﻿{"id":413,"date":"2006-05-04T21:29:00","date_gmt":"2006-05-04T19:29:00","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=413"},"modified":"2017-02-26T21:30:58","modified_gmt":"2017-02-26T20:30:58","slug":"mehmet-toprak-roepartaj-ilimli-islam-islama-karsi-yeni-bir-din-ueretme-cabasidir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=413","title":{"rendered":"Mehmet Toprak R\u00f6partaj: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam, \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 yeni bir din \u00fcretme \u00e7abas\u0131d\u0131r.\u201d"},"content":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu ile \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u00b4\u0131 konu\u015ftuk<\/p>\n<p>R\u00f6portaj: Mehmet Toprak, 04\/05\/2006<\/p>\n<p><strong>Mehmet Toprak: ABD\u2019nin Ortado\u011fu\u2019yu yeniden d\u00fczenlemek ad\u0131na tasarlad\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP) ile \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki g\u00f6r\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u0130\u015fin asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa BOP veya GOP \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na ve onu s\u00f6m\u00fcr\u00fcp kontrol alt\u0131na almaya y\u00f6nelik ilk proje de\u011fildir. Zira bu t\u00fcr \u00e7abalar\u0131n benzerlerine Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u00b4nden ba\u015flayarak ilerleyen as\u0131rlarda \u0130ngiliz, Frans\u0131z, \u0130spanyol, Portekiz, Flemenk ve \u0130talyan s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin neredeyse \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u015fgalle sonu\u00e7lanan ve dalga dalga s\u00fcren emperyalist uygulamalar\u0131na kadar bir seri geli\u015fmede de rastlanmaktad\u0131r. Nitekim klasik oryantalizmin do\u011fu\u015funda bu s\u00f6m\u00fcrge politikalar\u0131n\u0131 kolay ve kal\u0131c\u0131 bir hale getirme amac\u0131n\u0131n \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011funu da unutmamak yerinde olacakt\u0131r. Yine unutulmamas\u0131 gereken bir ba\u015fka husus da Bat\u0131\u2019n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik hegemonik hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kendisinin izinden g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak giden Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitleri yeti\u015ftirme konusunda sergiledi\u011fi \u00e7abalar\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn tekrar g\u00fcndeme gelen BOP veya GOP\u2019un \u00f6nceki uygulamalar\u0131ndan tek fark\u0131, \u00f6ncekilerin K\u0131ta Avrupas\u0131 projeleri olmas\u0131, bu sonuncusunun ise Atlantik \u00f6tesi bir proje olmas\u0131d\u0131r. Zannedildi\u011finin aksine \u00f6nceki \u00e7abalar da bug\u00fcnk\u00fc gibi k\u00fcresel bir hegemonyay\u0131 hedeflemekteydi. Ancak bu son dalga s\u00f6m\u00fcrgecilik, teknoloji ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak psikolojik ve medyatik bir kampanya e\u015fli\u011finde ter\u00f6r havas\u0131 estirmekle \u00f6ncekilerden ayr\u0131lmaktad\u0131r ki \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d tam da bu noktada \u00fczerinde ayr\u0131ca durmay\u0131 hak etmektedir.<\/p>\n<p><strong>M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 hangi metotlarla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7l\u0131yor?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: \u0130slam\u2019\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00e7abalar\u0131 bug\u00fcne kadar genellikle \u201cele\u015ftiri\u201d, \u201ckaralama\u201d ve \u201csald\u0131r\u0131\u201d \u015feklinde olmu\u015fken, son y\u00fczy\u0131lda bu hedefe ula\u015fmak i\u00e7in giderek daha sofistike ve rafine y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulmu\u015ftur. Ancak b\u00fct\u00fcn bu \u00e7abalar arzu edilen sonu\u00e7lara ula\u015fma konusunda yetersiz kalm\u0131\u015f, hatta istenenin aksi sonu\u00e7lara da yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda giderek daha bilin\u00e7li bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi ve \u201c\u0130slam\u2019\u0131n Y\u00fckseli\u015fi\u201dnin \u00f6nlenemez boyutlara ula\u015fmas\u0131, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0130slami hareketlerin ve onlar\u0131n tabiriyle \u201cSiyasal \u0130slam\u201d\u0131n y\u00fckseli\u015fi, buna ba\u011fl\u0131 olarak Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda her alandaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k taleplerinin art\u0131\u015f\u0131, yine her t\u00fcrl\u00fc hegemonik \u00e7abaya kar\u015f\u0131 derin bir hassasiyetin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve nihayet bu e\u011filimlerin Filistin, Afganistan ve Irak i\u015fgalleriyle zirveye ula\u015fmas\u0131, Bat\u0131\u2019y\u0131 \u0130slam konusundaki strateji ve metotlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye sevk etmi\u015ftir. Bu geli\u015fmelerin ard\u0131ndan Bat\u0131\u2019da iki kavram veya slogan\u0131n g\u00fcndeme yerle\u015fti\u011fini g\u00f6rmekteyiz ki, bunlar\u0131n birisi K\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131ndaki \u201cAvrupa \u0130slam\u201d\u0131, di\u011feri ise Atlantik \u00f6tesi Bat\u0131 yani ABD\u2019deki \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201dd\u0131r. Her iki b\u00f6lgesiyle de Bat\u0131\u2019n\u0131n bu iki kavram veya slogandan kastettikleri ayn\u0131 olup, \u0130slam\u2019\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edecek bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirerek, bu \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olan, her t\u00fcrl\u00fc-siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, askeri \u201c\u0130slami Direni\u015f\u201di ortadan kald\u0131rmak; \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel politikalarda s\u00f6z sahibi ve belirleyici olma potansiyelini ortadan kald\u0131rmak veya geriletmek! Bir ba\u015fka ifadeyle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019ya rakip olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek!<\/p>\n<p><strong>M.T: Sorunun BOP ile irtibat\u0131?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: Avrupa \u0130slam\u2019\u0131 veya Il\u0131ml\u0131 \u0130slam kavramlar\u0131n\u0131n ve bu kavramlar\u0131n e\u015fli\u011finde uygulamaya konan \u201cAvrupa \u0130slam\u201d\u0131 ve \u201cB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP)\u201d veya \u201cGeni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (GOP)\u201d projelerinin, \u00f6nceki \u00e7abalardan -ki bir yandan bunlar da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir- fark\u0131, \u00f6zetle, \u0130slam\u2019 \u0131 i\u00e7ten ve bizzat M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elleriyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nDurumu daha da netle\u015ftirecek olursak, daha \u00f6nce Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ve sek\u00fcler\/laik politikalar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 politikalar\u0131n istenen verimi sa\u011flayamamas\u0131 ve geri tepmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda; bu defa \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan dev\u015firilecek ve \u0130slam\u2019\u0131 i\u00e7ten d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek olan i\u015fbirlik\u00e7iler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu amaca ula\u015f\u0131lmak istenmektedir. K\u0131sacas\u0131 ama\u00e7, Bat\u0131l\u0131 akt\u00f6rlerin veya Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitlerin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu defa \u0130slami(?) akt\u00f6rlere \u0130slam(?) ad\u0131 alt\u0131nda yapt\u0131rmaktan ibarettir.<br \/>\nBu ama\u00e7la se\u00e7ilen hedef kitlenin -yani \u0130slami(?) akt\u00f6rlerin- kim olduklar\u0131 konusu da elbette \u00f6nem arz eden hususlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Hemen belirtelim ki bu i\u015fbirlik\u00e7i akt\u00f6rlerin kendi i\u00e7lerinde homojen bir yap\u0131 sergilediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek hata olur. Bilakis \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan farkl\u0131 tasniflere tabi tutulabilecek olan bu akt\u00f6rlerin \u00e7e\u015fitlilik arz etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n<p><strong>M.T: Konuyu biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi en genel anlamda bu gibileri iki ana gruba ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk grupta yer alanlar bu ve benzeri projelere bilerek hizmet edenlerden olu\u015furken, ikinci grupta yer alanlar bilmeden ve fark\u0131nda olmadan bu ama\u00e7lara alet olanlard\u0131r. Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade edecek olursak bu gibilerin bu projelere hizmet edip alet olmalar\u0131n\u0131n tek kelimeyle a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015fudur: GAFLET VEYA DALALET!<br \/>\nBu t\u00fcr projelere hizmet edip alet olanlar\u0131n bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ise \u015f\u00f6yledir: \u201cmuhafazak\u00e2r\u201d kanat, \u201cyenilik\u00e7i\u201d kanat. Belki bunlara ek olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki d\u00fcnyevile\u015fmi\u015f, hatta kapitalistle\u015fmi\u015f -tuzu kuru- baz\u0131 \u0130slami \u00e7evreleri de ayr\u0131 bir grup olarak zikretmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir.<br \/>\nDi\u011fer yandan bu gibilerin hem resmi, hem de sivil toplum kesimlerinde yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 da burada hat\u0131rlatmakta yarar vard\u0131r. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki resmi din kurumlar\u0131n\u0131n genellikle bu gibi projeler i\u00e7erisinde yer ald\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6te yandan bir\u00e7ok sivil toplum kurulu\u015funun -dernek, vak\u0131f, ara\u015ft\u0131rma merkezi, yay\u0131nevi, dergi, gazete, radyo, TV, internet sitesi- ayn\u0131 \u015fekilde bu gibi projeler kapsam\u0131nda faaliyet g\u00f6sterdiklerini rahatl\u0131kla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<br \/>\nBa\u015fl\u0131ca konulara gelince, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, insan haklar\u0131, e\u015fitlik ve \u00f6zellikle kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, diyalog, \u015fiddet, ter\u00f6r, Cihad (Cihadizm? Cihadist \u0130slam?), k\u00fcreselle\u015fme v.s.<br \/>\nBu gibi konular s\u00f6z konusu Bat\u0131 projelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ta bir s\u00fcredir \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131la gelmektedir. Burada bu konular\u0131n s\u00f6z konusu projeler ba\u011flam\u0131nda ve onlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 kastediyoruz. Daha do\u011frusu bu ve benzeri konular\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmek \u015fart\u0131yla ve amac\u0131yla ele almay\u0131 kastediyoruz.. Yoksa ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendi i\u00e7 problemi ba\u011flam\u0131nda bu konular\u0131 konu\u015fmak, tart\u0131\u015fmak her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve olmal\u0131d\u0131r.<br \/>\nBirbirine kolayl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek bu gibi durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda dikkat edilmesi gereken husus, bu ve benzeri konular\u0131n ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n kimlerin telkin, y\u00f6nlendirme ve kontrol\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini ve hangi amaca hizmet etti\u011fini sorgulamakt\u0131r.<\/p>\n<p><strong>M.T: Size g\u00f6re \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi ile ula\u015f\u0131lmak istenen hedef nedir?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: Bu hedef \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r: Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n kendisi! Kime kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131? Elbette \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 i\u015fgal, talan ve tahrip eden Bat\u0131\u2019ya -bilhassa ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail\u2019e- kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131! Bir yandan \u0130slam \u00fclkelerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, insan haklar\u0131 ve demokrasi\u2019nin geli\u015fmesi i\u00e7in gayret sarfetti\u011fini s\u00f6yleyip, \u00f6te yandan bunlar\u0131n temeline dinamit koyan despot ve tiranlar\u0131 siyasi, ekonomik ve askeri olarak destekleyen ikiy\u00fczl\u00fc ve samimiyetsiz Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131! Yery\u00fcz\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc zul\u00fcm, fesat, ba\u011fy ve tu\u011fyana, yani \u015fer eksenli her geli\u015fmeye eliyle, diliyle ve kalbiyle bu\u011fzedip, kar\u015f\u0131 koymaya, direnmeye, ba\u015fkald\u0131r\u0131ya ve isyana, yani \u201cAhlak ve Vicdan \u0130syan\u0131na Davet\u201d demek olan \u201cCihad Ruhu\u201dna \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir darbe vurarak, yery\u00fcz\u00fcndeki \u015fer odakl\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u00f6nemli bir engeli bertaraf etmek isteyen Bat\u0131\u2019ya, \u00f6zellikle de ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131!<br \/>\nIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n amac\u0131, d\u0131\u015ftan m\u00fcdahalelerle boyun e\u011fdirilemeyen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131, bu defa A\u015fil topu\u011fundan vurmakt\u0131r. Roger Garaudy\u2019nin ve daha pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn feryat ederek, hayk\u0131rarak dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, gezegenimizi tehdit eden k\u00fcresel geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece \u0130slam D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 belki de tek adan\u0131n yok edilmesi plan\u0131d\u0131r. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, insanl\u0131\u011f\u0131n bindi\u011fi dal\u0131 kesmesidir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam manan\u0131n maddeye kurban edilmesidir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, \u015fer g\u00fc\u00e7lerinin iktidar\u0131na, \u015feytan\u0131n imparatorlu\u011funa giden yolun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makt\u0131r. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam bizzat Bat\u0131\u2019n\u0131n kendi kendisine yapabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck zul\u00fcmd\u00fcr. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam insanl\u0131\u011f\u0131n uzun vadeli gelece\u011fine kar\u015f\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n k\u0131sa vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmektir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir \u0130slam \u00fcretme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Yeni bir din t\u00fcretmektir.<\/p>\n<p><strong>M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk medya mensuplar\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tutumlar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: Yukar\u0131da bu proje i\u00e7erisinde bilerek veya bilmeyerek yer ve rol alan \u00e7evrelere dair verdi\u011fimiz bilgilerden hareketle, bir yanda Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesine destek verenler, \u00f6b\u00fcr yanda ise buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar olmak \u00fczere iki ana kamp\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. Bilhassa ABD\u2019nin resmen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kendisine hizmet edecek i\u015fbirlik\u00e7iler arad\u0131\u011f\u0131 ve bu ama\u00e7la sat\u0131n almak istedi\u011fi kiral\u0131k kalemler i\u00e7in ciddi paralar tahsis etti\u011fi art\u0131k sa\u011f\u0131r sultanlar\u0131n bile malumudur. Yine pek \u00e7ok -s\u00f6z\u00fcm ona- sivil toplum kurulu\u015funun ABD ve AB fonlar\u0131ndan, ya resmen ve alenen, ya da Soros\u2019a ait fonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dolayl\u0131 veya gizli olarak maddi manevi destek ald\u0131klar\u0131 da malumdur. Bunun yan\u0131nda, zaten ba\u015ftan beri \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 tav\u0131r almay\u0131 ilke edinmi\u015f olan birtak\u0131m medya \u00e7evrelerinin de bu projenin yan\u0131nda yer alacaklar\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fildir.<br \/>\nGelelim \u0130slami kesime! Bu cenahta da durum pek farkl\u0131 de\u011fildir. Alenen bu gibi projelere destek verdiklerini beyan etmeseler de, gizli ve dolayl\u0131 olarak i\u015fbirli\u011finde bulunan baz\u0131 kesimlerin mevcudiyeti bilinmektedir. Hatta bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n durumu medyaya bile yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Mesela M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, Hali\u00e7 (k\u00f6rfez) \u00fclkelerinde mevcut benzerleri gibi, \u00fclkemizde de bir\u00e7ok \u0130slami STK\u2019lar\u0131 tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplama bahanesiyle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n arkas\u0131nda eski ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Edelmann ba\u015fta olmak \u00fczere birtak\u0131m diplomat ve yetkililerin bulundu\u011fu, olaya TC. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ad\u0131n\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 medyaya yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan bu faaliyetin finans\u00f6rleri aras\u0131nda \u00fclkemizdeki baz\u0131 \u0130slami yay\u0131nevi sahiplerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki bilgiler; ya da ABANT toplant\u0131lar\u0131n\u0131n sonuncusunun Wolfowitz\u2019le ba\u011flant\u0131l\u0131 bir kurulu\u015fun g\u00f6lgesinde ABD\u2019de yap\u0131lmas\u0131, bu faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00e7evrelerin kanaat \u00f6nderinin d\u00fcnyada en nefret etti\u011fi \u015fahs\u0131n Bush de\u011fil de Bin Ladin oldu\u011funu s\u00f6ylemesi, amac\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Hr\u0131stiyanla\u015ft\u0131rarak \u0130slami tehditi(?)<br \/>\nsavu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7layan Vatikan Papa\u2019s\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ba\u015far\u0131lar dilemesi (?) de konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekici olabilir.<\/p>\n<p><strong>M.T: T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan son olaylar do\u011frultusunda ve T\u00fcrkiye \u00f6zelinde \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesini de\u011ferlendirir misiniz?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: ABD-\u0130ngiltere\u2019nin Irak\u2019\u0131 i\u015fgali kar\u015f\u0131s\u0131nda 1 Mart Tezkeresi\u2019nin reddi ile \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan T\u00fcrkiye\u2019nin i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 entelekt\u00fcellerinin, i\u015fgalin hemen akabinde DO\u011eU KONFERANSI ad\u0131 alt\u0131nda bir sivil giri\u015fim ba\u015flatm\u0131\u015f olmalar\u0131, 2005 y\u0131l\u0131 sonunda Ma\u011frib(Fas) tan Endonezya\u2019ya, M\u00fcsl\u00fcman &#8211; H\u0131ristiyan, sa\u011fc\u0131-solcu, \u015eii-S\u00fcnni seksene yak\u0131n entelekt\u00fcel, aktivist ve sivil toplum temsilcisini bir araya getiren uluslararas\u0131 bir konferans\u0131 \u0130stanbul\u2019da toplamay\u0131 ba\u015farmalar\u0131 &#8211; ki benzer geli\u015fmeler di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde de g\u00f6r\u00fclmektedir- Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesinin sac ayaklar\u0131ndan biri olarak se\u00e7ildi\u011fi yerli-yabanc\u0131 medyada yer alan T\u00fcrkiye\u2019de derin ve uzun vadeli bir m\u00fccadelenin kap\u0131da oldu\u011funun bir g\u00f6stergesidir. T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slami kesimler aras\u0131nda hen\u00fcz Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesini a\u00e7\u0131k\u00e7a ve hararetle savunanlara rastlamak zor ise de, gerek h\u00fck\u00fcmetlerin politikalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan resmi gerekse sivil \u0130slami kurumlar\u0131n faaliyetlerinin yak\u0131n takibe al\u0131nmas\u0131 durumunda geli\u015fmeler hakk\u0131nda birtak\u0131m ipu\u00e7lar\u0131 elde etmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmektedir. Mesela M\u0131s\u0131r\u2019da el-Ezher \u015feyhinin Fransa\u2019daki ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran beyanatlar vermesi ve -Kahire\u2019de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ilmi bir toplant\u0131da bir el-Ezher \u00e2liminin \u0130slami hareketleri m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kla su\u00e7layacak kadar ifrata ka\u00e7mas\u0131 nas\u0131l birer ipucu ise- T.C. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n ABD ziyaretinde alan\u0131yla hi\u00e7 ilgisi olmayan ulusal g\u00fcvenlik yetkilileriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131, yine bir D\u0130B Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n din adam\u0131 yeti\u015ftirme konusunda(?) bir ABD\u2019li diplomat ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ama her iki g\u00f6r\u00fc\u015fmenin resmi zab\u0131tlar\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 veya a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve nihayet ter\u00f6rle hi\u00e7bir ilgisi olmayan cami cemaatine, adeta onlar\u0131n potansiyel birer ter\u00f6rist olabilece\u011fini ima edercesine, 17.2.2006 tarihinde \u0130slam\u2019\u0131n ter\u00f6rle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131na dair bir hutbe okunmas\u0131, en az\u0131ndan geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip etmek ve dikkatli olmak bak\u0131m\u0131ndan birer ipucu te\u015fkil edebilir.<br \/>\nKeza Pakistan\u2019da dini e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n programlar\u0131na -ABD\u2019nin talimatlar\u0131 do\u011frultusunda- yap\u0131lan m\u00fcdahalelere ve Banglade\u015f\u2019ten 1000 civar\u0131nda imam\u0131n e\u011fitim(?) amac\u0131yla ABD\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair haberleri \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131rcas\u0131na, \u00fclkemizdeki dini e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n programlar\u0131nda yap\u0131lan ve yap\u0131lacak olan de\u011fi\u015fikliklerin de yak\u0131n takibe al\u0131nmas\u0131nda fayda oldu\u011fu muhakkakt\u0131r.<br \/>\nHer \u015feye ra\u011fmen T\u00fcrkiye\u2019deki sivil kesimlerin Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131, resmi kurumlardan daha diren\u00e7li oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. D\u0130B ve \u0130lahiyat Fak\u00fclteleri gibi resmi kurumlar\u0131n 28 \u015eubat s\u00fcrecinde ciddi bir bi\u00e7imde savrulmu\u015f olmalar\u0131 ise, Il\u0131ml\u0131 \u0130slam Projesi kar\u015f\u0131s\u0131nda da benzer bir savrulmaya maruz kalabilecekleri ihtimalini g\u00fcndeme getirmektedir. Buna mukabil m\u00fcsl\u00fcman milletimizin sa\u011fduyusuna g\u00fcvenmek \u015fu an i\u00e7in en az risk ta\u015f\u0131yan bir tercih olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p><strong>M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesine kar\u015f\u0131 sizce hangi tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n<p>H.K: Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019a gelinceye kadar pek \u00e7ok i\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditle as\u0131rlar boyunca y\u00fczle\u015fmi\u015f olan \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, bu son tehdit dalgas\u0131n\u0131 da atlataca\u011f\u0131n\u0131, ya\u015fanm\u0131\u015f olan tarihi tecr\u00fcbelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tahmin etmek zor de\u011fildir. Nitekim -di\u011fer pek \u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi- \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda ABD politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 fevkalade bir itiraz sesinin y\u00fckselmekte olmas\u0131 ve bu ABD politikalar\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en y\u00fcksek oranda \u00fclkemizde zirveye ula\u015fmas\u0131, gelecek konusunda \u00fcmitvar olmak i\u00e7in \u00f6nemli bir g\u00f6stergedir. Dolay\u0131s\u0131yla ilk at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131m, bu bilincin, bu direni\u015f ruhunun canl\u0131 ve diri tutulmas\u0131d\u0131r.<br \/>\nDi\u011fer yandan ABD ve destek\u00e7ilerinin vicdan, ahlak ve hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131 i\u00e7in -ge\u00e7ersiz de olsa- bir bahane te\u015fkil etmemesi ve \u015fer odaklar\u0131n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 sureta da olsa hakl\u0131la\u015ft\u0131rmamas\u0131 i\u00e7in, onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcm ona \u201ckozlar\u0131n\u0131\u201d ellerinden almak i\u00e7in; evren, hayat, insan, tarih, siyaset, y\u00f6netim, ekonomi, toplum, e\u011fitim, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, d\u00fcnya d\u00fczeni, medya ve ileti\u015fim, k\u00fclt\u00fcr ve sanat, bilim ve teknoloji, \u00e7evre, silah(s\u0131z)lanma, n\u00fckleer tehdit; adalet, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vb. konular\u0131 kapsayan ve modern insan\u0131n ve toplumun krizine yol a\u00e7an Bat\u0131\u2019ya alternatif bir D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunma yolunda ciddi entelekt\u00fcel \u00e7abalara giri\u015filmesi gerekir. Elbette b\u00f6yle bir \u00e7abada, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u0130slami ilimler gelene\u011finin merkezi bir \u00f6neme sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye bile gerek yoktur.<br \/>\nAsl\u0131nda bu alanda zaten iki y\u00fczy\u0131ldan beri \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda s\u00fcregelen entelekt\u00fcel \u00e7abalar\u0131 daha yo\u011fun, planl\u0131 ve derinlikli bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrmek, mevcut konjonkt\u00fcr kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni stratejiler belirlemek yeterli olacakt\u0131r. Klasik tabirle \u201ci\u00e7tihad\u201d ve \u201ctecdid\u201d, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tabiriyle \u201c\u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Yenilenme\/Yeniden Yap\u0131lanma\u201d, \u201cAyd\u0131nlanm\u0131\u015f\/Ele\u015ftirel Muhafazak\u00e2rl\u0131k\u201d, Bat\u0131l\u0131 \u00e7evrelerin ifadesiyle \u201c\u0130slam Modernizmi\u201d denilen olgunun g\u00fc\u00e7lendirilmesi, geli\u015ftirilmesi yeg\u00e2ne \u00e7\u0131kar yol olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<br \/>\nAncak BOP\/GOP mimarlar\u0131n\u0131n da istismar etme ve y\u00f6nlendirme niyetlerini gizlemedikleri bu olgunun, \u0130slam\u2019\u0131n ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n aleyhine kullan\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in, bu y\u00f6ndeki \u00e7abalar\u0131n politik bir g\u00f6zle, muhtemel istismarlara kar\u015f\u0131 s\u00fcrekli kollanmas\u0131 \u015fartt\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecinin, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel siyasi m\u00fclahazalardan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftirilemeyece\u011fini, bu sebeple mutlaka belli bir siyasi duru\u015ftan hareket etmenin de yararl\u0131, hatta gerekli oldu\u011funu unutmamak icap eder. Bu ise gelece\u011fimiz a\u00e7\u0131s\u0131ndan, ilim, fikir ve siyasetin birbirinden ayr\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131n tercihi demektir. Bu noktada bizatihi \u0130slam\u2019\u0131n da yery\u00fcz\u00fcne y\u00f6nelik bir \u201cS\u0130YASET\u201d oldu\u011funu hat\u0131rlamak ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p><a href=\"http:\/\/www.biroybil.com\/showthread.php?3955-Prof-Dr-H-K-ile-%FDl%FDml%FD-islam\">http:\/\/www.biroybil.com\/showthread.php?3955-Prof-Dr-H-K-ile-%FDl%FDml%FD-islam<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Prof. Dr. Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu ile \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slam\u00b4\u0131 konu\u015ftuk R\u00f6portaj: Mehmet Toprak, 04\/05\/2006 Mehmet Toprak: ABD\u2019nin Ortado\u011fu\u2019yu yeniden d\u00fczenlemek ad\u0131na tasarlad\u0131\u011f\u0131 B\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP) ile \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki g\u00f6r\u00fcyorsunuz? Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u0130\u015fin asl\u0131na bak\u0131l\u0131rsa BOP veya GOP \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na ve onu s\u00f6m\u00fcr\u00fcp kontrol alt\u0131na almaya y\u00f6nelik ilk proje de\u011fildir. Zira bu t\u00fcr \u00e7abalar\u0131n benzerlerine Ha\u00e7l\u0131 Seferleri\u00b4nden ba\u015flayarak ilerleyen as\u0131rlarda \u0130ngiliz, Frans\u0131z, \u0130spanyol, Portekiz, Flemenk ve \u0130talyan s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin neredeyse \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131 i\u015fgalle sonu\u00e7lanan ve dalga dalga s\u00fcren emperyalist uygulamalar\u0131na kadar bir seri geli\u015fmede de rastlanmaktad\u0131r. Nitekim klasik oryantalizmin do\u011fu\u015funda bu s\u00f6m\u00fcrge politikalar\u0131n\u0131 kolay ve kal\u0131c\u0131 bir hale getirme amac\u0131n\u0131n \u00f6nemli rol\u00fc oldu\u011funu da unutmamak yerinde olacakt\u0131r. Yine unutulmamas\u0131 gereken bir ba\u015fka husus da Bat\u0131\u2019n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik hegemonik hedeflerini ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in kendisinin izinden g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak giden Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitleri yeti\u015ftirme konusunda sergiledi\u011fi \u00e7abalar\u0131d\u0131r. Bug\u00fcn tekrar g\u00fcndeme gelen BOP veya GOP\u2019un \u00f6nceki uygulamalar\u0131ndan tek fark\u0131, \u00f6ncekilerin K\u0131ta Avrupas\u0131 projeleri olmas\u0131, bu sonuncusunun ise Atlantik \u00f6tesi bir proje olmas\u0131d\u0131r. Zannedildi\u011finin aksine \u00f6nceki \u00e7abalar da bug\u00fcnk\u00fc gibi k\u00fcresel bir hegemonyay\u0131 hedeflemekteydi. Ancak bu son dalga s\u00f6m\u00fcrgecilik, teknoloji ve kitle ileti\u015fim ara\u00e7lar\u0131n\u0131 kullanarak psikolojik ve medyatik bir kampanya e\u015fli\u011finde ter\u00f6r havas\u0131 estirmekle \u00f6ncekilerden ayr\u0131lmaktad\u0131r ki \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d tam da bu noktada \u00fczerinde ayr\u0131ca durmay\u0131 hak etmektedir. M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 hangi metotlarla d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7l\u0131yor? H.K: \u0130slam\u2019\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131 do\u011frultusunda d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrme \u00e7abalar\u0131 bug\u00fcne kadar genellikle \u201cele\u015ftiri\u201d, \u201ckaralama\u201d ve \u201csald\u0131r\u0131\u201d \u015feklinde olmu\u015fken, son y\u00fczy\u0131lda bu hedefe ula\u015fmak i\u00e7in giderek daha sofistike ve rafine y\u00f6ntemlere ba\u015fvurulmu\u015ftur. Ancak b\u00fct\u00fcn bu \u00e7abalar arzu edilen sonu\u00e7lara ula\u015fma konusunda yetersiz kalm\u0131\u015f, hatta istenenin aksi sonu\u00e7lara da yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda giderek daha bilin\u00e7li bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fmesi ve \u201c\u0130slam\u2019\u0131n Y\u00fckseli\u015fi\u201dnin \u00f6nlenemez boyutlara ula\u015fmas\u0131, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0130slami hareketlerin ve onlar\u0131n tabiriyle \u201cSiyasal \u0130slam\u201d\u0131n y\u00fckseli\u015fi, buna ba\u011fl\u0131 olarak Bat\u0131 kar\u015f\u0131s\u0131nda her alandaki ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k taleplerinin art\u0131\u015f\u0131, yine her t\u00fcrl\u00fc hegemonik \u00e7abaya kar\u015f\u0131 derin bir hassasiyetin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve nihayet bu e\u011filimlerin Filistin, Afganistan ve Irak i\u015fgalleriyle zirveye ula\u015fmas\u0131, Bat\u0131\u2019y\u0131 \u0130slam konusundaki strateji ve metotlar\u0131n\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmeye sevk etmi\u015ftir. Bu geli\u015fmelerin ard\u0131ndan Bat\u0131\u2019da iki kavram veya slogan\u0131n g\u00fcndeme yerle\u015fti\u011fini g\u00f6rmekteyiz ki, bunlar\u0131n birisi K\u0131ta Avrupa\u2019s\u0131ndaki \u201cAvrupa \u0130slam\u201d\u0131, di\u011feri ise Atlantik \u00f6tesi Bat\u0131 yani ABD\u2019deki \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201dd\u0131r. Her iki b\u00f6lgesiyle de Bat\u0131\u2019n\u0131n bu iki kavram veya slogandan kastettikleri ayn\u0131 olup, \u0130slam\u2019\u0131n yap\u0131s\u0131n\u0131 kendi \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet edecek bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirerek, bu \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engel olan, her t\u00fcrl\u00fc-siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel, askeri \u201c\u0130slami Direni\u015f\u201di ortadan kald\u0131rmak; \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel politikalarda s\u00f6z sahibi ve belirleyici olma potansiyelini ortadan kald\u0131rmak veya geriletmek! Bir ba\u015fka ifadeyle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n Bat\u0131\u2019ya rakip olmas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek! M.T: Sorunun BOP ile irtibat\u0131? H.K: Avrupa \u0130slam\u2019\u0131 veya Il\u0131ml\u0131 \u0130slam kavramlar\u0131n\u0131n ve bu kavramlar\u0131n e\u015fli\u011finde uygulamaya konan \u201cAvrupa \u0130slam\u201d\u0131 ve \u201cB\u00fcy\u00fck Ortado\u011fu Projesi (BOP)\u201d veya \u201cGeni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi (GOP)\u201d projelerinin, \u00f6nceki \u00e7abalardan -ki bir yandan bunlar da s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir- fark\u0131, \u00f6zetle, \u0130slam\u2019 \u0131 i\u00e7ten ve bizzat M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n elleriyle d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. Durumu daha da netle\u015ftirecek olursak, daha \u00f6nce Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ve sek\u00fcler\/laik politikalar \u00fczerinden ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 politikalar\u0131n istenen verimi sa\u011flayamamas\u0131 ve geri tepmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda; bu defa \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndan dev\u015firilecek ve \u0130slam\u2019\u0131 i\u00e7ten d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrecek olan i\u015fbirlik\u00e7iler arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla bu amaca ula\u015f\u0131lmak istenmektedir. K\u0131sacas\u0131 ama\u00e7, Bat\u0131l\u0131 akt\u00f6rlerin veya Bat\u0131l\u0131la\u015fm\u0131\u015f elitlerin yapamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu defa \u0130slami(?) akt\u00f6rlere \u0130slam(?) ad\u0131 alt\u0131nda yapt\u0131rmaktan ibarettir. Bu ama\u00e7la se\u00e7ilen hedef kitlenin -yani \u0130slami(?) akt\u00f6rlerin- kim olduklar\u0131 konusu da elbette \u00f6nem arz eden hususlar\u0131n ba\u015f\u0131nda gelmektedir. Hemen belirtelim ki bu i\u015fbirlik\u00e7i akt\u00f6rlerin kendi i\u00e7lerinde homojen bir yap\u0131 sergilediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnmek hata olur. Bilakis \u00e7e\u015fitli a\u00e7\u0131lardan farkl\u0131 tasniflere tabi tutulabilecek olan bu akt\u00f6rlerin \u00e7e\u015fitlilik arz etti\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. M.T: Konuyu biraz daha a\u00e7ar m\u0131s\u0131n\u0131z? H.K: Geni\u015fletilmi\u015f Ortado\u011fu Projesi en genel anlamda bu gibileri iki ana gruba ay\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u0130lk grupta yer alanlar bu ve benzeri projelere bilerek hizmet edenlerden olu\u015furken, ikinci grupta yer alanlar bilmeden ve fark\u0131nda olmadan bu ama\u00e7lara alet olanlard\u0131r. Bir ba\u015fka \u015fekilde ifade edecek olursak bu gibilerin bu projelere hizmet edip alet olmalar\u0131n\u0131n tek kelimeyle a\u00e7\u0131klamas\u0131 \u015fudur: GAFLET VEYA DALALET! Bu t\u00fcr projelere hizmet edip alet olanlar\u0131n bir ba\u015fka a\u00e7\u0131dan da\u011f\u0131l\u0131m\u0131 ise \u015f\u00f6yledir: \u201cmuhafazak\u00e2r\u201d kanat, \u201cyenilik\u00e7i\u201d kanat. Belki bunlara ek olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki d\u00fcnyevile\u015fmi\u015f, hatta kapitalistle\u015fmi\u015f -tuzu kuru- baz\u0131 \u0130slami \u00e7evreleri de ayr\u0131 bir grup olarak zikretmek m\u00fcmk\u00fcn olabilir. Di\u011fer yandan bu gibilerin hem resmi, hem de sivil toplum kesimlerinde yer ald\u0131klar\u0131n\u0131 da burada hat\u0131rlatmakta yarar vard\u0131r. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki resmi din kurumlar\u0131n\u0131n genellikle bu gibi projeler i\u00e7erisinde yer ald\u0131klar\u0131n\u0131, \u00f6te yandan bir\u00e7ok sivil toplum kurulu\u015funun -dernek, vak\u0131f, ara\u015ft\u0131rma merkezi, yay\u0131nevi, dergi, gazete, radyo, TV, internet sitesi- ayn\u0131 \u015fekilde bu gibi projeler kapsam\u0131nda faaliyet g\u00f6sterdiklerini rahatl\u0131kla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Ba\u015fl\u0131ca konulara gelince, demokrasi, \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler, insan haklar\u0131, e\u015fitlik ve \u00f6zellikle kad\u0131n-erkek e\u015fitli\u011fi, ho\u015fg\u00f6r\u00fc, diyalog, \u015fiddet, ter\u00f6r, Cihad (Cihadizm? Cihadist \u0130slam?), k\u00fcreselle\u015fme v.s. Bu gibi konular s\u00f6z konusu Bat\u0131 projelerinden ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ta bir s\u00fcredir \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131la gelmektedir. Burada bu konular\u0131n s\u00f6z konusu projeler ba\u011flam\u0131nda ve onlara ba\u011f\u0131ml\u0131 olarak ele al\u0131nmas\u0131n\u0131 kastediyoruz. Daha do\u011frusu bu ve benzeri konular\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131na uygun d\u00fc\u015fmek \u015fart\u0131yla ve amac\u0131yla ele almay\u0131 kastediyoruz.. Yoksa ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendi i\u00e7 problemi ba\u011flam\u0131nda bu konular\u0131 konu\u015fmak, tart\u0131\u015fmak her zaman m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ve olmal\u0131d\u0131r. Birbirine kolayl\u0131kla kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131labilecek bu gibi durumlar kar\u015f\u0131s\u0131nda dikkat edilmesi gereken husus, bu ve benzeri konular\u0131n ele al\u0131nmas\u0131n\u0131n kimlerin telkin, y\u00f6nlendirme ve kontrol\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fini ve hangi amaca hizmet etti\u011fini sorgulamakt\u0131r. M.T: Size g\u00f6re \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi ile ula\u015f\u0131lmak istenen hedef nedir? H.K: Bu hedef \u00e7ok a\u00e7\u0131kt\u0131r: Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n kendisi! Kime kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131? Elbette \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 i\u015fgal, talan ve tahrip eden Bat\u0131\u2019ya -bilhassa ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail\u2019e- kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131! Bir yandan \u0130slam \u00fclkelerinde \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, insan haklar\u0131 ve demokrasi\u2019nin geli\u015fmesi i\u00e7in gayret sarfetti\u011fini s\u00f6yleyip, \u00f6te yandan bunlar\u0131n temeline dinamit koyan despot ve tiranlar\u0131 siyasi, ekonomik ve askeri olarak destekleyen ikiy\u00fczl\u00fc ve samimiyetsiz Bat\u0131\u2019ya kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131! Yery\u00fcz\u00fcndeki her t\u00fcrl\u00fc zul\u00fcm, fesat, ba\u011fy ve tu\u011fyana, yani \u015fer eksenli her geli\u015fmeye eliyle, diliyle ve kalbiyle bu\u011fzedip, kar\u015f\u0131 koymaya, direnmeye, ba\u015fkald\u0131r\u0131ya ve isyana, yani \u201cAhlak ve Vicdan \u0130syan\u0131na Davet\u201d demek olan \u201cCihad Ruhu\u201dna \u00f6ld\u00fcr\u00fcc\u00fc bir darbe vurarak, yery\u00fcz\u00fcndeki \u015fer odakl\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcndeki \u00f6nemli bir engeli bertaraf etmek isteyen Bat\u0131\u2019ya, \u00f6zellikle de ABD, \u0130ngiltere ve \u0130srail\u2019e kar\u015f\u0131 \u0131l\u0131ml\u0131! Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019\u0131n amac\u0131, d\u0131\u015ftan m\u00fcdahalelerle boyun e\u011fdirilemeyen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131, bu defa A\u015fil topu\u011fundan vurmakt\u0131r. Roger Garaudy\u2019nin ve daha pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\u00fcn feryat ederek, hayk\u0131rarak dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131, gezegenimizi tehdit eden k\u00fcresel geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda sadece \u0130slam D\u00fcnyas\u0131\u2019n\u0131n de\u011fil, ayn\u0131 zamanda b\u00fct\u00fcn insanl\u0131\u011f\u0131n s\u0131\u011f\u0131naca\u011f\u0131 belki de tek adan\u0131n yok edilmesi plan\u0131d\u0131r. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, insanl\u0131\u011f\u0131n bindi\u011fi dal\u0131 kesmesidir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam manan\u0131n maddeye kurban edilmesidir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, \u015fer g\u00fc\u00e7lerinin iktidar\u0131na, \u015feytan\u0131n imparatorlu\u011funa giden yolun \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7makt\u0131r. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam bizzat Bat\u0131\u2019n\u0131n kendi kendisine yapabilece\u011fi en b\u00fcy\u00fck zul\u00fcmd\u00fcr. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam insanl\u0131\u011f\u0131n uzun vadeli gelece\u011fine kar\u015f\u0131 Bat\u0131\u2019n\u0131n k\u0131sa vadeli \u00e7\u0131karlar\u0131na hizmet etmektir. Il\u0131ml\u0131 \u0130slam, \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 bir \u0130slam \u00fcretme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Yeni bir din t\u00fcretmektir. M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesi kar\u015f\u0131s\u0131nda T\u00fcrk medya mensuplar\u0131 ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n tutumlar\u0131n\u0131 nas\u0131l de\u011ferlendiriyorsunuz? H.K: Yukar\u0131da bu proje i\u00e7erisinde bilerek veya bilmeyerek yer ve rol alan \u00e7evrelere dair verdi\u011fimiz bilgilerden hareketle, bir yanda Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesine destek verenler, \u00f6b\u00fcr yanda ise buna kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar olmak \u00fczere iki ana kamp\u0131n varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edilebilir. Bilhassa ABD\u2019nin resmen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kendisine hizmet edecek i\u015fbirlik\u00e7iler arad\u0131\u011f\u0131 ve bu ama\u00e7la sat\u0131n almak istedi\u011fi kiral\u0131k kalemler i\u00e7in ciddi paralar tahsis etti\u011fi art\u0131k sa\u011f\u0131r sultanlar\u0131n bile malumudur. Yine pek \u00e7ok -s\u00f6z\u00fcm ona- sivil toplum kurulu\u015funun ABD ve AB fonlar\u0131ndan, ya resmen ve alenen, ya da Soros\u2019a ait fonlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dolayl\u0131 veya gizli olarak maddi manevi destek ald\u0131klar\u0131 da malumdur. Bunun yan\u0131nda, zaten ba\u015ftan beri \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131 tav\u0131r almay\u0131 ilke edinmi\u015f olan birtak\u0131m medya \u00e7evrelerinin de bu projenin yan\u0131nda yer alacaklar\u0131n\u0131 tahmin etmek zor de\u011fildir. Gelelim \u0130slami kesime! Bu cenahta da durum pek farkl\u0131 de\u011fildir. Alenen bu gibi projelere destek verdiklerini beyan etmeseler de, gizli ve dolayl\u0131 olarak i\u015fbirli\u011finde bulunan baz\u0131 kesimlerin mevcudiyeti bilinmektedir. Hatta bunlar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131n durumu medyaya bile yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. Mesela M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, Hali\u00e7 (k\u00f6rfez) \u00fclkelerinde mevcut benzerleri gibi, \u00fclkemizde de bir\u00e7ok \u0130slami STK\u2019lar\u0131 tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplama bahanesiyle yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n arkas\u0131nda eski ABD b\u00fcy\u00fckel\u00e7isi Edelmann ba\u015fta olmak \u00fczere birtak\u0131m diplomat ve yetkililerin bulundu\u011fu, olaya TC. D\u0131\u015fi\u015fleri Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n da ad\u0131n\u0131n kar\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 medyaya yans\u0131m\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6te yandan bu faaliyetin finans\u00f6rleri aras\u0131nda \u00fclkemizdeki baz\u0131 \u0130slami yay\u0131nevi sahiplerinin de yer ald\u0131\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki bilgiler; ya da ABANT toplant\u0131lar\u0131n\u0131n sonuncusunun Wolfowitz\u2019le ba\u011flant\u0131l\u0131 bir kurulu\u015fun g\u00f6lgesinde ABD\u2019de yap\u0131lmas\u0131, bu faaliyetleri ger\u00e7ekle\u015ftiren \u00e7evrelerin kanaat \u00f6nderinin d\u00fcnyada en nefret etti\u011fi \u015fahs\u0131n Bush de\u011fil de Bin Ladin oldu\u011funu s\u00f6ylemesi, amac\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Hr\u0131stiyanla\u015ft\u0131rarak \u0130slami tehditi(?) savu\u015fturmay\u0131 ama\u00e7layan Vatikan Papa\u2019s\u0131na \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ba\u015far\u0131lar dilemesi (?) de konumuz a\u00e7\u0131s\u0131ndan dikkat \u00e7ekici olabilir. M.T: T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fanan son olaylar do\u011frultusunda ve T\u00fcrkiye \u00f6zelinde \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesini de\u011ferlendirir misiniz? H.K: ABD-\u0130ngiltere\u2019nin Irak\u2019\u0131 i\u015fgali kar\u015f\u0131s\u0131nda 1 Mart Tezkeresi\u2019nin reddi ile \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ve di\u011fer b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada y\u0131ld\u0131z\u0131 parlayan T\u00fcrkiye\u2019nin i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 entelekt\u00fcellerinin, i\u015fgalin hemen akabinde DO\u011eU KONFERANSI ad\u0131 alt\u0131nda bir sivil giri\u015fim ba\u015flatm\u0131\u015f olmalar\u0131, 2005 y\u0131l\u0131 sonunda Ma\u011frib(Fas) tan Endonezya\u2019ya, M\u00fcsl\u00fcman &#8211; H\u0131ristiyan, sa\u011fc\u0131-solcu, \u015eii-S\u00fcnni seksene yak\u0131n entelekt\u00fcel, aktivist ve sivil toplum temsilcisini bir araya getiren uluslararas\u0131 bir konferans\u0131 \u0130stanbul\u2019da toplamay\u0131 ba\u015farmalar\u0131 &#8211; ki benzer geli\u015fmeler di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde de g\u00f6r\u00fclmektedir- Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesinin sac ayaklar\u0131ndan biri olarak se\u00e7ildi\u011fi yerli-yabanc\u0131 medyada yer alan T\u00fcrkiye\u2019de derin ve uzun vadeli bir m\u00fccadelenin kap\u0131da oldu\u011funun bir g\u00f6stergesidir. T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slami kesimler aras\u0131nda hen\u00fcz Il\u0131ml\u0131 \u0130slam projesini a\u00e7\u0131k\u00e7a ve hararetle savunanlara rastlamak zor ise de, gerek h\u00fck\u00fcmetlerin politikalar\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 olan resmi gerekse sivil \u0130slami kurumlar\u0131n faaliyetlerinin yak\u0131n takibe al\u0131nmas\u0131 durumunda geli\u015fmeler hakk\u0131nda birtak\u0131m ipu\u00e7lar\u0131 elde etmek m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnmektedir. Mesela M\u0131s\u0131r\u2019da el-Ezher \u015feyhinin Fransa\u2019daki ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasak\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 me\u015frula\u015ft\u0131ran beyanatlar vermesi ve -Kahire\u2019de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ilmi bir toplant\u0131da bir el-Ezher \u00e2liminin \u0130slami hareketleri m\u00fcnaf\u0131kl\u0131kla su\u00e7layacak kadar ifrata ka\u00e7mas\u0131 nas\u0131l birer ipucu ise- T.C. Diyanet \u0130\u015fleri Ba\u015fkan\u0131\u2019n\u0131n ABD ziyaretinde alan\u0131yla hi\u00e7 ilgisi olmayan ulusal g\u00fcvenlik yetkilileriyle g\u00f6r\u00fc\u015fmeler yapt\u0131\u011f\u0131 iddias\u0131, yine bir D\u0130B Ba\u015fkan Yard\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n din adam\u0131 yeti\u015ftirme konusunda(?) bir ABD\u2019li diplomat ile g\u00f6r\u00fc\u015fmesi ama her iki g\u00f6r\u00fc\u015fmenin resmi zab\u0131tlar\u0131n\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 veya a\u00e7\u0131klanmam\u0131\u015f olmas\u0131 ve nihayet ter\u00f6rle hi\u00e7bir ilgisi olmayan cami cemaatine, adeta onlar\u0131n potansiyel birer ter\u00f6rist olabilece\u011fini ima edercesine, 17.2.2006 tarihinde \u0130slam\u2019\u0131n ter\u00f6rle ba\u011fda\u015fmad\u0131\u011f\u0131na dair bir hutbe okunmas\u0131, en az\u0131ndan geli\u015fmeleri yak\u0131ndan takip etmek ve dikkatli olmak bak\u0131m\u0131ndan birer ipucu te\u015fkil edebilir. Keza Pakistan\u2019da dini e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n programlar\u0131na -ABD\u2019nin talimatlar\u0131 do\u011frultusunda- yap\u0131lan m\u00fcdahalelere ve Banglade\u015f\u2019ten 1000 civar\u0131nda imam\u0131n e\u011fitim(?) amac\u0131yla ABD\u2019ye g\u00f6t\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcne dair haberleri \u00e7a\u011fr\u0131\u015ft\u0131r\u0131rcas\u0131na, \u00fclkemizdeki dini e\u011fitim kurumlar\u0131n\u0131n programlar\u0131nda yap\u0131lan ve yap\u0131lacak olan de\u011fi\u015fikliklerin de yak\u0131n takibe al\u0131nmas\u0131nda fayda oldu\u011fu muhakkakt\u0131r. Her \u015feye ra\u011fmen T\u00fcrkiye\u2019deki sivil kesimlerin Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019a kar\u015f\u0131, resmi kurumlardan daha diren\u00e7li oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. D\u0130B ve \u0130lahiyat Fak\u00fclteleri gibi resmi kurumlar\u0131n 28 \u015eubat s\u00fcrecinde ciddi bir bi\u00e7imde savrulmu\u015f olmalar\u0131 ise, Il\u0131ml\u0131 \u0130slam Projesi kar\u015f\u0131s\u0131nda da benzer bir savrulmaya maruz kalabilecekleri ihtimalini g\u00fcndeme getirmektedir. Buna mukabil m\u00fcsl\u00fcman milletimizin sa\u011fduyusuna g\u00fcvenmek \u015fu an i\u00e7in en az risk ta\u015f\u0131yan bir tercih olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. M.T: \u201cIl\u0131ml\u0131 \u0130slam\u201d projesine kar\u015f\u0131 sizce hangi tedbirler al\u0131nmal\u0131d\u0131r? H.K: Il\u0131ml\u0131 \u0130slam\u2019a gelinceye kadar pek \u00e7ok i\u00e7 ve d\u0131\u015f tehditle as\u0131rlar boyunca y\u00fczle\u015fmi\u015f olan \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, bu son tehdit dalgas\u0131n\u0131 da atlataca\u011f\u0131n\u0131, ya\u015fanm\u0131\u015f olan tarihi tecr\u00fcbelerin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda tahmin etmek zor de\u011fildir. Nitekim -di\u011fer pek \u00e7ok \u00fclkede oldu\u011fu gibi- \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda ABD politikalar\u0131na kar\u015f\u0131 fevkalade bir itiraz sesinin y\u00fckselmekte olmas\u0131 ve bu ABD politikalar\u0131 kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n en y\u00fcksek oranda \u00fclkemizde zirveye ula\u015fmas\u0131, gelecek konusunda \u00fcmitvar olmak i\u00e7in \u00f6nemli bir g\u00f6stergedir. Dolay\u0131s\u0131yla ilk at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131m, bu bilincin, bu direni\u015f ruhunun canl\u0131 ve diri tutulmas\u0131d\u0131r. Di\u011fer yandan ABD ve destek\u00e7ilerinin vicdan, ahlak ve hukuk d\u0131\u015f\u0131 uygulamalar\u0131 i\u00e7in -ge\u00e7ersiz de olsa- bir bahane te\u015fkil etmemesi ve \u015fer odaklar\u0131n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na y\u00f6nelik sald\u0131r\u0131lar\u0131n\u0131 sureta da olsa hakl\u0131la\u015ft\u0131rmamas\u0131 i\u00e7in, onlar\u0131n s\u00f6z\u00fcm ona \u201ckozlar\u0131n\u0131\u201d ellerinden almak i\u00e7in; evren, hayat, insan, tarih, siyaset, y\u00f6netim, ekonomi, toplum, e\u011fitim, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, d\u00fcnya d\u00fczeni, medya ve ileti\u015fim, k\u00fclt\u00fcr ve sanat, bilim ve teknoloji, \u00e7evre, silah(s\u0131z)lanma, n\u00fckleer tehdit; adalet, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck vb. konular\u0131 kapsayan ve modern insan\u0131n ve toplumun krizine yol a\u00e7an Bat\u0131\u2019ya alternatif bir D\u00fcnya G\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc sunma yolunda ciddi entelekt\u00fcel \u00e7abalara giri\u015filmesi gerekir. Elbette b\u00f6yle bir \u00e7abada, \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u0130slami ilimler gelene\u011finin merkezi bir \u00f6neme sahip olaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemeye bile gerek yoktur. Asl\u0131nda bu alanda zaten iki y\u00fczy\u0131ldan beri \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda s\u00fcregelen entelekt\u00fcel \u00e7abalar\u0131 daha yo\u011fun, planl\u0131 ve derinlikli bir bi\u00e7imde s\u00fcrd\u00fcrmek, mevcut konjonkt\u00fcr kar\u015f\u0131s\u0131nda yeni stratejiler belirlemek yeterli olacakt\u0131r. Klasik tabirle \u201ci\u00e7tihad\u201d ve \u201ctecdid\u201d, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn tabiriyle \u201c\u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Yenilenme\/Yeniden Yap\u0131lanma\u201d, \u201cAyd\u0131nlanm\u0131\u015f\/Ele\u015ftirel Muhafazak\u00e2rl\u0131k\u201d, Bat\u0131l\u0131 \u00e7evrelerin ifadesiyle \u201c\u0130slam Modernizmi\u201d denilen olgunun g\u00fc\u00e7lendirilmesi, geli\u015ftirilmesi yeg\u00e2ne \u00e7\u0131kar yol olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. Ancak BOP\/GOP mimarlar\u0131n\u0131n da istismar etme ve y\u00f6nlendirme niyetlerini gizlemedikleri&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-413","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roeportajlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/413","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=413"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":414,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/413\/revisions\/414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=413"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=413"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=413"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}