Fas ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla d\u00fczenlenmi\u015f olan bu bilimsel toplant\u0131 i\u00e7in \u00f6nce ilk ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 Tanca Abdelmalek es-Saadi \u00dcniversitesine ve di\u011fer akademik kurumlara en derin takdir ve te\u015fekk\u00fcrlerimi sunarak s\u00f6zlerime ba\u015flamak istiyorum.Konuya girmeden \u00f6nce sadece Ma\u011frib- T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini de\u011fil, genel olarak \u0130slam \u00fclkelerinin tamam\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin d\u00fczeyi konusunda \u015fu tespiti yapmak, bu toplant\u0131 sonunda bir vizyon ortaya koyabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli bir hareket noktas\u0131 olu\u015fturabilecek\u00a0 niteliktedir: Herkesin malumu oldu\u011fu \u00fczere \u0130slam \u00fclkelerinin toplam ticaret hacminin %80\u2019i, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerle yap\u0131lmakta, kendi aralar\u0131nda\u00a0 yapt\u0131klar\u0131 ticaretin oran\u0131 ise %20\u2019lerde kalmaktad\u0131r. Sebepleri bir yana bu durum \u0130slam \u00fclkelerinin kendi aralar\u0131ndaki ticari ili\u015fki d\u00fczeyinin ve yo\u011funlu\u011funun ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu ac\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Niteli\u011fin de\u011fil Niceli\u011fin egemen\u00a0 oldu\u011fu bir d\u00fcnyada ya\u015faman\u0131n bir sonucu olarak maddi-ticari ili\u015fkilere dair istatistiki verilere ula\u015fmak daha kolay oldu\u011fu halde, bilimsel- k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler konusunda\u00a0 ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek \u00e7ok zordur. Bu sebeptendir ki\u00a0 genel olarak \u0130slam \u00fclkelerinin kendi aralar\u0131ndaki bilimsel-k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler, \u00f6zel olarak ta Fas-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri konusunda\u00a0 elimizde yeterli bilgi bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez. Mamafih iki \u00fclke aras\u0131ndaki bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin ticari ili\u015fkilerde oldu\u011fu gibi, son derece zay\u0131f oldu\u011funu s\u00f6ylemek pek te yanl\u0131\u015f olmasa gerektir. M\u00fcspet bilimler alan\u0131na dair\u00a0 bir de\u011ferlendirme yapacak durumda olmasak ta en az\u0131ndan hem be\u015feri-sosyal bilimler hem de\u00a0 k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler\u00a0 alan\u0131nda durumun memnuniyet verici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n
Dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer husus ise, normal say\u0131lamayacak bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fidir. Zira \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Ma\u011frib\u2019ten Endonezya ve Malezya\u2019ya kadar kesintisiz bir co\u011frafya yan\u0131nda , ortak medeniyet, tarih ve k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 payla\u015fma ve Allah\u2019\u0131n l\u00fctfetti\u011fi say\u0131s\u0131z nimetlere ve tabii kaynaklara sahip olma a\u00e7\u0131s\u0131ndan da emsalsiz bir avantaja sahip iken, bu medeniyet havzas\u0131n\u0131n \u00fclkeleri\u00a0 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bu derece c\u0131l\u0131z olmas\u0131 asla normal kabul edilemez. Elbette bunda\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik ge\u00e7mi\u015f s\u00f6m\u00fcrgeci uygulamalar\u0131n\u0131n, bu d\u00fcnyay\u0131 par\u00e7alar halinde ve birbirine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, hatta d\u00fc\u015fman birimler halinde tutma politikalar\u0131n\u0131n \u2013 hala devam eden- etkilerini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak gerekir. Fakat sebepler ne olursa olsun, bunlar \u00fcstesinden gelinemeyecek engeller de\u011fildir, yeter ki ortada bu konuda bir irade olsun.<\/p>\n
\u015eu hususa da\u00a0 i\u015faret etmeden ge\u00e7memek gerekir ki, yeni s\u00f6m\u00fcrgeci dalgan\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik fiili i\u015fgal ve tehditleri devam etti\u011fi s\u00fcrece, \u0130slam \u00fclkeleri\u00a0 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin her alanda\u00a0 s\u00fcratle geli\u015ftirilmesi art\u0131k stratejik bir \u00f6nem de kazanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n
Sebepler ne olursa olsun bu istenmeyen durumun ge\u00e7 te olsa d\u00fczeltilmesi i\u00e7in \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi bir zorunluluktur ve burada as\u0131l tart\u0131\u015fmam\u0131z gereken de bu yolda ne gibi ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fidir.<\/p>\n
Resmi kurumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin pek \u00e7ok b\u00fcrokratik s\u00fcre\u00e7lere tabi olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, karar alma ve uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereken ad\u0131mlar\u0131n yeterince s\u00fcratli at\u0131lamamas\u0131, sivil d\u00fczlemdeki ili\u015fkileri daha cazip k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu sebeple resmi ili\u015fkileri de d\u0131\u015flamaks\u0131z\u0131n, sivil toplum d\u00fczeyindeki ili\u015fkilere a\u011f\u0131rl\u0131k vermenin daha verimli olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek isterim. En az\u0131ndan resmi kurumlarla ili\u015fkilerin sivil bir\u00a0 ruhla ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla geli\u015ftirilmesine gayret etmekte fevkalade fayda vard\u0131r. Bu sebepledir ki burada meseleye bir akademisyen kimli\u011fimle oldu\u011fu kadar, bir sivil toplum aktivisti kimli\u011fimle de yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmekte yarar g\u00f6r\u00fcyorum.<\/p>\n
\u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi \u00e7abalar\u0131n\u0131n uzun vadeli ve kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini ise belirtmeye bile gerek olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim.<\/p>\n
Bu girizgahtan sonra\u00a0 m\u00fc\u015fahhas olarak neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015f ve tekliflerimize ge\u00e7ebiliriz:<\/p>\n
Bilimsel\u00a0 ili\u015fkileri geli\u015ftirme konusunda \u00fcniversitelere ve ba\u011fl\u0131 birimlere b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle iki toplumun birbirini daha yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak olan\u00a0 sosyal-be\u015feri bilimler ile benim ilgi alan\u0131m olan \u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u00a0 ve \u0130slami ilimler alanlar\u0131nda yak\u0131n bir i\u015fbirli\u011fine gidilmesi \u015fartt\u0131r. Bu noktada \u00fclkemizdeki akademisyenlerin dil engelini a\u015fabilmeleri i\u00e7in, karde\u015f Fas \u00fcniversitelerinin yard\u0131m\u0131, gelecekteki ili\u015fkilerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir oynayacakt\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi teatisi, ortak toplant\u0131lar ve proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yaz kurslar\u0131 ve kamplar\u0131, \u00fcniversiteler aras\u0131 gezi programlar\u0131 v.b. mutlaka ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. Keza bilimsel yay\u0131nlar alan\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, ortak yay\u0131n yapma amac\u0131yla gerekli altyap\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Di\u011fer yandan \u0130slam Konferans\u0131 Te\u015fkilat\u0131na\u00a0 ba\u011fl\u0131 \u0130SESCO\u2019nun\u00a0 Rabat\u2019ta bulunmas\u0131 da, \u00e7e\u015fitli i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131 geli\u015ftirme konusunda \u00f6nemli bir avantaj ve lojistik destek anlam\u0131na gelmektedir. Bilhassa Fas ve T\u00fcrkiye\u2019nin birbirini bilimsel, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal a\u00e7\u0131lardan tan\u0131malar\u0131 amac\u0131yla at\u0131lacak ad\u0131mlarda g\u00f6rev alan\u0131 itibariyle ISESCO \u00f6nemli katk\u0131lar sunabilecek bir kurum olarak mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Sivil Toplum alan\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131na gelince, akademik \u00e7evreler resmi ili\u015fkiler d\u0131\u015f\u0131nda sivil toplum alan\u0131nda da\u00a0 ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmelidirler.<\/p>\n
Bu konuda hangi e\u011filim ve siyasi \u00e7izgide olursa olsun b\u00fct\u00fcn dernekler, vak\u0131flar, yard\u0131m kurumlar\u0131, sendikalar, platformlar, ara\u015ft\u0131rma merkezleri, yay\u0131n evleri, sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc kitle ileti\u015fim kurumlar\u0131, \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131, \u015firketler ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bireyler ilk akla gelebilecek \u00e7evrelerdir.<\/p>\n
Bu perspektiften yola \u00e7\u0131karak\u00a0 – Fas\u2019l\u0131 karde\u015flerimizden Fas\u2019taki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda daha \u00f6nceden bilgi alma imkan\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131ndan – bu ilk toplant\u0131y\u0131 bir tan\u0131\u015fma toplant\u0131s\u0131 olarak kabul edip, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan imkanlar\u0131m\u0131z hakk\u0131nda sizlere k\u0131saca bilgi vermek uygun olacakt\u0131r.<\/p>\n
Yetmi\u015f k\u00fcsur milyon n\u00fcfusuyla ve bildi\u011fim kadar\u0131yla yakla\u015f\u0131k y\u00fcz elli bini a\u015fan sivil toplum kurulu\u015fuyla T\u00fcrkiye\u2019nin \u2013 bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesine nazaran -bir sivil toplum cenneti oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Mamafih Bat\u0131 toplumlar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda bu rakamlar\u0131 abartmamak ve siville\u015fmenin Bat\u0131 d\u00fczeyinde oldu\u011fu zann\u0131na kap\u0131lmamak gerekti\u011fini de belirtelim. Hemen her e\u011filimi yans\u0131tan bu sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 Fas\u2019ta hangi sivil toplum kesimleriyle ili\u015fki kurabilece\u011fi konusunda son derece yetersiz bilgilere sahiptir. Bu sebeple ilk i\u015f, baz\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131\u015fma amac\u0131yla \u00f6nc\u00fc ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda \u00a0en aktif\u00a0 ve en uygun sivil toplum kurulu\u015fu olarak Do\u011fu Konferans\u0131 giri\u015fimi g\u00f6sterilebilir. Irak\u2019\u0131n i\u015fgalinin hemen akabinde, sa\u011fc\u0131-solcu, m\u00fcsl\u00fcman-hristiyan, \u015fii-s\u00fcnni, k\u0131sacas\u0131 her kesimden entelekt\u00fcelin; akademisyen, yazar, sanat\u00e7\u0131, gazeteci, televizyoncu, yay\u0131nc\u0131 hemen her meslekten vicdan sahibinin bir araya gelmesiyle olu\u015fan bu insani ama\u00e7l\u0131 platform, i\u015fgalin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fok dalgas\u0131yla ayn\u0131 medeniyet havzas\u0131na mensup entelekt\u00fceller olarak, en yak\u0131nlar\u0131ndaki Irak, \u0130ran, Suriye, L\u00fcbnan ve \u00dcrd\u00fcn\u2019deki yine her e\u011filimden \u201c karde\u015flerini\u201d tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131, kom\u015fular\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgi sahibi olmad\u0131klar\u0131n\u0131 hayret ve deh\u015fet i\u00e7inde fark ettiler. Hem i\u015fgale maruz kalan kom\u015fular\u0131n\u0131n ve karde\u015flerinin yan\u0131nda\u00a0 yer almak, hem sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 bir hareket ba\u015flatmak, hem de Afganistan, Filistin ve Irak i\u015fgallerinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yak\u0131n kom\u015fular\u0131ndaki entelekt\u00fcellerle ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131yla tan\u0131\u015fmak ve yard\u0131mla\u015fmak i\u00e7in bu platform Suriye, \u0130ran, M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, L\u00fcbnan ve Ermenistan\u2019a seyahatler ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Gidilen her \u00fclkede \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki ve genel olarak d\u00fcnyadaki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda\u00a0 duyulan derin rahats\u0131zl\u0131k ve bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda birlikte hareket etme arzusu hemen her kesim taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131ld\u0131. Birlikte hareket etmek i\u00e7in at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar konusunda \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131 ve gidilen hemen her \u00fclkeden ve her kesimden tam bir ittifak havas\u0131 i\u00e7erisinde ortak bir iradenin olu\u015fmakta oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda uluslar aras\u0131 bir sempozyum d\u00fczenlenmesi ve bunun \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lmas\u0131 konusunda bir ittifak olu\u015ftu. Bu ama\u00e7la ziyaret edilen \u00fclkelerden gelen delegelerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u00f6n haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131lar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve isti\u015fareye dayal\u0131 tamamen demokratik bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sempozyuma nihai \u015fekli verildi. Ma\u011frib\u2019ten Endonezya\u2019ya kadar uzanan co\u011frafyadan yetmi\u015f k\u00fcsur delegenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Kas\u0131m 2005 tarihinde Do\u011fu Konferans\u0131 \u0130stanbul Bulu\u015fmas\u0131 ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bunu takip eden aylarda bu co\u011frafyadaki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f kurmak ve koordinasyonu sa\u011flamak i\u00e7in , kurumsalla\u015fmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131 ve \u201c Yay\u0131nc\u0131lar Birli\u011fi \u201c , \u201c Do\u011fu Filmleri Festivali \u201c , \u201cT\u00fcrkiye-Arap D\u00fcnyas\u0131\u00a0 ve \u0130ran Akademisyenler Birli\u011fi \u201c y\u00f6n\u00fcnde giri\u015fimler ba\u015flat\u0131ld\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirildi. \u00d6te yandan Do\u011fu Konferans\u0131\u2019n\u0131n faaliyetlerini tan\u0131tma amac\u0131yla b\u00fct\u00fcn delegeler kendi \u00fclkelerindeki kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulundular.<\/p>\n
Bu s\u00fcre\u00e7 devam etmektedir ve \u015fahsen benim bu toplant\u0131ya kat\u0131lmam\u0131n bir de bu a\u00e7\u0131dan anlam\u0131 bulunmaktad\u0131r. Zira Ma\u011frib\u2019ten Endonezya\u2019ya kadar uzanan co\u011frafyada ya\u015fayan toplumlar\u0131n birbirlerini yak\u0131ndan tan\u0131malar\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgenin gelece\u011fi konusunda\u00a0 ortak ad\u0131mlar atmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama amac\u0131na\u00a0 y\u00f6nelik bu giri\u015fim, bir \u015eemsiye Platform<\/em> olarak, b\u00f6lge \u00fclkelerindeki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda tan\u0131\u015fma, ileti\u015fim ve koordinasyonu sa\u011flamay\u0131 temel hedeflerinden birisi kabul etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla\u00a0 yapmakta oldu\u011fumuz bu toplant\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda Do\u011fu Konferans\u0131 Giri\u015fimi\u2019nin ama\u00e7lar\u0131yla da \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz. Bu itibarla Fas-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin geli\u015ftirilmesinin sivil aya\u011f\u0131 olarak Do\u011fu Konferans\u0131, \u00fczerine d\u00fc\u015fecek \u00f6nc\u00fcl\u00fck g\u00f6revini ifa etmeye haz\u0131rd\u0131r.<\/p>\n Do\u011fu Konferans\u0131, b\u00fcnyesinde akademisyenleri, gazetecileri, yay\u0131nc\u0131lar\u0131 ve medya unsurlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir entelekt\u00fcel grup olmas\u0131 itibariyle,\u00a0 her iki toplumun birbirini yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131, daha do\u011frusu \u00f6nce\u00a0 \u201cke\u015ffetmesi\u201d i\u00e7in \u00f6nemli bir ileti\u015fim kanal\u0131 g\u00f6revi g\u00f6rebilir. Bu ama\u00e7la ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak pratik ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 yerinde olabilir ve ilk i\u015f olarak Fas ve T\u00fcrkiye\u2019yi her y\u00f6n\u00fcyle tan\u0131tan sesli, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc yay\u0131nlar haz\u0131rlanmas\u0131 cihetine gidilebilir.<\/p>\n Akademik \u00e7evrelerle sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi anlam\u0131na gelebilecek olan, akademisyenlerin y\u00f6netti\u011fi sivil bilimsel\u00a0 dergiler de bu alanda\u00a0 \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayabilir. Ba\u015fta mensubu bulundu\u011fum \u0130slamiyat dergisi olmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019deki pek \u00e7ok bilimsel dergi Fas\u2019l\u0131 karde\u015flerinden gelecek katk\u0131lara sayfalar\u0131n\u0131 sonuna kadar a\u00e7acakt\u0131r. Bu noktada\u00a0 terc\u00fcme eserlerin ve antolojilerin yay\u0131nlanmas\u0131 olduk\u00e7a yararl\u0131 olacakt\u0131r. Mesela \u0130slami ilimler ve \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de Fas\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 duyuran Allal el-F\u00e2s\u00ee, Muhammed \u00c2bid el-C\u00e2bir\u00ee\u00a0 yan\u0131nda Tanca\u2019n\u0131n ad\u0131n\u0131 duyuran \u2013 fak\u00fcltemizde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan \u2013 Muhammmed Tav\u00eet et-Tanc\u00ee\u2019yi\u00a0 ve eserlerini \u00f6rnek olarak zikretmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Burada iki \u00fclke aras\u0131nda bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesinde son derece \u00f6nemli bir rol oynayan yaz\u0131l\u0131, sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc yay\u0131nlar\u0131n se\u00e7iminin de ayn\u0131 derecede \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulamak gerekir. Zira \u00e7e\u015fitli \u0130slam \u00fclkelerinden yay\u0131nc\u0131larla yap\u0131lan toplant\u0131larda ne Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a konu\u015fan \u0130slam\u00a0 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019den, ne de T\u00fcrkiye\u2019nin Arap ve d\u00fcnyas\u0131ndan ve \u0130ran\u2019dan yapaca\u011f\u0131 terc\u00fcmeleri bilin\u00e7li olarak se\u00e7emedikleri, daha ziyade Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda ad\u0131 duyulan eserleri terc\u00fcme etme cihetine gittikleri \u00fcz\u00fclerek m\u00fc\u015fahade edilmi\u015ftir.<\/p>\n Fas ve T\u00fcrkiye ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011funu tahmin etti\u011fim bu olumsuz durumun d\u00fczeltilmesi i\u00e7in, \u00f6zellikle bilim adamlar\u0131, entelekt\u00fceller, yazarlar ve sanat\u00e7\u0131lara \u00f6nc\u00fcl\u00fck g\u00f6revi d\u00fc\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her iki \u00fclkede \u00e7evrilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen eserlerin geli\u015fig\u00fczel se\u00e7ilmesi, bilimsel ve sanatsal a\u00e7\u0131dan de\u011feri olmayan bir\u00e7ok eserin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na, sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan bilgilerin iki taraf\u0131 da yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmesine g\u00f6z yummak anlam\u0131na gelecektir. Bu gibi geli\u015fmelere zemin haz\u0131rlamamak i\u00e7in, iki \u00fclke ilim, fikir ve sanat adamlar\u0131 kadar yay\u0131nevlerine de sorumluluk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmaya bile gerek olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Bu noktada iki \u00fclke aras\u0131nda gerek ilim, fikir ve sanat \u00e7evreleri,\u00a0 gerekse yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurulmas\u0131 i\u00e7in hem \u015fahsen, hem \u0130slamiyat & Kitabiyat Yay\u0131nlar\u0131 olarak, hem de Do\u011fu Konferans\u0131 Giri\u015fimi olarak her t\u00fcrl\u00fc i\u015fbirli\u011fine haz\u0131r oldu\u011fumuzun da bilinmesini isterim. Ayn\u0131 \u015fekilde iki \u00fclke hakk\u0131nda yap\u0131lacak radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131nda da\u00a0 bu m\u00fclahazalar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu muhakkakt\u0131r.<\/p>\n S\u00f6z radyo\u00a0 ve TV yay\u0131nlar\u0131na gelmi\u015fken, iki \u00fclke televizyon yay\u0131nlar\u0131nda birbirleri hakk\u0131ndaki programlara ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yer verildi\u011fini de sorgulamakta yarar vard\u0131r. Fas televizyonlar\u0131nda T\u00fcrkiye ile ilgili yay\u0131nlar\u0131n\u00a0 oran\u0131n\u0131 bilemem ama, T\u00fcrkiye\u2019deki radyo ve televizyon kanallar\u0131nda Fas hakk\u0131nda yap\u0131lan yay\u0131nlar\u0131n yok denecek kadar az oldu\u011funu rahatl\u0131kla ifade edebilirim. \u0130ki \u0130slam \u00fclkesinin birbiri hakk\u0131ndaki ilgisizlik\u00a0 , \u00f6zellikle entelekt\u00fcelleri deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrecek boyutlara varm\u0131\u015fken, \u00f6te yandan\u00a0 \u0130slam \u00fclkelerini yak\u0131n zamana kadar s\u00f6m\u00fcrm\u00fc\u015f olan \u2013 hala da\u00a0 gizli olarak s\u00f6m\u00fcrmeye devam eden \u2013 \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda gelen Fransa\u2019n\u0131n mesela TV5Monde <\/em>kanal\u0131nda hemen her g\u00fcn b\u00f6lge ile ilgili program, belgesel veya filmlere yer verilmesi bizleri son derece \u00fczmeli , d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmeli ve ge\u00e7 kalmadan harekete ge\u00e7irmelidir. Bu vesileyle T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 ulusal kanallar\u0131n bu konuya ne kadar ilgi g\u00f6sterece\u011fini bilemesem de, en az\u0131ndan yurt sath\u0131nda yayg\u0131n olarak mahalli yay\u0131n yapan televizyon kanallar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu mahalli\u00a0 televizyon kanallar\u0131 birli\u011finin konuya yak\u0131n ilgi g\u00f6sterebilece\u011fini ve bu konuda \u015fahsen \u00fcst d\u00fczey yetkililer nezdinde gereken yard\u0131mda bulunabilece\u011fimi dikkatlerinize sunmak isterim.<\/p>\n Tabiat\u0131yla iki \u00fclke aras\u0131ndaki turizm faaliyetlerine de\u00a0 temas etmeden ge\u00e7memek gerekir. Sadece gezi ama\u00e7l\u0131 de\u011fil, bilimsel toplant\u0131 turizmi ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcr\u00fcyle turizmin te\u015fvik edilmesi, ayn\u0131 zamanda bilimsel, k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal ili\u015fkilerin geli\u015fmesine de \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacakt\u0131r. Asl\u0131nda sadece Fas-T\u00fcrkiye aras\u0131nda de\u011fil , Ma\u011frib\u2019ten Endonezya-Malezya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda, ilim, fikir ve sanat erbab\u0131n\u0131n serbest\u00e7e dola\u015f\u0131m imkanlar\u0131na sahip olmas\u0131, gelece\u011fimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan fevkalade \u00f6nemli geli\u015fmelere zemin haz\u0131rlayacak, di\u011fer pek \u00e7ok alanda da ili\u015fkilerin geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olacak, siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na ciddi bir dinamizm getirecektir, t\u0131pk\u0131 ge\u00e7mi\u015fte \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilim, fikir ve sanat erbab\u0131n\u0131n Ma\u011frib\u2019ten Ma\u015fr\u0131k\u2019a serbest\u00e7e dola\u015fmas\u0131 sonucunda fikirlerin birbirini d\u00f6llemesi, melezlemesi ve yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin bu dinamik ortamda b\u00fct\u00fcn verimlili\u011fini sergilemi\u015f olmas\u0131 gibi. Bug\u00fcn belki \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f ve hi\u00e7bir tabii, tarihi veya makul temeli olmayan suni s\u0131n\u0131rlarla birbirinden kopar\u0131lm\u0131\u015f ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z kompart\u0131manlar halinde kalmalar\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015f olabilir. Ne var ki, t\u0131pk\u0131 s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan doktorlar <\/em>\u00a0gibi, bizler de \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Entelekt\u00fcelleri<\/em> olarak hareket ederek, bizleri birbirimizden ay\u0131rm\u0131\u015f olan bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015f\u0131p, birlikte hareket etme imkanlar\u0131n\u0131 yaratabiliriz. Bunun hem her birimizin \u00fclkelerine, hem bir b\u00fct\u00fcn olarak \u0130slam D\u00fcnyas\u0131\u2019na , hem de dolayl\u0131 olarak b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa son derece \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacak\u00a0 insani bir geli\u015fmeye ve \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda bir r\u00f6nesansa yol a\u00e7mamas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yoktur, yeter ki entelekt\u00fceller entelekt\u00fcel sorumluluklar\u0131n\u0131 y\u00fcklenme cesaretini g\u00f6stersinler.<\/p>\n Elbette b\u00fct\u00fcn bu \u00e7abalar\u0131n bir medeniyet\u00a0 tasavvuruna ve \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fini b\u00fct\u00fcn m\u00fclahazalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde ve \u00f6n\u00fcnde tutan\u00a0 bir gelecek perspektifine dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, ge\u00e7mi\u015f as\u0131rlarda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n her din, dil ve \u0131rktan entelekt\u00fcellerin\u00a0 sergiledi\u011fi yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir benzerini 21.yy\u2019da tekrar canland\u0131rman\u0131n hayati \u00f6nemine derinden iman edilmesi ve bu yolda gereken her t\u00fcrl\u00fc bedelin \u00f6denmesi temel \u015fartt\u0131r. Aksi takdirde \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 ve bu d\u00fcnyan\u0131n iki par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan Fas ve T\u00fcrkiye yeni s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n, yery\u00fcz\u00fcnde tek kutuplu bir d\u00fczen pe\u015finde ko\u015fanlar\u0131n ve d\u00fcnya hegemonyas\u0131 sevdas\u0131na kap\u0131lanlar\u0131n i\u015ftahlar\u0131n\u0131 kabartan kolay birer av olmaktan kendilerini kurtaramayacaklard\u0131r. Hatta Irak\u2019\u0131n i\u015fgalinde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rmekte oldu\u011fumuz bir medeniyet talan\u0131n\u0131 ve y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 sadece seyretmekten ba\u015fka bir \u015fey yapamayan zavall\u0131 \u00e7aresiz toplumlar olarak, Allah \u00f6n\u00fcnde, \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 \u00f6n\u00fcnde ve tarih \u00f6n\u00fcnde bu sorumlu(suz)lu\u011fun alt\u0131nda ezilmekten ve tarihin kara sayfalar\u0131nda an\u0131lmaktan kurtulamayacaklard\u0131r.<\/p>\n \u0130\u015fte b\u00f6ylesi derin, geni\u015f ve uzak g\u00f6r\u00fc\u015fl\u00fc bir medeniyet perspektifinin yeniden canland\u0131r\u0131lmas\u0131 i\u00e7in bu ve benzeri toplant\u0131lar bulunmaz birer f\u0131rsatt\u0131rlar. Bu \u00f6nemli tarihi f\u0131rsat\u0131 de\u011ferlendirmek \u00fczere biz T\u00fcrkiye\u2019den gelerek sizlere i\u015fbirli\u011fi elimizi uzat\u0131yoruz, sizlerin uzat\u0131lan bu eli bo\u015f \u00e7evirmeyece\u011finize eminiz. At\u0131lan bu ilk ad\u0131m\u0131 pe\u015f pe\u015fe di\u011ferlerinin takip etmesi dile\u011fiyle bu toplant\u0131n\u0131n hay\u0131rl\u0131 geli\u015fmelere vesile olmas\u0131n\u0131 umar, hepinizi sevgi ve sayg\u0131yla selamlar\u0131m.<\/p>\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Fas ile T\u00fcrkiye aras\u0131ndaki bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi amac\u0131yla d\u00fczenlenmi\u015f olan bu bilimsel toplant\u0131 i\u00e7in \u00f6nce ilk ad\u0131m\u0131 atm\u0131\u015f olmas\u0131ndan dolay\u0131 Tanca Abdelmalek es-Saadi \u00dcniversitesine ve di\u011fer akademik kurumlara en derin takdir ve te\u015fekk\u00fcrlerimi sunarak s\u00f6zlerime ba\u015flamak istiyorum.Konuya girmeden \u00f6nce sadece Ma\u011frib- T\u00fcrkiye ili\u015fkilerini de\u011fil, genel olarak \u0130slam \u00fclkelerinin tamam\u0131n\u0131n kendi aralar\u0131ndaki ili\u015fkilerin d\u00fczeyi konusunda \u015fu tespiti yapmak, bu toplant\u0131 sonunda bir vizyon ortaya koyabilmek a\u00e7\u0131s\u0131ndan son derece \u00f6nemli bir hareket noktas\u0131 olu\u015fturabilecek\u00a0 niteliktedir: Herkesin malumu oldu\u011fu \u00fczere \u0130slam \u00fclkelerinin toplam ticaret hacminin %80\u2019i, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 d\u0131\u015f\u0131ndaki \u00fclkelerle yap\u0131lmakta, kendi aralar\u0131nda\u00a0 yapt\u0131klar\u0131 ticaretin oran\u0131 ise %20\u2019lerde kalmaktad\u0131r. Sebepleri bir yana bu durum \u0130slam \u00fclkelerinin kendi aralar\u0131ndaki ticari ili\u015fki d\u00fczeyinin ve yo\u011funlu\u011funun ne kadar d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu ac\u0131 bir \u015fekilde g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Niteli\u011fin de\u011fil Niceli\u011fin egemen\u00a0 oldu\u011fu bir d\u00fcnyada ya\u015faman\u0131n bir sonucu olarak maddi-ticari ili\u015fkilere dair istatistiki verilere ula\u015fmak daha kolay oldu\u011fu halde, bilimsel- k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler konusunda\u00a0 ayn\u0131 \u015feyi s\u00f6ylemek \u00e7ok zordur. Bu sebeptendir ki\u00a0 genel olarak \u0130slam \u00fclkelerinin kendi aralar\u0131ndaki bilimsel-k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler, \u00f6zel olarak ta Fas-T\u00fcrkiye ili\u015fkileri konusunda\u00a0 elimizde yeterli bilgi bulundu\u011fu s\u00f6ylenemez. Mamafih iki \u00fclke aras\u0131ndaki bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin ticari ili\u015fkilerde oldu\u011fu gibi, son derece zay\u0131f oldu\u011funu s\u00f6ylemek pek te yanl\u0131\u015f olmasa gerektir. M\u00fcspet bilimler alan\u0131na dair\u00a0 bir de\u011ferlendirme yapacak durumda olmasak ta en az\u0131ndan hem be\u015feri-sosyal bilimler hem de\u00a0 k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkiler\u00a0 alan\u0131nda durumun memnuniyet verici olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Dikkat edilmesi gereken bir di\u011fer husus ise, normal say\u0131lamayacak bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya bulundu\u011fumuz ger\u00e7e\u011fidir. Zira \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Ma\u011frib\u2019ten Endonezya ve Malezya\u2019ya kadar kesintisiz bir co\u011frafya yan\u0131nda , ortak medeniyet, tarih ve k\u00fclt\u00fcr miras\u0131n\u0131 payla\u015fma ve Allah\u2019\u0131n l\u00fctfetti\u011fi say\u0131s\u0131z nimetlere ve tabii kaynaklara sahip olma a\u00e7\u0131s\u0131ndan da emsalsiz bir avantaja sahip iken, bu medeniyet havzas\u0131n\u0131n \u00fclkeleri\u00a0 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bu derece c\u0131l\u0131z olmas\u0131 asla normal kabul edilemez. Elbette bunda\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik ge\u00e7mi\u015f s\u00f6m\u00fcrgeci uygulamalar\u0131n\u0131n, bu d\u00fcnyay\u0131 par\u00e7alar halinde ve birbirine yabanc\u0131la\u015fm\u0131\u015f, hatta d\u00fc\u015fman birimler halinde tutma politikalar\u0131n\u0131n \u2013 hala devam eden- etkilerini de g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak gerekir. Fakat sebepler ne olursa olsun, bunlar \u00fcstesinden gelinemeyecek engeller de\u011fildir, yeter ki ortada bu konuda bir irade olsun. \u015eu hususa da\u00a0 i\u015faret etmeden ge\u00e7memek gerekir ki, yeni s\u00f6m\u00fcrgeci dalgan\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik fiili i\u015fgal ve tehditleri devam etti\u011fi s\u00fcrece, \u0130slam \u00fclkeleri\u00a0 aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin her alanda\u00a0 s\u00fcratle geli\u015ftirilmesi art\u0131k stratejik bir \u00f6nem de kazanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r. Sebepler ne olursa olsun bu istenmeyen durumun ge\u00e7 te olsa d\u00fczeltilmesi i\u00e7in \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi bir zorunluluktur ve burada as\u0131l tart\u0131\u015fmam\u0131z gereken de bu yolda ne gibi ad\u0131mlar\u0131n at\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fidir. Resmi kurumlar aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin pek \u00e7ok b\u00fcrokratik s\u00fcre\u00e7lere tabi olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla, karar alma ve uygulama a\u00e7\u0131s\u0131ndan gereken ad\u0131mlar\u0131n yeterince s\u00fcratli at\u0131lamamas\u0131, sivil d\u00fczlemdeki ili\u015fkileri daha cazip k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. Bu sebeple resmi ili\u015fkileri de d\u0131\u015flamaks\u0131z\u0131n, sivil toplum d\u00fczeyindeki ili\u015fkilere a\u011f\u0131rl\u0131k vermenin daha verimli olaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek isterim. En az\u0131ndan resmi kurumlarla ili\u015fkilerin sivil bir\u00a0 ruhla ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla geli\u015ftirilmesine gayret etmekte fevkalade fayda vard\u0131r. Bu sebepledir ki burada meseleye bir akademisyen kimli\u011fimle oldu\u011fu kadar, bir sivil toplum aktivisti kimli\u011fimle de yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmekte yarar g\u00f6r\u00fcyorum. \u0130ki \u00fclke aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesi \u00e7abalar\u0131n\u0131n uzun vadeli ve kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 gerekti\u011fini ise belirtmeye bile gerek olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Bu girizgahtan sonra\u00a0 m\u00fc\u015fahhas olarak neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015f ve tekliflerimize ge\u00e7ebiliriz: Bilimsel\u00a0 ili\u015fkileri geli\u015ftirme konusunda \u00fcniversitelere ve ba\u011fl\u0131 birimlere b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6rev d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc a\u00e7\u0131kt\u0131r. \u00d6zellikle iki toplumun birbirini daha yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak olan\u00a0 sosyal-be\u015feri bilimler ile benim ilgi alan\u0131m olan \u0130slam K\u00fclt\u00fcr\u00fc, \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u00a0 ve \u0130slami ilimler alanlar\u0131nda yak\u0131n bir i\u015fbirli\u011fine gidilmesi \u015fartt\u0131r. Bu noktada \u00fclkemizdeki akademisyenlerin dil engelini a\u015fabilmeleri i\u00e7in, karde\u015f Fas \u00fcniversitelerinin yard\u0131m\u0131, gelecekteki ili\u015fkilerin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli bir oynayacakt\u0131r. Bu \u00e7er\u00e7evede kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 \u00f6\u011fretim \u00fcyesi teatisi, ortak toplant\u0131lar ve proje \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, yaz kurslar\u0131 ve kamplar\u0131, \u00fcniversiteler aras\u0131 gezi programlar\u0131 v.b. mutlaka ger\u00e7ekle\u015ftirilmelidir. Keza bilimsel yay\u0131nlar alan\u0131nda da kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131lmal\u0131, ortak yay\u0131n yapma amac\u0131yla gerekli altyap\u0131 kurulmal\u0131d\u0131r. Di\u011fer yandan \u0130slam Konferans\u0131 Te\u015fkilat\u0131na\u00a0 ba\u011fl\u0131 \u0130SESCO\u2019nun\u00a0 Rabat\u2019ta bulunmas\u0131 da, \u00e7e\u015fitli i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131 geli\u015ftirme konusunda \u00f6nemli bir avantaj ve lojistik destek anlam\u0131na gelmektedir. Bilhassa Fas ve T\u00fcrkiye\u2019nin birbirini bilimsel, k\u00fclt\u00fcrel ve sosyal a\u00e7\u0131lardan tan\u0131malar\u0131 amac\u0131yla at\u0131lacak ad\u0131mlarda g\u00f6rev alan\u0131 itibariyle ISESCO \u00f6nemli katk\u0131lar sunabilecek bir kurum olarak mutlaka g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Sivil Toplum alan\u0131ndaki i\u015fbirli\u011fi imkanlar\u0131na gelince, akademik \u00e7evreler resmi ili\u015fkiler d\u0131\u015f\u0131nda sivil toplum alan\u0131nda da\u00a0 ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesine \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmelidirler. Bu konuda hangi e\u011filim ve siyasi \u00e7izgide olursa olsun b\u00fct\u00fcn dernekler, vak\u0131flar, yard\u0131m kurumlar\u0131, sendikalar, platformlar, ara\u015ft\u0131rma merkezleri, yay\u0131n evleri, sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc kitle ileti\u015fim kurumlar\u0131, \u00f6zel e\u011fitim kurumlar\u0131, \u015firketler ve ba\u011f\u0131ms\u0131z bireyler ilk akla gelebilecek \u00e7evrelerdir. Bu perspektiften yola \u00e7\u0131karak\u00a0 – Fas\u2019l\u0131 karde\u015flerimizden Fas\u2019taki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 hakk\u0131nda daha \u00f6nceden bilgi alma imkan\u0131m\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131ndan – bu ilk toplant\u0131y\u0131 bir tan\u0131\u015fma toplant\u0131s\u0131 olarak kabul edip, T\u00fcrkiye a\u00e7\u0131s\u0131ndan imkanlar\u0131m\u0131z hakk\u0131nda sizlere k\u0131saca bilgi vermek uygun olacakt\u0131r. Yetmi\u015f k\u00fcsur milyon n\u00fcfusuyla ve bildi\u011fim kadar\u0131yla yakla\u015f\u0131k y\u00fcz elli bini a\u015fan sivil toplum kurulu\u015fuyla T\u00fcrkiye\u2019nin \u2013 bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesine nazaran -bir sivil toplum cenneti oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Mamafih Bat\u0131 toplumlar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda bu rakamlar\u0131 abartmamak ve siville\u015fmenin Bat\u0131 d\u00fczeyinde oldu\u011fu zann\u0131na kap\u0131lmamak gerekti\u011fini de belirtelim. Hemen her e\u011filimi yans\u0131tan bu sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 Fas\u2019ta hangi sivil toplum kesimleriyle ili\u015fki kurabilece\u011fi konusunda son derece yetersiz bilgilere sahiptir. Bu sebeple ilk i\u015f, baz\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 tan\u0131\u015fma amac\u0131yla \u00f6nc\u00fc ad\u0131mlar\u0131 atmas\u0131 olmal\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019de bu konuda \u00a0en aktif\u00a0 ve en uygun sivil toplum kurulu\u015fu olarak Do\u011fu Konferans\u0131 giri\u015fimi g\u00f6sterilebilir. Irak\u2019\u0131n i\u015fgalinin hemen akabinde, sa\u011fc\u0131-solcu, m\u00fcsl\u00fcman-hristiyan, \u015fii-s\u00fcnni, k\u0131sacas\u0131 her kesimden entelekt\u00fcelin; akademisyen, yazar, sanat\u00e7\u0131, gazeteci, televizyoncu, yay\u0131nc\u0131 hemen her meslekten vicdan sahibinin bir araya gelmesiyle olu\u015fan bu insani ama\u00e7l\u0131 platform, i\u015fgalin yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fok dalgas\u0131yla ayn\u0131 medeniyet havzas\u0131na mensup entelekt\u00fceller olarak, en yak\u0131nlar\u0131ndaki Irak, \u0130ran, Suriye, L\u00fcbnan ve \u00dcrd\u00fcn\u2019deki yine her e\u011filimden \u201c karde\u015flerini\u201d tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131, kom\u015fular\u0131 hakk\u0131nda hi\u00e7bir bilgi sahibi olmad\u0131klar\u0131n\u0131 hayret ve deh\u015fet i\u00e7inde fark ettiler. Hem i\u015fgale maruz kalan kom\u015fular\u0131n\u0131n ve karde\u015flerinin yan\u0131nda\u00a0 yer almak, hem sava\u015f kar\u015f\u0131t\u0131 bir hareket ba\u015flatmak, hem de Afganistan, Filistin ve Irak i\u015fgallerinin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yak\u0131n kom\u015fular\u0131ndaki entelekt\u00fcellerle ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131yla tan\u0131\u015fmak ve yard\u0131mla\u015fmak i\u00e7in bu platform Suriye, \u0130ran, M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, L\u00fcbnan ve Ermenistan\u2019a seyahatler ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Gidilen her \u00fclkede \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki ve genel olarak d\u00fcnyadaki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda\u00a0 duyulan derin rahats\u0131zl\u0131k ve bu durum kar\u015f\u0131s\u0131nda birlikte hareket etme arzusu hemen her kesim taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131ld\u0131. Birlikte hareket etmek i\u00e7in at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar konusunda \u00f6n g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yap\u0131ld\u0131 ve gidilen hemen her \u00fclkeden ve her kesimden tam bir ittifak havas\u0131 i\u00e7erisinde ortak bir iradenin olu\u015fmakta oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fmeler sonucunda uluslar aras\u0131 bir sempozyum d\u00fczenlenmesi ve bunun \u0130stanbul\u2019da yap\u0131lmas\u0131 konusunda bir ittifak olu\u015ftu. Bu ama\u00e7la ziyaret edilen \u00fclkelerden gelen delegelerin kat\u0131l\u0131m\u0131yla \u00f6n haz\u0131rl\u0131k toplant\u0131lar\u0131 yap\u0131ld\u0131 ve isti\u015fareye dayal\u0131 tamamen demokratik bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde sempozyuma nihai \u015fekli verildi. Ma\u011frib\u2019ten Endonezya\u2019ya kadar uzanan co\u011frafyadan yetmi\u015f k\u00fcsur delegenin kat\u0131l\u0131m\u0131yla Kas\u0131m 2005 tarihinde Do\u011fu Konferans\u0131 \u0130stanbul Bulu\u015fmas\u0131 ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirildi. Bunu takip eden aylarda bu co\u011frafyadaki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda ba\u011f kurmak ve koordinasyonu sa\u011flamak i\u00e7in , kurumsalla\u015fmaya y\u00f6nelik ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131 ve \u201c Yay\u0131nc\u0131lar Birli\u011fi \u201c , \u201c Do\u011fu Filmleri Festivali \u201c , \u201cT\u00fcrkiye-Arap D\u00fcnyas\u0131\u00a0 ve \u0130ran Akademisyenler Birli\u011fi \u201c y\u00f6n\u00fcnde giri\u015fimler ba\u015flat\u0131ld\u0131, k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar halinde kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 ziyaretler ger\u00e7ekle\u015ftirildi. \u00d6te yandan Do\u011fu Konferans\u0131\u2019n\u0131n faaliyetlerini tan\u0131tma amac\u0131yla b\u00fct\u00fcn delegeler kendi \u00fclkelerindeki kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131nda \u00e7e\u015fitli giri\u015fimlerde bulundular. Bu s\u00fcre\u00e7 devam etmektedir ve \u015fahsen benim bu toplant\u0131ya kat\u0131lmam\u0131n bir de bu a\u00e7\u0131dan anlam\u0131 bulunmaktad\u0131r. Zira Ma\u011frib\u2019ten Endonezya\u2019ya kadar uzanan co\u011frafyada ya\u015fayan toplumlar\u0131n birbirlerini yak\u0131ndan tan\u0131malar\u0131n\u0131 ve b\u00f6lgenin gelece\u011fi konusunda\u00a0 ortak ad\u0131mlar atmalar\u0131n\u0131 sa\u011flama amac\u0131na\u00a0 y\u00f6nelik bu giri\u015fim, bir \u015eemsiye Platform olarak, b\u00f6lge \u00fclkelerindeki sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 aras\u0131nda tan\u0131\u015fma, ileti\u015fim ve koordinasyonu sa\u011flamay\u0131 temel hedeflerinden birisi kabul etmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla\u00a0 yapmakta oldu\u011fumuz bu toplant\u0131n\u0131n ayn\u0131 zamanda Do\u011fu Konferans\u0131 Giri\u015fimi\u2019nin ama\u00e7lar\u0131yla da \u00f6rt\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6yleyebiliriz. Bu itibarla Fas-T\u00fcrkiye ili\u015fkilerinin geli\u015ftirilmesinin sivil aya\u011f\u0131 olarak Do\u011fu Konferans\u0131, \u00fczerine d\u00fc\u015fecek \u00f6nc\u00fcl\u00fck g\u00f6revini ifa etmeye haz\u0131rd\u0131r. Do\u011fu Konferans\u0131, b\u00fcnyesinde akademisyenleri, gazetecileri, yay\u0131nc\u0131lar\u0131 ve medya unsurlar\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran bir entelekt\u00fcel grup olmas\u0131 itibariyle,\u00a0 her iki toplumun birbirini yak\u0131ndan tan\u0131mas\u0131, daha do\u011frusu \u00f6nce\u00a0 \u201cke\u015ffetmesi\u201d i\u00e7in \u00f6nemli bir ileti\u015fim kanal\u0131 g\u00f6revi g\u00f6rebilir. Bu ama\u00e7la ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak pratik ad\u0131mlar at\u0131lmas\u0131 yerinde olabilir ve ilk i\u015f olarak Fas ve T\u00fcrkiye\u2019yi her y\u00f6n\u00fcyle tan\u0131tan sesli, yaz\u0131l\u0131 ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc yay\u0131nlar haz\u0131rlanmas\u0131 cihetine gidilebilir. Akademik \u00e7evrelerle sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fi anlam\u0131na gelebilecek olan, akademisyenlerin y\u00f6netti\u011fi sivil bilimsel\u00a0 dergiler de bu alanda\u00a0 \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayabilir. Ba\u015fta mensubu bulundu\u011fum \u0130slamiyat dergisi olmak \u00fczere T\u00fcrkiye\u2019deki pek \u00e7ok bilimsel dergi Fas\u2019l\u0131 karde\u015flerinden gelecek katk\u0131lara sayfalar\u0131n\u0131 sonuna kadar a\u00e7acakt\u0131r. Bu noktada\u00a0 terc\u00fcme eserlerin ve antolojilerin yay\u0131nlanmas\u0131 olduk\u00e7a yararl\u0131 olacakt\u0131r. Mesela \u0130slami ilimler ve \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de Fas\u2019\u0131n ad\u0131n\u0131 duyuran Allal el-F\u00e2s\u00ee, Muhammed \u00c2bid el-C\u00e2bir\u00ee\u00a0 yan\u0131nda Tanca\u2019n\u0131n ad\u0131n\u0131 duyuran \u2013 fak\u00fcltemizde g\u00f6rev yapm\u0131\u015f olan \u2013 Muhammmed Tav\u00eet et-Tanc\u00ee\u2019yi\u00a0 ve eserlerini \u00f6rnek olarak zikretmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Burada iki \u00fclke aras\u0131nda bilimsel ve k\u00fclt\u00fcrel ili\u015fkilerin geli\u015ftirilmesinde son derece \u00f6nemli bir rol oynayan yaz\u0131l\u0131, sesli ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fcl\u00fc yay\u0131nlar\u0131n se\u00e7iminin de ayn\u0131 derecede \u00f6nemli oldu\u011funu vurgulamak gerekir. Zira \u00e7e\u015fitli \u0130slam \u00fclkelerinden yay\u0131nc\u0131larla yap\u0131lan toplant\u0131larda ne Arap\u00e7a ve Fars\u00e7a konu\u015fan \u0130slam\u00a0 d\u00fcnyas\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019den, ne de T\u00fcrkiye\u2019nin Arap ve d\u00fcnyas\u0131ndan ve \u0130ran\u2019dan yapaca\u011f\u0131 terc\u00fcmeleri bilin\u00e7li olarak se\u00e7emedikleri, daha ziyade Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda ad\u0131 duyulan eserleri terc\u00fcme etme cihetine gittikleri \u00fcz\u00fclerek m\u00fc\u015fahade edilmi\u015ftir. Fas ve T\u00fcrkiye ili\u015fkileri a\u00e7\u0131s\u0131ndan da ge\u00e7erli oldu\u011funu tahmin etti\u011fim bu olumsuz durumun d\u00fczeltilmesi i\u00e7in, \u00f6zellikle bilim adamlar\u0131, entelekt\u00fceller, yazarlar ve sanat\u00e7\u0131lara \u00f6nc\u00fcl\u00fck g\u00f6revi d\u00fc\u015fmektedir. \u00c7\u00fcnk\u00fc her iki \u00fclkede \u00e7evrilmesi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen eserlerin geli\u015fig\u00fczel se\u00e7ilmesi, bilimsel ve sanatsal a\u00e7\u0131dan de\u011feri olmayan bir\u00e7ok eserin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131na, sa\u011fl\u0131kl\u0131 olmayan bilgilerin iki taraf\u0131 da yanl\u0131\u015f y\u00f6nlendirmesine g\u00f6z yummak anlam\u0131na gelecektir. Bu gibi geli\u015fmelere zemin haz\u0131rlamamak i\u00e7in, iki \u00fclke ilim, fikir ve sanat adamlar\u0131 kadar yay\u0131nevlerine de sorumluluk d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hat\u0131rlatmaya bile gerek olmad\u0131\u011f\u0131 kanaatindeyim. Bu noktada iki \u00fclke aras\u0131nda gerek ilim, fikir ve sanat \u00e7evreleri,\u00a0 gerekse yay\u0131n d\u00fcnyas\u0131 aras\u0131nda bir k\u00f6pr\u00fc kurulmas\u0131 i\u00e7in hem \u015fahsen, hem \u0130slamiyat & Kitabiyat Yay\u0131nlar\u0131 olarak, hem de Do\u011fu Konferans\u0131 Giri\u015fimi olarak her t\u00fcrl\u00fc i\u015fbirli\u011fine haz\u0131r oldu\u011fumuzun da bilinmesini isterim. Ayn\u0131 \u015fekilde iki \u00fclke hakk\u0131nda yap\u0131lacak radyo ve televizyon yay\u0131nlar\u0131nda da\u00a0 bu m\u00fclahazalar\u0131n ge\u00e7erli oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. S\u00f6z radyo\u00a0 ve TV yay\u0131nlar\u0131na gelmi\u015fken, iki \u00fclke televizyon yay\u0131nlar\u0131nda birbirleri hakk\u0131ndaki programlara ne \u00f6l\u00e7\u00fcde yer verildi\u011fini de sorgulamakta yarar vard\u0131r. Fas televizyonlar\u0131nda T\u00fcrkiye ile ilgili yay\u0131nlar\u0131n\u00a0 oran\u0131n\u0131 bilemem ama, T\u00fcrkiye\u2019deki radyo ve televizyon kanallar\u0131nda Fas hakk\u0131nda yap\u0131lan yay\u0131nlar\u0131n yok denecek kadar az oldu\u011funu rahatl\u0131kla ifade edebilirim. \u0130ki \u0130slam \u00fclkesinin birbiri hakk\u0131ndaki ilgisizlik\u00a0 , \u00f6zellikle entelekt\u00fcelleri deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcrecek boyutlara varm\u0131\u015fken, \u00f6te yandan\u00a0 \u0130slam \u00fclkelerini yak\u0131n zamana kadar s\u00f6m\u00fcrm\u00fc\u015f olan \u2013 hala da\u00a0 gizli olarak s\u00f6m\u00fcrmeye devam eden \u2013 \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda gelen Fransa\u2019n\u0131n mesela TV5Monde kanal\u0131nda hemen her g\u00fcn b\u00f6lge ile ilgili program, belgesel veya filmlere yer verilmesi bizleri son derece \u00fczmeli , d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrmeli ve ge\u00e7 kalmadan harekete ge\u00e7irmelidir. Bu vesileyle T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 ulusal kanallar\u0131n bu konuya ne kadar ilgi g\u00f6sterece\u011fini bilemesem de, en az\u0131ndan yurt sath\u0131nda yayg\u0131n olarak mahalli yay\u0131n yapan televizyon kanallar\u0131n\u0131n olu\u015fturdu\u011fu mahalli\u00a0 televizyon kanallar\u0131 birli\u011finin konuya yak\u0131n ilgi g\u00f6sterebilece\u011fini ve bu konuda \u015fahsen \u00fcst d\u00fczey yetkililer nezdinde gereken yard\u0131mda bulunabilece\u011fimi dikkatlerinize sunmak isterim. Tabiat\u0131yla iki \u00fclke aras\u0131ndaki turizm faaliyetlerine de\u00a0 temas etmeden ge\u00e7memek gerekir. Sadece gezi ama\u00e7l\u0131 de\u011fil, bilimsel toplant\u0131 turizmi ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcr\u00fcyle turizmin te\u015fvik edilmesi, ayn\u0131 zamanda bilimsel, k\u00fclt\u00fcrel ve sanatsal ili\u015fkilerin geli\u015fmesine de \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacakt\u0131r. Asl\u0131nda sadece Fas-T\u00fcrkiye aras\u0131nda de\u011fil , Ma\u011frib\u2019ten Endonezya-Malezya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn \u0130slam co\u011frafyas\u0131nda, ilim, fikir ve sanat erbab\u0131n\u0131n serbest\u00e7e dola\u015f\u0131m imkanlar\u0131na sahip olmas\u0131, gelece\u011fimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan fevkalade \u00f6nemli geli\u015fmelere zemin haz\u0131rlayacak, di\u011fer pek \u00e7ok alanda da ili\u015fkilerin geli\u015fmesine yard\u0131mc\u0131 olacak, siyasi, ekonomik ve toplumsal alanlarda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na ciddi bir dinamizm getirecektir, t\u0131pk\u0131 ge\u00e7mi\u015fte \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ilim, fikir ve sanat erbab\u0131n\u0131n Ma\u011frib\u2019ten Ma\u015fr\u0131k\u2019a serbest\u00e7e dola\u015fmas\u0131 sonucunda fikirlerin birbirini d\u00f6llemesi, melezlemesi ve yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin bu dinamik ortamda b\u00fct\u00fcn verimlili\u011fini sergilemi\u015f olmas\u0131 gibi. Bug\u00fcn belki \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 s\u00f6m\u00fcrgeciler taraf\u0131ndan belirlenmi\u015f ve hi\u00e7bir tabii, tarihi veya makul temeli olmayan suni s\u0131n\u0131rlarla birbirinden kopar\u0131lm\u0131\u015f ve birbirinden ba\u011f\u0131ms\u0131z kompart\u0131manlar halinde kalmalar\u0131 ama\u00e7lanm\u0131\u015f olabilir. Ne var ki, t\u0131pk\u0131 s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan doktorlar \u00a0gibi, bizler de \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n S\u0131n\u0131r Tan\u0131mayan Entelekt\u00fcelleri olarak hareket ederek, bizleri birbirimizden ay\u0131rm\u0131\u015f olan bu s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015f\u0131p, birlikte hareket etme imkanlar\u0131n\u0131 yaratabiliriz. Bunun hem her birimizin \u00fclkelerine, hem bir b\u00fct\u00fcn olarak \u0130slam D\u00fcnyas\u0131\u2019na , hem de dolayl\u0131 olarak b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa son derece \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flayacak\u00a0 insani bir geli\u015fmeye ve \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda bir r\u00f6nesansa yol a\u00e7mamas\u0131 i\u00e7in hi\u00e7bir sebep yoktur, yeter ki entelekt\u00fceller entelekt\u00fcel sorumluluklar\u0131n\u0131 y\u00fcklenme cesaretini g\u00f6stersinler. Elbette b\u00fct\u00fcn bu \u00e7abalar\u0131n bir medeniyet\u00a0 tasavvuruna ve \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fini b\u00fct\u00fcn m\u00fclahazalar\u0131n \u00fcst\u00fcnde ve \u00f6n\u00fcnde tutan\u00a0 bir gelecek perspektifine dayand\u0131r\u0131lmas\u0131, ge\u00e7mi\u015f as\u0131rlarda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n her din, dil ve \u0131rktan entelekt\u00fcellerin\u00a0 sergiledi\u011fi yarat\u0131c\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncenin bir benzerini 21.yy\u2019da tekrar…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-298","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bildiriler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/298","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=298"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/298\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":299,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/298\/revisions\/299"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=298"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=298"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=298"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}