{"id":395,"date":"2014-12-25T23:23:57","date_gmt":"2014-12-25T22:23:57","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=395"},"modified":"2016-12-25T23:27:58","modified_gmt":"2016-12-25T22:27:58","slug":"bilge-adamlar-dergisi-roeportaj-mehmet-hayri-kirbasoglu-ile-islami-hareketler-uezerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=395","title":{"rendered":"Bilge Adamlar Dergisi R\u00f6portaj: Mehmet Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu ile \u201c\u0130slami Hareketler\u201d \u00dczerine"},"content":{"rendered":"

Bilge Adamlar Dergisi R\u00f6portaj: Y\u0131l: 2014 – Say\u0131: 35
\n1- Bizimle s\u00f6yle\u015fi yapmay\u0131 kabul etti\u011finiz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ederiz. \u201c\u0130slami hareket\u201d kavram\u0131yla ba\u015flayal\u0131m isterseniz. Nedir \u0130slami hareket? Tarihi olu\u015fum ve geli\u015fim s\u00fcreci i\u00e7erisinde bir belirleme yapabilir miyiz?<\/strong><\/p>\n

\u0130slami hareket M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 \u0130slami de\u011ferler, ama\u00e7lar ve hedefler do\u011frultusunda de\u011fi\u015ftirip d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00e7abalar\u0131n\u0131n ortak ad\u0131d\u0131r.
\n\u0130slami hareket, \u0130slami de\u011ferleri toplumsal plana ta\u015f\u0131ma y\u00f6n\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc \u00e7aban\u0131n modern d\u00f6nemdeki ortak ad\u0131d\u0131r. Bu anlamda \u0130slami hareket her M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131n \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde i\u00e7inde g\u00f6rev almas\u0131 gereken bir kulluk g\u00f6revidir. Zira bizzat \u0130slam\u2019\u0131n kendisi bir \u201c\u0130slami hareket\u201dtir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam tek tek M\u00fcsl\u00fcman fertler taraf\u0131ndan ya\u015fanabilecek bir t\u00fcr \u201cbireysel dindarl\u0131k\u201dtan \u00e7ok fazla ve \u00f6te bir \u015feydir. Di\u011fer bir ifadeyle \u0130slam ancak \u00dcmmet olarak hayat\u0131n her alan\u0131nda \u0130slami de\u011ferlerin hayata ge\u00e7irildi\u011fi\/ge\u00e7irilece\u011fi\/ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fi bir dindir. Bu hedeften uzakla\u015fan her dindarl\u0131k tarz\u0131 bu uzakla\u015fma oran\u0131nda \u0130slam\u2019dan da uzakla\u015fm\u0131\u015f, bu hedefe y\u00f6nelen dindarl\u0131k anlay\u0131\u015flar\u0131 da y\u00f6neldi\u011fi oranda \u0130slam\u2019a yakla\u015fm\u0131\u015f olurlar. Daha da a\u00e7\u0131k bir ifadeyle \u0130slam b\u0131rak\u0131n bireyleri, sadece \u015fu veya bu topluma bile de\u011fil, tam tersine b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fcne ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011fa y\u00f6nelik bir projedir. Bu proje Allah\u2019\u0131n vahiy gelene\u011finde ve bu gelene\u011fin son halkas\u0131 olan Kur\u2019an vahyinde sundu\u011fu de\u011ferlerin ve bu vahiyde ifadesini bulan iradesinin yery\u00fcz\u00fcnde egemen hale gelmesi davas\u0131d\u0131r. \u0130slami hareketler de bu dava pe\u015finde ko\u015fan b\u00fct\u00fcn siyasi, iktisadi, ilmi, fikri, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel olu\u015fumlar\u0131n m\u00fc\u015fterek ad\u0131d\u0131r.
\nHer zaman \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren \u0130slami hareketler son y\u00fczy\u0131llarda \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n, \u00f6nce a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilik \u015feklinde, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise gizli s\u00f6m\u00fcrgecilik \u015feklinde Bat\u0131 hegemonyas\u0131n\u0131n ve k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n pen\u00e7esine d\u00fc\u015fmesi ile birlikte, iki y\u00f6nl\u00fc olarak, yani gerek d\u0131\u015f, gerek i\u00e7 \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 odaklara kar\u015f\u0131 bir direni\u015f hareketi olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

2- Hareketin \u201c\u0130slamili\u011fini\u201d belirleyen \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 bir hedefe ya da gayeye odaklanmas\u0131d\u0131r dedi\u011fimizde, nitelemeyle ilgili belirsizlik ortadan kalkm\u0131yor gibi. \u0130slami s\u00f6yleme sahip kimi gruplar\u0131n birbirlerini d\u00fc\u015fman bellemeleri durumunda mesela, \u201c\u0130slami hareket\u201di tespit etmek nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r? Halihaz\u0131r karma\u015fada sa\u011fl\u0131kl\u0131 tespitte bulunman\u0131n imkan\u0131 nedir? Sorun, taraflar\u0131n \u0130slam\u2019dan ne anlad\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 sanki\u2026<\/strong><\/p>\n

\u015eimdilik ben kendimce \u015f\u00f6yle bir ilke belirleme yolunu tercih ettim bu gibi durumlarla ilgili olarak: Bir \u0130slami hareket (parti, cemaat, tarikat, hizip, mezhep, ak\u0131m v.b.) \u00dcmmet birli\u011fi ilkesine hizmet ediyorsa \u0130slamidir, bu ilkeye zarar veriyorsa veya ters d\u00fc\u015f\u00fcyorsa gayr-\u0131 \u0130slamidir, isterse en sofu en dindar kesimler olsun. Zira \u0130slam mesaj\u0131n\u0131n k\u0131yamete kadar ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 \u0130slam \u00dcmmeti\u2019dir. Bu \u00fcmmetin birli\u011fine zarar verici her ad\u0131m gayr-\u0131 \u0130slamilik nitelemesini hak eder. Bu noktada, \u0130slam \u00fcmmetinin birli\u011fine zarar verenlerin birbirilerini su\u00e7lamalar\u0131, ya da birbirlerini sap\u0131kl\u0131kla nitelendirmeleri de sonucu de\u011fi\u015ftirmez. Dolay\u0131s\u0131yla bu birli\u011fi zedeleyen herkes, mesela kendilerini \u201cf\u0131rkay-\u0131 naciye (kurtulmu\u015f f\u0131rka)\u201d, kendi d\u0131\u015f\u0131ndakileri \u201cf\u0131rak-\u0131 d\u00e2lle(sap\u0131k f\u0131rkalar)\u201d olarak g\u00f6ren Ehl-i S\u00fcnnet bile olsa gayr-\u0131 \u0130slami damgas\u0131n\u0131 yemekten kurtulamaz. Zira itibar elfaz ve mebaniye (yani Ehl-i S\u00fcnnet, Hak mezhep, vs. isim ve lakaplara) de\u011fil makas\u0131d ve maaniyedir.<\/p>\n

Di\u011fer yandan bir hareketin \u0130slamili\u011fi onun k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131yla ili\u015fkisiyle de ilgilidir. Zira sek\u00fcler, prometeci, s\u00f6m\u00fcrgeci, emperyalist, kapitalist g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131yla i\u015fbirli\u011fi yapan, hatta bunu \u0130slam \u00fcmmetinin \u00e7e\u015fitli kesimlerine kar\u015f\u0131 sergileyen kesimler \u201c\u0130slami\u201d niteli\u011fini kaybederler. Zira tekrar ifade etmek gerekirse, \u201c\u0130slamilik\u201d ki\u015filerle ilgili de\u011fil eylemlerle ilgili bir niteliktir. Bu sebeple \u0130slam\u2019a ve \u00fcmmete kar\u015f\u0131 faaliyetlerde bulunanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmas\u0131 o eylemi \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131 olmaktan \u00e7\u0131karmaz.
\nBenzer \u015fekilde \u0130slami hareketler, siyasi, ekonomik, sosyal vd. stat\u00fckolar kar\u015f\u0131s\u0131nda stat\u00fckocu ve teslimiyet\u00e7i de\u011fil, stat\u00fckoya kar\u015f\u0131 muhalif olan ve ele\u015ftirel tav\u0131r tak\u0131nan ak\u0131mlard\u0131r.
\nHatta daha da ileri giderek \u015funu da s\u00f6ylemek gerekir: Bir \u0130slami hareket -Roger Garaudy\u2019nin eserlerinde s\u0131k s\u0131k vurgulad\u0131\u011f\u0131 gibi- gezegenin ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n kurtulu\u015fu gibi evrensel bir hedefe y\u00f6nelmiyorsa, o hareket \u0130slam\u2019\u0131 anlamam\u0131\u015f demektir. Bu bak\u0131mdan bir hareket, ferdi, i\u00e7timai, ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli olarak yery\u00fcz\u00fcndeki b\u00fct\u00fcn sorunlara odakland\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u0130slamilik nitelemesini hak eder. Bu perspektifi kaybetmi\u015f olanlar ise kaybetti\u011fi oranda Dr. Ali \u015eeriati\u2019nin \u201ckar\u015f\u0131 Din\u201d nitelemesine yakla\u015f\u0131rlar.
\nVe tabii ger\u00e7ek \u0130slami hareketler \u0130slami ilimler ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131ndaki geli\u015fmelere s\u0131rt \u00e7evirmeyen, dogmatik ve skolastik olmayan, \u015firke kadar varan bidat ve hurafelere pirim vermeyen, dini bir rant arac\u0131 olarak g\u00f6rmeyen, m\u00fccahitlerin m\u00fcteahhitlere d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi, tasavvuf ehlinin tasarruf ehli haline gelmedi\u011fi, dini \u201cmasa – kasa – nisa\u201d emellerine alet etmedi\u011fi, dinin yolsuzluk, h\u0131rs\u0131zl\u0131k, r\u00fc\u015fvet, rantiyecilik edepsizliklerini kamufle etmek amac\u0131yla \u00f6rt\u00fc olarak kullan\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, \u015feriat\u00e7\u0131l\u0131k yapma iddias\u0131yla masum ve saf kad\u0131nlardan haremlerin kurulmad\u0131\u011f\u0131, despotik y\u00f6netimin\/tek adam yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131, hareketlerin y\u00f6netiminin babadan o\u011fula, kay\u0131npederden damada ge\u00e7en bir saltanata d\u00f6n\u00fc\u015fmedi\u011fi, insanlar\u0131n g\u00f6n\u00fcll\u00fc k\u00f6leler haline getirilmedi\u011fi; tam aksine insanlara \u201cbize gel k\u00f6le ol\u201d denmeyip \u201ckendine gel \u00f6zg\u00fcr ol\u201d dendi\u011fi, herkesin kat\u0131l\u0131m\u0131na a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde ortak ak\u0131l ile y\u00f6netildi\u011fi, para hareketlerinin a\u00e7\u0131k, \u015feffaf ve denetlenebilir oldu\u011fu, H\u0131ristiyan kilisesinin end\u00fclijans satmas\u0131 gibi, Cennet\u2019in – herhangi bir guruba yard\u0131m ad\u0131yla – para kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 parsellenip sat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131, k\u0131sacas\u0131 madden ve manen \u201calman\u0131n de\u011fil vermenin\u201d esas oldu\u011fu, sadece bireysel ahlak\u0131n de\u011fil \u201csistem ahlak\u0131\u201dn\u0131n da g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fu, at\u0131lan b\u00fct\u00fcn ad\u0131mlar\u0131n \u0130slami kurallar \u00e7er\u00e7evesinde hesab\u0131n\u0131n verilebildi\u011fi yap\u0131lanmalar\u0131n ger\u00e7ek anlamda \u0130slami hareket nitelemesini hak edece\u011fi s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

3- \u0130slami hareketlerin tarihteki etkilerini, etki alanlar\u0131n\u0131 somutla\u015ft\u0131rabilir miyiz? Ne olmal\u0131yd\u0131, ne idi, neler kazan\u0131ld\u0131, neler kazan\u0131labilirdi?<\/strong><\/p>\n

\u0130slami hareketlerin ba\u015far\u0131 veya ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc siyasi, ekonomik, medyatik g\u00fc\u00e7 ve iktidar\u0131 ele ge\u00e7irmek de\u011fil, \u0130slami de\u011ferlerin ve ilkelerin toplumlarda egemenli\u011fini sa\u011flamakt\u0131r.<\/p>\n

Bu a\u00e7\u0131dan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemindeki \u0130slami hareketler, ka\u011f\u0131t \u00fczerinde de olsa ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n elde edilmesinde ba\u015far\u0131l\u0131 olmu\u015flarsa da, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k sonras\u0131 d\u00f6nemde siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda Bat\u0131 paradigmas\u0131na alternatif \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami modeller geli\u015ftirme ve bu modelleri uygulama bak\u0131m\u0131ndan ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek \u00e7ok zordur.
\n\u0130slami hareketlerin en \u00f6nemli etkisi, yukar\u0131da tan\u0131mlanan hedeflere y\u00f6nelik bir bilincin ye\u015ferip yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve kitleleri bu y\u00f6nde mobilize etmesi alan\u0131nda g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f ve g\u00f6r\u00fclmektedir. Bir anlamda \u0130slam\u2019\u0131 \u201cpasif dindarl\u0131k nesnesi\u201d olarak alg\u0131layan geleneksel tedeyy\u00fcn bi\u00e7imlerinin a\u015f\u0131lmas\u0131na ve \u00e7a\u011f\u0131n meydan okumalar\u0131yla y\u00fczle\u015febilecek bir \u0130slami \u00f6zg\u00fcvenin olu\u015fmas\u0131na zemin haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131r. Bu bak\u0131mdan \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin ilham kayna\u011f\u0131 olan Afgani, Abduh, \u0130kbal, Mevlana Ebu\u2019l-Kelam Azad, Re\u015fid R\u0131za, Hasan el-Benna, Malik b. Nebi, Mevdudi, Seyyid Kutub, Ali \u015eeriati, Mehmed Akif, Nurettin Top\u00e7u, Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7 ve benzeri pek \u00e7ok \u015fahsiyetin yaz\u0131lar\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131 bir yery\u00fcz\u00fc projesi olarak takdim ettiklerini g\u00f6rmek hi\u00e7 de \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fildir. Ancak daha sonra siyasal \u0130slami hareketlere de evrilen bu geli\u015fmelerin, devlet ve toplum alan\u0131nda Bat\u0131l\u0131 sek\u00fcler paradigmalar\u0131n yerine ikame edilebilecek, daha ba\u015far\u0131l\u0131 \u0130slami modeller geli\u015ftirme konusunda teorik ve pratik olarak yeterince ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 s\u00f6ylenemez. Bunun da sebebi hem teorik y\u00f6nden yetersiz, hem de pratik y\u00f6nden g\u00fc\u00e7s\u00fcz olmalar\u0131d\u0131r.
\nTeorik olarak ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n ba\u015fl\u0131ca sebepleri \u015funlard\u0131r: Duygusall\u0131k kokan retorik yakla\u015f\u0131mlar\u0131n egemenli\u011fi, yenilmi\u015f ve ezilmi\u015f olman\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 tepkisellik ve kendini y\u00fcceltme, geleneksel \u0130slami miras\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irme konusunda isteksizlik, dolay\u0131s\u0131yla Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f tezine ilgisizlik, ya da bu tezi par\u00e7ac\u0131 ve \u015fekilci bir yakla\u015f\u0131mla ele al\u0131p karikatir\u00fcze etmek, yeni a\u00e7\u0131l\u0131m ve yorumlara kar\u015f\u0131 olumsuz tav\u0131r, ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli geli\u015fmeleri sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7imde anlay\u0131p analiz etmede ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k, \u0130slami ilimler ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131yla be\u015feri ve sosyal bilimler aras\u0131nda k\u00f6pr\u00fc kuramama, \u0130slami ilimler alan\u0131ndaki epistemolojik ve metodolojik belirsizlik ve kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 ve nihayet -sanat, sosyal, k\u00fclt\u00fcrel, ekonomik alanlarda – felsefi d\u00fc\u015f\u00fcncenin dumura u\u011fram\u0131\u015f olmas\u0131 ve benzeri pek \u00e7ok husus teorik alandaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n \u00f6nde gelen sebepleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

Pratik alandaki ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sebepleri ise \u015funlard\u0131r: Teorik a\u00e7\u0131dan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n sebeplerinin uygulamada ortadan kald\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7abalar\u0131n yetersizli\u011fi, cemaat, parti veya gurup \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 koruyup s\u00fcrd\u00fcrmek i\u00e7in pop\u00fclizme ba\u015fvurma, denenmi\u015f ve test edilmi\u015f modellerin mevcut olmamas\u0131, yeterli ehil kadrolar\u0131n yeti\u015ftirilememesi, k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekli geli\u015fmelerin ve bu geli\u015fmelere y\u00f6n vermeye \u00e7al\u0131\u015fan k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n yeterince hesaba kat\u0131lmamas\u0131, genel olarak M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, \u00f6zel olarak ta \u0130slami hareketlerin farkl\u0131 ak\u0131m ve guruplar\u0131 aras\u0131nda uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn olmamas\u0131, bu uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn d\u00fc\u015fman\u0131 olan \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, kavmiyet\u00e7ilik, b\u00f6lgecilik, mezhep\u00e7ilik, cemaat\u00e7ilik, tarikat\u00e7\u0131l\u0131k, hizip\u00e7ilik ve gurup\u00e7uluk gibi ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve par\u00e7alay\u0131c\u0131 yakla\u015f\u0131mlar\u0131n \u0130slam Birli\u011fi\/ \u00dcmmet Vahdeti kavram\u0131n\u0131 etkisizle\u015ftirmesi, ekonomik a\u00e7\u0131dan \u00fcretim seviyesinin d\u00fc\u015f\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc, i\u015fsizlik, yolsuzluk, e\u011fitimsizlik, k\u00fclt\u00fcrs\u00fczl\u00fck, altyap\u0131 eksikli\u011fi, adil olmayan bir vergi sistemi ve benzeri problemlerin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc yolunda kayda de\u011fer bir ilerlemenin ger\u00e7ekle\u015ftirilememesi gibi sebepler bu ba\u011flamda \u00f6zellikle vurgulanmas\u0131 gereken hususlard\u0131r.<\/p>\n

Pragmatizme yenik d\u00fc\u015fen \u0130slami hareketler<\/em><\/p>\n

Bu meyanda bilhassa vurgulanmas\u0131 gereken en \u00f6nemli ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klardan birisi ve belki de zikredilen di\u011fer ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131klar\u0131n ana sebeplerinden birisi, \u0130slami hareketlerin, iman ettikleri \u0130slami ilke ve prensiplere, norm ve de\u011ferlere ba\u011fl\u0131 kalmada ba\u015far\u0131s\u0131z olmalar\u0131d\u0131r. Bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k zannedildi\u011fi gibi hak ile bat\u0131l\u0131n, do\u011fru ile yanl\u0131\u015f\u0131n, adalet ile zulm\u00fcn, helal ile haram\u0131n tam olarak ay\u0131rt edilemedi\u011fi kritik durumlarda de\u011fil, tam aksine en a\u00e7\u0131k \u0130slami ilke, de\u011fer ve normlar\u0131n g\u00f6z g\u00f6re g\u00f6re \u00e7i\u011fnendi\u011fi say\u0131s\u0131z \u00f6rnekte kendini g\u00f6stermi\u015ftir, hala da g\u00f6stermektedir. Nitekim \u0130slami hareketlerin s\u0131k s\u0131k yolsuzluk, adam kay\u0131rma, n\u00fcfuz istismar\u0131, particilik, hizip\u00e7ilik, i\u015fbirlik\u00e7ilik, yalanc\u0131l\u0131k gibi su\u00e7lamalara muhatap olmas\u0131, \u0130slami hareketler i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilebilecek pek \u00e7ok kesimin \u201ckay\u0131t d\u0131\u015f\u0131\u201d nitelemesini hat\u0131rlat\u0131r bir bi\u00e7imde \u201c\u015feffafl\u0131k\u201d ve \u201chesap verilebilirlik\u201d ten tamamen uzak \u201ckapal\u0131 cemaat\u201d ler halinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olmalar\u0131 da bu dejenerasyonun en temel sebepleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r.<\/p>\n

4- Siz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman alimlerin veya hareketlerin tarihin ak\u0131\u015f\u0131na y\u00f6n verici rollerini ne zaman kaybettiklerini tespit edersiniz? \u201cTarihin aktif yap\u0131c\u0131lar\u0131\u201d rol\u00fcn\u00fcn \u201ctarihe maruz kal\u0131c\u0131\u201d rol\u00fcyle de\u011fi\u015fimi hangi tarihlere ve hangi olaylara\/geli\u015fmelere tekab\u00fcl etmektedir? Bu de\u011fi\u015fimin sebepleri ve seyri hakk\u0131nda neler s\u00f6ylemek istersiniz?<\/strong><\/p>\n

Ulema iman ile ameli, fikir ile aksiyonu birle\u015ftirene derler!<\/p>\n

\u0130nsanlar miza\u00e7 itibariyle aktif ya da pasif olabilirlerse de, \u0130slam\u2019\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlardan istedi\u011fi dindarl\u0131k, kesinlikle pasif de\u011fil, aktif, hatta pro-aktif bir dindarl\u0131kt\u0131r. Bu husus bizatihi \u0130slam\u2019\u0131n bir yery\u00fcz\u00fc projesi olmas\u0131 ve bu projenin y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinin Hz. Peygamber\u2019in vefat\u0131ndan sonra \u0130slam \u00dcmmeti\u2019nin asli sorumlulu\u011fu oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finde kolayl\u0131kla g\u00f6r\u00fclebilir. Dolay\u0131s\u0131yla tarihin ak\u0131\u015f\u0131na y\u00f6n verme ya da d\u0131\u015f d\u00fcnyay\u0131 de\u011fi\u015ftirme g\u00f6revi sadece uleman\u0131n de\u011fil b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n g\u00f6revidir. (Bu anlamda Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z\u0131n s\u00fcrekli tekrarlad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere \u0130slam\u2019da din adam\u0131 yoktur, dininin adam\u0131 vard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla herkes dininin adam\u0131 olmak zorundad\u0131r).
\nMamafih \u0130slam ulemas\u0131n\u0131n \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde \u0130slami hareketler i\u00e7erisindeki rol\u00fcn\u00fcn son derece c\u0131l\u0131z olmas\u0131, kanaatimce temelde onlar\u0131n bu \u00e7a\u011fda ya\u015fay\u0131p, bu \u00e7a\u011f\u0131n meseleleriyle y\u00fczle\u015fen entelekt\u00fceller olmay\u0131 \u00f6nemsemeksizin, has\u0131l\u0131 tahsil, malumu ilam eden \u201cgevi\u015f getiren ak\u0131l\u201d ile yetinmeyi tercih etmelerinden kaynaklanmaktad\u0131r. Bir ba\u015fka ifade ile ulema \u201cde\u011fi\u015fim ger\u00e7e\u011fi\u201d ni g\u00f6rememi\u015f ve \u00e7a\u011fd\u0131\u015f\u0131, dolay\u0131s\u0131yla devre d\u0131\u015f\u0131 kalm\u0131\u015ft\u0131r. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa ulema tabir edilen kimseler, Arap\u00e7a bilgisine dayanarak, orta\u00e7a\u011fda \u00fcretilmi\u015f \u0130slami bilgiyi nakletmek ve bu bilgiyi \u201ct\u00fcketmek\u201d d\u0131\u015f\u0131nda bir rol oynam\u0131\u015f, bu suretle yeni meselelere yeni \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmi\u015f de\u011fildir. K\u0131sacas\u0131 ulema \u201ctaklid\u201d ile yetinmi\u015f ve gelene\u011fimizde de mevcut olan \u201ci\u00e7tihad-tecdid\u201d kavramlar\u0131na s\u0131rt \u00e7evirmi\u015ftir. \u00d6te yandan \u0130mam Humeyni\u2019nin \u201chay\u0131z-nifas ulemas\u0131\u201d tabir etti\u011fi ulema tipinin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yayg\u0131n tipi olmas\u0131n\u0131 da unutmamak gerekir. Buna \u0130slami e\u011fitim-\u00f6\u011fretim kurumlar\u0131nda ve \u00f6zel olarak cemaat, tarikat ve benzeri guruplarda ger\u00e7ekle\u015ftirilen din \u00f6\u011fretimi ve e\u011fitiminin da \u00e7a\u011f\u0131n \u015fart ve ihtiya\u00e7lar\u0131na ve \u0130slami hareketin hedeflerine hizmet edecek \u015fekilde \u0131slah edilmemi\u015f olmas\u0131n\u0131 da eklemek gerekir. \u00d6zellikle de uleman\u0131n gerek \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesine gerek d\u00fcnyadaki \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmelere bigane kal\u0131p ya da s\u0131rt \u00e7evirerek, \u201c\u00e2lim\u201d kimli\u011fi ile \u201cayd\u0131n\/m\u00fcnevver\u201d kimli\u011fi birle\u015ftirme konusunda vurdumduymazl\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7ekmek gerekir. Tabiat\u0131yla ka\u011f\u0131t \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6r\u00fcnen \u0130slam \u00fclkelerinin despot y\u00f6netimlerinin k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusundaki bask\u0131c\u0131 politikalar\u0131 ve uleman\u0131n bu politikalara direnip ba\u015f kald\u0131racak bir mecalinin olmamas\u0131 gibi sebepler de bu meyanda zikredilebilecek ba\u015fl\u0131ca hususlard\u0131r.
\n5- \u0130slami hareketler bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a hareketli bir d\u00f6nem ya\u015f\u0131yoruz. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck kalk\u0131\u015fma ya da devrim s\u00fcreci ya\u015f\u0131yor. Bir y\u00f6n\u00fcyle bu ya\u015fananlar da karma\u015fay\u0131 daha da artt\u0131r\u0131yor tabi; komplo teorilerinin say\u0131s\u0131 da art\u0131yor mesela\u2026 \u0130slami hareketlerin ve tabi m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birikimlerini ve hareket kabiliyetlerini de\u011ferlendirdi\u011finizde bu krizden \u00e7\u0131k\u0131labilece\u011fini ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendilerine bir rota \u00e7izebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/strong>
\n\u00d6ncelikle \u0130slam D\u00fcnyas\u0131ndaki bu hareketlili\u011fin \u201cb\u00fcy\u00fck kalk\u0131\u015fma\u201d ya da \u201cdevrim s\u00fcreci\u201d \u015feklinde nitelendirilmesinde fazla acele etmemek gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Zira \u015fu anda mevcut altm\u0131\u015fa yak\u0131n \u0130slam \u00fclkesinden sadece birka\u00e7\u0131nda, bahsedilen t\u00fcrden bir \u201ckalk\u0131\u015fma\u201ddan s\u00f6z edilebilirse de \u00e7o\u011funluk \u0130slam \u00fclkeleri hen\u00fcz mevcut stat\u00fckolar kar\u015f\u0131s\u0131nda sessizli\u011fini korumaktad\u0131r. Mamafih \u0130slam \u00fclkelerinde genel anlamda gelece\u011fe y\u00f6nelik bir belirsizlik, bir kafa kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, sosyal huzursuzluklar ve siyasi ve ekonomik krizler sarmal\u0131ndan olu\u015fan bir kaotik durumun varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir.
\nKa\u011f\u0131t \u00fczerinde ba\u011f\u0131ms\u0131z g\u00f6r\u00fcnen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 tam anlam\u0131yla ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu kaotik durumun ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131nda i\u00e7 dinamikler kadar harici tesirler de elbette s\u00f6z konusu olmaktad\u0131r. \u00d6te yandan d\u00fcnyan\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u00f6ye d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcnden bahsedildi\u011fi bir d\u00f6nemde, d\u00fcnyadaki b\u00fct\u00fcn geli\u015fmelerin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde etkiledi\u011fi de ortadad\u0131r. Mamafih bu kaotik durumun arkas\u0131nda \u201cd\u0131\u015f g\u00fc\u00e7ler\u201d veya \u201c gizli parmaklar\u201d oldu\u011funa dair iddialar\u0131 komplo teorisi diyerek g\u00f6rmezlikten gelmek te ciddi bir hata olur.
\nBu ba\u011flamda \u0130slami hareketlerle ilgili olarak dikkat edilmesi gereken en \u00f6nemli husus, bu hareketlerin k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 ve stat\u00fckolar konusundaki bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve bu odaklarla olan ili\u015fkileridir. Zira 60-70\u2019li y\u0131llarda pek \u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinde oldu\u011fu gibi \u00fclkemizde de \u0130slami hareketlerin neredeyse tamam\u0131 ye\u015fil ku\u015fak projesi dahilinde kom\u00fcnizme ve dinsizli\u011fe kar\u015f\u0131 m\u00fccadele bahanesiyle \u201ckullan\u0131lm\u0131\u015f\u201d t\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise yine benzer \u015fekilde pek \u00e7ok \u0130slami hareketin, gurubun, cemaat ve tarikat\u0131n \u201c\u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d, \u201cmedeniyetler ittifak\u0131\u201d ya da \u201cdiyalog ve ho\u015fg\u00f6r\u00fc\u201d gibi ba\u015fl\u0131klar alt\u0131nda uygulamaya konulan pek \u00e7ok projede -bilerek ya da bilmeyerek- fig\u00fcran ve ta\u015feron olarak kullan\u0131ld\u0131klar\u0131 malumdur. \u00d6te yandan \u0130slami hareketlerin finans kaynaklar\u0131na ve sermaye \u00e7evreleriyle olan ili\u015fkilerine de yak\u0131ndan bakmak gerekir. Zira sermaye odaklar\u0131ndan finans deste\u011fi alan \u0130slami hareketlerin, \u015fu veya bu safhada, \u015fu veya bu \u00f6l\u00e7\u00fcde bir diyet \u00f6demek zorunda kald\u0131klar\u0131na dair \u00f6rnekler az\u0131msanmayacak kadar \u00e7oktur.
\nMevcut \u015fartlarda \u0130slami hareketlerin \u00f6ncelikle kendilerini ve \u0130slamiliklerini sorgulamay\u0131 g\u00f6ze alabilecek bir durumda olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek olduk\u00e7a zordur. Zira \u0130slam D\u00fcnyas\u0131ndaki -\u015eii veya S\u00fcnni olsun fark etmez- egemen dini k\u00fclt\u00fcrler mevcudiyetini korudu\u011fu s\u00fcrece b\u00f6yle radikal bir \u00f6z ele\u015ftiriyi g\u00f6ze almalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Tabiat\u0131yla \u0130slami hareketlerin de kendi i\u00e7lerinde olu\u015fan stat\u00fckolar\u0131n ve oligar\u015fik yap\u0131lar\u0131n, bu t\u00fcr bir \u00f6z ele\u015ftiri s\u00fcrecine ili\u015fkin taleplere g\u00f6z yumaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmek te ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fildir.
\nAma hepsinden \u00f6nemlisi \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin \u0130slam ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurlar\u0131n\u0131n ba\u015ftan a\u015fa\u011f\u0131ya g\u00f6zden ge\u00e7irilmesini g\u00f6ze almalar\u0131 ve bu \u00f6z ele\u015ftiri s\u00fcrecinin mant\u0131ki sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 kabullenmeye haz\u0131r olmalar\u0131d\u0131r. Buna ba\u011fl\u0131 olarak da lider, \u00fcstat, \u015feyh v.b. karizmalar\u0131na dayal\u0131 yap\u0131lanmalar yerine \u201cortak ak\u0131l – ekip karizmas\u0131\u201d temeline dayal\u0131 yap\u0131lanmalara s\u0131cak bakabilmelidirler. Zira \u00e7o\u011fu lider karizmas\u0131na dayal\u0131 pek \u00e7ok \u0130slami hareketin, liderin \u00f6l\u00fcm\u00fcnden sonra g\u00fc\u00e7 kaybetti\u011fi ve daha sonra par\u00e7alanarak da\u011f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u0131k s\u0131k g\u00f6r\u00fclen bir husustur. Velhas\u0131l \u0130slami hareketlerin, en iyi bildiklerini var sayd\u0131klar\u0131, zannettikleri ya da iddia ettikleri \u0130slam konusunda mevcut \u0130slam alg\u0131lar\u0131n\u0131 ve k\u00fclt\u00fcrlerini paranteze al\u0131p, M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131klar\u0131n\u0131 yeniden in\u015fa etme yolunda mevcut geleneklerinden radikal bir kopmay\u0131 g\u00f6ze almalar\u0131 gerekmektedir. Bir ba\u015fka ifadeyle Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7\u2019in \u0130slami Deklarasyon\u2019da ilan etti\u011fi \u201cM\u00fcsl\u00fcman Halklar\u0131n \u0130slamla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131\u201d projesine evet deme cesaretini g\u00f6stermeleri gerekmektedir.
\n6- S\u00f6ylediklerinizden, Ortado\u011fu\u2019daki siyasi geli\u015fmelerin, gelecekte daha adil y\u00f6netimlerin ve m\u00fcreffeh toplumlar\u0131n olu\u015fumuna imkan tan\u0131yacak \u015fekilde d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilece\u011fini pek de m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6rmedi\u011finizi \u00e7\u0131karabilir miyiz?<\/strong>
\nEvet, bunu m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6rmedi\u011fimi s\u00f6yleyebilirsiniz, zira k\u0131sa vadede b\u00f6yle bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fmesi \u00e7ok uzak bir ihtimal olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut siyasi k\u00fclt\u00fcr de\u011fi\u015fmeden k\u00f6kl\u00fc ve kal\u0131c\u0131 bir siyasi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla orta ve uzun vadeli bir de\u011fi\u015fim i\u00e7in \u015fimdiden kollar\u0131 s\u0131vamak ve bu y\u00f6nde \u0130slam entelijansiyas\u0131n\u0131 motive ve mobilize etmek, bu ama\u00e7la medya ba\u015fta olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc kitle ileti\u015fim imkanlar\u0131n\u0131 sonuna kadar kullanmakla i\u015fe ba\u015flama cihetine gidilebilir. Bu y\u00f6nde yap\u0131lacak \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tam kat\u0131l\u0131ml\u0131, \u015feffaf ve hesap sorulabilir bir \u201cy\u00f6neti\u015fim modeli\u201d geli\u015ftirme y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7al\u0131\u015fmalara e\u015flik etmesi, her iki alandaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u201c\u00f6rg\u00fctl\u00fc sivil toplum\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131na dayal\u0131 olmas\u0131na \u00f6zen g\u00f6sterilmesi \u015fartt\u0131r. Ku\u015fkusuz b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in lider, \u00fcstat, \u015feyh v.s. karizmalar\u0131na dayal\u0131 toplumsal hareketler d\u00f6nemini kapat\u0131p \u201cortak ak\u0131l\u201d ilkesine dayal\u0131 ve – illa bir karizma gerekliyse – lider karizmas\u0131 yerine \u201cekip karizmas\u0131\u201d d\u00f6nemini a\u00e7mak i\u00e7in \u00e7aba sarf etmek de ayn\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde \u015fartt\u0131r.
\n7- G\u00fcn\u00fcm\u00fcz M\u00fcsl\u00fcman \u00e7evrelerinin bir\u00e7o\u011funda sorunlar\u0131m\u0131zdan kurtulmam\u0131z\u0131 sa\u011flayaca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen “\u0130slami y\u00f6netim” hedef olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Mesela \u0130mam Humeyni de M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131ktan ve emperyalist politikalardan kurtulmalar\u0131 i\u00e7in siyaset yapmalar\u0131 ve devlet kurmalar\u0131 gere\u011finden bahsediyor. Siz, siyasi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn yeterli olmayaca\u011f\u0131 kanaatindesiniz san\u0131r\u0131m\u2026
\nSiyasi d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm elbette gerekli. Ne var ki \u0130slami y\u00f6netim ile kastedilen genellikle \u0130slami ilkelerin egemenli\u011finden ziyade M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n iktidara gelmesi oldu\u011fundan, bu anlamda bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm de tabii ki yeterli de\u011fildir. Zira M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n iktidara gelmesinin zorunlu olarak \u0130slami ilke ve de\u011ferlerin de egemenli\u011fi anlam\u0131na gelmedi\u011fini \u2013 bilhassa \u00fclkemizde – hala ya\u015fayarak g\u00f6rmekteyiz. Zaten bunun yeterli olmad\u0131\u011f\u0131 \u0130slami hareketlerin iktidara geldi\u011fi birtak\u0131m yak\u0131n d\u00f6nem tecr\u00fcbelerinde veya \u0130slam devleti iddias\u0131yla ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f olan mevcut birtak\u0131m y\u00f6netimlerde de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slami devlet iddias\u0131yla kurulmu\u015f olan d\u00fczenlerde veya son zamanlarda iktidara y\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f olan baz\u0131 \u0130slami hareketlerde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclen husus, hen\u00fcz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tam anlam\u0131yla iktidara haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmad\u0131klar\u0131 ger\u00e7e\u011fidir. Nitekim bu \u00e7abalar\u0131n siyasi, sosyal ve ekonomik olarak ba\u015far\u0131l\u0131 olamamalar\u0131 bir yana, uygulad\u0131klar\u0131 siyasi, sosyal ve ekonomik modellerin de asl\u0131nda Bat\u0131\u2019dan dev\u015firme modeller ve onlar\u0131n k\u00f6t\u00fc birer kopyas\u0131 oldu\u011fu da s\u00f6ylenebilir. Bunun da temel sebebi bu g\u00fcne kadar \u0130slami hareketlerin sloganc\u0131 ve retorik a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir \u00e7izgi izlemeleri, ne teorik ne de pratik d\u00fczeyde , denenmi\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu ilmen g\u00f6sterilmi\u015f \u0130slami bir siyasi, sosyal ve ekonomik d\u00fczen modelini ortaya koyma becerisini g\u00f6sterememi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. Bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n da temelinde yatan sebep ise, \u0130slami hareketlerin \u0130slam tasavvurlar\u0131n\u0131n geleneksel \u0130slam alg\u0131lar\u0131n\u0131 a\u015famamas\u0131ndan ve dindar kesimlerin nabz\u0131n\u0131 tutarak iktidara gelmek i\u00e7in ba\u015fvurduklar\u0131 pop\u00fclizmden ba\u015fka bir \u015fey de\u011fildir. Bunu s\u00f6ylerken elbette uluslararas\u0131 d\u00fczenin ve g\u00fc\u00e7 dengelerinin engelleyici rol\u00fcn\u00fc g\u00f6rmezlikten gelmi\u015f de\u011filiz. Tam aksine \u0130slami hareketlerin bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131nda, tam da bu ulusal, b\u00f6lgesel ve uluslararas\u0131 ili\u015fkilerin ve dengelerin sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir analizinin ger\u00e7ekle\u015ftirilememi\u015f olmas\u0131n\u0131n ciddi bir pay\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek istiyoruz. Bunu Arap bahar\u0131 dalgas\u0131n\u0131n s\u00fckuna erdi\u011fi \u015fu g\u00fcnlerde gayet a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6zlemlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

\u0130\u015fte tam da bu sebepledir ki sadece Bat\u0131\u2019ya de\u011fil , hem Bat\u0131\u2019ya hem de \u0130slam gelene\u011fimize ve miras\u0131m\u0131za ele\u015ftirel bir \u015fekilde yakla\u015f\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunan Garaudy\u2019nin \u00f6nerdi\u011fi \u00e7izgiye ve Muhammed \u0130kbal\u2019in \u0130SLAM\u2019DA D\u0130N\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNCEN\u0130N YEN\u0130DEN \u0130N\u015eASI adl\u0131 eserinde i\u015faret etti\u011fi projeye s\u0131rt d\u00f6n\u00fclm\u00fc\u015f olmas\u0131 bu ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011f\u0131n en \u00f6nemli amilleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. \u00d6zetlelemek gerekirse ;
\n\u201cBU M\u00dcSL\u00dcMANLIKLA BURAYA KADAR\u201d dolay\u0131s\u0131yla
\n\u201c YA YEN\u0130 HAL YA \u0130ZM\u0130HLAL\u201d .<\/p>\n

8- \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki mezhepsel ayr\u0131\u015fman\u0131n \u015fiddetini azaltman\u0131n ve siyasi, ticari, sosyal ve k\u00fclt\u00fcrel alanlarda ortak de\u011ferler baz\u0131nda bir \u00fcmmet bilinci olu\u015fturman\u0131n imkan\u0131 ve yollar\u0131 nelerdir? Bu konuda \u015eii ve S\u00fcnni alimlere \u00f6ncelikli olarak hangi g\u00f6revler d\u00fc\u015fmektedir?<\/strong><\/p>\n

\u00d6ncelikle bunun bir imkan olmaktan \u00f6te \u201cevcebu\u2019l-v\u00e2cib\u00e2t (en acil zorunluluk)\u201d oldu\u011funu dikkatlere sunmakla i\u015fe ba\u015flamak gerekir. Zira \u0130slam, \u00fcmmet olmaks\u0131z\u0131n ya\u015fanabilecek ve varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrebilecek bir \u00f6\u011freti de\u011fildir. Daha do\u011frusu \u00fcmmet i\u00e7inde var olmayan bir \u0130slam \u0130slam olmaktan da \u00e7\u0131kar. Zira \u0130slam\u2019\u0131n mesaj\u0131 gezegene ve insanl\u0131\u011f\u0131n tamam\u0131na y\u00f6nelik oldu\u011fu i\u00e7in bu muazzam misyonu \u00fcstlenecek bir \u00fcmmet olmadan bu g\u00f6revin yerine getirilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.<\/p>\n

Teorik olarak \u00fczerinde \u00e7ok yaz\u0131lan \u00e7izilen \u201c\u00dcmmetin Birli\u011fi (Vahdetu\u2019l-Umme)\u201d meselesine dair a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak prati\u011fe y\u00f6nelik olarak baz\u0131 tekliflerde bulunmak daha ger\u00e7ek\u00e7i ve yararl\u0131 olsa gerektir.<\/p>\n

1. \u00dcmmet birli\u011fi \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel harici de\u011fil dahilidir. Fertler d\u00fczeyindeki dahili engel, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki egemen M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurlar\u0131nda \u00dcmmet bilincinin yok denecek kadar c\u0131l\u0131z olmas\u0131d\u0131r. Bu durum ise ortalama dindarl\u0131k alg\u0131lar\u0131n\u0131n Kur\u2019an \u2013 S\u00fcnnet merkezli bir tasavvurdan ziyade geleneksel tasavvurlardan beslenmesinden kaynaklanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Toplumsal plandaki dahili engel ise, a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilikten ka\u011f\u0131t \u00fczerinde de olsa kurtulmu\u015f olan \u0130slam \u00fclkelerinin halklar\u0131n\u0131n iradesini temsil etmekten ziyade kendi stat\u00fckolar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in yeni s\u00f6m\u00fcrgeci g\u00fc\u00e7lerle i\u015fbirlik\u00e7ilik yapmaktan \u00e7ekinmeyen y\u00f6netici elitlerdir.<\/p>\n

\u0130lk engeli a\u015fmak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gerekenler ise; son iki y\u00fczy\u0131lda \u0130slam birli\u011fi ideali i\u00e7in \u00e7aba harcayan \u201cYenilik\u00e7i \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi\u201d mimarlar\u0131n\u0131n Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f tezine kulak vermek, bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn sa\u011fl\u0131kl\u0131 ilmi esaslar dahilinde ger\u00e7ekle\u015ftirilebilmesi i\u00e7in \u201cbat\u0131\u2019ya da gelene\u011fe de ele\u015ftirel yakla\u015f\u0131m\u201d ilkesini rehber edinmek, bu yakla\u015f\u0131m\u0131n yayg\u0131n ve \u00f6rg\u00fcn e\u011fitim alan\u0131nda oldu\u011fu gibi medya ve sivil toplum alanlar\u0131nda da desteklenmesi suretiyle tabana yay\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak acile at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde durmaktad\u0131r.
\n\u0130kinci engeli a\u015fmak i\u00e7in, a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015f olan silahl\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k hareketleri gibi, bu defa gizli s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemine ve bu gizli s\u00f6m\u00fcrgecilik uygulamalar\u0131n\u0131n piyonlar\u0131 olan \u0130slam \u00fclkelerinin y\u00f6netici elitlerine kar\u015f\u0131 ikinci dalga \u201csiyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k\u201d hareketlerine acilen ihtiya\u00e7 vard\u0131r. \u201cdireni\u015f(el-mukaveme)\u201d kavram\u0131 alt\u0131nda zaten \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda teorisi yap\u0131lan bu yakla\u015f\u0131m\u0131n bask\u0131 guruplar\u0131 olu\u015fturmak dahil her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fctl\u00fc \u201csivil toplum\u201d m\u00fccadelesi \u015feklinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi mevcut \u015fartlarda en sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

2. Ulus devletler \u015feklinde \u00f6rg\u00fctlenmi\u015f olan \u0130slam \u00fclkelerinin \u201culusal \u00e7\u0131kar\u201d esasl\u0131 \u201cresmi diplomasi\u201dsine alternatif olarak \u201cadalet\u201d ve \u201c\u00dcmmet birli\u011fi\u201d ilkelerine dayal\u0131 bir \u201csivil diplomasi\u201d kavram\u0131 ve uygulamas\u0131 geli\u015ftirmek gerekir.<\/p>\n

3. Bu sivil diplomasi uygulamas\u0131n\u0131 y\u00fcr\u00fctmek \u00fczere fertler ve sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri s\u0131n\u0131r tan\u0131mayan doktorlar anlay\u0131\u015f\u0131nda oldu\u011fu gibi bir \u201cs\u0131n\u0131r tan\u0131mayan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u201d perspektifi geli\u015ftirmekten asla vazge\u00e7memelidirler. Bu ama\u00e7la bilhassa \u0130slam \u00fclkelerinin entelekt\u00fcellerinin -\u0130slam medeniyet dilleri olan Arap\u00e7a, Fars\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e, K\u00fcrt\u00e7e, Urduca v.d.- dilleri \u00f6\u011frenerek s\u00f6m\u00fcrgeci Bat\u0131\u2019n\u0131n dilleri olan \u0130ngilizce ve Frans\u0131zca v.s. ile ileti\u015fim kurma tekelini k\u0131rmalar\u0131 gerekir. Bu ayn\u0131 zamanda entelekt\u00fcellerin \u0130slam medeniyet ve K\u00fclt\u00fcr miras\u0131 ile do\u011frudan irtibat kurmalar\u0131n\u0131 da kolayla\u015ft\u0131racakt\u0131r.<\/p>\n

4. \u0130slam Birli\u011fi idealinin \u00f6n\u00fcndeki engellerin ilk s\u0131ralar\u0131nda yer alan \u201c \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131k, milliyet\u00e7ilik, ulus\u00e7uluk ve kabilecilik v.s.\u201d etnik her t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 yakla\u015f\u0131mlarla m\u00fccadelede \u201cM\u00fcsl\u00fcman renk k\u00f6r\u00fcd\u00fcr\u201d slogan\u0131n\u0131 rehber edinmek ve bu slogan\u0131n egemenli\u011fini sa\u011flamak gerekir.<\/p>\n

5. Yine ilk s\u0131ralarda yer alan engellerden \u201cmezhep\u00e7ilik, cemaat\u00e7ilik, hizip\u00e7ilik, tarikat\u00e7\u0131l\u0131k ve particilik\u201d gibi ayr\u0131mc\u0131 yakla\u015f\u0131mlara kar\u015f\u0131 m\u00fccadelede \u015fu kriteri yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmak gerekir: Mezhepler, cemaatler, tarikatler, hizipler ve partiler \u0130slam birli\u011fi idealine hizmet ediyorsa \u0130slami\u2019dir, hizmet etmek bir yana M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n par\u00e7alanmas\u0131na yol a\u00e7\u0131yorsa gayr-\u0131 \u0130slami\u2019dir, onlar\u0131n \u0130slamilik iddialar\u0131 bu sonucu de\u011fi\u015ftirmez.<\/p>\n

6. \u0130slam D\u00fcnyas\u0131 sadece M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret olmay\u0131p, hat\u0131r\u0131 say\u0131l\u0131r say\u0131da gayr-\u0131 M\u00fcslim unsurlar ve kendisini \u0130slami kimlik ile tan\u0131mlamak istemeyen -mesela hristiyan, mecusi, ateist, gnostik, marksist, liberal, milliyet\u00e7i, sosyalist v.b.- geni\u015f kesimler de mevcuttur. Bu ger\u00e7ekten hareketle \u0130slam medeniyet havzas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 ku\u015fat\u0131c\u0131 bir nitelik arz edemeyen \u201c\u0130slam karde\u015fli\u011fi\u201d s\u00f6ylemini de d\u0131\u015flamayan, ancak ondan da geni\u015f bir kapsam\u0131 olan \u201c \u0130slam medeniyetinin \u00e7ocu\u011fu olmak\u201d kavramsalla\u015ft\u0131rmas\u0131ndan hareket etmek, bunu da \u0130slam gelene\u011finden \u00f6d\u00fcn\u00e7 alabilece\u011fimizi \u201cH\u0131lfu\u2019l-Fud\u00fbl\u201d anlay\u0131\u015f\u0131 ile temellendirmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n

7. Hem \u00fclkemizde hem de di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde son zamanlarda giderek dozu artt\u0131r\u0131lan \u201cmezhep\u00e7ilik\u201d propagandalar\u0131na ve mesela \u015fu s\u0131ralarda \u00fclkemizde yaymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan \u201c kafirler \u015eiilerden daha evlad\u0131r\u201d gibi akla ziyan propagandalara kar\u015f\u0131 bir seferberlik ilan etmek ve b\u00fct\u00fcn mezhepleri me\u015fru bir zeminde de\u011ferlendiren bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yayg\u0131nla\u015ft\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmak \u015fartt\u0131r. Bu amaca y\u00f6nelik olarak kendisini hak, kendi d\u0131\u015f\u0131ndaki herkesi bat\u0131l ve sap\u0131k g\u00f6ren hastal\u0131kl\u0131\/patolojik \u201cf\u0131rkay-\u0131 n\u00e2ciye \/f\u0131rak-\u0131 d\u00e2lle\u201d dikotomilerine son verip, mesela \u0130mam el-E\u015f\u2019ari\u2019nin Makalatu\u2019l-\u0130slamiyyin ve\u2019ht\u0131lafu\u2019l-musall\u00een (\u0130slamc\u0131lar\u0131n G\u00f6r\u00fc\u015fleri ve Namaz K\u0131lanlar\u0131n \u0130htilaflar\u0131)\u201d adl\u0131 eserinin ad\u0131na da yans\u0131yan \u2013 d\u0131\u015flay\u0131c\u0131 de\u011fil- kapsay\u0131c\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n canland\u0131r\u0131lmas\u0131na da acilen ihtiya\u00e7 vard\u0131r.<\/p>\n

8. Di\u011fer yandan ya\u015fanan bir ger\u00e7eklik olarak \u015fu anda ya\u015fayan mezhepler olan (S\u00fcnnilik \u2013 \u015eiilik \u2013\u0130badilik \u2013 Zeydilik\/Mu\u2019tezile ) aras\u0131ndaki ortak paydan\u0131n ihtilaflardan kat kat fazla oldu\u011funu, ama birileri bizlere s\u00fcrekli barda\u011f\u0131n bo\u015f taraf\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi\u011fi i\u00e7in dolu taraf\u0131n\u0131 g\u00f6remedi\u011fimizi, bu ger\u00e7e\u011fi g\u00f6rmek i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n farkl\u0131 mezhep ve me\u015frep mensuplar\u0131yla tan\u0131\u015f\u0131p dostluk ve karde\u015flik ili\u015fkileri kurmalar\u0131n\u0131n fevkalade yararl\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 bilhassa vurgulamak gerekir.<\/p>\n

9. Mezhep farkl\u0131l\u0131klar\u0131na ra\u011fmen g\u00fcndelik hayatta \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131 her yerindeki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n genel k\u00fclt\u00fcrlerinin ve ya\u015fay\u0131\u015f tarzlar\u0131n\u0131n da birbirine fevkalade benzer ve yak\u0131n oldu\u011funu da \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131yanlar kolayl\u0131kla g\u00f6receklerdir.<\/p>\n

10. Ve nihayet gerek S\u00fcnni d\u00fcnyan\u0131n gerek \u015eii d\u00fcnyan\u0131n kendi geleneklerini sorgulama ve Kur\u2019an \u2013S\u00fcnnet ortak paydas\u0131nda bulu\u015fma yolunda \u00f6nemli ilmi ve fikri ad\u0131mlar att\u0131klar\u0131n\u0131 da bilmek gerekir. Bunun m\u00fctevaz\u0131 bir g\u00f6stergesi olarak Dr. Ali \u015eeriati\u2019nin eserleri ile Ahmed el-K\u00e2tib\u2019in(www.alkatib.co.uk) eserlerine bir g\u00f6z atmak bile yeterlidir.<\/p>\n

9- M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n halihaz\u0131r s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131ndan nas\u0131l kurtulabilecekleri soruldu\u011funda cevaplar \u00e7o\u011funlukla, “Kur’an ve S\u00fcnnete d\u00f6n\u00fclmelidir” benzeri bir \u00f6ze d\u00f6n\u00fc\u015f vurgusu ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Sizin de bir \u00f6ze d\u00f6n\u00fc\u015f teoriniz var m\u0131? Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019e d\u00f6nmek nedir ve nas\u0131l d\u00f6n\u00fcl\u00fcr?<\/strong><\/p>\n

\u00d6ze d\u00f6n\u00fc\u015f ya da Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019e d\u00f6n\u00fc\u015f \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin ve \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin yo\u011fun bir bi\u00e7imde \u00fczerinde durduklar\u0131 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de durmaya devam ettikleri bir konudur. Ba\u015flang\u0131\u00e7ta bir slogan ve niyet beyan\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan, giderek teorik temelleri at\u0131lan ve son on y\u0131llarda epistemolojik ve metodolojik a\u00e7\u0131dan yo\u011fun bir bi\u00e7imde ele al\u0131nan bu meselede, bizim bilhassa \u201cS\u00fcnnet\u2019e D\u00f6n\u00fc\u015f\u201d k\u0131sm\u0131 ile ilgili ve bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde S\u00fcnnet, \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Hadis Metodolojisi, Alternatif Hadis Metodolojisi, S\u00fcnni Paradigman\u0131n Olu\u015fumunda \u015eafii\u2019nin Rol\u00fc gibi m\u00fcstakil eserler yan\u0131nda, ayn\u0131 do\u011frultuda yaz\u0131lm\u0131\u015f makaleler ve \u00e7e\u015fitli ilmi konferanslar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla elimizden geleni yapmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131, ancak bu konunun hakk\u0131yla ele al\u0131nabilmesi i\u00e7in bir ilim adamlar\u0131 ordusuna ihtiya\u00e7 duyuldu\u011funu teredd\u00fcts\u00fcz ifade edebilirim.<\/p>\n

10- G\u00fcn\u00fcm\u00fczde S. Kutub, H. El-Benna, A. \u015eeriati, A. \u0130zzetbegovi\u00e7 vb., gen\u00e7 zihinlere hitap edecek ve onlar\u0131 sorgulamaya sevk edecek, harekete ge\u00e7irecek \u015fahsiyetlerin yoklu\u011fu \u0130slami dirili\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan ne ifade ediyor? Ayd\u0131nlar\u0131m\u0131z nerde durmaktad\u0131r ve \u015eeriati’nin deyimiyle ne yap\u0131lmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n

Sondan ba\u015flayal\u0131m: Ali \u015eeriati\u2019yi \u00f6rnek alarak \u201csorumlu ayd\u0131n\u201d rol\u00fcne kendimizi haz\u0131rlamak, bu ama\u00e7la mutlaka di\u011fer karde\u015flerimize, \u00e7ekinmeden \u201cben sizi rahats\u0131z etmeye geldim\u201d demek, isimlerini zikretti\u011finiz ve zikretmedi\u011finiz \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerini tan\u0131makla i\u015fe ba\u015flay\u0131p, ard\u0131ndan onlar\u0131n miras\u0131na sahip \u00e7\u0131kmak, bu miras\u0131 bir mirasyedi gibi t\u00fcketmekten ka\u00e7\u0131n\u0131p, onu daha da zenginle\u015ftirmek ve geli\u015ftirmek i\u00e7in vakit ge\u00e7irmeden kollar\u0131 s\u0131vamak, \u201cpolitik olarak muhalif, entelekt\u00fcel olarak ele\u015ftirel aktivist\u201d nitelemesine uygun bir \u00e7izginin \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda ne\u015fv-\u00fc nema bulmas\u0131 i\u00e7in gece g\u00fcnd\u00fcz y\u0131lmadan \u00e7al\u0131\u015fmak, \u00e7al\u0131\u015fmak, \u00e7al\u0131\u015fmak.
\nBu gibi entelekt\u00fcellerin ve \u0130slam idealistlerinin bug\u00fcn aram\u0131zda olmad\u0131\u011f\u0131 asl\u0131nda do\u011fru de\u011fildir. Zira aram\u0131zda olmayan onlar\u0131n bedenleridir, ama d\u00fc\u015f\u00fcnceleri ve eylemleri ile eserleri aram\u0131zdad\u0131r ve hala bizler i\u00e7in ilham kayna\u011f\u0131 ve model olmaya devam edecek g\u00fc\u00e7tedir.<\/p>\n

11- Konuya biraz da T\u00fcrkiye \u00f6zelinde bakarsak\u2026 Halihaz\u0131rda muhafazakar e\u011filimli siyasi bir irade var. Fakat bu iradenin pusulas\u0131n\u0131n y\u00f6n\u00fc de Bat\u0131y\u0131\/Avrupa\u2019y\u0131 g\u00f6stermektedir. Me\u015frutiyetle ba\u015flayan bu bat\u0131c\u0131 anlay\u0131\u015f nas\u0131l de\u011fi\u015ftirebilir? Kendi \u00f6z de\u011ferlerimize yaslanan bir medeniyeti nas\u0131l in\u015fa edebiliriz?<\/strong><\/p>\n

Hemen itiraz ederek ve tabii \u00fcz\u00fclerek s\u00f6yleyeyim ki, ben \u015fahsen mevcut siyasi iktidar\u0131n \u201c\u0130slamilik\u201d nitelemesini \u2013adeta reddi miras edercesine- reddetmesini ve kendisini muhafazakar olarak nitelendirmesini samimi ve ger\u00e7ek\u00e7i bulmuyorum. Zira Erbakan hocan\u0131n liderli\u011findeki Milli g\u00f6r\u00fc\u015f partilerinde dahi g\u00f6r\u00fclmedik bir bi\u00e7imde \u0130slam\u2019\u0131n politik bir ara\u00e7 olarak kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u2013 siz buna din istismar\u0131 da diyebilirsiniz \u2013 g\u00fcn gibi ortada iken, bu muhafazakarl\u0131k s\u00f6ylemi hi\u00e7 te inand\u0131r\u0131c\u0131 gelmemekte ve adeta tak\u0131yye olarak s\u0131r\u0131tmaktad\u0131r. Hele di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde, mevcut iktidar\u0131n kat\u0131ks\u0131z bir \u0130slami hareket olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc, hatta yanl\u0131\u015f olarak \u0130hvan-\u0131 M\u00fcslimin hareketinin bir uzant\u0131s\u0131 oldu\u011fu yolundaki de\u011ferlendirmelere, dahas\u0131 kesin kanaatlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, bu itiraz\u0131m\u0131z\u0131n haks\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclecektir. Zira mevcut iktidar\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kendisinin \u0130slami bir hareket olarak alg\u0131lanmas\u0131ndan hi\u00e7 te rahats\u0131z olmad\u0131\u011f\u0131, bilakis \u201cistemem yan cebime koy\u201d misali bu alg\u0131 ve iddialar\u0131 hi\u00e7bir zaman a\u00e7\u0131k\u00e7a reddetme cihetine gitmedi\u011fi ortadad\u0131r. Bu \u0130slamilik alg\u0131s\u0131 \u0130slam \u00fclkelerinde \u2013 ve tabii pek \u00e7ok Bat\u0131\u2019l\u0131 \u00e7evrelerde – o kadar g\u00fc\u00e7l\u00fcd\u00fcr ki, son y\u0131llarda Ortado\u011fu\u2019daki pek \u00e7ok \u00fclkede kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m b\u00fct\u00fcn ilmi toplant\u0131larda, mevcut iktidar\u0131n \u0130slamili\u011fini \u0131srarla vurgulayan Arap entelekt\u00fcellere kar\u015f\u0131, yine \u0131srarla bu hareketin ger\u00e7ek anlamda \u0130slami bir hareket olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131 belirtmek isterim. Elbette benim ele\u015ftirilerim \u2013 Milli G\u00f6r\u00fc\u015f hareketi gibi – bu hareketin de \u0130slamilik iddias\u0131na ra\u011fmen, ger\u00e7ek anlamda \u0130slamilik nitelemesinden uzak olduklar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ele\u015ftirilerden ibaretti.<\/p>\n

Mamafih T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131ld\u0131z\u0131n\u0131n parlad\u0131\u011f\u0131 son y\u0131llarda \u0130slam \u00fclkelerinde olu\u015fan romantik havan\u0131n bug\u00fcn yerini giderek daha sorgulay\u0131c\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak daha ger\u00e7ek\u00e7i bir alg\u0131ya b\u0131rakmakta oldu\u011funu, bunun da \u00f6zellikle mevcut iktidar\u0131n Libya ve Suriye politikalar\u0131ndaki tavr\u0131n\u0131n Arap d\u00fcnyas\u0131nda g\u00f6receli bir tepkiye yol a\u00e7mas\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Di\u011fer yandan, nas\u0131l mevcut iktidar\u0131n \u0130slamc\u0131l\u0131k g\u00f6mle\u011fini \u00e7\u0131kartt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve muhafazakarl\u0131k g\u00f6mle\u011fini giydi\u011fini inand\u0131r\u0131c\u0131 bulmuyorsam, ayn\u0131 \u015fekilde Bat\u0131 y\u00f6nelimli oldu\u011fu iddias\u0131n\u0131 da inand\u0131r\u0131c\u0131 bulmad\u0131\u011f\u0131m\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade etmek isterim. Pek \u00e7ok siyasi analizcinin kanaatini payla\u015farak, mevcut iktidar\u0131n Bat\u0131c\u0131l\u0131k y\u00f6neliminin i\u00e7eride baz\u0131 dengeleri de\u011fi\u015ftirmek ve baz\u0131 hedeflere ula\u015fmak i\u00e7in ba\u015fvurdu\u011fu taktik bir ad\u0131m oldu\u011funu s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmaz. Nitekim mevcut iktidar\u0131n Bat\u0131c\u0131 y\u00f6neliminin sahici ve g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir Bat\u0131c\u0131l\u0131k olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizzat Bat\u0131 da anlam\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Asl\u0131nda ortada olan k\u0131saca \u015fudur: K\u00fcresel hegemonik g\u00fc\u00e7lerle ve bilhassa siyonizmle uyum ili\u015fkisini reddeden Milli G\u00f6r\u00fc\u015f siyasetinin ba\u015f\u0131na gelenlere bak\u0131p ders(!) alan, bu y\u00fczden de k\u00fcresel sisteme entegre olarak yola devam etmek isteyen baz\u0131 Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fclerin, Milli g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn \u0130slamc\u0131 imaj\u0131ndan kurtulabilmek i\u00e7in liberal, milliyet\u00e7i ya da pragmatist baz\u0131 \u00e7evreleri de foto\u011frafa dahil ederek giri\u015ftikleri bir siyasi \u00e7aba s\u00f6z konusudur. Son aylarda ya\u015fananlardan da a\u00e7\u0131k\u00e7a anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere bu k\u00fcresel sistemle uyumlu eski Milli G\u00f6r\u00fc\u015f\u00e7\u00fcler, Bat\u0131 ile y\u00fczle\u015fip, Bat\u0131\u2019ya direnerek de\u011fil, onlarla uzla\u015f\u0131p i\u015f tutarak kendilerince \u0130slami(!) \u00e7izgide ilerlemeyi tercih etmi\u015flerdir. Bu y\u00f6nde yola \u00e7\u0131kl\u0131rken, s\u00f6z konusu k\u00fcresel g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 bu yakla\u015f\u0131m\u0131n siyasi aya\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturan mevcut siyasi iktidar\u0131n yan\u0131na \u2013 hem ona destek hem de kontrol i\u00e7in \u2013 son zamanlarda ad\u0131 pek \u00e7ok duyulan \u2013 yine k\u00fcresel g\u00fc\u00e7lerle uyumlu – bir cemaatin ya da \u00f6rg\u00fct\u00fcn sivil deste\u011fini ilave etmi\u015flerdir. Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa \u2013 biri siyasi di\u011feri sivil – bu her iki Bat\u0131 y\u00f6nelimli gurup Bat\u0131\u2019y\u0131 kendi hedeflerine varmak i\u00e7in ara\u00e7 olarak kulland\u0131klar\u0131n\u0131 vehmetmekte, ya da bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funa dair naif bir inan\u00e7tan hareket etmektedirler ki, bunun ne kadar isabetli ve ba\u015far\u0131l\u0131 bir te\u015febb\u00fcs oldu\u011funu son on y\u0131ldaki geli\u015fmelere bakarak herkes kendisi de\u011ferlendirip kendi karar\u0131n\u0131 \u2013 m\u00fcspet ya da menfi \u2013 verebilir.<\/p>\n

12- \u00dclkemizde ya\u015fanan son geli\u015fmelerden hareketle, \u0130slami hareketlere ve siyasi yap\u0131lara dair bir \u00f6zele\u015ftiri yapmam\u0131z gerekirse, \u00f6ncelikli olarak neler tespit edilebilir?<\/strong><\/p>\n

Asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa bu yaz\u0131n\u0131n ana temas\u0131 olan \u0130slami hareketler konusunu \u201cpolitik olarak muhalif ve entelekt\u00fcel olarak ele\u015ftirel\u201d bir \u00e7izgiden ele almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m \u2013 \u015fu ana kadar yap\u0131lan de\u011ferlendirmelere bak\u0131larak \u2013 yeterince a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde g\u00f6r\u00fclebilir. Ayr\u0131ca bu konulara dair Arap \u00fclkelerinde Arap\u00e7a olarak sundu\u011fum \u2013 ama burada sunamad\u0131\u011f\u0131m- tebli\u011flerde de ayn\u0131 \u00e7izgiyi g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130slami hareketlere dair yap\u0131lm\u0131\u015f ele\u015ftirel de\u011ferlendirmeler ciddi bir literat\u00fcr olu\u015fturacak hacme de ula\u015fm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131 T\u00fcrk\u00e7eye de \u00e7evrilmi\u015f bulunmaktad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla bu meseleye dair ele\u015ftirilerin hakk\u0131n\u0131 vermek i\u00e7in ciltler dolusu yazmak gerekecektir.<\/p>\n

Ama yine de bir fikir vermek i\u00e7in en \u00f6nemli \u00fc\u00e7 ele\u015ftiriyi dikkatlere sunmak isterim ki , bunlardan ilki \u0130slami hareketlerin retorik\/s\u00f6ylem a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir \u00e7izgiyi tercih etmeleri, eylem ve uygulamaya ili\u015fkin olarak pek az model geli\u015ftirmi\u015f olmalar\u0131d\u0131r. \u0130kincisi ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel dengelerin analizinde ba\u015far\u0131l\u0131 olamamalar\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc ve en \u00f6nemlisi ise, \u0130slam tasavvurlar\u0131n\u0131n \u0130slami ilmi bilgiye dayal\u0131, ara\u015ft\u0131rma, sorgulama ve yenili\u011fe a\u00e7\u0131k derinlikli bir tasavvur olmay\u0131p, tam tersine, halk \u0130slam\u0131\u2019n\u0131n taklide dayal\u0131 geleneksel \u0130slam tasavvurunun kopyas\u0131 seviyesinde kalmas\u0131d\u0131r.
\nMamafih \u0130slami hareketlerin ve \u00e7a\u011fda\u015f M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130slam tasavvurlar\u0131na ve alg\u0131lar\u0131na dair ele\u015ftirel yaz\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131n bug\u00fcnlerde, birisi \u00c7A\u011eA DESTURSUZ G\u0130RENLER ad\u0131yla, di\u011feri ise \u00dc\u00c7\u00dcNC\u00dc YOL MUKADD\u0130MES\u0130 ad\u0131yla iki kitap halinde kamuoyunun takdirlerine sunulaca\u011f\u0131n\u0131 belirtmek isteriz. Bu suretle bu iki kitab\u0131n, – yer darl\u0131\u011f\u0131 sebebiyle \u2013 bu yaz\u0131da telafi edemedi\u011fimiz eksikliklerimizi bir \u00f6l\u00e7\u00fcde de olsa telafi edebilece\u011fini umar\u0131z.<\/p>\n

http:\/\/bilgeadamlar.net\/main.php?p=yazi&id=706<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"