R\u00f6portaj: Nida Dergisi, 25\/11\/2009<\/p>\n
\u0130slam Toplumu sosyolojik a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan toplumun teolojik a\u00e7\u0131dan ise \u0130slami de\u011ferlerin egemen oldu\u011fu toplumun ad\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00dcmmet-i Muhammed ile ayn\u0131 \u015feydir. Rousse\u2019nun anlad\u0131\u011f\u0131 anlamdan birtak\u0131m farklar oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Asl\u0131nda \u0130slam toplumu ifadesi, dil, \u0131rk ve cinsiyet fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u0130slam ortak paydas\u0131nda toplayan, ortak paydas\u0131 \u0130slam olan bir toplumdur<\/strong><\/p>\n Sosyolojik bir tan\u0131mlama olan ‘toplum’ bir din, bir inan\u00e7 veya bir ideolojiyle birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne gibi bir anlam kazan\u0131r. B\u00f6yle bir toplum \u00f6rg\u00fcs\u00fcnden bahsedildi\u011finde kasteden ne kastediyor olmal\u0131?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u0130slam Toplumu sosyolojik a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan toplumun teolojik a\u00e7\u0131dan ise \u0130slami de\u011ferlerin egemen oldu\u011fu toplumun ad\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00dcmmet-i Muhammed ile ayn\u0131 \u015feydir. Rousse\u2019nun anlad\u0131\u011f\u0131 anlamdan birtak\u0131m farklar oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Asl\u0131nda \u0130slam toplumu ifadesi, dil, \u0131rk ve cinsiyet fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u0130slam ortak paydas\u0131nda toplayan, ortak paydas\u0131 \u0130slam olan bir toplumdur. Ancak bu, \u0130slam toplumunda \u0130slam\u2019\u0131 benimsemeyen fikir, ideoloji ve dinlere hayat hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. T\u0131pk\u0131 Hz. Peygamber d\u00f6neminden ba\u015flayarak tarih boyunca ve bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7e\u015fitli din ve inan\u00e7 sahiplerinin de M\u00fcsl\u00fcmanlarla beraber karde\u015f\u00e7e varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrmekte olmalar\u0131 gibi. \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hemen her yerinde B\u00fct\u00fcn mezhepleriyle Yahudi, H\u0131ristiyan, Mecusi, Zerd\u00fc\u015ft, Budist, v.b. din mensuplar\u0131 ile ateist, marksist, liberal, solcu, sosyal demokrat v.b. ideoloji mensuplar\u0131n\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 \u2013en az\u0131ndan baz\u0131s\u0131 sosyolojik a\u00e7\u0131dan \u0130slam toplumu say\u0131lan -T\u00fcrkiye, \u0130ran, M\u0131s\u0131r, Suriye, L\u00fcbnan, Fas, Yemen, Pakistan, Malezya v.b. \u0130slam toplumlar\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmekte olduklar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlamakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n \u00dcstteki sorunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda; modern d\u00fcnyada bu kavram nas\u0131l yorumlanmal\u0131d\u0131r. Mesel\u00e2 saf veya homojen bir ‘\u0130sl\u00e2m Toplumu’ m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Yoksa bir ‘\u00dctopya’ m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Sorunun cevab\u0131 asl\u0131nda i\u00e7inde gizli. B\u0131rak\u0131n modern d\u00fcnyay\u0131 Hz. Peygamber d\u00f6neminde bile saf ve homojen bir \u0130slam toplumu de\u011fil, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ve \u0130slam\u2019\u0131n egemen oldu\u011fu bir toplum s\u00f6z konusuydu. Ama \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan egemenlik kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yok say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir.<\/p>\n Toplumu da olu\u015fturan tabii ki bireylerdir. \u0130sl\u00e2m nazar\u0131nda toplum, genel bir vas\u0131f m\u0131d\u0131r yoksa \u00f6zel bir alan\u0131 m\u0131 kastetmektedir? Bir anlamda \u015funu sormak istiyorum; \u0130slam’\u0131n ya\u015fanmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm niteliklerini \u0130slam’dan alan ‘bir toplumun’ varl\u0131\u011f\u0131 \u015fart m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Elbette bu sorunun ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlara zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Zira \u00f6nce \u0130slam ve toplum kavramlar\u0131ndan ne anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymakla i\u015fe ba\u015flamak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc genellikle \u0130slam\u2019\u0131n haz\u0131r, verili, komple ve her as\u0131rda oldu\u011fu gibi uygulanabilecek bir paket program olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 malumdur, ama onun ke\u015ffedilecek, yeniden yorumlanacak, daha da \u00f6nemlisi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yeniden uyarlanarak uygulanmas\u0131 gereken, yani ge\u00e7mi\u015fte olmu\u015f bitmi\u015f de\u011fil, gelecekte ke\u015fif ve in\u015fa edilecek bir ideal oldu\u011fu pek az bilinir.<\/p>\n B\u00f6yle olunca da, sadece kendi aralar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 toplumlara de\u011fil, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcne egemen olmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6nderilmi\u015f olan \u0130slam\u2019\u0131n k\u0131yamete kadar ge\u00e7erli bu iddias\u0131n\u0131n slogan ve s\u00f6ylemlerden ziyade, orta ve uzun vadeli planl\u0131, programl\u0131 ve koordineli dev \u00e7abalar\u0131 gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn bir gere\u011fidir. \u0130slam hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131 ku\u015fatan komple bir program\u0131n ad\u0131d\u0131r ve bug\u00fcn hayat\u0131n her alan\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n bizden neyi, ni\u00e7in ve nas\u0131l istedi\u011fi sorular\u0131na cevap bulmadan bu ideale do\u011fru mesafe kat etmek neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu i\u015fin zorlu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in \u0130slamizasyon politikalar\u0131 uygulama iddias\u0131yla yola \u00e7\u0131kan baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerininin, uluslar aras\u0131, siyasi, idari, ekonomik, hukuki ve k\u00fclt\u00fcrel alanda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 derin krizlere bir g\u00f6z atmak yararl\u0131 olabilir.<\/p>\n Car\u00ee \u015fartlarla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde (genel olarak) M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ‘\u0130sl\u00e2m Toplumu’ alg\u0131lar\u0131 ne durumdad\u0131r? <\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Bat\u0131l\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lerin s\u00fcrekli boy hedefi olmu\u015f ve bu ama\u00e7la da planl\u0131 olarak s\u00fcrekli \u2013 ya kendileri ya da uzant\u0131lar\u0131 olan yerli y\u00f6netici elitler taraf\u0131ndan -h\u0131rpalanm\u0131\u015f olan \u201c\u00dcmmet Bilincini\u201d yeniden restore edip aya\u011fa kald\u0131rma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde g\u00f6r\u00fcnmektedir ve bu y\u00fczy\u0131lda ba\u015flar\u0131m\u0131za gelenlerin de ana sebebi budur. Ancak bu toparlanma \u00e7abas\u0131 y\u00f6netimlerden ziyade y\u00f6netilenlerden, geni\u015f sessiz \u00e7o\u011funluktan gelmektedir ve bu geni\u015f kitleler kendilerine rehberlik edecek ihl\u00e2sl\u0131 ve adanm\u0131\u015f ger\u00e7ek \u0130slam entelekt\u00fcellerine muhta\u00e7t\u0131r. \u00d6zetle \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 daha da M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmak istemekte, ama i\u00e7 ve d\u0131\u015f mihraklar bunu engellemek i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi yapmaktad\u0131rlar.<\/p>\n Bu ba\u011flamda, belki de i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumdan farkl\u0131la\u015fmak ad\u0131na S. Kutup’un yapt\u0131\u011f\u0131 “cahiliyye toplumu” tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 biliyoruz. Seyyid Kutup’un bundan ne ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131yla beraber bug\u00fcn i\u00e7in b\u00f6ylesi tan\u0131mlamalara yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z ne olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu tan\u0131mlaman\u0131n \u00f6zellikle k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte giderek daha da do\u011fruluk pay\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek pek de yanl\u0131\u015f say\u0131lmaz. Nitekim \u0130slam \u00fclkelerine Bat\u0131\u2019n\u0131n bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7ilik, b\u00f6lgecilik, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k v.b. ideolojiler gibi tehlikeli mikroplar\u0131n \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na hala neler a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorken, k\u00fcresel kapitalizmin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 vah\u015fet g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde iken, \u0130slam-kapitalizm \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na dikkat \u00e7ekip, ayr\u0131ca \u0130slam\u2019da Sosyal Adalet\u2019i yazan Seyid Kutub\u2019un haks\u0131z oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek o kadar kolay olmasa gerektir.(Bu konuda S\u00fcnnet\u2019ten \u00c7a\u011fa Elli iki Mesaj adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n Cahiliye ve \u0130slam ba\u015fl\u0131kl\u0131 5. b\u00f6l\u00fcme de bak\u0131labilir.)<\/p>\n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumdaki cehd-u gayretleri, hangi sabitelerden hareketle \u00fcretilmeli\/y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu :M\u00fcsl\u00fcmanlar, bilhassa nominal veya k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanlardan ziyade \u0130slam\u2019\u0131n bug\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fi derdiyle dertlenen ger\u00e7ek M\u00fcsl\u00fcmanlar, \u00f6ncelikle \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu konusunda bilimsel bilgiye ve ele\u015ftirel y\u00f6nteme dayal\u0131 bir ke\u015fif ve yeniden in\u015fa s\u00fcrecine s\u00fcratle girmelidirler. Asl\u0131nda bu s\u00fcre\u00e7 son d\u00f6nemde Afgani, Abduh, \u0130kbal, Akif gibi \u015fahsiyetlerle ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve devam etmekte olan bir s\u00fcre\u00e7tir. \u015eu anda bu \u00e7izgideki geli\u015fmeler bir yandan devam ederken, di\u011fer yandan da bu \u00e7izginin toplumsal tabana yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flama yolunda \u00e7al\u0131\u015fmak gerekti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sabiteler ve de\u011fi\u015fmez ilkeler meselesi de bu s\u00fcre\u00e7te hala tart\u0131\u015f\u0131lmakta olan bir konudur ve bu alanda olduk\u00e7a \u00f6nemli ad\u0131mlar da at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda olu\u015fan muazzam literat\u00fcrde bu konuda yeterli malzeme fazlas\u0131yla mevcuttur.<\/p>\n \u00d6ng\u00f6r\u00fclen toplumsal yap\u0131da siyas\u00ee bilin\u00e7lenme nas\u0131l te\u015fekk\u00fcl etmelidir? Yo\u011fun bir siyas\u00ee g\u00fcndemin oldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc gibi bir s\u00fcre\u00e7te sa\u011fl\u0131kl\u0131 siyas\u00ee bilin\u00e7lenme tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve zemini te\u015fekk\u00fcl edebilir mi? Hangi ilkeleri koruyarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r bu konu\u015fma ve tart\u0131\u015fmalar?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu noktada ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken \u0130slam\u2019\u0131 yery\u00fcz\u00fcne y\u00f6nelik ilahi bir B\u00dcY\u00dcK S\u0130YASET olarak alg\u0131lay\u0131p, g\u00fcndemimizin ilk s\u0131ras\u0131na yerle\u015ftirmekle ba\u015flayabiliriz. Ard\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck k\u0131s\u0131r siyasi faaliyetler dahil, toplumsal alandaki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k ve net olarak ortaya koymam\u0131z laz\u0131md\u0131r. Bundan sonra ise ula\u015f\u0131lmas\u0131 gereken hedeflere hangi usul ve y\u00f6ntemlerle y\u00f6nelmemiz gerekti\u011fini tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekir. Bu konuda verilecek cevaplar \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeler ve \u00fclkelere g\u00f6re birtak\u0131m farkl\u0131l\u0131klar arz edebilirse de, ortak paydada bulu\u015ftuktan sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011finde bir koordinasyon ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisine girilmelidir. Bu ama\u00e7la \u015fimdiden \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n dillerini \u2013 bilhassa Arap\u00e7a ve Fars\u00e7ay\u0131 \u2013 iyi bilen idealist ve iyi yeti\u015fmi\u015f ilim ve fikir adamlar\u0131, entelekt\u00fceller, yazarlar, sanat\u00e7\u0131lar, gazeteciler ve benzerlerinden olu\u015fan bir m\u00fcnevverler ordusunun yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in gereken ad\u0131mlar\u0131 atmak gerekir. \u00dclkemizdeki k\u0131s\u0131r particilik \u015feklindeki dar siyaset anlay\u0131\u015f\u0131na da, bu B\u00fcy\u00fck Siyaset\u2019in de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015fmak ve bu kirlenmi\u015f siyaseti, temiz ve ahlakl\u0131 bir fazilet m\u00fccadelesine \u00e7evirmenin m\u00fccadelesini vermekle i\u015fe ba\u015flamak, sonra da bu toplumun \u00e7imentosu olarak \u0130slam\u2019\u0131n, m\u00fcspet veya menfi y\u00f6nden ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131na son vermek i\u00e7in toplumun bilin\u00e7lendirilmesine y\u00f6nelmek gerekir.<\/p>\n T\u00fcrk siyas\u00ee hayat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezi ve bug\u00fcn oldu\u011fu gibi toplumu derinden etkileyen bir husus, partiler\u2026 Bu anlamda ge\u00e7mi\u015fte M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hassasiyetlerini korudu\u011funa inan\u0131lan partiler de gelip ge\u00e7ti. Bug\u00fcn i\u00e7in, tam bahsetti\u011fimiz gibi olup olmad\u0131\u011f\u0131 bir yana, AKP gibi bir ger\u00e7ek var \u00f6n\u00fcm\u00fczde. ( K\u00e2h ehven-i \u015fer k\u00e2h M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n temsilcisi olarak nitelendiriliyor AKP) AKP’ nin ve benzeri olu\u015fumlar\u0131n siyasal s\u00fcrece y\u00f6nelik art\u0131lar\u0131 ve eksileri nelerdir?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu konuda \u015fahsi yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131n hemen her konuda ele\u015ftirel oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bu ama\u00e7la gerek Arap\u00e7a, gerek T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015f yaz\u0131lar\u0131m da mevcuttur. Ancak siyasetin \u015fu anda geldi\u011fi nokta, milletin iradesine ipotek koyanlara kar\u015f\u0131 milletin kendi iradesini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya koymas\u0131 m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat genel olarak b\u00fct\u00fcn partileriyle, hatta parti gibi \u00e7al\u0131\u015fan birtak\u0131m kurumlar\u0131yla siyasetin en temel problemi kirlenmi\u015f olmas\u0131 ve ahlak\u2019\u0131n siyaset l\u00fcgatinden adeta silinmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ama siyasi hayat\u0131m\u0131zda \u0130slam s\u00fcrekli bir rant ve istismar arac\u0131 olarak kullan\u0131lagelmi\u015ftir, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan savunulmas\u0131 ad\u0131na, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan da tehdit olarak g\u00f6sterilip h\u00fccum edilmesi sureti ile!<\/p>\n Parlamenter m\u00fccadele vermek veya g\u00fcn\u00fcn konusu olan ‘demokrasi’ \u00fczerinden konu\u015fmak, haklar\u0131n\u0131 savunmak, m\u00fccadele etmek noktas\u0131nda bizim yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z ne olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Asl\u0131nda bir \u00f6nceki cevapta, bir nebze, bu soruya dair ipu\u00e7lar\u0131 da sunulmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Mamafih, Demokrasiye veya parlamenter sisteme so\u011fuk bakan \u0130slami kesimler s\u00f6ylem d\u0131\u015f\u0131nda maalesef bir alternatif model \u00f6nerisi sunamam\u0131\u015flar, b\u00f6yle bir modeli siyaset bilimi dili ile form\u00fcle edememi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu anda demokrasinin ele\u015ftirilecek pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fc olmakla beraber, yine de rakipsiz bir durumda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. En az\u0131ndan \u0130slami kesimlerin temsili demokrasiye kar\u015f\u0131 do\u011frudan demokrasinin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olabilirdi.<\/p>\n Siyas\u00ee bilin\u00e7 olu\u015fturmak ve M\u00fcsl\u00fcmanca bir siyaseti \u00fcretmek ve uygulamak ad\u0131na STK’lar\u0131n imk\u00e2nlar\u0131 nelerdir? T\u00fcrkiye’de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu noktalarda makul ve aktif bir yakla\u015f\u0131m ve hareket tarz\u0131 ortaya koydu\u011fundan bahsedebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Elbette hay\u0131r, zira her konuda oldu\u011fu gibi M\u00fcsl\u00fcmanlar kopyalama i\u015fleminden \u00f6te pek fazla bir \u015fey yapamamaktad\u0131rlar. Demokrasi gibi sivil toplum da bize Bat\u0131\u2019dan ithal edilen bir ithal \u00fcr\u00fcnd\u00fcr, fakat daha iyi yerli bir \u00fcr\u00fcn ortaya konamad\u0131\u011f\u0131ndan o da rakipsiz g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00dclkemizdeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n STK alan\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in \u00f6nce \u201cortak ak\u0131l- isti\u015fare-me\u015fveret-\u00f6zele\u015ftiri-muhalefet\u201d gibi kavramlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirebilecek bir olgunlu\u011fa eri\u015fmeleri gerekir.<\/p>\n Bir toplumsal yap\u0131n\u0131n ana kodlar\u0131n\u0131 vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ‘Hars’ kavram\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumlarda bireylerin karakterinde \u00f6ncelenmesi gereken ‘olmazsa olmaz’lar neler olmal\u0131d\u0131r? <\/strong> Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fine ili\u015fkin toplumsal problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc art\u0131k y\u00f6netimlerden beklememek gerekti\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f olmam\u0131z gerekir. Zira b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ya kendi taht\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen ve bu u\u011furda Bat\u0131l\u0131 yeni s\u00f6m\u00fcrgecilerle i\u015fbirli\u011fi yapan ya da kendi milletlerine zulmedip onlara bask\u0131 yapan y\u00f6netimleri kurtulu\u015f \u00fcmidi olarak g\u00f6rmek i\u00e7in insan\u0131n basiretinin tamamen kapanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu durumda \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n sessiz \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan geni\u015f kitlelerin bilin\u00e7lendirilmesi ve y\u00f6netimlere bask\u0131 uygulayarak y\u00f6netimde, y\u00f6netenlerin de\u011fil y\u00f6netilenlerin iradesinin esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir model ortaya koymak veya bu u\u011furda \u00e7aba sarf etmek en makul \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu noktada \u2013 bilhassa M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in, mezhep, me\u015frep, tarikat, cemaat, \u0131rk, cinsiyet veya s\u0131n\u0131f farklar\u0131n\u0131 par\u00e7alay\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bir zenginlik olarak g\u00f6ren bir \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131p egemen k\u0131lmak, bu ama\u00e7la da, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan doktorlar nitelemesine benzer \u015fekilde \u201c s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u201d olarak, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgeleriyle yak\u0131n bir tan\u0131\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7in kollar\u0131 hemen s\u0131vamakla i\u015fe ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" R\u00f6portaj: Nida Dergisi, 25\/11\/2009 \u0130slam Toplumu sosyolojik a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan toplumun teolojik a\u00e7\u0131dan ise \u0130slami de\u011ferlerin egemen oldu\u011fu toplumun ad\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00dcmmet-i Muhammed ile ayn\u0131 \u015feydir. Rousse\u2019nun anlad\u0131\u011f\u0131 anlamdan birtak\u0131m farklar oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Asl\u0131nda \u0130slam toplumu ifadesi, dil, \u0131rk ve cinsiyet fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u0130slam ortak paydas\u0131nda toplayan, ortak paydas\u0131 \u0130slam olan bir toplumdur Sosyolojik bir tan\u0131mlama olan ‘toplum’ bir din, bir inan\u00e7 veya bir ideolojiyle birlikte kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne gibi bir anlam kazan\u0131r. B\u00f6yle bir toplum \u00f6rg\u00fcs\u00fcnden bahsedildi\u011finde kasteden ne kastediyor olmal\u0131? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u0130slam Toplumu sosyolojik a\u00e7\u0131dan M\u00fcsl\u00fcmanlardan olu\u015fan toplumun teolojik a\u00e7\u0131dan ise \u0130slami de\u011ferlerin egemen oldu\u011fu toplumun ad\u0131d\u0131r. Di\u011fer bir deyi\u015fle \u00dcmmet-i Muhammed ile ayn\u0131 \u015feydir. Rousse\u2019nun anlad\u0131\u011f\u0131 anlamdan birtak\u0131m farklar oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Asl\u0131nda \u0130slam toplumu ifadesi, dil, \u0131rk ve cinsiyet fark\u0131 g\u00f6zetmeksizin b\u00fct\u00fcn insanlar\u0131 \u0130slam ortak paydas\u0131nda toplayan, ortak paydas\u0131 \u0130slam olan bir toplumdur. Ancak bu, \u0130slam toplumunda \u0130slam\u2019\u0131 benimsemeyen fikir, ideoloji ve dinlere hayat hakk\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. T\u0131pk\u0131 Hz. Peygamber d\u00f6neminden ba\u015flayarak tarih boyunca ve bug\u00fcn de oldu\u011fu gibi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00e7e\u015fitli din ve inan\u00e7 sahiplerinin de M\u00fcsl\u00fcmanlarla beraber karde\u015f\u00e7e varl\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f ve s\u00fcrd\u00fcrmekte olmalar\u0131 gibi. \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hemen her yerinde B\u00fct\u00fcn mezhepleriyle Yahudi, H\u0131ristiyan, Mecusi, Zerd\u00fc\u015ft, Budist, v.b. din mensuplar\u0131 ile ateist, marksist, liberal, solcu, sosyal demokrat v.b. ideoloji mensuplar\u0131n\u0131n varl\u0131klar\u0131n\u0131 \u2013en az\u0131ndan baz\u0131s\u0131 sosyolojik a\u00e7\u0131dan \u0130slam toplumu say\u0131lan -T\u00fcrkiye, \u0130ran, M\u0131s\u0131r, Suriye, L\u00fcbnan, Fas, Yemen, Pakistan, Malezya v.b. \u0130slam toplumlar\u0131nda s\u00fcrd\u00fcrmekte olduklar\u0131n\u0131 da hat\u0131rlamakta yarar vard\u0131r. \u00dcstteki sorunun \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda; modern d\u00fcnyada bu kavram nas\u0131l yorumlanmal\u0131d\u0131r. Mesel\u00e2 saf veya homojen bir ‘\u0130sl\u00e2m Toplumu’ m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Yoksa bir ‘\u00dctopya’ m\u0131d\u0131r? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Sorunun cevab\u0131 asl\u0131nda i\u00e7inde gizli. B\u0131rak\u0131n modern d\u00fcnyay\u0131 Hz. Peygamber d\u00f6neminde bile saf ve homojen bir \u0130slam toplumu de\u011fil, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ve \u0130slam\u2019\u0131n egemen oldu\u011fu bir toplum s\u00f6z konusuydu. Ama \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanlar a\u00e7\u0131s\u0131ndan egemenlik kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki farkl\u0131l\u0131klar\u0131n yok say\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi anlam\u0131na gelmemektedir. Toplumu da olu\u015fturan tabii ki bireylerdir. \u0130sl\u00e2m nazar\u0131nda toplum, genel bir vas\u0131f m\u0131d\u0131r yoksa \u00f6zel bir alan\u0131 m\u0131 kastetmektedir? Bir anlamda \u015funu sormak istiyorum; \u0130slam’\u0131n ya\u015fanmas\u0131 i\u00e7in t\u00fcm niteliklerini \u0130slam’dan alan ‘bir toplumun’ varl\u0131\u011f\u0131 \u015fart m\u0131d\u0131r? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Elbette bu sorunun ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken yeni a\u00e7\u0131l\u0131mlara zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6z ard\u0131 etmemek gerekir. Zira \u00f6nce \u0130slam ve toplum kavramlar\u0131ndan ne anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortaya koymakla i\u015fe ba\u015flamak gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc genellikle \u0130slam\u2019\u0131n haz\u0131r, verili, komple ve her as\u0131rda oldu\u011fu gibi uygulanabilecek bir paket program olarak alg\u0131land\u0131\u011f\u0131 malumdur, ama onun ke\u015ffedilecek, yeniden yorumlanacak, daha da \u00f6nemlisi g\u00fcn\u00fcm\u00fcze yeniden uyarlanarak uygulanmas\u0131 gereken, yani ge\u00e7mi\u015fte olmu\u015f bitmi\u015f de\u011fil, gelecekte ke\u015fif ve in\u015fa edilecek bir ideal oldu\u011fu pek az bilinir. B\u00f6yle olunca da, sadece kendi aralar\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n olu\u015fturaca\u011f\u0131 toplumlara de\u011fil, b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcne egemen olmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6nderilmi\u015f olan \u0130slam\u2019\u0131n k\u0131yamete kadar ge\u00e7erli bu iddias\u0131n\u0131n slogan ve s\u00f6ylemlerden ziyade, orta ve uzun vadeli planl\u0131, programl\u0131 ve koordineli dev \u00e7abalar\u0131 gerektirdi\u011fini s\u00f6ylemek d\u00fcr\u00fcstl\u00fc\u011f\u00fcn bir gere\u011fidir. \u0130slam hayat\u0131n her alan\u0131n\u0131 ku\u015fatan komple bir program\u0131n ad\u0131d\u0131r ve bug\u00fcn hayat\u0131n her alan\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n bizden neyi, ni\u00e7in ve nas\u0131l istedi\u011fi sorular\u0131na cevap bulmadan bu ideale do\u011fru mesafe kat etmek neredeyse imk\u00e2ns\u0131zd\u0131r. Bu i\u015fin zorlu\u011funu g\u00f6rmek i\u00e7in \u0130slamizasyon politikalar\u0131 uygulama iddias\u0131yla yola \u00e7\u0131kan baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerininin, uluslar aras\u0131, siyasi, idari, ekonomik, hukuki ve k\u00fclt\u00fcrel alanda kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 derin krizlere bir g\u00f6z atmak yararl\u0131 olabilir. Car\u00ee \u015fartlarla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde (genel olarak) M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ‘\u0130sl\u00e2m Toplumu’ alg\u0131lar\u0131 ne durumdad\u0131r? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Bat\u0131l\u0131 emperyalist g\u00fc\u00e7lerin s\u00fcrekli boy hedefi olmu\u015f ve bu ama\u00e7la da planl\u0131 olarak s\u00fcrekli \u2013 ya kendileri ya da uzant\u0131lar\u0131 olan yerli y\u00f6netici elitler taraf\u0131ndan -h\u0131rpalanm\u0131\u015f olan \u201c\u00dcmmet Bilincini\u201d yeniden restore edip aya\u011fa kald\u0131rma \u00e7abas\u0131 i\u00e7erisinde g\u00f6r\u00fcnmektedir ve bu y\u00fczy\u0131lda ba\u015flar\u0131m\u0131za gelenlerin de ana sebebi budur. Ancak bu toparlanma \u00e7abas\u0131 y\u00f6netimlerden ziyade y\u00f6netilenlerden, geni\u015f sessiz \u00e7o\u011funluktan gelmektedir ve bu geni\u015f kitleler kendilerine rehberlik edecek ihl\u00e2sl\u0131 ve adanm\u0131\u015f ger\u00e7ek \u0130slam entelekt\u00fcellerine muhta\u00e7t\u0131r. \u00d6zetle \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 daha da M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fmak istemekte, ama i\u00e7 ve d\u0131\u015f mihraklar bunu engellemek i\u00e7in i\u015fbirli\u011fi yapmaktad\u0131rlar. Bu ba\u011flamda, belki de i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 toplumdan farkl\u0131la\u015fmak ad\u0131na S. Kutup’un yapt\u0131\u011f\u0131 “cahiliyye toplumu” tan\u0131mlamas\u0131n\u0131 biliyoruz. Seyyid Kutup’un bundan ne ama\u00e7lad\u0131\u011f\u0131yla beraber bug\u00fcn i\u00e7in b\u00f6ylesi tan\u0131mlamalara yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z ne olmal\u0131d\u0131r? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu tan\u0131mlaman\u0131n \u00f6zellikle k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte giderek daha da do\u011fruluk pay\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek pek de yanl\u0131\u015f say\u0131lmaz. Nitekim \u0130slam \u00fclkelerine Bat\u0131\u2019n\u0131n bula\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 milliyet\u00e7ilik, b\u00f6lgecilik, \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k v.b. ideolojiler gibi tehlikeli mikroplar\u0131n \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131na hala neler a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131 ya\u015f\u0131yorken, k\u00fcresel kapitalizmin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 vah\u015fet g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fcn \u00f6n\u00fcnde iken, \u0130slam-kapitalizm \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131na dikkat \u00e7ekip, ayr\u0131ca \u0130slam\u2019da Sosyal Adalet\u2019i yazan Seyid Kutub\u2019un haks\u0131z oldu\u011funu ileri s\u00fcrmek o kadar kolay olmasa gerektir.(Bu konuda S\u00fcnnet\u2019ten \u00c7a\u011fa Elli iki Mesaj adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n Cahiliye ve \u0130slam ba\u015fl\u0131kl\u0131 5. b\u00f6l\u00fcme de bak\u0131labilir.) M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumdaki cehd-u gayretleri, hangi sabitelerden hareketle \u00fcretilmeli\/y\u00fcr\u00fct\u00fclmelidir? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu :M\u00fcsl\u00fcmanlar, bilhassa nominal veya k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanlardan ziyade \u0130slam\u2019\u0131n bug\u00fcn\u00fc ve gelece\u011fi derdiyle dertlenen ger\u00e7ek M\u00fcsl\u00fcmanlar, \u00f6ncelikle \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu konusunda bilimsel bilgiye ve ele\u015ftirel y\u00f6nteme dayal\u0131 bir ke\u015fif ve yeniden in\u015fa s\u00fcrecine s\u00fcratle girmelidirler. Asl\u0131nda bu s\u00fcre\u00e7 son d\u00f6nemde Afgani, Abduh, \u0130kbal, Akif gibi \u015fahsiyetlerle ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f ve devam etmekte olan bir s\u00fcre\u00e7tir. \u015eu anda bu \u00e7izgideki geli\u015fmeler bir yandan devam ederken, di\u011fer yandan da bu \u00e7izginin toplumsal tabana yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flama yolunda \u00e7al\u0131\u015fmak gerekti\u011fi \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r. Sabiteler ve de\u011fi\u015fmez ilkeler meselesi de bu s\u00fcre\u00e7te hala tart\u0131\u015f\u0131lmakta olan bir konudur ve bu alanda olduk\u00e7a \u00f6nemli ad\u0131mlar da at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131nda olu\u015fan muazzam literat\u00fcrde bu konuda yeterli malzeme fazlas\u0131yla mevcuttur. \u00d6ng\u00f6r\u00fclen toplumsal yap\u0131da siyas\u00ee bilin\u00e7lenme nas\u0131l te\u015fekk\u00fcl etmelidir? Yo\u011fun bir siyas\u00ee g\u00fcndemin oldu\u011fu bug\u00fcnk\u00fc gibi bir s\u00fcre\u00e7te sa\u011fl\u0131kl\u0131 siyas\u00ee bilin\u00e7lenme tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve zemini te\u015fekk\u00fcl edebilir mi? Hangi ilkeleri koruyarak yap\u0131lmal\u0131d\u0131r bu konu\u015fma ve tart\u0131\u015fmalar? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu noktada ilk yap\u0131lmas\u0131 gereken \u0130slam\u2019\u0131 yery\u00fcz\u00fcne y\u00f6nelik ilahi bir B\u00dcY\u00dcK S\u0130YASET olarak alg\u0131lay\u0131p, g\u00fcndemimizin ilk s\u0131ras\u0131na yerle\u015ftirmekle ba\u015flayabiliriz. Ard\u0131ndan g\u00fcnl\u00fck k\u0131s\u0131r siyasi faaliyetler dahil, toplumsal alandaki geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda nas\u0131l bir tav\u0131r tak\u0131naca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 a\u00e7\u0131k ve net olarak ortaya koymam\u0131z laz\u0131md\u0131r. Bundan sonra ise ula\u015f\u0131lmas\u0131 gereken hedeflere hangi usul ve y\u00f6ntemlerle y\u00f6nelmemiz gerekti\u011fini tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekir. Bu konuda verilecek cevaplar \u00e7e\u015fitli b\u00f6lgeler ve \u00fclkelere g\u00f6re birtak\u0131m farkl\u0131l\u0131klar arz edebilirse de, ortak paydada bulu\u015ftuktan sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u00f6l\u00e7e\u011finde bir koordinasyon ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7erisine girilmelidir. Bu ama\u00e7la \u015fimdiden \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n dillerini \u2013 bilhassa Arap\u00e7a ve Fars\u00e7ay\u0131 \u2013 iyi bilen idealist ve iyi yeti\u015fmi\u015f ilim ve fikir adamlar\u0131, entelekt\u00fceller, yazarlar, sanat\u00e7\u0131lar, gazeteciler ve benzerlerinden olu\u015fan bir m\u00fcnevverler ordusunun yeti\u015ftirilmesi i\u00e7in gereken ad\u0131mlar\u0131 atmak gerekir. \u00dclkemizdeki k\u0131s\u0131r particilik \u015feklindeki dar siyaset anlay\u0131\u015f\u0131na da, bu B\u00fcy\u00fck Siyaset\u2019in de\u011ferleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan yakla\u015fmak ve bu kirlenmi\u015f siyaseti, temiz ve ahlakl\u0131 bir fazilet m\u00fccadelesine \u00e7evirmenin m\u00fccadelesini vermekle i\u015fe ba\u015flamak, sonra da bu toplumun \u00e7imentosu olarak \u0130slam\u2019\u0131n, m\u00fcspet veya menfi y\u00f6nden ara\u00e7 olarak kullan\u0131lmas\u0131na son vermek i\u00e7in toplumun bilin\u00e7lendirilmesine y\u00f6nelmek gerekir. T\u00fcrk siyas\u00ee hayat\u0131n\u0131n vazge\u00e7ilmezi ve bug\u00fcn oldu\u011fu gibi toplumu derinden etkileyen bir husus, partiler\u2026 Bu anlamda ge\u00e7mi\u015fte M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hassasiyetlerini korudu\u011funa inan\u0131lan partiler de gelip ge\u00e7ti. Bug\u00fcn i\u00e7in, tam bahsetti\u011fimiz gibi olup olmad\u0131\u011f\u0131 bir yana, AKP gibi bir ger\u00e7ek var \u00f6n\u00fcm\u00fczde. ( K\u00e2h ehven-i \u015fer k\u00e2h M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n temsilcisi olarak nitelendiriliyor AKP) AKP’ nin ve benzeri olu\u015fumlar\u0131n siyasal s\u00fcrece y\u00f6nelik art\u0131lar\u0131 ve eksileri nelerdir? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Bu konuda \u015fahsi yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131n hemen her konuda ele\u015ftirel oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Bu ama\u00e7la gerek Arap\u00e7a, gerek T\u00fcrk\u00e7e olarak yay\u0131mlanm\u0131\u015f yaz\u0131lar\u0131m da mevcuttur. Ancak siyasetin \u015fu anda geldi\u011fi nokta, milletin iradesine ipotek koyanlara kar\u015f\u0131 milletin kendi iradesini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir bi\u00e7imde ortaya koymas\u0131 m\u00fccadelesine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fakat genel olarak b\u00fct\u00fcn partileriyle, hatta parti gibi \u00e7al\u0131\u015fan birtak\u0131m kurumlar\u0131yla siyasetin en temel problemi kirlenmi\u015f olmas\u0131 ve ahlak\u2019\u0131n siyaset l\u00fcgatinden adeta silinmi\u015f olmas\u0131d\u0131r. Ama siyasi hayat\u0131m\u0131zda \u0130slam s\u00fcrekli bir rant ve istismar arac\u0131 olarak kullan\u0131lagelmi\u015ftir, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan savunulmas\u0131 ad\u0131na, baz\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan da tehdit olarak g\u00f6sterilip h\u00fccum edilmesi sureti ile! Parlamenter m\u00fccadele vermek veya g\u00fcn\u00fcn konusu olan ‘demokrasi’ \u00fczerinden konu\u015fmak, haklar\u0131n\u0131 savunmak, m\u00fccadele etmek noktas\u0131nda bizim yakla\u015f\u0131m\u0131m\u0131z ne olmal\u0131d\u0131r? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Asl\u0131nda bir \u00f6nceki cevapta, bir nebze, bu soruya dair ipu\u00e7lar\u0131 da sunulmu\u015f bulunmaktad\u0131r. Mamafih, Demokrasiye veya parlamenter sisteme so\u011fuk bakan \u0130slami kesimler s\u00f6ylem d\u0131\u015f\u0131nda maalesef bir alternatif model \u00f6nerisi sunamam\u0131\u015flar, b\u00f6yle bir modeli siyaset bilimi dili ile form\u00fcle edememi\u015flerdir. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu anda demokrasinin ele\u015ftirilecek pek \u00e7ok y\u00f6n\u00fc olmakla beraber, yine de rakipsiz bir durumda varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. En az\u0131ndan \u0130slami kesimlerin temsili demokrasiye kar\u015f\u0131 do\u011frudan demokrasinin imk\u00e2nlar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131 iyi bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olabilirdi. Siyas\u00ee bilin\u00e7 olu\u015fturmak ve M\u00fcsl\u00fcmanca bir siyaseti \u00fcretmek ve uygulamak ad\u0131na STK’lar\u0131n imk\u00e2nlar\u0131 nelerdir? T\u00fcrkiye’de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu noktalarda makul ve aktif bir yakla\u015f\u0131m ve hareket tarz\u0131 ortaya koydu\u011fundan bahsedebilir miyiz? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : Elbette hay\u0131r, zira her konuda oldu\u011fu gibi M\u00fcsl\u00fcmanlar kopyalama i\u015fleminden \u00f6te pek fazla bir \u015fey yapamamaktad\u0131rlar. Demokrasi gibi sivil toplum da bize Bat\u0131\u2019dan ithal edilen bir ithal \u00fcr\u00fcnd\u00fcr, fakat daha iyi yerli bir \u00fcr\u00fcn ortaya konamad\u0131\u011f\u0131ndan o da rakipsiz g\u00f6r\u00fcnmektedir. \u00dclkemizdeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n STK alan\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in \u00f6nce \u201cortak ak\u0131l- isti\u015fare-me\u015fveret-\u00f6zele\u015ftiri-muhalefet\u201d gibi kavramlar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirebilecek bir olgunlu\u011fa eri\u015fmeleri gerekir. Bir toplumsal yap\u0131n\u0131n ana kodlar\u0131n\u0131 vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan ‘Hars’ kavram\u0131 \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ya\u015fad\u0131klar\u0131 toplumlarda bireylerin karakterinde \u00f6ncelenmesi gereken ‘olmazsa olmaz’lar neler olmal\u0131d\u0131r? M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131 birli\u011fi sa\u011flamak ve bunu sa\u011flam bir zeminde ya\u015fatmak i\u00e7in bug\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 gerekenler nelerdir? \u00d6zellikle ayn\u0131 toplumda ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birlikteli\u011fi anlam\u0131nda? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu : \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fine ili\u015fkin toplumsal problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc art\u0131k y\u00f6netimlerden beklememek gerekti\u011fini \u00f6\u011frenmi\u015f olmam\u0131z gerekir. Zira b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ya kendi taht\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen ve bu u\u011furda Bat\u0131l\u0131 yeni s\u00f6m\u00fcrgecilerle i\u015fbirli\u011fi yapan ya da kendi milletlerine zulmedip onlara bask\u0131 yapan y\u00f6netimleri kurtulu\u015f \u00fcmidi olarak g\u00f6rmek i\u00e7in insan\u0131n basiretinin tamamen kapanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekir. Bu durumda \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n sessiz \u00e7o\u011funlu\u011funu olu\u015fturan geni\u015f kitlelerin bilin\u00e7lendirilmesi ve y\u00f6netimlere bask\u0131 uygulayarak y\u00f6netimde, y\u00f6netenlerin de\u011fil y\u00f6netilenlerin iradesinin esas al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 bir model ortaya koymak veya bu u\u011furda \u00e7aba sarf etmek en makul \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak g\u00f6z\u00fckmektedir. Bu noktada \u2013 bilhassa M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birli\u011fini sa\u011flamak i\u00e7in, mezhep, me\u015frep, tarikat, cemaat, \u0131rk, cinsiyet veya s\u0131n\u0131f farklar\u0131n\u0131 par\u00e7alay\u0131c\u0131 olmaktan \u00e7\u0131kar\u0131p bir zenginlik olarak g\u00f6ren bir \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131p egemen k\u0131lmak, bu ama\u00e7la da, s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan doktorlar nitelemesine benzer \u015fekilde \u201c s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u201d olarak, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n di\u011fer b\u00f6lgeleriyle yak\u0131n bir tan\u0131\u015fma ve i\u015fbirli\u011fi i\u00e7in kollar\u0131 hemen s\u0131vamakla i\u015fe ba\u015flayabiliriz.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-348","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roeportajlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=348"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":349,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/348\/revisions\/349"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=348"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=348"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=348"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\nM\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131 birli\u011fi sa\u011flamak ve bunu sa\u011flam bir zeminde ya\u015fatmak i\u00e7in bug\u00fcn yap\u0131lmas\u0131 gerekenler nelerdir? \u00d6zellikle ayn\u0131 toplumda ya\u015fayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birlikteli\u011fi anlam\u0131nda?<\/strong><\/p>\n