yine en ba\u015far\u0131s\u0131z bat\u0131 toplumlar\u0131ndan bile k\u00f6t\u00fc durumdad\u0131r. Bu \u0130slami hareketlerin iktidarda \u015fu veya bu bi\u00e7imde s\u00f6z konusu oldu\u011fu toplumlar, sanayi ve teknoloji alan\u0131nda da ihracat\u00e7\u0131 de\u011fil ithalat\u00e7\u0131 \u00fclkeler konumundad\u0131rlar. Sonu\u00e7 olarak bu \u00fclkelerin ekonomileri d\u00fcnyada en sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve adil ekonomik d\u00fczenler nitelemesinden fersah fersah uzak bir konumda bulunmaktad\u0131rlar.<\/p>\n
Sosyal a\u00e7\u0131dan da durum siyasi ve ekonomik durumdan pek farkl\u0131 de\u011fildir. Bu da beklenmeyen bir \u015fey de\u011fildir, zira siyasi ve ekonomik a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan bir toplumun sosyal a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 beklemek makul de\u011fildir. \u0130\u015fsizlik, fakirlik, \u00e2dil olmayan \u00fccretler, \u00e2dil olmayan vergi sal\u0131m\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesi, d\u00fc\u015f\u00fck bilimsel bilgi ve teknoloji \u00fcretimi, siyasi iktidarda g\u00f6r\u00fclen yozla\u015fma ve yolsuzluk, nepotizm ve hukuksuzluk beraberinde toplumsal huzursuzluklar\u0131 da getirmektedir. Ayr\u0131ca bu \u0130slami hareketlerin kendi d\u0131\u015f\u0131ndakileri \u2013 \u0130slami kesime mensup dindar insanlar olsalar da \u2013 \u00f6tekile\u015ftirmeleri, s\u0131k s\u0131k tekfir ve sap\u0131kl\u0131k itham\u0131na varan d\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, toplumda kutupla\u015fmalara da yol a\u00e7makta, bu da toplumsal dokuyu ciddi olarak zay\u0131flatmaktad\u0131r. K\u00fcreselle\u015fme olgusunun olumsuz etkilerine kar\u015f\u0131 gerekli tedbirler almada da ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, de\u011ferler dejenerasyonu, magazin k\u00fclt\u00fcr\u00fc, okuma oran\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck, sanat ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki gerileme ve yozla\u015fma, sanat ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kontrols\u00fcz cinsellik, bo\u015fanmalarda art\u0131\u015f, evlilik kurumunun zay\u0131flamas\u0131, aile ve akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, aile i\u00e7i \u015fiddet, toplumsal \u015fiddet, toplum i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fmalar, su\u00e7larda art\u0131\u015f gibi pek \u00e7ok g\u00f6sterge bak\u0131m\u0131ndan da bu hareketler \u015fiddetle ele\u015ftirdikleri Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar.<\/p>\n
K\u0131saca \u0130slami hareketlerin belirleyici ve iktidarda oldu\u011fu bu \u0130slam toplumlar\u0131nda, siyasi, ekonomik ve sosyal alanda Bat\u0131 toplumlar\u0131yla mukayese edilebilecek bir ba\u015far\u0131dan s\u00f6z etmek mevcut veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Bunun anlam\u0131 ise, toplumda belirleyici olman\u0131n veya siyasi iktidarda olman\u0131n ba\u015far\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yayg\u0131n alg\u0131n\u0131n ortadaki a\u00e7\u0131k ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015fmek durumunda oldu\u011fudur.<\/p>\n
Bu \u00fc\u00e7 temel alandaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u00a0 temel\u00a0 sebepleri \u00fczerinde s\u00f6yleneceklerin listesinin fevkalade uzun bir liste olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek zor olmasa gerektir. \u015eimdi bu sebeplerin bize g\u00f6re en \u00f6nemli ve g\u00f6ze \u00e7arpanlar\u0131 sizlere sunmak istiyoruz:<\/p>\n
\n
Bu \u0130slami hareketlerin en \u00f6nemli zaaf\u0131, en iddial\u0131 ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131n\u0131 her vesileyle ifade ettikleri bir alanda, yani bizatihi \u0130slam tasavvurlar\u0131 alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira bu hareketlerin \u0130slam tasavvurlar\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami ara\u015ft\u0131rmalar ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131ndaki geli\u015fmelere dair bilimsel bilgi, ara\u015ft\u0131rma ve incelemeler sonucu kendi in\u015fa ettikleri \u00e7a\u011fda\u015f bir tasavvur olmay\u0131p, ge\u00e7mi\u015fte \u00fcretilenlere ve pop\u00fcler \u0130slam tasavvurlar\u0131na dayanan tasavvurlard\u0131r. Daha \u00f6zl\u00fc bir ifadeyle entelekt\u00fcel \u0130slam\u2019dan ziyade pop\u00fcler \u0130slam\u2019a yaslanan hareketlerdir. Bunu da sebebi toplumsal destek kazanmak i\u00e7in geni\u015f halk kitlelerinin telakkisi olan atalar k\u00fclt\u00fc ve halk \u0130slam\u0131\u2019na yaslanmalar\u0131, bu y\u00fczden de bu t\u00fcr tasavvurlara ele\u015ftirel yakla\u015fan \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesine ve i\u00e7tihat\/tecdit yanl\u0131s\u0131 yenilik\u00e7i e\u011filimlere so\u011fuk bakmalar\u0131d\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n
\n
\u0130slami hareketlerin bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle \u0130slami \u00f6\u011fretinin \u201c\u00dcmmet\u201d birli\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131ndan tamamen uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel sistemin ulus devlet modeline ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ulusal \u00e7\u0131kar anlay\u0131\u015f\u0131na boyun e\u011fdiklerini ve dolay\u0131s\u0131yla adalet ve e\u015fitli\u011fe de\u011fil ulusal \u00e7\u0131kar kavram\u0131na dayanan ve bu sebeple de \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 olmak durumunda bulunan bir k\u00fcresel d\u00fczenin par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ya da bu sisteme eklemlendiklerini belirtmek gerekir.<\/li>\n<\/ol>\n
\n
\u0130slami hareketlerin \u00fcmmet anlay\u0131\u015flar\u0131 da sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmaktan uzakt\u0131r. Zira \u0130slam \u00fcmmeti teolojik olarak sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kapsar g\u00f6r\u00fcnse de, tarihi ve sosyolojik olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan Yahudi, Hristiyan (S\u00fcryani, K\u0131pti, Maruni v.d), Zerd\u00fc\u015ft, Mecusi, Sosyalist, Marksist, liberal, milliyet\u00e7i , laik, ateist, gnostik v.b. b\u00fct\u00fcn kimlikleri de ku\u015fatan bir kavramd\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n
\n
\u0130slami hareketler i\u00e7erisinde \u201cmezhep\u201d fakt\u00f6r\u00fcne boyun e\u011fmekten kendini kurtarabilen neredeyse hi\u00e7 yok denecek kadar azd\u0131r. Nitekim \u0130ran, Pakistan, Sudan, Malezya, M\u0131s\u0131r, Tunus ve T\u00fcrkiye\u2019de \u015eii-S\u00fcnni gerilimleri yan\u0131nda bizatihi S\u00fcnnilik i\u00e7erisindeki farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 \u2013 mesela Sudan ve M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi- \u00f6tekile\u015ftirici yakla\u015f\u0131mlar hala olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n
Benzer \u015fekilde neredeyse b\u00fct\u00fcn \u0130slami hareketler \u0130slam\u2019\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 reddetti\u011fini her vesileyle ilan etmelerine ra\u011fmen, uygulamada buna riayet edebilenler yok denecek kadar azd\u0131r. Mesela \u00fclkemizde siyasal \u0130slam\u2019\u0131n hem Milli G\u00f6r\u00fc\u015f partilerinde, hem de AKP \u00f6rne\u011finde, K\u00fcrt\u00e7\u00fc bir s\u00f6yleme neredeyse hi\u00e7 rastlanmazken, T\u00fcrk\u00e7\u00fc s\u00f6ylemlerin egemenli\u011fi g\u00f6zden ka\u00e7mamaktad\u0131r. Bu sebeple \u00fclkemizdeki siyasal \u0130slam\u2019\u0131n nihai tahlilde,\u00a0resmi ideolojinin de bir par\u00e7as\u0131 olan \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u201d ya da \u201cT\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi\u201d s\u00f6ylemine boyun e\u011fdiklerini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde mesela Malezya\u2019da da \u00fclkedeki \u00c7inli n\u00fcfusa tepki olarak Malezya milliyet\u00e7ili\u011finin \u0130slami kesimlerde ve Malezya siyasal \u0130slam\u0131\u2019\u0131nda egemen oldu\u011fu ifade edilmektedir.
\n\u00d6te yandan iktidara gelen siyasal \u0130slam\u2019\u0131n uygulamalar\u0131nda da \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yan\u0131nda b\u00f6lgesel etnik tarafgirlik anlam\u0131nda, b\u00f6lgecilik ve hem\u015fericilik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Mesela mevcut iktidar\u0131n kurdu\u011fu kabinelerin bir zamanlar \u201cG\u00fcrc\u00fc kabinesi\u201d \u015feklinde ithamlara maruz kald\u0131\u011f\u0131, keza Karadenizli, Laz, G\u00fcrc\u00fc kay\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131, b\u00fcrokrasideki tayinlere bak\u0131larak bile tespit edilebilecek kadar a\u015fikard\u0131r. Yine mevcut iktidar\u0131n bir yandan K\u00fcrtlere mavi boncuk da\u011f\u0131t\u0131rken, \u00f6te yandan iktidar\u0131n adeta stepnesi haline gelmi\u015f olan MHP taban\u0131yla bilhassa b\u00fcrokraside i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131 da, siyasal \u0130slam\u2019\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemlerinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f durumdad\u0131r.
\nBenzer bir durum mesela \u00fclkemizde mevcut iktidar\u0131n y\u00f6netim ve b\u00fcrokraside uygulad\u0131\u011f\u0131 rant da\u011f\u0131t\u0131m\u0131\/ikta\u2019 sisteminde de su \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira bilindi\u011fi gibi bakanl\u0131klar ve bakanl\u0131klara ba\u011fl\u0131 kurumlar, keza mahalli idarelere ait \u00e7e\u015fitli rant imkanlar\u0131 iktidarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olan \u00e7e\u015fitli cemaat, tarikat ve guruplar aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r ki, bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n mutlak e\u015fitlik ve tarafs\u0131zl\u0131k ilkesine taban tabana z\u0131t uygulamalar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/li>\n
\u0130slami hareketlerin ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte birle\u015ftirici de\u011fil kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir fonksiyon icra etmesinin alt\u0131nda, onlar\u0131n kendilerini mutlak hakikatin temsilcisi olarak g\u00f6ren teolojik tak\u0131nt\u0131lar\u0131 da yatmaktad\u0131r. \u0130slam\u2019\u0131n son din, Kur\u2019an\u2019\u0131n son kitap Hz. Peygamberin son peygamber olmas\u0131 inanc\u0131ndan hareketle, kendilerinin b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fcceltme, hatta kutsama patolojisi sebebiyle, kendileri d\u0131\u015f\u0131nda yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelere k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bak\u0131lmas\u0131na, bu geli\u015fmelerin hakk\u0131yla de\u011ferlendirilmemesine ve onlarla i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131saca bu teolojik \u00fcst\u00fcn duygusu, onlar\u0131n teolojik olanla reel, politik ve stratejik olan\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/li>\n
Birinci maddedeki zaaf\u0131n tabii bir sonucu olarak, bu \u0130slami hareketler kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine dayanan ve d\u00fcnyadaki di\u011fer modellerle rekabet edebilecek siyasi, ekonomik ve sosyal modeller geli\u015ftirmede de ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00fclkelerdeki \u0130slami hareketlerin uygulad\u0131klar\u0131 siyasi, ekonomik ve sosyal politikalar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bat\u0131\u2019l\u0131 modellerdir. Bat\u0131l\u0131 ulus devlet eksenli demokratik modellerden farkl\u0131 modeller geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131nda olanlar\u0131n da bu \u00e7abalar\u0131, Bat\u0131\u2019dakinden daha \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve e\u015fitlik\u00e7i olmaktan ziyade, daha totaliter ve yasak\u00e7\u0131 modellerle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bug\u00fcn mevcut iktidar\u0131n en \u00e7ok despotik e\u011filimleriyle tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131 da bu tespiti do\u011frulamaktad\u0131r.<\/li>\n
\u0130slami hareketlerin bu d\u00f6nemde teorik ve pratik olarak, ekonomi alan\u0131nda kendilerine \u00f6zg\u00fc ve d\u00fcnyadaki di\u011fer modellerle rekabet edebilir ciddi bir ekonomik modelleri olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareketlerin ekonomi ad\u0131na en fazla \u00fczerinde durduklar\u0131, ama o alanda da g\u00f6z doldurucu bir ba\u015far\u0131 elde edemedikleri ba\u015fl\u0131ca konular, faizsiz banka ve zekat meseleleridir. Ama mesela bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fcnyas\u0131, emek, asgari \u00fccret, \u00e2dil \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvenli\u011fi, sendikac\u0131l\u0131k, sermaye-emek ili\u015fkisi, \u00e7ocuk ve kad\u0131n i\u015f\u00e7iler gibi konular \u0130slami hareketlerin ilgilendi\u011fi konular\u0131n ya en son s\u0131ralar\u0131nda yer alm\u0131\u015f ya da hi\u00e7 g\u00fcndemlerine girmemi\u015ftir. ( O y\u00fczden mesela \u00fclkemizdeki \u0130slami kesimin sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fu anda iktidara eklemlenen sar\u0131 sendikac\u0131l\u0131k haline gelmi\u015f, sendika yetkilileri de sendikalar\u0131 milletvekilli\u011fine ya da b\u00fcrokraside makam kapmaya y\u00f6nelik bir s\u0131\u00e7rama tahtas\u0131 olarak kullanmaktad\u0131rlar).
\nBu alanlarda \u0130slami hareketlerin politikalar\u0131 tamamen kapitalist serbest piyasa ekonomisi do\u011frultusunda olmu\u015f, \u00f6zellikle dar gelirlileri ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yap\u0131sal ve kanuni d\u00fczenlemelerle himaye etmek yerine, sadece sermayenin \u201cinsaf\u201d\u0131na b\u0131rakan bir s\u00f6ylemden yana olmakla ya da k\u00f6m\u00fcr, makarna v.s. da\u011f\u0131tarak bu yard\u0131mlar\u0131 se\u00e7imlerde kullanmaya elveri\u015fli olan \u201csadaka k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d ile yetinmi\u015flerdir.<\/li>\n
Sosyal politikalarda da benzer bir durum s\u00f6z konusudur. Son y\u00fczy\u0131llarda d\u00fcnyada egemen olan ulus devlet modellerinin d\u0131\u015f\u0131nda \u2013 mesela AB benzeri – bir yap\u0131lanma modelini hayata ge\u00e7irme konusunda da ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r. Ulus devletler tek millet, tek dil, tek \u00fclke, tek bayrak v.b. unsurlara dayal\u0131 tek\u00e7i bir model oldu\u011fundan, klasik \u0130slam medeniyetinin \u00e7o\u011fulcu yap\u0131s\u0131n\u0131n gerisine d\u00fc\u015fen modelleri benimsemekten \u00f6te bir \u015fey yapamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu sebeple bu \u0130slami hareketlerin s\u00f6z konusu oldu\u011fu \u00fclkelerde ya\u015fanan etnik, dini, mezhebi ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar s\u0131k s\u0131k bir krize d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bu \u0130slami hareketler bu farkl\u0131l\u0131klar\u0131n tamam\u0131n\u0131 ku\u015fat\u0131c\u0131 ve kucaklay\u0131c\u0131 politikalar geli\u015ftiremediklerinden toplumda kutupla\u015fmay\u0131 \u00f6nlemek yerine kendileri bu kutupla\u015fmalar\u0131 derinle\u015ftirmekten kurtulamam\u0131\u015flard\u0131r.<\/li>\n
\u0130slami hareketlerin s\u00f6ylemleriyle uygulama ve icraatlar\u0131 aras\u0131ndaki a\u015f\u0131lmaz u\u00e7urumlar\u0131n sebeplerinden birisi de, gerek parti i\u00e7inde gerekse \u00fclke y\u00f6netiminde son derece \u00f6nemli olan, \u015feffafl\u0131k, hesap verilebilirlik, y\u00f6netim de\u011fil y\u00f6neti\u015fim, temiz toplum ve sistem ahlak\u0131 gibi ilke ve de\u011ferlerin onlar\u0131n g\u00fcndemlerinde neredeyse hi\u00e7 yer almam\u0131\u015f olmalar\u0131d\u0131r.<\/li>\n
Temizlik ve \u015feffafl\u0131k prensiplerinin \u0130slami hareketlerin ilkelerinin aras\u0131nda yer almamas\u0131 veya son s\u0131ralarda yer almas\u0131 y\u00fcz\u00fcnden bu hareketlerin iktidara gelebilmek ve iktidarlar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilmek i\u00e7in \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131 y\u00f6ntemlere ba\u015fvurarak zaman i\u00e7erisinde bunlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirdikleri de g\u00f6zlemlenmektedir. Yetmi\u015fli y\u0131llarda \u201cDaru\u2019l-Harb\u201d s\u00f6yleminin arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda gayr-\u0131 \u0130slami ve tabii gayr-\u0131 ahlaki uygulamalara bula\u015fan \u0130slami hareketler, mesela \u00fclkemizdeki mevcut siyasi iktidar d\u00f6neminde bu s\u00f6yleme bir yenisini eklemi\u015f ve \u201charp hiledir\u201d anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n arkas\u0131na s\u0131\u011f\u0131narak pek \u00e7ok ahlak ve dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 uygulamaya g\u00f6z yummu\u015ftur. Asl\u0131nda tamamen fiili sava\u015f esnas\u0131ndaki uygulanacak taktiklerle ilgili olan ve hadis olarak ta rivayet edilen bu s\u00f6z, ba\u011flam\u0131ndan \u00e7\u0131kar\u0131larak \u0130slam\u2019a, ahlaka ve kanuna ayk\u0131r\u0131 pek \u00e7ok uygulama bizatihi dindarl\u0131k iddias\u0131nda olanlar eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir, hala da bu s\u00fcre\u00e7ler devam etmektedir. Bu noktada \u0130slami hareketlerin yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u015feyin \u201chela s\u00fcp\u00fcrgesiyle cami temizlemek\u201d anlam\u0131na geldi\u011fini unutmamak gerekir. S\u00f6z\u00fcm ona \u0130slami hedeflere \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131 yol ve y\u00f6ntemlerle hizmet edilebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnen \u0130slami hareketler, zaman i\u00e7erisinde bu uygulamalar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirerek, yozla\u015fma ve dejenerasyonu savunacak kadar ac\u0131nacak bir pozisyona savrulmu\u015flard\u0131r. Son g\u00fcnlerin yayg\u0131n bir deyi\u015fiyle devleti\/toplumu \u0130slamla\u015ft\u0131rmak isteyen \u0130slami hareketler devletle\u015fmi\u015fler ve daha \u00f6nce yerin dibine ge\u00e7irdikleri stat\u00fckonun adeta y\u0131lmaz savunucular\u0131 olmu\u015flard\u0131r.<\/li>\n
Sivil ya da politik olsun \u0130slami hareketlerin istisnas\u0131z hemen hepsinin birer kapal\u0131 cemaat yap\u0131s\u0131nda olduklar\u0131n\u0131, bu sebeple parti, cemaat, tarikat veya dini gurup i\u00e7erisinde hem karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n hem de finans hareketlerinin kontrol d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek gerekir. Bilhassa siyasi partilere ve di\u011fer sivil dini yap\u0131lara yap\u0131lan finans destekleri, daha sonra bu yap\u0131lar\u0131n sermayenin g\u00fcd\u00fcm\u00fcne girmesine, ya da daha iyimser bir ifadeyle sermayeyle uyumlu politikalar izlemek zorunda kalmalar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Karar alma mekanizmalar\u0131n\u0131n piramidal hiyerar\u015fik bir yap\u0131 i\u00e7erisinde oldu\u011fu ve bu s\u00fcre\u00e7te taban\u0131n karar almada herhangi bir rol\u00fcn\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na da i\u015faret etmek gerekir.<\/li>\n
Siyasal \u0130slam\u2019\u0131n kad\u0131na ve gen\u00e7lere bak\u0131\u015f\u0131nda da ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar s\u00f6z konusudur. Zira onlara g\u00f6re kad\u0131n ve gen\u00e7lik politikalar\u0131 e\u015fitlik\u00e7i olmaktan hayli uzakt\u0131r, tam aksine bu kesimleri potansiyel oy deposu ve siyasal \u0130slam\u2019\u0131n ama\u00e7lar\u0131na hizmet eden alt tabaka olarak g\u00f6ren pragmatik bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 egemendir. Nitekim \u00fclkemiz dahil an\u0131lan \u0130slami hareketlerde \u2013 ister siyasal \u0130slam isterse di\u011fer sivil \u0130slami hareketler olsun- bir \u0130slami kad\u0131n lidere rastlanmamas\u0131, keza cemaat ve tarikatlar dahil kad\u0131nlar\u0131n liderli\u011finden s\u00f6z etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131,\u00a0 asl\u0131nda \u0130slami hareketlerin \u201cataerkil\/erkek egemen\u201d karakterini de g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/li>\n
\u0130slami hareketlerin \u00f6nemli zaaflar\u0131ndan birisinin de \u0130slami hareketleri sadece \u0130slam ad\u0131na ve yine sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in olan hareketler olarak tasavvur etmeleridir. Bu noktada \u0130slam medeniyetinin Medine\u2019deki ilk site devletinin kurulu\u015fundan itibaren M\u00fcsl\u00fcman olmayan unsurlarla birlikte in\u015fa edildi\u011fini, on be\u015f as\u0131rl\u0131k \u0130slam medeniyeti tarihi boyunca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla ortak ya\u015fama tecr\u00fcbesini b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131yla sergilediklerini\u00a0 \u0130slami hareketlerin g\u00f6z ard\u0131 ettiklerini ifade edebiliriz. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slami hareketler i\u00e7erisinde M\u00fcsl\u00fcman olmayan unsurlara rastlanmamas\u0131 bir s\u00fcrpriz de\u011fildir. Bu durumun belki de tek istisnas\u0131, b\u00fcnyesinde h\u0131ristiyanlar gibi M\u00fcsl\u00fcman olmayan unsurlar\u0131 ya da \u00e7e\u015fitli sol ideoloji mensuplar\u0131n\u0131 da bar\u0131nd\u0131ran L\u00fcbnan Hizbullah hareketidir.
\n\u0130slami hareketlerin \u00e7o\u011funa egemen olan bu dar bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan dolay\u0131 \u0130slami hareketler ve bilhassa siyasal \u0130slam, d\u0131\u015f ili\u015fkiler ve i\u015fbirlikleri alan\u0131nda da, sadece kendilerine en yak\u0131n \u0130slami guruplar ile temasa ge\u00e7mi\u015f, b\u0131rak\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayan ya da farkl\u0131 ideolojilere mensup kesimleri, kendilerinden farkl\u0131 mezhep, me\u015frep ve yakla\u015f\u0131m i\u00e7erisinde olan kesimleri bile d\u0131\u015flayarak, bu kesimleri g\u00f6z ard\u0131 etmi\u015ftir. Bu da asl\u0131nda\u2013 mesela anti-emperyalizm ve anti-kapitalizm gibi- \u0130slami hedeflere ayk\u0131r\u0131 olmayan \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 \u00e7abalar\u0131n g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmas\u0131na, bu alanda M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131n\u0131n heba edilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebeple mesela \u00fclkemizde Milli G\u00f6r\u00fc\u015f partilerinin ve AKP\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00f6zellikle \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslim\u00een \u00e7izgisindeki kesimlerle irtibat halinde olmalar\u0131, b\u0131rak\u0131n sol, sosyalist, Marksist ya da liberal kesimleri, \u015eii, Zeydi veya \u0130badi toplumlar\u0131ndaki M\u00fcsl\u00fcman karde\u015fleriyle bile temastan uzak durmalar\u0131 son derece d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/li>\n
\u0130slami hareketlerin kapsaml\u0131 bir \u0130slami d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc form\u00fcle edebildiklerini s\u00f6ylemek te zordur. Yukar\u0131da i\u015faret edilen, siyaset, ekonomi ve sosyal alanlardaki eksiklerle malul olan ve bu alanda orijinal \u0130slami bir yakla\u015f\u0131m sergilemek yerine\u00a0 k\u00fcreselle\u015fmeye eklemlenen ve k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklenen \u0130slami hareketlerin ger\u00e7ekte ne kadar \u0130slami oldu\u011funu sorgulamak ta m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hatta daha da ileri giderek diyebiliriz ki bu \u0130slami hareketlerin zaaflar\u0131 bunlarla da s\u0131n\u0131rl\u0131 de\u011fildir. Tam aksine\u00a0 mesela k\u00fcreselle\u015fme, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fc, emperyalizm, s\u00f6m\u00fcr\u00fc, silahlanma, n\u00fckleer tehdit, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evre kirlili\u011fi, tabii kaynaklar\u0131n sorumsuzca t\u00fcketimi ve israf\u0131, modern k\u00f6lelik, seks ticareti, \u00e7ocuk i\u015f\u00e7i \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rma, \u015fehirle\u015fme, mimari, sanat, k\u00fclt\u00fcr, d\u00fc\u015f\u00fcnce, uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fc gibi b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131 ve gezegeni ilgilendiren konulara ya hi\u00e7 ilgi duymamas\u0131 ya da son derece c\u0131l\u0131z bir ilgi g\u00f6stermesi son derece gariptir. Bu \u00e7er\u00e7evede belki de\u00a0 hepsinden \u00f6nemlisi \u0130slam ad\u0131na yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia eden bu gibi \u0130slami hareketlerin yirminci y\u00fczy\u0131lda ya\u015fanabilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u0130slam tasavvurunun ortaya koymak i\u00e7in \u015fart olan \u201c\u0130slami Dini D\u00fc\u015f\u00fcncenin Yeniden \u0130n\u015fas\u0131\u201d hedefine tamamen bigane kalmas\u0131, hatta bu hedefe ayk\u0131r\u0131 bir \u00e7izgide yoluna devam etmesidir.<\/li>\n
Sonu\u00e7 olarak denebilir ki, Roger Garaudy\u2019nin tabiriyle gezegeni ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren emperyalizm, kapitalizm\/piyasa ekonomisi, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fc eksenli Bat\u0131 tipi b\u00fcy\u00fcme modeline bir tepki ve alternatif olma iddias\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan \u0130slami hareketlerin, son k\u0131rk-elli y\u0131ll\u0131k tecr\u00fcbe sonunda geldikleri nokta, ele\u015ftirdikleri bu k\u00fcresel sisteme eklemlenmek ve onlar\u0131n d\u00fcmen suyunda gitmek olmu\u015ftur. \u0130slami hareketlerin Bat\u0131 kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemleri ve k\u0131ld\u0131klar\u0131n namazlar, olsa olsa onlar\u0131n nihai tahlilde \u201cAbdestli kapitalizm\u201d denebilecek bir ucube yaratmakta ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6sterir.
\nYa\u015fanan bunca\u00a0 ba\u015far\u0131s\u0131z tecr\u00fcbeye ra\u011fmen, yine de \u0130slami hareketlerin gezegeni ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren b\u00fcy\u00fcme\u00a0 modellerine alternatif bir d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve modeller geli\u015ftirme y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar atma imkan\u0131 potansiyel olarak mevcuttur. Ancak bu defa sadece \u0130slam ad\u0131na ve M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in de\u011fil, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla da k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte bir i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6ren yeni bir perspektiften yola \u00e7\u0131kmalar\u0131 bir zorunluluktur.\u00a0 Bu perspektifi yine \u0130slami kavramlardan olan \u201cH\u0131lfu\u2019l-Fud\u00fbl(Erdemliler Birli\u011fi)\u201d anlay\u0131\u015f\u0131na dayand\u0131rmak pekala m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Daha a\u00e7\u0131k konu\u015fmak gerekirse insan\u0131n ihtiraslar\u0131n\u0131 ve egoizmini temsil eden Bat\u0131 egemenli\u011fi ve kontrol\u00fcndeki bir k\u00fcreselle\u015fmeye kar\u015f\u0131 evrensel ahlaki ve insani \u2013 ve ayn\u0131 zamanda \u0130slami olan – de\u011ferler ekseninde bir ba\u015fka k\u00fcreselle\u015fme idealine y\u00f6nelmek, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin temel hedefi olmak zorundad\u0131r. Bu ayn\u0131 zamanda evrensel hedefleri olan \u0130slami \u00f6\u011fretiye de tamamen uygun, hatta onu gere\u011fi olarak zorunlu olan bir y\u00f6nelimdir. Buna g\u00f6re \u0130slami hareketler ahlak ekseninde k\u00fcresel bir ayr\u0131\u015fmaya\u00a0 dayanarak, insanlarla dinli-dinsiz, M\u00fcsl\u00fcman gayr-\u0131 M\u00fcslim olduklar\u0131 i\u00e7in de\u011fil, ahlakl\u0131 olup olmad\u0131klar\u0131na bakarak bir ayr\u0131ma gitmeli ve evrensel ahlaki hedeflere taraftar b\u00fct\u00fcn kesimlerle, kimli\u011fine bakmaks\u0131z\u0131n i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma cihetine gitmelidirler.\u00a0 Bu bak\u0131mdan d\u00fcnyay\u0131 M\u00fcsl\u00fcman olan ve olmayan \u015feklinde de\u011fil, ahlakl\u0131 olan ve olmayan \u015feklinde ikiye ay\u0131rarak, politikalar\u0131n\u0131 bu eksende geli\u015ftirmelidirler. Bunu ger\u00e7ekle\u015ftirebilmek i\u00e7in elbette ahlaki a\u00e7\u0131dan problemli olan kesimlerle, M\u00fcsl\u00fcman dahi olsalar yollar\u0131n\u0131 ay\u0131rabilecek bir bilin\u00e7 d\u00fczeyine ula\u015fmak gerekti\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/li>\n<\/ol>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Bulutun ya\u011fmuru ta\u015f\u0131mas\u0131 gibi, Kapitalizm de sava\u015f\u0131 ta\u015f\u0131r. (Jean Jaures) \u0130slami \u00f6\u011fretinin de\u011fer ve normlar\u0131n\u0131 hayat\u0131n b\u00fct\u00fcn alanlar\u0131nda ge\u00e7erli hale gelmesi amac\u0131yla M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan ger\u00e7ekle\u015ftirilen faaliyetlerin toplam\u0131n\u0131 ifade etmek i\u00e7in kullan\u0131lan \u201c\u0130slami Hareketler\u201d,\u00a0 genel olarak sivil toplumcu ve politik olmak \u00fczere iki guruba ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Politik olanlar genellikle demokratik sistemler i\u00e7erisinde, se\u00e7imler ve parti politikalar\u0131yla siyasi iktidar\u0131 ama\u00e7layan ve siyasi iktidar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u0130slami toplum tasavvurlar\u0131n\u0131 hayata ge\u00e7irmeyi strateji olarak benimsemi\u015f olan dini-siyasi hareketlerdir. Pakistan\u2019da Cemaat-\u0131 \u0130slami, Tunus\u2019ta en-Nahda, T\u00fcrkiye\u2019de Milli G\u00f6r\u00fc\u015f ve AKP, L\u00fcbnan\u2019da Hizbullah, Sudan\u2019da \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslim\u00een, el-Ma\u011frib\/Fas\u2019ta\u00a0 Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi, Libya\u2019da\u00a0 Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi ,\u00a0 Malezya \u0130slam Partisi, Tacikistan \u0130slam\u00ee R\u00f6nesans Partisi gibi partiler bunlardan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Sivil toplumcu \u0130slami hareketler kategorisine en g\u00fczel \u00f6rnek ise, \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslim\u00een hareketidir. Baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerinde siyasi parti \u00f6rg\u00fctlenmesine giden \u0130hvanc\u0131 hareketler de s\u00f6z konusu olmakla beraber, genel olarak \u0130hvan hareketinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak bu ikinci kategoride de\u011ferlendirilmesi daha isabetlidir. \u00dclkemizde toplumu \u0130slamla\u015ft\u0131rma hedefine y\u00f6nelmi\u015f b\u00fct\u00fcn gurup, cemaat ve tarikatlar\u0131 da bu kategoride de\u011ferlendirmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketleri kabaca son k\u0131rk-elli y\u0131ll\u0131k zaman dilimi i\u00e7erisinde ele almak, ele\u015ftirel bir de\u011ferlendirme i\u00e7in uygun ve yeterli say\u0131l\u0131r. Yine bu ama\u00e7la literat\u00fcr taramas\u0131ndan ziyade bu d\u00f6nemde ya\u015fananlara dair g\u00f6zlem ve tecr\u00fcbelerden yararlanma cihetine gidilecektir. Bu tercihin alt\u0131nda, hem \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli \u0130slami hareketlere dair do\u011frudan temas ve g\u00f6zlemlerde bulunan, hem de \u00fclkemizdeki siyasi \u0130slami hareketlerin bilfiil i\u00e7erisinde yer alan biri olarak, literat\u00fcrden elde edilmesi m\u00fcmk\u00fcn olmayan bilgi ve de\u011ferlendirmelerin, literat\u00fcrde yer alanlardan daha ger\u00e7ek\u00e7i ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 oldu\u011funa dair ki\u015fisel kanaatimizin yatmakta oldu\u011funu belirtmek isteriz. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin son k\u0131rk elli y\u0131ll\u0131k d\u00f6neminin ele\u015ftirel bir de\u011ferlendirmesini hakk\u0131yla yapabilmek i\u00e7in bir seri uzun soluklu analitik ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu sebeplerdir ki burada biz, b\u00f6yle bir ara\u015ft\u0131rmaya \u0131\u015f\u0131k tutabilecek k\u0131r\u0131lma noktalar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlilerini belirlemekle yetinece\u011fiz. \u0130slami hareketlerde ni\u00e7in i\u015fler yolunda gitmedi? sorusunun kendisinin me\u015fruiyetini sorgulayarak konuya giri\u015f yapabiliriz. Bu sorunun me\u015fruiyetini ya\u015fanan ger\u00e7eklikten ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 hemen belirtelim. Zira son k\u0131rk elli y\u0131lda bir k\u0131sm\u0131 iktidara gelen, bir k\u0131sm\u0131 ise sivil hareket olmakla birlikte, yine de\u00a0 toplumda \u00f6nemli bir sosyo-politik akt\u00f6r olarak faaliyet g\u00f6steren \u0130slami hareketlerin bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fundan s\u00f6z etmek \u00e7ok zordur. Bu tespitin nesnel g\u00f6stergelerle de hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda sergilenen performans d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, yoruma dahi gerek b\u0131rakmayacak kadar a\u00e7\u0131k ve nettir. \u00d6rnek olarak en ba\u015far\u0131l\u0131 kabul edilen \u0130slami hareketleri\u00a0 dahi ele alacak olsak, ortada ger\u00e7ek anlamda bir ba\u015far\u0131dan s\u00f6z etmenin\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131 konusu fevkalade tart\u0131\u015fmal\u0131 hale gelecektir. En ba\u015far\u0131l\u0131 \u0130slami hareketlere \u00f6rnek olarak \u0130ran, Pakistan, Sudan, Malezya, M\u0131s\u0131r,Tunus ve T\u00fcrkiye gibi \u00fclkeler g\u00f6sterilebilir. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 halk devrimi, bir k\u0131sm\u0131 siyasi parti iktidar\u0131, bir k\u0131sm\u0131 ise toplumsal hareket olarak \u00fclkelerinin gelece\u011finde \u015fu veya bu oranda s\u00f6z konusu olabilen \u0130slami hareketlerin faaliyet g\u00f6sterdi\u011fi \u0130slam \u00fclkeleridir. Bu \u0130slami hareketlerin referanslar\u0131 olan \u0130slam a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu sorusuna ge\u00e7meden \u00f6nce, d\u00fcnyada genel-ge\u00e7er kabul edilen birtak\u0131m evrensel \u00f6l\u00e7ekler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne\u00a0 \u00f6l\u00e7\u00fcde ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu sorusunu sormak daha uygun olacakt\u0131r. B\u00f6yle bir soruyu siyasi, ekonomik ve sosyal \u00fc\u00e7 alanda soracak olursak, kar\u015f\u0131m\u0131za \u015f\u00f6yle bir tablo \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Siyasi a\u00e7\u0131dan bu \u00fclkelerin demokrasi ya da halk\u0131n y\u00f6netime do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131 anlam\u0131nda sek\u00fcler Bat\u0131 \u00fclkeleriyle mukayese dahi edilemeyecek durumda olduklar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Gerek siyasi partiler gerekse sivil toplumsal hareketler \u015feklindeki \u0130slami hareketlerin lider karizmas\u0131na, tek adam k\u00fclt\u00fcr\u00fcne, parti oligar\u015fisine boyun e\u011fmi\u015f oldu\u011funu, parti i\u00e7i demokrasiden ve i\u00e7 muhalefetten s\u00f6z etmenin neredeyse imkans\u0131z oldu\u011funu, kendileri d\u0131\u015f\u0131ndaki partiler ve ideolojilerle uyum ve rekabet ili\u015fkisinden ziyade husumet, \u00e7at\u0131\u015fma ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k ili\u015fkisi i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 da s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bir ba\u015fka ifadeyle \u201cben ve \u00f6teki\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u015farak, \u201cben sen yok biz var\u0131z\u201d diyerek toplumun b\u00fct\u00fcn kesimlerini ku\u015fatma ba\u015far\u0131s\u0131n\u0131 g\u00f6steremediklerini s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Bu konuda Malezya ve Tunus \u00f6rneklerinin nispi olarak ba\u015far\u0131l\u0131 say\u0131labilece\u011fini, ama T\u00fcrkiye dahil di\u011fer \u00fclkelerin bu \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 a\u015famad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bunlar i\u00e7erisinde \u0130ran, T\u00fcrkiye ve M\u0131s\u0131r gibi \u00fclkelerde iktidardaki \u0130slami hareketlerin\u00a0 di\u011fer siyasi partileri ve ak\u0131mlar\u0131 \u00f6tekile\u015ftirme ve hatta \u201c\u015feytanla\u015ft\u0131rma(demonizasyon)\u201d politikas\u0131 izlediklerini s\u00f6ylemek bir abart\u0131 olmayacakt\u0131r. \u00c2dil, \u015feffaf ve hesap verebilir bir y\u00f6netim anlay\u0131\u015f\u0131 esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda\u00a0 bu hareketlerin durumu daha da vahim hale gelmektedir. Nitekim uluslararas\u0131 \u015feffafl\u0131k ajanslar\u0131n\u0131n yolsuzluk endekslerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu \u201cba\u015far\u0131l\u0131\u201d denilen \u00fclkelerin bile yolsuzluk karnesinin hi\u00e7 te iyi olmad\u0131\u011f\u0131 rahatl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilecektir. Mamafih sadece bu ba\u015far\u0131l\u0131 hareketlerin de\u011fil, \u0130slam \u00fclkelerinin tamam\u0131n\u0131n yolsuzluk endeksinde listenin\u00a0 son s\u0131ralar\u0131nda\u00a0 yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 bu vesileyle ifade etmekte yarar vard\u0131r. \u00d6zetle bu \u0130slami hareketlerin d\u00fcnyada \u015feffaf ve temiz, tam ve do\u011frudan kat\u0131l\u0131m\u0131 esas alan, muhalefete olumlu de\u011fer atfeden, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve \u00e7o\u011fulcu bir demokrasi anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 savunduklar\u0131 ve hayata ge\u00e7irdiklerini s\u00f6ylemek neredeyse imkans\u0131zd\u0131r. Ekonomik olarak bu hareketlerin uygulamalar\u0131na gelince, bu \u00fclkelerin hem ekonomik kalk\u0131nma, hem de \u00e2dil gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 bak\u0131m\u0131ndan durumlar\u0131n\u0131n hi\u00e7 te i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmek durumunday\u0131z. Gerek ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen milli gelir, gerekse toplam k\u00fcresel \u00fcretime katk\u0131lar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan bu \u00fclkelerin en ba\u015far\u0131s\u0131z Bat\u0131l\u0131 \u00fclkelerin bile gerisinde kald\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r. Bu \u00fclkelerde i\u015fsizlik, fakirlik oranlar\u0131 ile zengin-fakir aras\u0131ndaki dengesizlikler, yine en ba\u015far\u0131s\u0131z bat\u0131 toplumlar\u0131ndan bile k\u00f6t\u00fc durumdad\u0131r. Bu \u0130slami hareketlerin iktidarda \u015fu veya bu bi\u00e7imde s\u00f6z konusu oldu\u011fu toplumlar, sanayi ve teknoloji alan\u0131nda da ihracat\u00e7\u0131 de\u011fil ithalat\u00e7\u0131 \u00fclkeler konumundad\u0131rlar. Sonu\u00e7 olarak bu \u00fclkelerin ekonomileri d\u00fcnyada en sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve adil ekonomik d\u00fczenler nitelemesinden fersah fersah uzak bir konumda bulunmaktad\u0131rlar. Sosyal a\u00e7\u0131dan da durum siyasi ve ekonomik durumdan pek farkl\u0131 de\u011fildir. Bu da beklenmeyen bir \u015fey de\u011fildir, zira siyasi ve ekonomik a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan bir toplumun sosyal a\u00e7\u0131dan sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmas\u0131n\u0131 beklemek makul de\u011fildir. \u0130\u015fsizlik, fakirlik, \u00e2dil olmayan \u00fccretler, \u00e2dil olmayan vergi sal\u0131m\u0131 ve da\u011f\u0131t\u0131m\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck e\u011fitim seviyesi, d\u00fc\u015f\u00fck bilimsel bilgi ve teknoloji \u00fcretimi, siyasi iktidarda g\u00f6r\u00fclen yozla\u015fma ve yolsuzluk, nepotizm ve hukuksuzluk beraberinde toplumsal huzursuzluklar\u0131 da getirmektedir. Ayr\u0131ca bu \u0130slami hareketlerin kendi d\u0131\u015f\u0131ndakileri \u2013 \u0130slami kesime mensup dindar insanlar olsalar da \u2013 \u00f6tekile\u015ftirmeleri, s\u0131k s\u0131k tekfir ve sap\u0131kl\u0131k itham\u0131na varan d\u0131\u015flay\u0131c\u0131l\u0131klar\u0131, toplumda kutupla\u015fmalara da yol a\u00e7makta, bu da toplumsal dokuyu ciddi olarak zay\u0131flatmaktad\u0131r. K\u00fcreselle\u015fme olgusunun olumsuz etkilerine kar\u015f\u0131 gerekli tedbirler almada da ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in, de\u011ferler dejenerasyonu, magazin k\u00fclt\u00fcr\u00fc, okuma oran\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fck, sanat ve k\u00fclt\u00fcr alan\u0131ndaki gerileme ve yozla\u015fma, sanat ve k\u00fclt\u00fcr\u00fcn metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn yayg\u0131nla\u015fmas\u0131, kontrols\u00fcz cinsellik, bo\u015fanmalarda art\u0131\u015f, evlilik kurumunun zay\u0131flamas\u0131, aile ve akrabal\u0131k ba\u011flar\u0131n\u0131n zay\u0131flamas\u0131, aile i\u00e7i \u015fiddet, toplumsal \u015fiddet, toplum i\u00e7i \u00e7at\u0131\u015fmalar, su\u00e7larda art\u0131\u015f gibi pek \u00e7ok g\u00f6sterge bak\u0131m\u0131ndan da bu hareketler \u015fiddetle ele\u015ftirdikleri Bat\u0131 toplumlar\u0131n\u0131n gerisinde kalm\u0131\u015f durumdad\u0131rlar. K\u0131saca \u0130slami hareketlerin belirleyici ve iktidarda oldu\u011fu bu \u0130slam toplumlar\u0131nda, siyasi, ekonomik ve sosyal alanda Bat\u0131 toplumlar\u0131yla mukayese edilebilecek bir ba\u015far\u0131dan s\u00f6z etmek mevcut veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Bunun anlam\u0131 ise, toplumda belirleyici olman\u0131n veya siyasi iktidarda olman\u0131n ba\u015far\u0131 anlam\u0131na geldi\u011fi y\u00f6n\u00fcndeki yayg\u0131n alg\u0131n\u0131n ortadaki a\u00e7\u0131k ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k ger\u00e7e\u011fiyle y\u00fczle\u015fmek durumunda oldu\u011fudur. Bu \u00fc\u00e7 temel alandaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n\u00a0 temel\u00a0 sebepleri \u00fczerinde s\u00f6yleneceklerin listesinin fevkalade uzun bir liste olaca\u011f\u0131n\u0131 tahmin etmek zor olmasa gerektir. \u015eimdi bu sebeplerin bize g\u00f6re en \u00f6nemli ve g\u00f6ze \u00e7arpanlar\u0131 sizlere sunmak istiyoruz: Bu \u0130slami hareketlerin en \u00f6nemli zaaf\u0131, en iddial\u0131 ve en g\u00fc\u00e7l\u00fc olduklar\u0131n\u0131 her vesileyle ifade ettikleri bir alanda, yani bizatihi \u0130slam tasavvurlar\u0131 alan\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira bu hareketlerin \u0130slam tasavvurlar\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami ara\u015ft\u0131rmalar ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131ndaki geli\u015fmelere dair bilimsel bilgi, ara\u015ft\u0131rma ve incelemeler sonucu kendi in\u015fa ettikleri \u00e7a\u011fda\u015f bir tasavvur olmay\u0131p, ge\u00e7mi\u015fte \u00fcretilenlere ve pop\u00fcler \u0130slam tasavvurlar\u0131na dayanan tasavvurlard\u0131r. Daha \u00f6zl\u00fc bir ifadeyle entelekt\u00fcel \u0130slam\u2019dan ziyade pop\u00fcler \u0130slam\u2019a yaslanan hareketlerdir. Bunu da sebebi toplumsal destek kazanmak i\u00e7in geni\u015f halk kitlelerinin telakkisi olan atalar k\u00fclt\u00fc ve halk \u0130slam\u0131\u2019na yaslanmalar\u0131, bu y\u00fczden de bu t\u00fcr tasavvurlara ele\u015ftirel yakla\u015fan \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesine ve i\u00e7tihat\/tecdit yanl\u0131s\u0131 yenilik\u00e7i e\u011filimlere so\u011fuk bakmalar\u0131d\u0131r. \u0130slami hareketlerin bug\u00fcn gelinen nokta itibariyle \u0130slami \u00f6\u011fretinin \u201c\u00dcmmet\u201d birli\u011fi anlay\u0131\u015f\u0131ndan tamamen uzakla\u015ft\u0131klar\u0131n\u0131 ve k\u00fcresel sistemin ulus devlet modeline ve buna ba\u011fl\u0131 olarak ulusal \u00e7\u0131kar anlay\u0131\u015f\u0131na boyun e\u011fdiklerini ve dolay\u0131s\u0131yla adalet ve e\u015fitli\u011fe de\u011fil ulusal \u00e7\u0131kar kavram\u0131na dayanan ve bu sebeple de \u00e7at\u0131\u015fmac\u0131 olmak durumunda bulunan bir k\u00fcresel d\u00fczenin par\u00e7as\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ya da bu sisteme eklemlendiklerini belirtmek gerekir. \u0130slami hareketlerin \u00fcmmet anlay\u0131\u015flar\u0131 da sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmaktan uzakt\u0131r. Zira \u0130slam \u00fcmmeti teolojik olarak sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 kapsar g\u00f6r\u00fcnse de, tarihi ve sosyolojik olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan Yahudi, Hristiyan (S\u00fcryani, K\u0131pti, Maruni v.d), Zerd\u00fc\u015ft, Mecusi, Sosyalist, Marksist, liberal, milliyet\u00e7i , laik, ateist, gnostik v.b. b\u00fct\u00fcn kimlikleri de ku\u015fatan bir kavramd\u0131r. \u0130slami hareketler i\u00e7erisinde \u201cmezhep\u201d fakt\u00f6r\u00fcne boyun e\u011fmekten kendini kurtarabilen neredeyse hi\u00e7 yok denecek kadar azd\u0131r. Nitekim \u0130ran, Pakistan, Sudan, Malezya, M\u0131s\u0131r, Tunus ve T\u00fcrkiye\u2019de \u015eii-S\u00fcnni gerilimleri yan\u0131nda bizatihi S\u00fcnnilik i\u00e7erisindeki farkl\u0131l\u0131klara kar\u015f\u0131 \u2013 mesela Sudan ve M\u0131s\u0131r\u2019da oldu\u011fu gibi- \u00f6tekile\u015ftirici yakla\u015f\u0131mlar hala olduk\u00e7a g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr. Benzer \u015fekilde neredeyse b\u00fct\u00fcn \u0130slami hareketler \u0130slam\u2019\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131 reddetti\u011fini her vesileyle ilan etmelerine ra\u011fmen, uygulamada buna riayet edebilenler yok denecek kadar azd\u0131r. Mesela \u00fclkemizde siyasal \u0130slam\u2019\u0131n hem Milli G\u00f6r\u00fc\u015f partilerinde, hem de AKP \u00f6rne\u011finde, K\u00fcrt\u00e7\u00fc bir s\u00f6yleme neredeyse hi\u00e7 rastlanmazken, T\u00fcrk\u00e7\u00fc s\u00f6ylemlerin egemenli\u011fi g\u00f6zden ka\u00e7mamaktad\u0131r. Bu sebeple \u00fclkemizdeki siyasal \u0130slam\u2019\u0131n nihai tahlilde,\u00a0resmi ideolojinin de bir par\u00e7as\u0131 olan \u201cT\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck\u201d ya da \u201cT\u00fcrk Milliyet\u00e7ili\u011fi\u201d s\u00f6ylemine boyun e\u011fdiklerini s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Benzer \u015fekilde mesela Malezya\u2019da da \u00fclkedeki \u00c7inli n\u00fcfusa tepki olarak Malezya milliyet\u00e7ili\u011finin \u0130slami kesimlerde ve Malezya siyasal \u0130slam\u0131\u2019\u0131nda egemen oldu\u011fu ifade edilmektedir. \u00d6te yandan iktidara gelen siyasal \u0130slam\u2019\u0131n uygulamalar\u0131nda da \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k yan\u0131nda b\u00f6lgesel etnik tarafgirlik anlam\u0131nda, b\u00f6lgecilik ve hem\u015fericilik yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir. Mesela mevcut iktidar\u0131n kurdu\u011fu kabinelerin bir zamanlar \u201cG\u00fcrc\u00fc kabinesi\u201d \u015feklinde ithamlara maruz kald\u0131\u011f\u0131, keza Karadenizli, Laz, G\u00fcrc\u00fc kay\u0131rmac\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olup olmad\u0131\u011f\u0131, b\u00fcrokrasideki tayinlere bak\u0131larak bile tespit edilebilecek kadar a\u015fikard\u0131r. Yine mevcut iktidar\u0131n bir yandan K\u00fcrtlere mavi boncuk da\u011f\u0131t\u0131rken, \u00f6te yandan iktidar\u0131n adeta stepnesi haline gelmi\u015f olan MHP taban\u0131yla bilhassa b\u00fcrokraside i\u00e7li d\u0131\u015fl\u0131 olmas\u0131 da, siyasal \u0130slam\u2019\u0131n \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6ylemlerinin inand\u0131r\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 yitirmesine yol a\u00e7m\u0131\u015f durumdad\u0131r. Benzer bir durum mesela \u00fclkemizde mevcut iktidar\u0131n y\u00f6netim ve b\u00fcrokraside uygulad\u0131\u011f\u0131 rant da\u011f\u0131t\u0131m\u0131\/ikta\u2019 sisteminde de su \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Zira bilindi\u011fi gibi bakanl\u0131klar ve bakanl\u0131klara ba\u011fl\u0131 kurumlar, keza mahalli idarelere ait \u00e7e\u015fitli rant imkanlar\u0131 iktidarla i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olan \u00e7e\u015fitli cemaat, tarikat ve guruplar aras\u0131nda payla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r ki, bu t\u00fcr uygulamalar\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n mutlak e\u015fitlik ve tarafs\u0131zl\u0131k ilkesine taban tabana z\u0131t uygulamalar oldu\u011fu a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u0130slami hareketlerin ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte birle\u015ftirici de\u011fil kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 bir fonksiyon icra etmesinin alt\u0131nda, onlar\u0131n kendilerini mutlak hakikatin temsilcisi olarak g\u00f6ren teolojik tak\u0131nt\u0131lar\u0131 da yatmaktad\u0131r. \u0130slam\u2019\u0131n son din, Kur\u2019an\u2019\u0131n son kitap Hz. Peygamberin son peygamber olmas\u0131 inanc\u0131ndan hareketle, kendilerinin b\u00fct\u00fcn yapt\u0131klar\u0131n\u0131 y\u00fcceltme, hatta kutsama patolojisi sebebiyle, kendileri d\u0131\u015f\u0131nda yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelere k\u00fc\u00e7\u00fcmseyici bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bak\u0131lmas\u0131na, bu geli\u015fmelerin hakk\u0131yla de\u011ferlendirilmemesine ve onlarla i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. K\u0131saca bu teolojik \u00fcst\u00fcn duygusu, onlar\u0131n teolojik olanla reel, politik ve stratejik olan\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131rmalar\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Birinci maddedeki zaaf\u0131n tabii bir sonucu olarak, bu \u0130slami hareketler kendi d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015flerine dayanan ve d\u00fcnyadaki di\u011fer modellerle rekabet edebilecek siyasi, ekonomik ve sosyal modeller geli\u015ftirmede de ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu \u00fclkelerdeki \u0130slami hareketlerin uygulad\u0131klar\u0131 siyasi, ekonomik ve sosyal politikalar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bat\u0131\u2019l\u0131 modellerdir. Bat\u0131l\u0131 ulus devlet eksenli demokratik modellerden farkl\u0131 modeller geli\u015ftirme \u00e7abas\u0131nda olanlar\u0131n da bu \u00e7abalar\u0131, Bat\u0131\u2019dakinden daha \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc ve e\u015fitlik\u00e7i olmaktan ziyade, daha totaliter ve yasak\u00e7\u0131 modellerle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim bug\u00fcn mevcut iktidar\u0131n en \u00e7ok despotik e\u011filimleriyle tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r olmas\u0131 da bu tespiti do\u011frulamaktad\u0131r. \u0130slami hareketlerin bu d\u00f6nemde teorik ve pratik olarak, ekonomi alan\u0131nda kendilerine \u00f6zg\u00fc ve d\u00fcnyadaki di\u011fer modellerle rekabet edebilir ciddi bir ekonomik modelleri olmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hareketlerin ekonomi ad\u0131na en fazla \u00fczerinde durduklar\u0131, ama o alanda da g\u00f6z doldurucu bir ba\u015far\u0131 elde edemedikleri ba\u015fl\u0131ca konular, faizsiz banka ve zekat meseleleridir. Ama mesela bir \u00e7al\u0131\u015fma d\u00fcnyas\u0131, emek, asgari \u00fccret, \u00e2dil \u00fccret, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvenli\u011fi, sendikac\u0131l\u0131k, sermaye-emek ili\u015fkisi, \u00e7ocuk ve kad\u0131n i\u015f\u00e7iler gibi konular \u0130slami hareketlerin ilgilendi\u011fi konular\u0131n ya en son s\u0131ralar\u0131nda yer alm\u0131\u015f ya da hi\u00e7 g\u00fcndemlerine girmemi\u015ftir. ( O y\u00fczden mesela \u00fclkemizdeki \u0130slami kesimin sendikac\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u015fu anda iktidara eklemlenen sar\u0131 sendikac\u0131l\u0131k haline gelmi\u015f, sendika yetkilileri de sendikalar\u0131 milletvekilli\u011fine ya da b\u00fcrokraside makam kapmaya y\u00f6nelik bir s\u0131\u00e7rama tahtas\u0131 olarak kullanmaktad\u0131rlar). Bu alanlarda \u0130slami hareketlerin politikalar\u0131 tamamen kapitalist serbest piyasa ekonomisi do\u011frultusunda olmu\u015f, \u00f6zellikle dar gelirlileri ve i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yap\u0131sal ve kanuni d\u00fczenlemelerle himaye etmek yerine, sadece sermayenin \u201cinsaf\u201d\u0131na b\u0131rakan bir s\u00f6ylemden yana olmakla ya da k\u00f6m\u00fcr, makarna v.s. da\u011f\u0131tarak bu yard\u0131mlar\u0131 se\u00e7imlerde kullanmaya elveri\u015fli olan \u201csadaka k\u00fclt\u00fcr\u00fc\u201d ile yetinmi\u015flerdir. Sosyal politikalarda da benzer bir durum s\u00f6z konusudur. Son y\u00fczy\u0131llarda d\u00fcnyada egemen olan ulus devlet modellerinin d\u0131\u015f\u0131nda \u2013 mesela AB benzeri – bir yap\u0131lanma modelini hayata ge\u00e7irme konusunda da ba\u015far\u0131l\u0131 olamam\u0131\u015flard\u0131r. Ulus devletler tek millet, tek dil, tek \u00fclke, tek bayrak v.b. unsurlara dayal\u0131 tek\u00e7i bir model oldu\u011fundan, klasik \u0130slam medeniyetinin \u00e7o\u011fulcu yap\u0131s\u0131n\u0131n gerisine d\u00fc\u015fen modelleri benimsemekten \u00f6te bir \u015fey yapamam\u0131\u015flard\u0131r. Bu sebeple bu \u0130slami hareketlerin s\u00f6z konusu oldu\u011fu \u00fclkelerde ya\u015fanan etnik, dini, mezhebi ve k\u00fclt\u00fcrel farkl\u0131l\u0131klar s\u0131k s\u0131k bir krize d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, bu \u0130slami hareketler bu…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[8],"tags":[],"class_list":["post-239","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-yazilar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=239"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":240,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/239\/revisions\/240"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=239"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=239"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=239"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}