{"id":294,"date":"2011-07-04T11:43:24","date_gmt":"2011-07-04T09:43:24","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=294"},"modified":"2016-08-12T11:45:34","modified_gmt":"2016-08-12T09:45:34","slug":"kuran-ve-ders-blog-roeportaj-hadislere-goere-iman-edilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=294","title":{"rendered":"Kuran ve Ders Blog R\u00f6portaj: HAD\u0130SLERE G\u00d6RE \u0130MAN ED\u0130L\u0130R M\u0130?"},"content":{"rendered":"

Kur\u2019an\u2019da Yer Almayan Bir Konu Kesinlikle \u0130man Esas\u0131 Olamaz<\/strong><\/p>\n

-Say\u0131n hocam; sizinle hadis tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve hadisin fonksiyonu \u00fczerinde konu\u015fmak istiyoruz. \u00d6ncelikle \u00fczerinde durmak istedi\u011fimiz konu da hadisin de\u011feri. Malumunuz hadisin de\u011feri konusunda getirilen ele\u015ftiriler var. Bunlar da \u00f6nemli tart\u0131\u015fmalara neden oluyor. Bu tart\u0131\u015fmalara neden olan ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sebebleri hakk\u0131nda bize a\u00e7\u0131klamada bulunabilir misiniz?<\/strong><\/p>\n

-S\u00fcnnet konusunda bir tak\u0131m olumsuz yakla\u015f\u0131mlar s\u00f6z konusu, ilk defa bu t\u00fcr yakla\u015f\u0131mlar\u0131n sergilenmesinin gerek\u00e7elerine bakmak laz\u0131m. Mesela Ebu Reyye\u2019nin ve onun gibi d\u00fc\u015f\u00fcnenlerin gerek\u00e7eleri \u015fu: S\u00fcnnet ad\u0131na, hadis ad\u0131na \u0130slam\u2019a giren hurafelere ve islam d\u0131\u015f\u0131 fikirler ta\u015f\u0131yan rivayetlere kar\u015f\u0131 olmak. \u00d6nce \u015funu belirlemek laz\u0131m. Acaba elimizde bu kadar y\u00fczbinleri bulan rivayetlerin \u0130slam\u2019a ters oldu\u011funu, Kur\u2019an\u2019\u0131n temel ilkelerine ters oldu\u011funu s\u00f6yleyebilir miyiz? Mesela ki\u015fi kendisi i\u00e7in istedi\u011fini karde\u015fi i\u00e7in istemedik\u00e7e ger\u00e7ekten iman etmi\u015f olmaz bir hadistir. Bunu Kur\u2019an \u00f6l\u00e7\u00fclerine vurdu\u011fumuz takdirde Kur\u2019an\u2019a ters olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00f6\u011fretisi insanlar\u0131 di\u011ferk\u00e2m olmaya sevketmektedir. Kendini de\u011fil, \u00f6ncelikle ba\u015fkas\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek.<\/p>\n

Peki hadisin fonksiyonu nedir? Mesela Kur\u2019an\u2019\u0131n tamamlanmad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde bir bedevi geliyor. Rasul\u2019e iman hakk\u0131nda soruyor. Rasul \u015fimdi ona Kur\u2019an\u2019\u0131n falanca ayetlerine bak\u0131n m\u0131 demeliydi? Hay\u0131r onun ayetlerini a\u00e7\u0131kl\u0131yordu, Daha geni\u015f izahlarda bulunuyordu.<\/p>\n

– Hocam dedi\u011finiz gibi hadisin fonksiyonu Kur\u2019an\u2019\u0131 a\u00e7\u0131klamak. \u00d6rne\u011fin bahsetti\u011finiz iman konusunu ele alal\u0131m. Kur\u2019an\u2019daki iman esaslar\u0131 genellikle be\u015ftir. Allah\u2019a, meleklere, peygamberlere, kitaplara ve ahirete iman. Buhari\u2019de de bir varyantta bunlar s\u0131ralan\u0131yor. Ama bir ba\u015fka varyantta kadere iman da ekleniyor. Kur\u2019an\u2019a bak\u0131yoruz, Kur\u2019an\u2019\u0131n hi\u00e7 bir yerinde kadere iman etmekle ilgili bir emir bulam\u0131yoruz. \u015eimdi hadis, Kur\u2019an\u2019da olmayan bir iman esas\u0131 getirdi. Buradaki tavr\u0131m\u0131z ne olacak? Kald\u0131 ki ilk siyasi ihtilaflar ba\u015flad\u0131ktan sonra her grup, hadisi, di\u011fer gruba kar\u015f\u0131 silah olarak kullanmaya ba\u015flam\u0131\u015f.<\/strong><\/p>\n

– Dediklerin do\u011fru. \u015eimdi klasik hadis\u00e7ilerin hepsinin g\u00f6r\u00fc\u015flerini kabul etmiyorum. Benim do\u011fru g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm g\u00f6r\u00fc\u015f, Kur\u2019an ve s\u00fcnnetin uyum halinde olmas\u0131n\u0131 temel \u015fart olarak g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Bunun kayna\u011f\u0131 Hz. Aise\u2019de ba\u015flayan, \u015eatib\u00ee\u2019de sistemle\u015fen bir g\u00f6r\u00fc\u015f bu. \u0130slam toplumlar\u0131nda fazla yayg\u0131nl\u0131k kazanmam\u0131\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015f. Buna g\u00f6re zaten biz bir hadisi veya peygamber modeli dedi\u011fimiz s\u00fcnneti Kur\u2019an\u2019a uyum halinde olmas\u0131 \u015fart\u0131yla kabul etmeyi \u00f6n \u015fart olarak koyuyoruz.<\/p>\n

– Yani bu \u015fekilde bir esas kabul ediyoruz.<\/strong><\/p>\n

-Bunlar konulmu\u015f zaten. Klasik hadis\u00e7ilerde de var. Fakat i\u015fin \u00fcz\u00fcc\u00fc yan\u0131 \u015fu: \u0130slam toplumlar\u0131nda bug\u00fcn, hatta ilim adam\u0131 dahi oldu\u011fu s\u00f6ylenen ki\u015filer maalesef k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc tam olarak bilmiyor. Bilmeyince de zannediyor ki bir ka\u00e7 kitapta yer alan s\u00fcnnet konusundaki bir metod, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 b\u00fct\u00fcn islam aleminde hakim olan g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Halbuki dedi\u011fim Kur\u2019an\u2019la hadisin uyum halinde olmas\u0131 \u015fart\u0131 olan g\u00f6r\u00fc\u015f bir \u00e7ok alimde var. Hz. Aise\u2019de var. \u015eatib\u00ee\u2019de var. \u0130bn Kayyim el-Cevziye\u2019de var. Hatta k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz daha da ara\u015ft\u0131r\u0131lacak olursa daha ba\u015fka m\u00fcellifde bunu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130bn Haldun\u2019da var mesela. Ama \u00f6yle zannediliyor. Mesela biz hadis dersinde okuttuk. Arabistan\u2019da da bulunduk. \u015e\u00f6yle bir ba\u015fl\u0131k var: Kanun koymada S\u00fcnnet m\u00fcstakil bir delildir. \u015eimdi buradaki m\u00fcstakilden ne anl\u0131yoruz? Yani Kur\u2019an\u2019a ra\u011fmen h\u00fck\u00fcm koyabilir anlam\u0131 \u00e7\u0131karmamak laz\u0131m. Ama Kur\u2019an\u2019a ra\u011fmen h\u00fck\u00fcm koyabilir diyen de var. S\u00fcnnetin Kur\u2019an\u2019\u0131 neshetmesi meselesi bu y\u00fczdendir. Fakat bunlar sadece g\u00f6r\u00fc\u015flerden bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Ama S\u00fcnnet Kur\u2019an\u2019\u0131 neshedemez, diyenler de vard\u0131r. Mesela Kur\u2019an, s\u00fcnnet, icma s\u0131ralamas\u0131. Halbuki Fazlurrahman bunu Kur\u2019an, s\u00fcnnet, k\u0131yas, icma \u015feklinde de\u011fi\u015ftiriyor, icma diyoruz. \u0130cma herkesin kabul etti\u011fi bir g\u00f6r\u00fc\u015f de\u011fil. Mesela \u0130mam-\u0131 \u015eafi\u00ee\u2019ye g\u00f6re sadece sahabenin icma\u0131 delildir, di\u011ferleri de\u011fildir. Ama biz \u00f6yle bir e\u011fitime tabi tutulmu\u015fuz ki, herkes sanki bu g\u00f6r\u00fc\u015fe sahip. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00fct\u00fcn problem bir tak\u0131m alimlere ait g\u00f6r\u00fc\u015fleri, b\u00fct\u00fcn islam alimlerinin g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcym\u00fc\u015f gibi sunmakla. Sanki bunun d\u0131\u015f\u0131nda hi\u00e7 bir g\u00f6r\u00fc\u015f yokmu\u015f gibi. B\u00fct\u00fcn hakikat bundan ibaretmi\u015f gibi. Bu defa b\u00fct\u00fcn tart\u0131\u015fmalar bunun \u00fcst\u00fcne bina ediliyor. Ger\u00e7ekten gelene\u011fi iyice bilsek, Kur\u2019an\u2019\u0131 s\u00fcnnetin teminat\u0131 olarak g\u00f6ren g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn yeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Fazlurrahman diyor ki: Ben ne s\u00f6ylemi\u015fsem bunun hepsi gelenekle var. Asl\u0131nda do\u011fru. Ben de yeni bir \u015fey ara\u015ft\u0131r\u0131yorum, bunun hepsi gelenekte var. Bizim yapmam\u0131z gereken \u015fu ana kadar neler s\u00f6ylenmi\u015f, bunlar\u0131 iyi tahlil etmek. \u015eu anda ayaklar\u0131m\u0131z\u0131 bast\u0131\u011f\u0131m\u0131z yer kaypak. Bir kere ge\u00e7mi\u015fte ne s\u00f6ylenmi\u015f, ne yap\u0131lm\u0131\u015f bunu bilmemiz laz\u0131m. Ben yapal\u0131m derken mevcut b\u00fct\u00fcn k\u00fclt\u00fcr\u00fc ara\u015ft\u0131ral\u0131m demiyorum. Belli ba\u015fl\u0131 temel kaynaklar\u0131 okumak laz\u0131m. \u015eimdi ben \u0130bn Humam\u2019\u0131 okuyorum. O hadis usul\u00fcnde, klasik bir hadis\u00e7i olan \u0130bn Hacer\u2019in kitab\u0131nda yazd\u0131klar\u0131ndan o kadar farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler var ki bunun sebebi \u015fu: E\u011fitimde kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z hadis ve s\u00fcnnet alan\u0131nda kulland\u0131\u011f\u0131m\u0131z eserlerin \u00e7o\u011fu genel bilgiler veriyor. Derinine inmiyor hi\u00e7 bir zaman. Ama derinli\u011fine indi\u011fimizde o kadar farkl\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015fler ve ihtilaflar \u00e7\u0131k\u0131yor ki bu durumda hadis usul\u00fcnde tek bir g\u00f6r\u00fc\u015f, tek bir anlay\u0131\u015ftan bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Sahabenin adaleti mesela. Biz zannediyoruz ki b\u00fct\u00fcn hadis\u00e7iler sahabenin adil oldu\u011funu kabul etmi\u015fler. Hay\u0131r, kabul etmeyenler de var.<\/p>\n

– Bunu Ehli S\u00fcnnet i\u00e7in de s\u00f6yleyebilir misiniz?<\/strong><\/p>\n

-Tabii, Ehli S\u00fcnnet i\u00e7inde de, d\u0131\u015f\u0131nda da var. Bunlar oturulup tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131 bence. Panel d\u00fczenlenmeli, muhalif ve muvaf\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015ften insanlar \u00e7a\u011f\u0131r\u0131lmal\u0131. Hakk\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131n\u0131 istiyorsak, tam z\u0131t g\u00f6r\u00fc\u015fteki insanlar\u0131 da \u00e7a\u011f\u0131rmal\u0131y\u0131z. Ama biz ne yap\u0131yoruz. Birbirimizi yiyecekmi\u015f gibi davran\u0131yoruz. Anla\u015fma zeminine gelemiyoruz. Edeb \u00e7er\u00e7evesinde tart\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. Taraflar\u0131n birbirlerini anlayamamas\u0131n\u0131n bir nedeni de kulland\u0131klar\u0131 \u00fcslup bence. Birbirlerini tahkir edici ifadelerde bulunuyorlar. O, onu cahillikle su\u00e7luyor. \u00d6b\u00fcr\u00fc onu z\u0131nd\u0131kl\u0131kla, reformculukla su\u00e7luyor. \u00d6b\u00fcr\u00fc bunu geri zekal\u0131l\u0131kla su\u00e7luyor. Bunlarla bir yere varmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Fikirleri uymasa bile karde\u015flik hukukuna riayet etmeli. Ehli Kitab\u2019la bile, onlar d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemedi\u011fi m\u00fcddet\u00e7e iyi ge\u00e7inmek s\u00f6z konusudur. Ama bizim f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131m\u0131zda ne yazar? Onlara selam vermeyeceksin, onlarla tokala\u015fmayacaks\u0131n. Hi\u00e7 Kur\u2019an\u2019la alakas\u0131 olmayan d\u00fc\u015f\u00fcnceler. Kur\u2019an\u2019\u0131n tav\u0131r ald\u0131\u011f\u0131 ki\u015filer, kafirler, m\u00fcsl\u00fcmanlara kar\u015f\u0131 m\u00fctecavizkar olanlard\u0131r. Onlar\u0131 buldu\u011funuz yerde \u00f6ld\u00fcr\u00fcn dedi\u011fi ki\u015filer bunlard\u0131r. Ama sizinle sava\u015fmayanlarla, ruhbanlarla vs. arkada\u015f olmakta bir beis yoktur. Kafirlere bile gerekti\u011finde iyi davran\u0131rken, M\u00fcsl\u00fcmanlara bunu nas\u0131l yapamam. Yapmam gerekir, ilmi tart\u0131\u015fmalarda herkes kendi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc din yerine koymu\u015f. Anla\u015fma zemini olmuyor. Ben mesela doktora s\u0131n\u0131f\u0131mda Ebu Reyye\u2019nin \u00abMuhammedi S\u00fcnnetin Ayd\u0131nlat\u0131lmas\u0131\u00bb kitab\u0131n\u0131 da okuttum. Tek y\u00f6nl\u00fc davranmad\u0131m. Ona kar\u015f\u0131 yaz\u0131lm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fc\u015fleri ta\u015f\u0131yan kitaplar\u0131 da okuttum. Ebu Reyye\u2019nin hakl\u0131 oldu\u011fu yerler var. Ama haks\u0131z oldu\u011fu yerler de var. Hakkaniyet bunu gerektirir. Bu yap\u0131lmazsa bir yere var\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ona kar\u015f\u0131 yaz\u0131lan cevaplar\u0131 okuduk. Bir \u00e7o\u011fu cevap niteli\u011finde bile de\u011fil. Mesela Muhammed Gazali\u2019nin kitab\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131. Hadis\u00e7ilerle F\u0131k\u0131h\u00e7\u0131lar Aras\u0131nda S\u00fcnnet. Kitab\u0131nda hadis\u00e7ilerin s\u00fcnnet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 tenkid ediyor. Fakihlerin anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 daha olumlu buluyor. Hatta muteber hadis kitaplar\u0131ndaki bir \u00e7ok hadisin hadis olamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Ona kar\u015f\u0131 da reddiyeler yaz\u0131lm\u0131\u015f. Onlara da bakt\u0131k. Bu cevaplar bir iki yerde yeterli oluyor. Ama Gazali\u2019nin y\u00fcz iddias\u0131 varsa doksan\u0131n\u0131 s\u00fckut ge\u00e7iyorlar. Demek ki kar\u015f\u0131 taraf zay\u0131f. O anla\u015f\u0131l\u0131yor. El M\u00fcslimun dergisinin d\u00fczenledi\u011fi bir a\u00e7\u0131k oturumda Ezher, ulemas\u0131 Gazaliyi abluka alt\u0131na alacak tarzda g\u00f6r\u00fc\u015f bildirmi\u015f. Onu g\u00fcya s\u0131k\u0131\u015ft\u0131racaklar. Ama do\u011fru d\u00fcr\u00fcst bir cevap bile veremiyorlar. Oturumun sonunda konuyu allay\u0131p pullay\u0131p, Buhari ve M\u00fcslim\u2019de hi\u00e7 bir uydurma hadis yoktur h\u00fckm\u00fcne getiriyorlar. Ama Gazali\u2019nin uydurmad\u0131r dedi\u011fi hadislere hi\u00e7 bir cevap vermiyorlar. Ki bunlar\u0131n hepsi de Ezher ulemas\u0131: Rekt\u00f6r, dekan, profes\u00f6r, koca koca adamlar.<\/p>\n

M\u00fcsl\u00fcmanlar bir kere ahlakl\u0131 olmak zorunda. Bu yap\u0131lan ilim ahlak\u0131 de\u011fil. Ahlak temel \u015fartt\u0131r. Mesela Ebu Reyye\u2019de de bu hatay\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Mesela bir rivayeti kabul etmiyor. Ama o rivayeti ele\u015ftirmek i\u00e7in ondan daha \u00e7\u00fcr\u00fck olan bir rivayeti gidiyor tarih kitab\u0131ndan al\u0131yor. Oysa rivayetler konusunda tutarl\u0131 olmak laz\u0131m.<\/p>\n

– Ama Ebu Reyye muhaddislerin rivayet konusunda getirdi\u011fi usul\u00fc ve tasnifleri kabul etmiyor ki?<\/strong><\/p>\n

– Ama o zaman tarih kitab\u0131nda bir konudaki lehte olan rivayeti al\u0131yor da aleyhte olan\u0131 ni\u00e7in alm\u0131yor? O zaman ortaya bir kriter koymas\u0131 laz\u0131m. Zaten onun en zay\u0131f yan\u0131 bu. En isabetli oldu\u011fu konu ise israiliyat ve mesihiyyat\u2019la ilgili g\u00f6r\u00fc\u015fleridir. Ger\u00e7ekten o g\u00f6r\u00fc\u015fleri sa\u011fl\u0131kl\u0131. Ama onun d\u0131\u015f\u0131nda isabetli oldu\u011fu yerler de var, hata etti\u011fi yerler de var. Siyak sibak\u0131 bozdu\u011fu yerler de var.<\/p>\n

– Hadislerin de\u011feri konusunda en \u00e7ok tart\u0131\u015fmaya neden olan konulardan biri de kudsi hadisler. Kutsi hadisler konusunda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n

– Kuds\u00ee hadislerin vahy-i gayri metluv oldu\u011funu s\u00f6yleyen g\u00f6r\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fc\u015flerden bir g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fcr. Onun d\u0131\u015f\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hi\u00e7 nazar\u0131 itibara almayan g\u00f6r\u00fc\u015fler de var. Hadis usulc\u00fcleri san\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n aksine kudsi hadisin haseni de olur, zay\u0131f\u0131 da olur, uydurmas\u0131 da olur diyorlar. Asl\u0131nda bir bak\u0131ma izah\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. S\u00fcnnet vahiy kaynakl\u0131d\u0131r diyenlere g\u00f6re izah edilemez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o zaman s\u00fcnnet vahiyse, hadis-i kuds\u00ee de vahiyse aralar\u0131nda ne fark var? O da vahiy, bu da vahiy. O zaman daha b\u00fcy\u00fck \u00e7eli\u015fkiye d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fcr.<\/p>\n

Ama baz\u0131lar\u0131 bunun \u015f\u00f6yle bir izah\u0131n\u0131 yapm\u0131\u015flar. Mesela bir \u00f6rnek vereyim. Biz ne diyoruz. \u00abYahu karde\u015fim, Cenab-\u0131 Hak Kur\u2019an\u2019da namaz\u0131 emrediyor\u00bb diyoruz. Bu ifade Kur\u2019an\u2019da yok. Ama bu s\u00f6z\u00fcm do\u011fru mu benim? Do\u011fru.<\/p>\n

Tart\u0131\u015f\u0131lan konular ibadetle ilgili de\u011fil. B\u00fct\u00fcn mezhepler mesela namaz\u0131n rekatlar\u0131 konusunda m\u00fcttefiktirler. Tart\u0131\u015fma akaidle ilgili konulardan \u00e7\u0131k\u0131yor. Akaidle ilgili konularda ben \u015funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. Bir insan sadece Kur\u2019an\u2019da belirtilen iman esaslar\u0131yla yetinse tamamd\u0131r o. S\u00fcnnetle, Kur\u2019an\u2019da belirtilmeyen bir iman akidesi olu\u015fturulamaz.<\/p>\n

– Mesela Mehdi inanc\u0131 ?<\/strong><\/p>\n

– Hay\u0131r, iman etmemiz zorunlu olan bir konunun Kur\u2019an\u2019da yer almas\u0131 laz\u0131md\u0131r. Kur\u2019an\u2019da yer almayan bir konu kesinlikle iman esas\u0131 olamaz. Ama belki gelenekte olabilir. K\u0131yamet haberleriyle ilgili baz\u0131 hadisler. Problem \u015furada: Baz\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc \u015fu. Falurrahman da bunu s\u00f6yl\u00fcyor. Hz. Peygamber\u2019in kesin hatlar\u0131yla de\u011fil ama, genel birtak\u0131m ifadeler kullanmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilir. Eski \u015feriatlar bozulmu\u015f ve yeni peygamberler gelmi\u015ftir. Vahiy e\u011fitiminden ge\u00e7mi\u015f bir insan olarak Hz. Peygamber, gelecekte m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da vuku bulacak muhtemel dejenerasyonlarla malul olmas\u0131n\u0131 sezebilir. Mesela diyor ki: G\u00fcn gelecek sizden Kur\u2019an okuyacak adamlar \u00e7\u0131kacak. Ama bu onlar\u0131n g\u0131rtlaklar\u0131ndan a\u015fa\u011f\u0131ya ge\u00e7meyecek. Bunu kestirmek i\u00e7in gayb\u0131 bilmek gerekmez. Ama kesin tarih veren veya siyasi olaylara at\u0131fta bulunan rivayetlerin uydurma oldu\u011funu zaten hadis\u00e7iler de kabul ediyorlar.<\/p>\n

– Bu konuda kutsi hadis veya gayr-i metluv meselesi sorun olarak kar\u015f\u0131m\u0131za dikiliyor. Zira bu iki konu, gaybla ilgili Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131 haberlerin me\u015fruiyet kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturma iddias\u0131nda. O zaman \u015f\u00f6yle sorsak: Hz. Peygamber\u2019e Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131nda b\u00eer vahiy geliyor muydu? Yani vahy-i gayri metluv vaki mi? Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131nda kendisine gayb\u0131n haberleri veriliyor muydu?<\/strong><\/p>\n

– K\u0131yamet alametleri, Fiten gibi hadisleri kastediyorsan\u0131z, hadis\u00e7iler taraf\u0131ndan bu t\u00fcr hadisler \u015f\u00fcpheyle kar\u015f\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131r. Salih Akdemir Bey\u2019in bana aktard\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re rahmetli Tayyib Oki\u00e7 bu t\u00fcrden hadislerin bir \u00e7o\u011funun \u015f\u00fcpheli oldu\u011funu s\u00f6ylermi\u015f. \u015eimdi hadiste baz\u0131 k\u0131yamet alametlerinden bahsediliyor. Bunlar zaten Kur\u2019an\u2019da da var. \u015eayet siyasi ve sosyal hadiselerle ilgili gayb haberleri varsa bunlar uydurmad\u0131r. Efendim, diyor ki \u201cHorasan\u2019dan siyah bayrakl\u0131lar \u00e7\u0131kacak. Onlar \u00e7\u0131kt\u0131 m\u0131 siz onlara tabi olun.\u201d Bu hadis kime i\u015faret ediyor. Ebu M\u00fcslim Horasan\u00ee\u2019ye. Abbasiler hareketini ba\u015flatm\u0131\u015ft\u0131r. Bayraklar\u0131 da siyaht\u0131. Emevilerin ki de beyazd\u0131. Bunun Ebu M\u00fcslim Horasan\u00ee taraftarlar\u0131 taraf\u0131ndan uyduruldu\u011fu gayet a\u00e7\u0131k ve net g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Zaten bunu hadis\u00e7iler uydurma olarak kabul etmi\u015fler. O halde bizim yapaca\u011f\u0131m\u0131z \u015fudur:<\/p>\n

1-Ya\u015fayan s\u00fcnneti bir tarafa b\u0131rakacak olursak bize kadar gelen rivayetler, s\u00fcnnet veya hadis, bunlar bug\u00fcn i\u00e7in zaten m\u00fcteradif kabul ediliyor. Bunlar\u0131n i\u00e7inde Hz. Peygamber modelini bize aktaran malzeme hi\u00e7 yoktur diyebilir miyiz? Diyemeyiz.<\/p>\n

2- O halde mevcut kitaplardaki hadislerden ger\u00e7ek Rasul modelini nas\u0131l \u00e7\u0131karabiliriz? Bunu tart\u0131\u015fabiliriz. Bu metodu da \u00f6nemli olan bir metod dahilinde, bu metodun nas\u0131l olaca\u011f\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fabilmemiz. Bunu Kur\u2019an\u2019dan \u00e7\u0131kartmam\u0131z gerekmez mi? Onu gelin tart\u0131\u015fal\u0131m. Sen de ki; Kur\u2019an. O desin ki; ak\u0131l. Ama gelin tart\u0131\u015fal\u0131m. zaten Fazlurrahman\u2019da b\u00f6yle bir metod dahilinde, elimizdeki hadis malzemesinden peygamberin S\u00fcnnetini ortaya koyabiliriz diyor. Bu malzemelerin bir \u00e7o\u011funu ay\u0131klayalayabiliriz. Bunun i\u00e7in bir metod geli\u015ftirebiliriz. Elimizdeki rivayetlerden Kur\u2019an esas al\u0131narak bir model \u00e7\u0131karabiliriz. S\u00fcnnet delil olur mu, olmaz m\u0131 tart\u0131\u015fmas\u0131ndan ziyade bug\u00fcn ger\u00e7ek s\u00fcnnet nelerdir, bunu ortaya koymak i\u00e7in bir metod geli\u015ftirmeliyiz? Tabii ki bu metodun birinci maddesi s\u00fcnnetin Kur\u2019an\u2019la uyum i\u00e7erisinde olmas\u0131. Onun d\u0131\u015f\u0131nda tarihi olaylarla \u00e7eli\u015fmemesi, bilimsel verilerle tezat arzetmemesi. Baz\u0131 hadis\u00e7iler \u00f6yle \u00f6nemli \u015fartlar ileri s\u00fcrm\u00fc\u015f ki. Mesela hadiste sokak \u00fcslubu gibi ifadeler varsa veya ifadesi d\u00fc\u015f\u00fckse bu hadis kabul edilmez. Bunu nas\u0131l bilece\u011fiz. \u00c7ok m\u00fckemmel Arap\u00e7a bileceksin, Arap edebiyat\u0131n\u0131n zevkine dahi varacaks\u0131n ki, peygamber bunu s\u00f6yleyebilir mi, s\u00f6yleyemez mi bileceksin. Hadis\u00e7iler, hadislerin bir\u00e7o\u011funu \u00fcslubundan tan\u0131yorlar. Mesela buna g\u00f6re \u015fu hadisi de\u011ferlendirin. \u201cFaizin en k\u00fc\u00e7\u00fc\u011f\u00fc ki\u015finin Kabe yolunda annesiyle zina etmesi gibidir.\u201d Allah a\u015fk\u0131na Rasulullah b\u00f6yle bir hadis der mi?<\/p>\n

– Dinin b\u00f6ylesi \u00f6nemli bir konusunda, bu rivayetin, Rasulullah bu s\u00f6z\u00fc s\u00f6yleyebilir mi veya s\u00f6yleyemez mi \u015feklinde bir \u00f6l\u00e7\u00fcyle de\u011ferlendirilmesi, biraz anlams\u0131z olmuyor mu?<\/strong><\/p>\n

– Ama mecbur. Biraz pozitivist d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz. Mesela doktor. Senin y\u00fcz\u00fcne bakarak hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n nevisini bilebilir. Nas\u0131l bilir. Y\u0131llar\u0131n verdi\u011fi tecr\u00fcbeyle. Bir tamircinin otomobilin motoruna bir bak\u0131\u015fta ar\u0131za yerini ke\u015ffetmesi gibi. Bu tecr\u00fcbedir. \u015eimdi hadiste de \u00f6mr\u00fcn\u00fc o konuya veren biri, b\u00f6yle bir hadisle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda onu hemen bilir. Onun i\u00e7in baz\u0131lar\u0131 diyor ki, hadis sahihse, onun \u00fczerinde bir nur olur; e\u011fer uydurma ise \u00fczerinde karanl\u0131k olur, kasvet olur ve insan\u0131n i\u00e7inde bir s\u0131k\u0131nt\u0131 olur. Bunlar s\u00fcbjektif gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor ama bunlar herhangi bir kimse de\u011filler ki. Bu konuya \u00f6mr\u00fcn\u00fc vermi\u015f insanlar. Bu konunun sarraflar\u0131. Sarraf daha dolar\u0131 eline al\u0131r almaz diyor ki bu sahte. Sen bir saat baksan anlayamazs\u0131n.<\/p>\n

– Peki bu sarraflar hangi \u00f6l\u00e7\u00fcye g\u00f6re davranacaklar. Mesela \u015eia\u2019dan m\u0131 olacaklar, Ehl-i S\u00fcnnet\u2019ten mi\u2026 ?<\/strong><\/p>\n

– Farketmez. \u00d6nemli olan bu sarrafl\u0131\u011f\u0131, yani bu beceriyi, bu melekeyi kazanmak i\u00e7in ne yapmak laz\u0131m; nas\u0131l bir e\u011fitim takip etmek, nas\u0131l bir metod izlemek laz\u0131m geldi\u011fidir. Bence bunlar\u0131n \u00fczerinde tart\u0131\u015fmak gerekir. \u00d6nce hedefleri, ana hatlar\u0131 belirlemek laz\u0131m. Sonra bunu nas\u0131l yapaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tart\u0131\u015fmak laz\u0131m. Tart\u0131\u015f\u0131rken de farkl\u0131 metodlar izleyebilirsiniz. Mutlaka tek bir metodun olmas\u0131 da \u015fart de\u011fil.<\/p>\n

Ama bir \u00e7ok noktada bir mutabakata da gidilecektir. Mesela hadislerin tarihi olaylarla da mutabakat i\u00e7inde olmas\u0131 gereklidir. M\u00fcslim\u2019de \u00f6yle hadisler var ki, bunlar tarihi olaylarla \u00e7eli\u015fti\u011fi i\u00e7in, bunlar\u0131 hadis\u00e7iler reddediyor. Asl\u0131nda bunlar bilinmiyor. Hadis\u00e7iler de kendi kendilerini ger\u00e7ekten ele\u015ftirmi\u015flerdir. Bize bug\u00fcn s\u00fcnnet, hadis konusunda bilgi veren kitaplar son elden yaz\u0131lan eserlerdir. Sathidir. Ve tarihte vuku bulan geli\u015fmelerin hepsini aksettirmez. M\u00fcellifinin kendi tercihini aksettirir.<\/p>\n

Mesela Ibn Hacer hadis konusunda bir kitap yazm\u0131\u015fsa bu, \u0130bn Hacer\u2019in tercih etti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fler istikametinde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. O kitapta yaz\u0131lanlar\u0131n aksine g\u00f6r\u00fc\u015f ileri s\u00fcren bir \u00e7ok hadis\u00e7i vard\u0131r.<\/p>\n

– Hocam. Bu hadis de\u011ferlendirilmeleri aras\u0131nda \u00e7ok daha \u00d6nemli yer tutan konu bildi\u011finiz gibi Peygamber\u2019in fonksiyonudur. Bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n

– Hz. Peygamberin s\u00fcnneti devre d\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131l\u0131rsa bu en ba\u015fta e\u011fitim a\u00e7\u0131s\u0131ndan mahsurludur. E\u011fitimcilerin hepsi, en etkili e\u011fitim metodlar\u0131ndan birinin \u00d6rnekleme metodu oldu\u011funu kabul etmi\u015flerdir. Baz\u0131 \u015feyleri insanlara peygamberler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla izah etmek gerekiyor. Bak peygamber \u015f\u00f6yle yapt\u0131. O \u015fekilde yap denilir. Peygamberi \u00f6rnek almas\u0131 tavsiye ediliyor. Mesela evde \u00e7ocuklar babay\u0131 \u00f6rnek al\u0131rlar. Kendini \u00f6rnek al\u0131nmas\u0131n\u0131 istersin. Senin hareketlerini takip ediyor. Zaten Kur\u2019an da buna i\u015faret ediyor. Rasulde sizin i\u00e7in g\u00fczel bir \u00f6rnek vard\u0131r. Bir \u00f6rneklik nas\u0131l olacak. Elbette Kur\u2019an\u2019\u0131n uygulanmas\u0131 ya\u015fanmas\u0131, yorumlanmas\u0131, anla\u015f\u0131lmas\u0131 gibi konularda olacak. Zaten Hz. Ai\u015fe\u2019nin \u00abO\u2019nun ahlak\u0131 Kur\u2019an\u2019d\u0131\u00bb demesi onun ahlak\u0131n\u0131 Kur\u2019an\u2019la s\u0131n\u0131rlamas\u0131 Hz, Peygamber\u2019in hayat\u0131n\u0131n gidi\u015fat\u0131n\u0131n Kur\u2019an kaynakl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6sterir. Ba\u015fka bir kaynak s\u00f6z konusu de\u011fil. Ama ba\u015fka bir kaynak da var. Nas\u0131l var? Tabii bu ahkam konusunda de\u011fil. Mesela bir tak\u0131m k\u0131ssalar anlat\u0131yor. Bundan \u0130slami bir ders \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131d\u0131r ama\u00e7 olan. K\u0131ssalar insanlar\u0131n e\u011fitilmesinde \u00f6nemli bir metoddur. Hatta Kur\u2019an bol bol k\u0131ssalara m\u00fcracaat ediyor. Bu k\u0131ssalar\u0131n ger\u00e7ekli\u011fi olmayabilir. Alimler tart\u0131\u015f\u0131yor. Mesela Subhi Salih, Adem\u2019in cennetten inmesi k\u0131ssas\u0131n\u0131n sembolik bir anlat\u0131m oldu\u011funu ger\u00e7ekte b\u00f6yle bir olay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Hatta Hamidullah hocan\u0131n da Kur\u2019an\u2019da zikredilen k\u0131ssalar\u0131n mutlaka tarihte olmas\u0131 gerekmedi\u011fi kanaatinde oldu\u011fu s\u00f6yleniyor. \u00d6nemli olan vuku bulup bulmad\u0131\u011f\u0131 de\u011fil ondan \u00e7\u0131kar\u0131lacak ahlaki ders. Bu da islam\u2019\u0131n amac\u0131na hizmet etti\u011fi s\u00fcrece k\u0131ssalar anlat\u0131labilir. Cahiliyye toplumunda bu k\u0131ssalar yayg\u0131n oldu\u011fu i\u00e7in Rasul (s) bazen ba\u015fvurmu\u015f olabilir. \u00d6nemli olan sonu\u00e7tur.<\/p>\n

Demek ki \u00f6nemli olan Kur\u2019an\u2019\u0131n hedefleri ve ama\u00e7lar\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7lar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmede Hz. Peygamber k\u0131ssalar\u0131 vesile k\u0131l\u0131p onlar\u0131 amac\u0131 do\u011frultusunda kullanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6nemli olan Kur\u2019an d\u00fc\u015f\u00fcncesini esas alan bir toplum olu\u015fturmakt\u0131r.<\/p>\n

– Ahkam hadislerini de\u011ferlendirme konusunda ki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi de alabilir miyiz ?<\/strong><\/p>\n

– Ahkamla ilgili hadislerde problem \u00e7\u0131k\u0131yor. Zaten ahkam hadislerinin i\u015fine gelenini almak, i\u015fine gelmeyeni almamak senin bilece\u011fin i\u015f. Bizim alimlerde \u00f6yle yapm\u0131\u015f. Mesela Hanefiler, metodlar\u0131na uygun olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bazen hadisleri almam\u0131\u015flar. \u00d6b\u00fcrleri de alm\u0131\u015f. Bug\u00fcn kitaplardaki her hadisi alacaks\u0131n diye bir \u015fey yok. Buhari\u2019de o kadar \u00e7ok hadis var ki Hanefiler hi\u00e7 birini almam\u0131\u015f. Niye o Buhari\u2019ye g\u00f6re sahih, imam Azam Ebu Hanife\u2019ye g\u00f6re sahih de\u011fildir. Bu h\u00fcrriyette oldu\u011funa g\u00f6re kimse kimseyi bu hadisi alacaks\u0131n diye zorlayamaz. Buhari i\u00e7in bile diyemez. Orda da bir serbestlik var. O zaman bize d\u00fc\u015fen nedir? Yap\u0131lacak ara\u015ft\u0131rmalarla, islam\u2019a uygun olmayan hadisleri tashih etmek ve temizlemek gerekir. Ben bug\u00fcn biliyorum ki en b\u00fcy\u00fck s\u0131k\u0131nt\u0131 hadislerden kaynaklan\u0131yor. Bu \u015funa benziyor: \u0130slam alimleri bu rivayetleri as\u0131rlar boyu kalburdan ge\u00e7irmi\u015f. Ama bu rivayetler kalburdan ge\u00e7mi\u015f, elekten ge\u00e7memi\u015f. Elek daha incedir. \u015eimdi bize d\u00fc\u015fen onlar\u0131 elekten ge\u00e7irmektir. Ay\u0131klama faaliyeti yakla\u015f\u0131k 12-13 as\u0131r devam etmi\u015f. Fakat son as\u0131rlarda d\u00fc\u015f\u00fcncenin gerilemesi, donukla\u015fmas\u0131ndan dolay\u0131 nas\u0131l f\u0131k\u0131hta i\u00e7tihad hareketi durmu\u015fsa, tefsirde orijinalite kalmam\u0131\u015fsa, hadiste de art\u0131k i\u015f bitmi\u015f demi\u015fler. Mesela \u0130bn Haldun da bile bu var. \u0130bn Haldun diyor ki: Rical konusunda her \u015fey s\u00f6ylenmi\u015ftir. Art\u0131k bundan sonra hi\u00e7 kimsenin s\u00f6z s\u00f6ylemeye hakk\u0131 yoktur. Mukaddime\u2019de bu var. Ama ger\u00e7ek b\u00f6yle de\u011fildir. Meseleleri yeniden ele almak laz\u0131m. Yeni bir hadis usul\u00fc gerekir. Benim de ilk planda ger\u00e7ekle\u015ftirmeyi hedefledi\u011fim i\u015f budur.<\/p>\n

Bug\u00fcn klasik metodun ve o \u015fekilde bilinen ama asl\u0131nda hakikatin sadece bir par\u00e7as\u0131 olan bu metodun yeterli olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. O zaman hem ge\u00e7mi\u015f k\u00fclt\u00fcrden yararlanarak, hem de kendimizden bir \u015feyler katarak yeni bir metod geli\u015ftirmeliyiz. Ve ikinci hamlede mevcut g\u00fcvenilir kitaplarda yer alan bir tak\u0131m islam\u2019a ayk\u0131r\u0131 rivayetler varsa, bunlar\u0131 tasfiye etmek, \u0130slam\u2019a uyanlar\u0131 da kitlelere intikal ettirmek gereklidir.<\/p>\n

– Bu noktada konuya kitle a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakacak olursak, sizce toplumun \u00f6ncelikli problemleri nedir?<\/strong><\/p>\n

– Bug\u00fcn kitlelerin problemleri f\u0131khi hadisler, ahkam hadisleri de\u011fildir. Kitlelerde zaten din iman kalmam\u0131\u015f. Toplumda Tevhid inanc\u0131 var m\u0131? Hatta ibadetlerdeki hale bak\u0131n. Adetler \u015fu anda ayetleri ge\u00e7mi\u015f durumda. Farz namaz\u0131nda titiz olmayanlar, ibadetlerini teravih veya cuma namazlar\u0131na indirgemi\u015fler. Mesela bu bir Bid\u2019att\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7ok ilgin\u00e7 anketler var. Adam i\u00e7ki i\u00e7iyor, zekat veriyor, i\u00e7ki i\u00e7iyor, cumaya gidiyor. Niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc adam\u0131n din anlay\u0131\u015f\u0131 bu. Lakin bunlar i\u00e7kiden kurtulmak istiyor ama alkolizmden kurtarmak i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n a\u00e7t\u0131klar\u0131 merkezler var m\u0131? Bir \u00e7ok insan i\u00e7kiyi b\u0131rakmaya haz\u0131r. Ama ona destek olacak insanlar laz\u0131m. Bat\u0131\u2019da kilise bu tarz merkezler a\u00e7arak insanlar\u0131 \u00e7ekiyor. Biz de bu tarz merkezler kurabilsek, dini telkine \u00e7ok a\u00e7\u0131k olan bu insanlar\u0131 \u00e7ekebiliriz. O sarho\u015fun i\u00e7inde bir derdi vard\u0131r. O derdi payla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131z anda o insan\u0131 kendinize \u00e7ekebilirsiniz. Mesela Afrika\u2019da fakirli\u011fi istismar ederek Hristiyanl\u0131\u011f\u0131 yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bir ba\u015fka yerde misyonerlerin kurdu\u011fu hastahaneler, ayn\u0131 fonksiyonu g\u00f6r\u00fcyor. Bizim bug\u00fcn esas yapmam\u0131z gereken i\u015f bu. Onun d\u0131\u015f\u0131nda bir kere Tevhid anlay\u0131\u015f\u0131, kulluk, ibadet anlay\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k, net bir \u015fekilde ortaya konmam\u0131\u015f. Helal haram kavramlar\u0131 a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f. Din kavram\u0131 nedir? Ortada bir \u015fey yok. Temel kavramlar bir kere yerinden oynam\u0131\u015f. Bence bu noktalar daha hayati \u00f6neme haiz. Bug\u00fcn s\u00fcnneti kabul etmek veya etmemek mi? Hayat ak\u0131p gidiyor. B\u0131rak\u0131n s\u00fcnneti, adam din s\u0131n\u0131r\u0131ndan \u00e7\u0131km\u0131\u015f. Adamlar\u0131n ahiretleri tehlikede. Bug\u00fcn hi\u00e7 bir \u0130slam \u00fclkesinde ya\u015fanan toplumsal hayat\u0131n kesinlikle islam\u2019la alakas\u0131 yok. Bir b\u00fct\u00fcn olarak gayri Islami unsurlar daha \u00e7ok.<\/p>\n

Bence meseleleri \u00f6nem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re s\u0131ralamal\u0131y\u0131z. Ve ona g\u00f6re davranmal\u0131y\u0131z. Garaudy\u2019nin kitaplar\u0131n\u0131 okuduysan\u0131z, g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz ki bug\u00fcn gezegenin derdini dert edinmek s\u00f6z konusudur, insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi ne olacak. Garaudy bunlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Meseleleri bu boyutta ele almam\u0131z laz\u0131m. Her yerde a\u015f\u0131r\u0131 bir ahlaki tefess\u00fch var, s\u00f6m\u00fcrgecilik var. Hastal\u0131k var. Fakirlik var. Adil olmayan gelir da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 var. Ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu da \u0130slam \u00fclkelerinin problemleri. Dolay\u0131siyle islam\u2019\u0131n daha evrensel meselelerine el atmak laz\u0131m. Bu evrensel meseleleri \u00e7\u00f6zmek i\u00e7in, bence Kur\u2019an bile yeter. Ama s\u00fcnnetin fonksiyonunu tart\u0131\u015fmak, m\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in ve \u0130slam\u2019\u0131n uygulanmas\u0131 i\u00e7in tabiiki bir za\u00acrurettir, inan\u00e7lar, hedefler Kur\u2019an\u2019da zaten \u00e7izilmi\u015ftir. Ama bunu uygulamak i\u00e7in m\u00fcsl\u00fcmanlar ilave ve a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bilgilere muhta\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdi benim g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fc daha fazla kabul g\u00f6r\u00fcr, yoksa bu Peygamber\u2019in g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr desem mi daha fazla kabul g\u00f6r\u00fcr? Peygamber\u2019in toplumda \u00f6ncelikli yeri vard\u0131r. Rasulullah Usvet\u00fc\u2019l Hasene\u2019dir. Ona benzemeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Ama bu hangi s\u0131n\u0131rlarda olacak.<\/p>\n

– \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z toplumun yukar\u0131da zikretti\u011finiz cahili tav\u0131rlar\u0131na, sahip oldu\u011fu S\u00fcnnet anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n da bir etkisi yok mudur?<\/strong><\/p>\n

– Bug\u00fcn toplumdaki s\u00fcnnet anlay\u0131\u015f\u0131 yanl\u0131\u015f. Zaten bunu d\u00fczeltmek i\u00e7in kendini g\u00f6revlendirilmi\u015f sayanlardan birisiyim. Her vesile ile bunun yanl\u0131\u015f oldu\u011funu nas\u0131l anlamam\u0131z gerekti\u011fini vurguluyorum. Bu g\u00f6r\u00fc\u015flerimi yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya azami gayret g\u00f6steriyorum. Tabii bu da yeterli de\u011fil. Bir \u015fey uyguland\u0131\u011f\u0131 m\u00fcddet\u00e7e de\u011ferlidir. Mesela Kur\u2019an rafta duruyor. Uygulanmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece ben onu ne yapay\u0131m?<\/p>\n

Dinin kaynaklar\u0131 konusunu belirlememiz gerekir. Yine de bu konuda mevcutlar\u0131n en iyisi Hanefiler\u2019dir. Hanefiler akaid konusunda m\u00fctevatir olma \u015fart\u0131n\u0131 ko\u015fuyor. M\u00fctevatir tan\u0131m\u0131n\u0131 ortaya koymu\u015flar. Bize d\u00fc\u015fen ge\u00e7mi\u015flerin koydu\u011fu prensiplerle bu hadislerin uyu\u015fup uymad\u0131\u011f\u0131n\u0131 incelemektir. Benim kanaatime g\u00f6re bir \u00e7ok hadis uymuyor. Niye? Kendileri diyor ki, m\u00fctevatir hadiste ravilerin cerh ve tadili olmaz. Cerh ve tadil ahad haberde olur. Bug\u00fcn ise hadis kitaplar\u0131nda m\u00fctevatir oldu\u011fu s\u00f6ylenen hadislerin hepsinde bir isnad vard\u0131r. Bu m\u00fctevatir de\u011fildir Ne olur? Ya me\u015fhur olur ya m\u00fcstefiz olur. M\u00fctevatir hangisi? Ya\u015fayan s\u00fcnnetlerdir. Ya\u015fayan s\u00fcnnet bu anlamda m\u00fctevatirin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131d\u0131r Bunlar\u0131 izah etmek laz\u0131md\u0131r Mesela akaid kilab\u0131n da diyor ki bu hadis m\u00fctevatirdir, inkar edilirse \u015f\u00f6yle olur, b\u00f6yle olur. Yahu karde\u015fim \u00f6nce m\u00fctevatir ne? Tan\u0131mda anla\u015fal\u0131m. Bu tan\u0131ma bunlar uyuyor mu? Bunu izah edeceksin. E\u011fer ger\u00e7ekten kar\u015f\u0131ndakinin akl\u0131 varsa bu uymuyor diyecek. \u00d6nemli olan kitleleri kazanmakt\u0131r. So\u011futmak uzakla\u015ft\u0131rmak de\u011fil. Bu konuda se\u00e7ece\u011fimiz metodu iyi belirlememiz laz\u0131m.<\/p>\n

Hakikatlar\u0131 anlatman\u0131n bir yolu ve bir \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc vard\u0131r, ila\u00e7lar\u0131n dozunu iyi ayarlamak laz\u0131m. Hani ilmi siyaset hikayesi misali gibi. Neyi, nas\u0131l s\u00f6ylemek laz\u0131m. \u015eimdi o kadar g\u00fczel fikirleri vard\u0131r adam\u0131n. Fakat bunlar\u0131 g\u00fczel bir \u00fcslupla ifade edemedi\u011fi i\u00e7in, hakikat dahi olsa o fikiri kabul g\u00f6rm\u00fcyor. \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda gelene\u011fe yer vermek laz\u0131md\u0131r. Mesela desem ki, Buhar\u0131\u2019nin en sahih hadisleri kapsad\u0131\u011f\u0131 h\u00fckm\u00fc, keyfi ve zorba bir h\u00fck\u00fcmd\u00fcr. En az onun kadar sahih hadisler vard\u0131r desem, beni tefe koyarlar. Ama bunu gelene\u011fin ba\u015f tac\u0131 etti\u011fi bir Ibn H\u00fcmam Fethu\u2019l Kad\u0131r\u2019\u0131nde veya Tavziu\u2019l Efkar\u2019da s\u00f6yl\u00fcyor dedi\u011fim zaman ne olur. Bu sefer akan sular durur. Onun b\u00f6yle dedi\u011fini aktard\u0131\u011f\u0131m zaman elini kolunu ba\u011flars\u0131n adam\u0131n. Bunlardan yararlanmam\u0131z gerekir.<\/p>\n

Yine \u015eatib\u00ee. \u015eatibi\u2019nin g\u00f6r\u00fc\u015flerini \u015eatib\u00ee de\u011fil de bir ba\u015fkas\u0131 anlatsayd\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tepkiyle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rd\u0131. Ama \u015eatib\u00ee deyince adam bir \u015fey diyemiyor. Hakikaten b\u00fcy\u00fck bir islam alimi. Bunu ihmal etmeyelim. Metodumuzu belirledikten sonra gelenekte bizim s\u00f6ylediklerimizi destekleyici mahiyette s\u00f6yleyenler varsa bunu kullanmak laz\u0131m ki, kar\u015f\u0131 taraf da tatmin olsun Yoksa \u015fimdi \u00e7\u0131k\u0131n k\u00fcrs\u00fcye, konferans verin sizi kimse dinlemez. Ama halk\u0131n sevgisini kazanm\u0131\u015f birisi k\u00fcrsiye \u00e7\u0131ks\u0131n, tamamen ters \u015feyleri bile halka kabul ettirebilir. Demek ki dikkat etmemiz gereken \u00e7ok \u00f6nemli hususlar vard\u0131r. Bunun da temelinde Kur\u2019an\u2019i prensipler olmal\u0131d\u0131r Tatl\u0131 \u00fcslup, g\u00fczel tav\u0131r gereklidir. Bak\u0131yorum s\u00fcnnetin aleyhinde yaz\u0131lanlar da, savunanlar da sert ve k\u0131r\u0131c\u0131 bir \u00fcslup kullan\u0131yorlar. Tekfir edici, dalaletle su\u00e7lay\u0131c\u0131 ifadeler kullan\u0131l\u0131nca hi\u00e7 kimse birbirinden etkilenmiyor. Bu, ilmi ortaya koyan faydal\u0131 tart\u0131\u015fma t\u00fcr\u00fc de\u011fildir. Bu yakla\u015f\u0131mla bir milim bile ilerlenemez.<\/p>\n

http:\/\/dersvekuran.blogcu.com\/hadislere-gore-iman-edilir-mi-prof-hayri-kirbasoglu\/10755757<\/a><\/p>\n

<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"