{"id":460,"date":"2007-04-04T16:06:56","date_gmt":"2007-04-04T14:06:56","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=460"},"modified":"2017-11-01T16:10:00","modified_gmt":"2017-11-01T15:10:00","slug":"islam-duenyasinda-birlik-bilinci-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=460","title":{"rendered":"\u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda birlik bilinci"},"content":{"rendered":"<p><strong>ESAM \u00c7AR\u015eAMBA KONFERANSLARI<\/strong><\/p>\n<p>Say\u0131n\u00a0 bakan\u0131m de\u011ferli dostlar zaten salonun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yak\u0131n dost \u00e7evremizden insanlar, \u00f6nce ben te\u015frifinizden dolay\u0131 te\u015fekk\u00fcrlerimi sunarak s\u00f6zlerime ba\u015flamak istiyorum, \u015feref verdiniz bizi dinleme zahmetinde bulundu\u011funuz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrlerimi sunuyorum. sizlerle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi payla\u015fma imkan\u0131n\u0131 sundu\u011fu i\u00e7in\u00a0 Esam\u2019a ve sayg\u0131de\u011fer Arif hocama da te\u015fekk\u00fcrlerimi sunuyorum. Ele almak istedi\u011fim konu asl\u0131nda akademik bir konu olmaktan ziyade \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in ve biz M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in var olu\u015fsal\u00a0 \u00f6nemi olan bir problem.\u00a0 Zaten ilahiyat mesle\u011fini de benim icra edi\u015fimdeki temel sebep de asl\u0131nda akademik bir endi\u015feden, bir meslek edinmekten ziyade gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan itibaren bu yolda hizmet etmek \u00fczere y\u00f6nlendirilip yeti\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fumuzdan dolay\u0131d\u0131r yani bir ideal i\u00e7in bu mesle\u011fi se\u00e7tik ad\u0131m, ad\u0131m bu mesle\u011fe haz\u0131rland\u0131k b\u00fcy\u00fcklerimiz a\u011fabeylerimiz hocalar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan ve ben M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanmas\u0131 hayata ge\u00e7irilmesi\u00a0 gereken bir hedef ideal olarak kabul eden\u00a0 ve bunu sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7im de ger\u00e7ekle\u015ftire bilmek i\u00e7in \u0130slam konusunda bilimsel bilginin zorunlu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funa inanan ve bu noktaya gelmi\u015f bir insan\u0131m b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m, akademik d\u00fczeyde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m bile asl\u0131nda netice itibariyle yery\u00fcz\u00fcnde \u0130slami bir var olu\u015fun imkanlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve imkan nispetinde bu var olu\u015fu, \u0130slami var olu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in katk\u0131da bulunmakt\u0131r. Bu her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n tabii g\u00f6revidir bu perspektiften yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaten \u0130slam ve \u0130slam birli\u011fi konusu her M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in bir siyasi proje olmak tan \u00f6nce\u00a0\u00a0 dindarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmazsa olmaz temel bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kuranda pek \u00e7ok ayet \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki yegane ba\u011f\u0131n onlar\u0131 bir araya getiren ba\u011f\u0131n etnik, k\u00fclt\u00fcrel cins veya stat\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece ve sadece bu dinin ideallerine m\u00fc\u015ftereken ba\u011flanman\u0131n\u00a0 yeterli oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n \u0130slam karde\u015fli\u011fi ortak paydas\u0131nda bulu\u015fmak oldu\u011funu Kuran-\u0131 kerim 1400 seneden beri zaten g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sesle hayk\u0131r\u0131yor bu noktada ilmi a\u00e7\u0131dan, d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131s\u0131ndan, akademik a\u00e7\u0131dan her hangi bir problem yok. Burada benim ele almak istedi\u011fim konu daha ziyade bunu m\u00fc\u015fahhas bir projeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek veya bu \u0130slam birli\u011fini, filen ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olan bir hedef haline getirmek ve bu hedefe ula\u015fmak i\u00e7in \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda acaba ne gibi geli\u015fmeler var bu geli\u015fmeleri sizlerle payla\u015fmak ve gelece\u011fe y\u00f6nelik m\u00fc\u015ftereken ortak bir projeksiyon yapmak yani gelecekte hangi ad\u0131mlar\u0131 atmam\u0131z uygun olur neler yapabiliriz bu konularda bir fikir jimnasti\u011fi yapmak bunu\u00a0 yaparken\u00a0 de sadece\u00a0 bir ilahiyat\u00e7\u0131 olarak sahip oldu\u011fum teorik bilgiyle de\u011fil de, Arif hocam\u0131n dedi\u011fi gibi \u0130slam d\u00fcnyas\u0131yla 1975 li y\u0131llardan itibaren ilgilenen, yani 30 senedir a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u015fu veya bu oranda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda k\u0131sal\u0131 uzunlu s\u00fcreler i\u00e7erisinde bulunma imkan\u0131m olan biri olarak, ama \u00f6zelikle son 2 y\u0131l i\u00e7erisinde bilhassa do\u011fu konferans\u0131 giri\u015fimi \u00e7er\u00e7evesinde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hemen hemen pek \u00e7ok \u00fclkesini gezme oradaki entelekt\u00fcellerle irtibatta bulunma ve ortak bir tak\u0131m projelerde yer alma ve bu suretle de \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015fu anda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu problemleri \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in fikir \u00fcretme\u00a0 s\u00fcrecini bire bir ya\u015fayan biri olarak hem intibalar\u0131m\u0131 hem o b\u00f6lgelerdeki geli\u015fmeleri de katarak bu konuyu ele almak istiyorum. \u015eimdi \u0130slam birli\u011fi kuran-\u0131 kerimde ilk defa temelleri at\u0131lm\u0131\u015f bir ideal olmas\u0131na ra\u011fmen bu g\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda\u00a0 alg\u0131lanan \u015fekliyle bir \u0130slam birli\u011fi fikri asl\u0131nda 19.y\u00fczy\u0131lda Cemalettin AFGAN\u0130 ile ba\u015flayan ve sonra Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n da siyasi alanda Pan-\u0130slamizm ideolojisini veya Pan-\u0130slamizm idealini desteklemesiyle geli\u015fen bir fikirdir. Ayn\u0131 zamanda Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 hareketten bir tanesi. Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131lmaya maruz kald\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 temel fikir ak\u0131m\u0131 vard\u0131; y\u0131k\u0131lmadan kurtulmak i\u00e7in bir k\u0131s\u0131m kesimler T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck yani T\u00fcrk ortak paydas\u0131nda\u00a0 birle\u015ferek Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funu ayak kald\u0131rmak gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131 bir k\u0131sm\u0131 \u0130slamc\u0131l\u0131k projesinden\u00a0 yola \u00e7\u0131k\u0131yordu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k vard\u0131. Benim burada \u00fczerinde durmak istedi\u011fim \u0130slamc\u0131l\u0131k ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nacak olan ve Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n siyasi d\u00fczlemde Pan-\u0130slamizim olarak, Cemalettin Afgani\u2019nin de fikri ve entelekt\u00fcel temellerde ele almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir harekettir. Bu hareket 19. ve 20. y\u00fczy\u0131ldaki b\u00fct\u00fcn \u0130slami hareketlere a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131 ile bu noktada 20. y\u00fczy\u0131ldaki \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki geli\u015fmelerin en temel karakteristi\u011finin \u00fcmmet fikri yani b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birli\u011fi fikri oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleye bilirim. Ancak Afgani\u2019nin ortaya att\u0131\u011f\u0131 bu fikir \u00e7e\u015fitli renklere b\u00fcr\u00fcnerek \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda zaman zaman tezah\u00fcr etmi\u015f tecelli\u00a0 etmi\u015ftir. Bunlar bazen Hilafet hareketleri olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, bazen de \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketi olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi\u00a0\u00a0 devam etmektedir. \u00a0Yak\u0131n zamanlarda D-8 ler hareketi olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, daha yak\u0131n\u00a0 geli\u015fme ise \u00f6zellikle \u0130ran \u0130slam devriminden sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0130ran \u0130slam devriminin M\u00fcsl\u00fcmanlara a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kendine duyulan \u00f6zg\u00fcvenden dolay\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tekrar birle\u015febilecekleri ve bir arada hareket edebilecekleri fikrini yeniden\u00a0 g\u00fc\u00e7lendirmesiyle bu \u0130slam birli\u011fi fikri tekrar g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bu g\u00fcne kadar ittihat-\u0131 \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi veya Hilafet hareketi yada \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketleri olarak bunlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi sivil hareketler olmas\u0131d\u0131r. Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n projesini d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakacak olursak \u2013zira \u00a0Sultan\u00a0 Abd\u00fclhamit Han\u00a0 her nekadar bu konuda\u00a0 bir tak\u0131m ulemay\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce adamlar\u0131n\u0131 da yan\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fsa da temelinde onunki siyasi bir harekettir -Cemalettin Afgani\u2019nin\u00a0 veyahut da g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketlerinin, hilafet hareketlerinin bunun i\u00e7erisine hilafet hareketleri derken Hindistan-Pakistan b\u00f6lgesindeki hilafet hareketlerini de buna katabiliriz, \u00a0Hizbu\u2019t-Tahrir ve benzeri kurulu\u015flar\u0131n bir ideoloji haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hilafet hareketleri de buna\u00a0 kat\u0131labilir, bunlar sonu\u00e7 itibariyle b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir arada\u00a0 olmalar\u0131 ve siyasi, ekonomik, askeri k\u00fclt\u00fcrel i\u015fbirli\u011fi yaparak ortak hareket etmeleri gerekti\u011fi fikrini i\u015fleyen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli hareketlerdir. Bu hareketlerin \u00f6n\u00fcnde da\u011f\u0131lma s\u00fcrekli bir engel olu\u015fturmu\u015ftur, bir ba\u015fka ifadeyle bu engel ulus devlet yap\u0131lar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu par\u00e7aland\u0131ktan sonra b\u00f6lgede birtak\u0131m suni s\u0131n\u0131rlar \u00e7izilerek\u00a0\u00a0 b\u00f6lgedeki devlet yap\u0131lar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar halinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve ondan sonra bu\u00a0 \u00fclkelerin, bu devletlerin bir araya gelmelerini engellemek i\u00e7in gerekli s\u00fcrt\u00fc\u015fme noktalar\u0131 ortada b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve bu \u0130slam \u00fclkelerinin birle\u015fmeleri engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn gelinen noktada b\u00fcy\u00fck orta do\u011fu projesi ve benzeri projeler ise bu par\u00e7alanm\u0131\u015f olan Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funu daha mikro d\u00fczeyde par\u00e7alama \u00e7abas\u0131d\u0131r. Bu konuya daha sonra tekrar gelece\u011fiz. \u0130\u015fte \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131nda \u0130slam konferans\u0131 gibi bir tak\u0131m te\u015febb\u00fcslerin yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ki \u0130slam konferans\u0131 birle\u015fmi\u015f milletler modelinin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir \u00f6rne\u011fidir, ancak \u0130slam konferans\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc ve\u00a0 di\u011fer bir tak\u0131m kurulu\u015flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve bu y\u00f6nde sarf edilen \u00e7abalara ra\u011fmen \u0130slam birli\u011fi hen\u00fcz bu noktada m\u00fc\u015fahhas ad\u0131mlar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00a0 m\u00fc\u015fahhas bir projeye d\u00f6n\u00fc\u015fememi\u015ftir. Bunun da \u00f6n\u00fcnde iki temel engel vard\u0131r:\u00a0 birincisi bu \u0130slam birli\u011finin siyasi iradeler eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenmesinin getirdi\u011fi zorluklard\u0131r;\u00a0 zira \u00a0\u00a0bu \u0130slam \u00fclkelerinde Ma\u011fribten Endonezya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bat\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil eden veyahut da kendi saltanat \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana alan, bunun i\u00e7in de \u0130slam\u00a0 \u00fcmmetinin menfaatlerini ikinci plana itebilen y\u00f6netimlerin varl\u0131\u011f\u0131 ciddi bir engel olu\u015fturmaktad\u0131r. \u015eimdi bak\u0131n Ma\u011fribten itibaren b\u00fct\u00fcn \u00fclkelere bak\u0131n hepsinde despotik yap\u0131lar ve\u00a0 y\u00f6netimler vard\u0131r. Fasda krall\u0131k vard\u0131, kral vard\u0131 o\u011flu geldi yine kral oldu . Sonra ge\u00e7in Cezayirde bir demokrasi tecr\u00fcbesi ya\u015fand\u0131 fakat bu yine Bat\u0131 destekli bask\u0131larla geriye p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcld\u00fc. Ondan sonra Libya var tek adam y\u00f6netimi, Tunus en az T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 kadar bask\u0131c\u0131 despot bir y\u00f6netim s\u00f6z konusu, M\u0131s\u0131r\u2019da yine tek adam y\u00f6netimi var. \u00dcrd\u00fcn krall\u0131k, Irak tek adam y\u00f6netimi, Suudi Arabistan krall\u0131k, ondan sonra Suriye\u2019de hala tek adam y\u00f6netimi var. Haf\u0131z Esat d\u00f6nemindekinden nispeten daha iyi olsa da. T\u00fcrkiye\u2019de zaten belli bir ideolojinin\u00a0\u00a0 egemenli\u011fine dayal\u0131 bir t\u00fcr oligar\u015fik despotizim var. Yine milletin iradesini yans\u0131tmayan ve milletin iradesine ipotek koyan bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim s\u00f6z konusu idi \u0130ran\u2019da, zira \u015eah vard\u0131, Pakistanda \u015fu anda askeri y\u00f6netimler var, Sudan \u2018da her ne kadar demokratik\u00a0 bir yap\u0131 var ise de sonu\u00e7 itibariyle uzun s\u00fcre bir generalin, bir askerin y\u00f6netiminde Sudan daki y\u00f6netimin\u00a0 yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak laz\u0131m. Dolay\u0131s\u0131 ile bu siyasi yap\u0131lar\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana almalar\u0131ndan dolay\u0131 \u0130slam birli\u011finin, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir araya gelip bir birlik olu\u015fturmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne bizatihi kendileri engel te\u015fkil etmi\u015flerdir. tabii bu Milliyet\u00e7ilik, kavmiyet\u00e7ilik, b\u00f6lgecilik, \u0130slam birli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirme \u00f6n\u00fcnde esas en b\u00fcy\u00fck engeldir. Bunlar bu noktada \u00f6zellikle\u00a0 \u0130slam \u00fclkelerinin\u00a0 bir araya gelmesini engellemek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye sokulmu\u015f olan bir tak\u0131m ideolojiler veya d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir. Bunlar i\u00e7erisinde etnik temele dayanan bir yakla\u015f\u0131m \u00f6zellikle Orta Do\u011fu da Arap\u00e7\u0131l\u0131k\/ Baas hareketi, ard\u0131ndan 1960-1970 li y\u0131llarda sosyalizmin y\u00fckselen de\u011fer oldu\u011fu d\u00f6nemlerde bu gibi ideolojiler \u0130slam birli\u011finin \u00f6n\u00fcnde bir engel te\u015fkil etmi\u015f ve daha ziyade Arap birli\u011fi \u015fu anda da\u00a0 bir Arap birli\u011fi kurulu\u015fu var b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Araplar\u0131n\u00a0 birli\u011fini merkeze alan bir birliktelik \u00e7abas\u0131 sergilenmi\u015ftir. Onun d\u0131\u015f\u0131nda \u0130ran kendi \u00e7evresinde \u015eii\u00a0 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 merkeze alan bir yap\u0131lanma i\u00e7erisine gitmi\u015ftir. Uzak do\u011fuda da Hindistan &#8211; Pakistan Endonezya ve Malezya \u00e7er\u00e7evesinde de uzak do\u011fuda da ayr\u0131 bir\u00a0 yap\u0131lanma\u00a0 y\u00f6n\u00fcne gidilmi\u015ftir. Rusya da demir perde blo\u011funun \u00e7\u00f6kmesi sonucunda T\u00fcrk etnik temelinde bir birliktelik olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7abas\u0131 sergilenmi\u015ftir ki bunlar \u00f6zellikle T\u00fcrki Cumhuriyetler dedi\u011fimiz T\u00fcrkiye\u2019nin\u00a0 a\u011fabeylik rol\u00fcne soyunmas\u0131 ve bunlar\u0131 \u00e7ekip \u00e7evirerek bir birlik olu\u015fturma \u00e7abalar\u0131 ki bunlarda daha sonra fiyaskoyla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye nin a\u011fabeylik yapma \u00e7abalar\u0131 da geri\u00a0 tepmi\u015ftir ve sonu\u00e7 itibariyle\u00a0 \u015fu andaki T\u00fcrki cumhuriyetler T\u00fcrkiye nin y\u00f6netimine\u00a0 tav\u0131r alacak kadar son derece olumsuz geli\u015fmeler sergilenmi\u015ftir b\u00fct\u00fcn bunlar bu geli\u015fmeler bir yandan i\u015fte sol ideolojiler vaaz hareketi gibi etnik temele dayal\u0131 bir tak\u0131m yap\u0131lanmalar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki birli\u011fi engellerken \u00f6te yanda 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u0130slam birli\u011fi hedeflerini zedeleyecek bir tak\u0131m farkl\u0131 yeni ideolojilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bu noktada bug\u00fcne gelinceye kadar \u0130slam birli\u011fi hedefinin ger\u00e7ekle\u015ftirmesine engellemi\u015ftir hem siyasi fakt\u00f6rler hem de ideolojik fakt\u00f6rler bunu engellemi\u015ftir. Ancak 11 Eyl\u00fcl hareketinden sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda insanlar \u00f6zellikle sivil toplum kesimleri \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011finin kendilerini y\u00f6netenlere\u00a0 teslim edilemeyecek kadar \u00e7ok vahim ve \u00f6neli oldu\u011funu fark ettiler ve bunlar bu tesbitin ard\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlar kendi aralar\u0131nda bir i\u015fbirli\u011fi imkan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma noktas\u0131na geldi, bu noktada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda 11 Eyl\u00fclden sonra \u00f6ncelikle bir kere Afganistan, Irak, L\u00fcbnan ve Filistin\u2019in ekseninde b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu noktada bir i\u015f birili\u011fi yapma noktas\u0131nda \u00f6zellikle ayd\u0131n kesimlerinin bir araya geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz bunlar\u0131n bir araya geli\u015fleri \u0130slami hareketlerin \u0130slami gruplar\u0131n bir araya gelmesinden ziyada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki genel olarak vicdani bir hareket olarak b\u00fct\u00fcn gruplar\u0131n b\u00fct\u00fcn kesimlerin bir araya gelmesi \u015feklinde olmu\u015ftur. Bu noktada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 dedi\u011finiz zamana Arif hocam\u0131n k\u0131smen i\u015faret etti\u011fi\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kavram\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini de masaya yat\u0131rmak gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 dedi\u011fimiz zaman Ma\u011fribten Endonezya\u2019ya kadar bir milyar\u0131 a\u015fan bu n\u00fcfusun sadece M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret bir yap\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlar\u0131n i\u00e7erisinde H\u0131ristiyan mesela M\u0131s\u0131rda yedi milyon L\u00fcbnan\u2019\u0131n\u00a0 b\u00fcy\u00fck kesimi H\u0131ristiyan n\u00fcfusunun bulundu\u011fu ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli dini\u00a0 etnik az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda bulundu\u011fu ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ayn\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar gibi\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tek bir v\u00fccut halinde hareket etmesi gerekti\u011finde hem fikir oldu\u011fu \u00f6zellikle 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131ndan sonra bu noktada H\u0131ristiyanl\u0131yla M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131yla hemen hemen hepsinin ayn\u0131\u00a0 noktada bir araya geldikleri g\u00f6r\u00fcld\u00fc \u015fimdi bu noktada bizim \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00fcmmetin birli\u011fi fikrini tart\u0131\u015f\u0131rken \u00f6nce \u00fcmmetin ne oldu\u011fu konusunda da net bir fikre sahip olmam\u0131z gerekiyor \u015fimdi \u0130ran devriminde de M\u00fcsl\u00fcmanlar solla birlikte i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz onun d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinde de \u0130slami hareketlerin sol ile sol hareketler ile zaman\u00a0 zaman i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz ayn\u0131 \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de M\u0131s\u0131r gibi Cezayir gibi Tunus gibi Fas gibi \u00fclkeler de \u0130slami hareketlerin yine sistem muhalifi sol hareketlerle m\u00fc\u015ftereken hareket etti\u011fini biliyoruz. Fas da mesela Adalet ve Kalk\u0131nma partisi belediye se\u00e7imlerinde sol partiyle i\u015f birli\u011fi yapm\u0131\u015f ve \u015fu anda se\u00e7imi kazand\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok belediyede Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi mensubu bir belediye ba\u015fkan\u0131 yan\u0131nda sol partiden birisi geldi terside olabilir. Tunus da ayn\u0131 \u015fekilde y\u00f6netimlerin despot y\u00f6netimlere kar\u015f\u0131 bu y\u00f6netimi de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla b\u00fct\u00fcn muhalif gruplar ortakla\u015fa hareket etme noktas\u0131na gelmi\u015flerdir. Tunus da mesela ba\u015f \u00f6rt\u00fcs\u00fc konusunda biliyorsunuz \u00e7ok ciddi bir tak\u0131m geli\u015fmeler oldu T\u00fcrkiye dekine benzer hatta daha sert bir tak\u0131m yasaklanmalara gidilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, buna kar\u015f\u0131n Tunus da sadece \u0130slami kesim de\u011fil b\u00fct\u00fcn \u0130slami gruplar ve bunlara ek olarak b\u00fct\u00fcn sol gruplar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir platform \u00e7er\u00e7evesinde bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin temin edilmesi i\u00e7in m\u00fccadeleye giri\u015fildi ve halende bu platform devam ediyor. M\u0131s\u0131rda ayn\u0131 \u015fekilde bir yandan Kifaye Hareketi i\u00e7erisinde M\u00fcbarekin bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimlerine Kifaye hareketi i\u00e7erisinde \u0130hvanc\u0131 hareketlerde yer al\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda Marksist ve di\u011fer sosyal sosyalist hareketlerde ayn\u0131 kifaye hareketin i\u00e7erisinde yer al\u0131yor nitekim daha yeni bundan \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce 28-29 unda Kahire de yine uluslararas\u0131 Siyonist ve Amerikan emperyalizimine kar\u015f\u0131 be\u015finci direni\u015f ad\u0131nda uluslararas\u0131 sempozyum yap\u0131ld\u0131. Orada da\u00a0 bir yandan sol i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 \u00f6teki taraftan \u0130hvan\u0131 M\u00fcslimin b\u00fct\u00fcn kanatlar\u0131yla hukuk barosuyla siyasi kanatlar\u0131yla burada da yer ald\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde \u00dcrd\u00fcn de yemen de keza Suriye de Pakistan da buna benzer bir tak\u0131m olu\u015fumlar s\u00f6z konusu dolay\u0131s\u0131 ile \u0130slam birli\u011fi fikrini e\u011fer tart\u0131\u015facaksak bunu \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekti\u011fi sonucu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor yani sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir araya gelip bir birlik olu\u015fturmalar\u0131 tek ba\u015f\u0131na yetmiyor bunun i\u00e7erisine \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan yani \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n tabi \u00fcyesi olan H\u0131ristiyan her mezhebiyle ortadoksuyla katoli\u011fiyle ve ancak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u0130slam medeniyetinin gelece\u011fini \u00f6nemseyen ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlarla ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen gruplar\u0131 veya cemaat dokular\u0131n\u0131 bu s\u00fcrecin i\u00e7erisine dahil etmek gerekti\u011fi sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda \u015fimdi bu noktada bizim \u0130slam birli\u011finin ger\u00e7ekten ger\u00e7ekle\u015fmesi sahici bir imkan m\u0131d\u0131r? Yoksa bir \u00fctopya m\u0131d\u0131r bu noktada biraz daha\u00a0 bu konuya yak\u0131ndan bakmam\u0131z gerekti\u011fi sonucu hemen \u00f6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131k\u0131yor bu noktada iki tane benim kanaatime g\u00f6re \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00fcmmet projesi \u015fu anda hayata ge\u00e7irilmi\u015f mi ge\u00e7irilmek istenmektemedir e\u011fer \u00fcmmet kelimesini bir ideal etraf\u0131nda bulu\u015fmak, yani etnik dini veyahut da ba\u015fka alt kimlikleri a\u00e7arsak belli bir ideal etraf\u0131nda toplanmak anlam\u0131nda tan\u0131mlayacak olursak iki tane temel \u00fcmmetle\u015fme \u00e7abas\u0131 var bunlardan birisi Amerika Birle\u015fik Devletleri etnik bak\u0131mdan toplama dini bak\u0131mdan farkl\u0131l\u0131klar i\u00e7eren ve son derece hetorojen, Homojen olmayan bir yap\u0131d\u0131r ancak Amerikan ideali etraf\u0131nda bu topluluk birle\u015ftirilerek bu g\u00fcn \u00e7e\u015fitli eyaletlerden olu\u015fan bir Amerika devleti olu\u015fturulmu\u015ftur ve bu ideal etraf\u0131nda bu insanlar\u0131n toplanmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r benzer bir \u00e7aba Avrupa birli\u011fi \u00e7abas\u0131d\u0131r. Biliyorsunuz 50 senelik bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde etnik bak\u0131mdan dini bak\u0131mdan katoli\u011fiyle, Protestan\u0131 ile Ortodoksu ile etnik bak\u0131mdan Frans\u0131z\u0131 ile Alman\u0131 ile efendim \u00e7e\u015fitli gruplar\u0131 b\u00fcnyesinde bar\u0131nd\u0131ran ama ayr\u0131ca Avrupal\u0131l\u0131k ideali etraf\u0131nda toplanan bir yap\u0131lanma s\u00f6z konusu \u015fimdi biz tamda bu geli\u015fmeler olurken ve kendileri \u00fcmmet olmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00f6nerilen model ulus devlet modelidir etnik yap\u0131 temeli \u00fczerine ve tek tip etnik yap\u0131 tek din tek k\u00fclt\u00fcr esas\u0131 \u00fczerine bir devlet yap\u0131lanmas\u0131 burada Arap \u00fclkelerinde Arap\u00e7\u0131l\u0131k \u00fczerine kurulmaktad\u0131r ve Arap olmayan unsurlar bast\u0131r\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r. Mesela Fas da Fasl\u0131 bir berber olarak biliriz berber asl\u0131nda Fas halk\u0131na Romal\u0131lar\u0131n daha do\u011frusu Kuzey Afrika halklar\u0131n\u0131n tamam\u0131 Romal\u0131lar\u0131n takt\u0131\u011f\u0131 bir isimdir barbar demektir. Fas, Tunus ve Cezayir bu b\u00f6lgedeki yerli halk\u0131n orijinal ismi Amazi\u011flerd\u0131r. Mesela bu Amazi\u011flerin haklar\u0131 k\u00fclt\u00fcrel haklar\u0131 etnik vesaire haklar\u0131 uzun y\u0131llar bask\u0131 alt\u0131nda tutulmu\u015ftur. T\u0131pk\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de K\u00fcrtlerin de etnik haklar\u0131n\u0131n bask\u0131 alt\u0131nda tutulmas\u0131 gibi ayn\u0131 \u015fekilde M\u0131s\u0131rda da mesela K\u0131ptiler Arap de\u011fildir. Bunlar firavun neslinden gelenlerdir yani firavun \u0131rk\u0131ndan gelen insanlard\u0131r ve \u00e7o\u011fu ortadoks K\u0131pti dir. Bunlarda ayn\u0131 \u015fekilde bask\u0131 alt\u0131na al\u0131nm\u0131\u015f ve Arapla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131na bunlara kar\u015f\u0131 \u015fey yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ayn\u0131 hata ve ayn\u0131 politika Sudan\u2019da da Darfur\u2019daki s\u0131k\u0131nt\u0131n\u0131n sebebi budur. Arap olmayan unsurlara ve M\u00fcsl\u00fcman olmayan unsurlara bir yandan M\u00fcsl\u00fcmanla\u015ft\u0131rma bir yandan da Arapla\u015ft\u0131rma politikalar\u0131 uyguland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bunlarda daha sonra ulus devlet politikalar\u0131 belli bir noktaya kadar geldi\u011fi i\u00e7in belli bir noktadan \u00f6te gidemedi\u011fi i\u00e7in ister istemez Sudan i\u00e7inde ayn\u0131 \u015fekilde M\u0131s\u0131r i\u00e7inde Fas i\u00e7in de T\u00fcrkiye\u2019de\u00a0 do\u011fu sorununda oldu\u011fu gibi\u00a0 bir tak\u0131m s\u0131k\u0131nt\u0131lara yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Yani temelde de ayn\u0131 \u015fekilde daha \u00f6nce kuzey ve g\u00fcney olarak ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r ama orda da\u00a0 bir yandan etnik olarak bir tak\u0131m k\u00fc\u00e7\u00fck gruplar s\u00f6z konusu ama ayn\u0131 zamanda etnik par\u00e7alanmalar\u0131 ilaveten mezhep temelinde de bir tak\u0131m par\u00e7alanmalara yol a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6zellikle Yemen de Zeydilerle, \u015eafiler S\u00fcnniler aras\u0131nda bir par\u00e7alanma gerilim ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r, ayn\u0131 \u015fekilde yine Yemen de S\u00fcnniler i\u00e7inde \u015eafiiler ve Selefiler aras\u0131nda bir tak\u0131m par\u00e7alanmalar ya\u015fanm\u0131\u015f ve \u015fu anda da bunlar yemenin de birli\u011fi bak\u0131m\u0131ndan ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar do\u011furur hale gelmi\u015ftir. \u00d6te yandan Irak da zaten Irak da ki hareketin Baasc\u0131 bir hareket oldu\u011fu asl\u0131nda Arap olma, Arap\u00e7\u0131l\u0131k\u00a0 hareketinden de \u00f6te Irak daki yerli etnik unsurlar\u0131 merkeze alan, az\u0131nl\u0131k y\u00f6netimi t\u0131pk\u0131 Suriye\u2019de oldu\u011fu gibi Suriye\u2019de de Nusarilerin S\u00fcnni ekseriyete mukabil Nusarilerin egemen oldu\u011fu Irakta da tikrit merkezli Saddam\u0131n da\u00a0 do\u011fdu\u011fu tikrit a\u011f\u0131r\u0131l\u0131kl\u0131 ve Arap k\u00f6keni \u015f\u00fcpheli olan ve Arap olma ihtimali zay\u0131f olan etnik bir tak\u0131m gruplar\u0131n hakim ekseriyet olan Arap unsura kar\u015f\u0131 yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir yap\u0131 s\u00f6z konusu. \u0130ran\u2019da da ayn\u0131 \u015fekilde Fars unsuru T\u00fcrk unsuru ve K\u00fcrt unsuru \u00f6zellikle bunlar s\u00fcrekli devrim esnas\u0131nda da problem olmu\u015ftur. Bug\u00fcnde \u0130ran i\u00e7erisinde problem olmaya aday bir veya bir tak\u0131m \u00e7evreler taraf\u0131ndan problem olabilmesi i\u00e7in uygun zeminler haz\u0131rlanmaktad\u0131r hatta zaman zaman T\u00fcrkiye \u00fczerinden \u0130ran\u2019\u0131n i\u00e7erisinde etnik bir par\u00e7alanman\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin T\u00fcrk kart\u0131n\u0131 oylamas\u0131 i\u00e7in bir tak\u0131m T\u00fcrkiye\u2019ye\u00a0 y\u00f6nelik man\u00fcp\u00fclasyonlar ve telkinlerinde oldu\u011funu biliyoruz. \u00d6te yandan Malezya, Hindistan ve Pakistan b\u00f6lgesine vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman Afganistan da zaten Pe\u015ftunlar v.s etnik ayr\u0131mlar var. T\u00fcrkiye biliyorsunuz Afgan sava\u015f\u0131nda T\u00fcrk k\u00f6kenlileri destekledi, Pakistan i\u015fte pe\u015ftunlar\u0131 kendine yak\u0131n etnik gruplar\u0131 destekledi dolay\u0131s\u0131 ile Pakistan da bir etnik temele dayal\u0131 bir\u00a0 gerilim ortam\u0131 var. Pakistan i\u00e7erisinde de benzer yap\u0131lar var. Malezya\u2019da da mesela en sorunsuz \u0130slam \u00fclkesi oldu\u011funu zannediyorsunuz, Malezya\u2019da \u00f6zellikle Malaylar\u0131n \u00c7inlilere kar\u015f\u0131 uygulad\u0131\u011f\u0131 bir bask\u0131 politikas\u0131 var. Son yirmi y\u0131la kadar Malezya da \u00c7inliler ekonomik katk\u0131dan \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc idi buna kar\u015f\u0131 Malaylar ikinci s\u0131n\u0131f vatanda\u015f idi giderek Malaylar da kendi burjuva ve ekonomik s\u0131n\u0131flar\u0131n\u0131 da yaratt\u0131lar. \u00c7inlilerin tekrar g\u00fc\u00e7lenmelerinden korktuklar\u0131 i\u00e7in \u00c7inlilerin M\u00fcsl\u00fcman olmalar\u0131n\u0131n istemeyecek kadar \u00c7in kar\u015f\u0131t\u0131 bir politika Malezya da halen bug\u00fcn egemendir. Dolay\u0131s\u0131 ile Endonezya\u2019da da yine bir tak\u0131m etnik yap\u0131lar var ve \u015fu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda i\u015fte \u0130ngiliz s\u00f6m\u00fcrgecili\u011finin Orta Do\u011fu ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funun\u00a0 par\u00e7alanmas\u0131 esnas\u0131nda ekti\u011fi bu tohumlar \u015fu anda tamamen kurumu\u015f de\u011fil heran ye\u015ferme ve mayalanma\u00a0 safhas\u0131nda. Bu noktada 11 Eyl\u00fcl\u00a0 olaylar\u0131n\u0131n olmas\u0131\u00a0 ve Iraka Filistine L\u00fcbnana ve Afganistana y\u00f6nelik bu sald\u0131r\u0131lar M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tekrar b\u00fct\u00fcn bu ayr\u0131l\u0131klar\u0131 a\u015farak bir birlik olu\u015fturma fikrinin g\u00fc\u00e7lenmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bunun i\u00e7in bu fikri hayata ge\u00e7irmek i\u00e7in elimizdeki imkanlar konusunda da b\u00fct\u00fcn bu dezavantajlara ra\u011fmen\u00a0 meselenin daha do\u011frusu madalyonun \u00f6b\u00fcr taraf\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda elimizde bir tak\u0131m imkanlar\u0131nda bulundu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar\u0131n en ba\u015f\u0131nda Amerika ve Avrupa \u00f6rne\u011finde oldu\u011fu gibi \u00fcmmet olu\u015fturabilmek i\u00e7in en \u00f6nemli \u015fartlardan co\u011frafi fakt\u00f6rler. \u015eimdi \u0130slam d\u00fcnyas\u0131\u00a0 ma\u011fribden Endonezya\u2019ya kadar kesintisiz bir co\u011frafya \u00fczerine oturmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131 ile bir insan Endonezya\u2019dan veya Malezya\u2019dan \u00e7\u0131k\u0131p Selamun Aleyk\u00fcm, Aleyk\u00fcm Selam deyip\u00a0 hi\u00e7bir kuru\u015f harcamadan Fas ve atlas okyanusuna kadar rahatl\u0131kla gidebilir. Ayn\u0131 zamanda ula\u015f\u0131m imkanlar\u0131 bak\u0131m\u0131ndan kesintisiz \u00fc\u00e7 k\u0131tada bir co\u011frafyaya sahip bu alanda gerekli alt yap\u0131s\u0131 var onun yan\u0131nda ortak bir\u00a0 tarih var, ortak bir din var, ortak bir dil var, ortak bir k\u00fclt\u00fcr var, \u015fimdi ortak bir dil var derken bu bize biraz garip gelebilir ancak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00fc\u00e7\u00a0 m\u00fc\u015fterek dili var; Arap\u00e7a, Fars\u00e7a ve T\u00fcrk\u00e7e di\u011fer dillerde Malay dilleri de\u00a0 var ama\u00a0 medeniyet dili olarak \u00fc\u00e7 temel dil var. \u015eimdi bu dillere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman bunlar\u0131n ortak paylar\u0131n\u0131n y\u00fczde otuzlara vard\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz yani T\u00fcrk\u00e7e de y\u00fczde otuza varan Arap\u00e7a da Fars\u00e7a kelimeler\u00a0 Fars\u00e7ada da y\u00fczde otuza varan Arap\u00e7a &#8211; T\u00fcrk\u00e7e kelimeler veya T\u00fcrk\u00e7e\u2019de de tersi dolay\u0131s\u0131 ile bunlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funda \u0130slam medeniyetinden, \u0130slam k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden gelen kelimelerdir. Siz hi\u00e7 T\u00fcrk\u00e7e bilmeseniz bile T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011finiz zaman bir M\u00fcsl\u00fcman olarak M\u00fcsl\u00fcmanlarla iyi k\u00f6t\u00fc anla\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z\u00a0 veya bir Arap olarak \u0130rana gitti\u011finiz zaman\u00a0 yine T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011finizi zaman ki gibi keza bir \u0130ranl\u0131 olarak Arap \u00fclkesine veya T\u00fcrkiye\u2019ye geldi\u011finiz zaman b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde anla\u015fma imkan\u0131n\u0131z var. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda ayr\u0131ca\u00a0 ortak semboller \u00fczerinden anla\u015fma imkan\u0131n\u0131z var\u00a0 dil sadece konu\u015fulan dil de\u011fil bir tak\u0131m semboller s\u00f6z konusu bu semboller \u00fczerinden de\u00a0 ortak bir dilin ortak bir k\u00fclt\u00fcr\u00fcn oldu\u011funu rahatl\u0131kla ifade edebiliriz. Bunun yan\u0131nda bu birli\u011fi ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6zellikle son yirmi y\u0131l i\u00e7erisinde \u0130slami hareketler\u00a0\u00a0 i\u00e7erisinde geli\u015ftirdi\u011fi \u0130slam birli\u011fi fikri oldu bu T\u00fcrkiye\u2019de birlik g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc hareketi i\u00e7erisinde\u00a0 M\u0131s\u0131rda ihvan hareketi i\u00e7erisinde ki ihvan hareketi de asl\u0131nda sadece M\u0131s\u0131ra mahsusu bir hareket de\u011fildir. Suriye, Irak, Sudan gibi bir\u00e7ok farkl\u0131 \u00fclkelerde de uzant\u0131lar\u0131 vard\u0131r. Pakistan\u00a0 Mevdudinin Hareketi ve di\u011fer \u0130slami hareketler i\u00e7erisinde yine Malezya ve Endonezya\u2019daki \u0130slami hareketler i\u00e7erisinde bunlar\u0131n i\u00e7erisinde birtak\u0131m siyasi hareketlerdir. Bunlarda kendi i\u00e7lerinde bir \u0130slam birli\u011fi fikrini hem bir siyasi programa alm\u0131\u015flar ve ayn\u0131 zamanda bu y\u00f6nde mu\u015fahh\u0131s ad\u0131mlar\u0131n\u0131 atm\u0131\u015flard\u0131r. \u015eimdi bu noktada \u0130slam birli\u011fi ve \u00fcmmet birli\u011fi projesinin bu g\u00fcne kadar \u0130slami bir proje olarak alg\u0131lanm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r, bunun temelinde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131d\u0131r ancak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 sadece M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 veya M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n pek \u00e7o\u011funun nominal- M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu yani sosyolojik olarak k\u00fclt\u00fcrel olarak M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fu ama bir tak\u0131m \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 ideolojileri benimsedi\u011fi de\u00a0 g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi laz\u0131m bu sol ideolojiler veya milliyet\u00e7ilikle ilgili ideolojiler olabilir. Efendim hatta liberal ideolojiler olabilir bir kere bunlar\u0131n ayn\u0131 kategori i\u00e7erisinde de\u011ferlendirilmesi do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu insanlar her ne kadar k\u00fclt\u00fcr olarak M\u00fcsl\u00fcman olduklar\u0131n\u0131 ifade etseler de\u00a0 ideolojik yakla\u015f\u0131m olarak \u0130slami bir proje i\u00e7erisinde yer almamaktad\u0131rlar. Ancak bunlar\u0131n yer almamalar\u0131 bunlar\u0131n \u0130slam birli\u011fi fikrine kar\u015f\u0131 olduklar\u0131 anlam\u0131nda de\u011fil, bunlar M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n askeri payda olarak M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k b\u00fcy\u00fck ekseriyet i\u00e7erisinde din olarak, ama az\u0131nl\u0131klar i\u00e7in k\u00fclt\u00fcrel olarak \u0130slam ortak paydas\u0131nda birle\u015fmeleri m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu da kabul etmekteler. \u015eimdi bu nokta da bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman Arap \u00fclkelerindeki\u00a0 Marksist, liberal veya milliyet\u00e7i ak\u0131mlar\u0131n daha yak\u0131ndan analiz edilmesi gerekir. \u0130slam birli\u011fi projesi dahilinde, \u00e7\u00fcnk\u00fc bunlar T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 anlad\u0131\u011f\u0131n\u0131z anlamda sol veya milliyet\u00e7i veya liberal hareketler de\u011fildir. Bunlar asl\u0131nda ateist veya materyalist hareketlerde de\u011fildir, bunlar\u0131n Marksistli\u011fi sadece ezilen s\u0131n\u0131flardan yana olmalar\u0131, stat\u00fc fark\u0131na kar\u015f\u0131 ele\u015ftirel tav\u0131r tak\u0131nmalar\u0131 ve kapitalist politikalara kar\u015f\u0131 tav\u0131r almamalar\u0131ndan dolay\u0131d\u0131r. Ancak k\u00fclt\u00fcrel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebiliriz, \u00f6zellikle Arap \u00fclkelerindeki sol \u00a0olarak bilinen ak\u0131mlar ayd\u0131nlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun T\u00fcrkiye\u2019deki benim gibi pek \u00e7ok \u0130slamc\u0131 ayd\u0131ndan \u00e7ok daha fazla \u0130slam konusunda\u00a0 hem bilgili hem ona yak\u0131n ve s\u0131cak oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bunlar\u0131n solculu\u011fu dine tav\u0131r almak, dini reddetmek veya dine kar\u015f\u0131 bir \u015fey yapmak de\u011fil tam aksine iktidara stat\u00fc koyarak kar\u015f\u0131 tav\u0131r almak Amerikanc\u0131 politikalara bat\u0131c\u0131 politikalara kar\u015f\u0131 tav\u0131r almak ayn\u0131 zamanda ezilen kitlelerin s\u00f6zc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapmak anlam\u0131nda bir solculuktur\u00a0 yani daha do\u011frusu sosyal adalet\u00e7iliktir. Bu nitekim sosyalizmin 60-70 li y\u0131llar\u0131nda y\u00fckselen de\u011fer olmas\u0131 esnas\u0131nda \u0130slam\u2019da\u00a0 Sosyal Adalet ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda\u00a0 bir tak\u0131m eserlerde yaz\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ba\u011flamda hem \u00a0Seyyid\u00a0 kutup hem de\u00a0 Mustafa Es-Sib\u00e2\u2019\u00ee eserler yazm\u0131\u015flard\u0131r. Biliyorsunuz ikisi de ihvanc\u0131 d\u0131r ayn\u0131 \u015fekilde Hatemi de T\u00fcrkiye\u2019de bu tarz eser yazm\u0131\u015ft\u0131r. Nurettin Top\u00e7unun bu konuda Anadolu M\u00fcsl\u00fcman Sosyalizmi konusunda yaz\u0131p \u00e7izdikleri vard\u0131r. Asl\u0131nda bunlar\u0131n Marksist anlamda bir sosyalizmle solculukla alakas\u0131 yoktur, bunlar temelde sosyal adalet\u00e7i hareketlerdir yani ezilen kitleleri gariban kitleleri ma\u011fdur kitlelerin hakk\u0131n\u0131 zulme maruz kalan kitlelerin hakk\u0131n\u0131 savunmak anlam\u0131ndad\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile bu anlamda bu insanlar\u0131n \u0130slam birli\u011fi projesinin d\u0131\u015f\u0131nda kalmalar\u0131n\u0131 gerektirecek hi\u00e7bir sebep yoktur, gelelim H\u0131ristiyan ve di\u011fer din mensuplar\u0131na \u015fimdi bu noktada da biraz daha \u0130slam \u00fclkelerindeki gayri M\u00fcslim konular\u0131 yak\u0131ndan tan\u0131mam\u0131z laz\u0131m . Biz genellikle H\u0131ristiyan diyince bat\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 anl\u0131yoruz ve bu \u00a0konuda ciddi bir eksi\u011fimiz var, birincisi H\u0131ristiyanl\u0131k bat\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc de\u011fil H\u0131ristiyanl\u0131k \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. H\u0131ristiyanl\u0131k Filistin\u2019nin Nas\u0131r\u2019a \u00a0\u015fehrinde do\u011fmu\u015ftur. Filistin de \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r dolay\u0131s\u0131 ile \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131n mal\u0131d\u0131r. Bat\u0131daki H\u0131ristiyanl\u0131k, H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131n en dejenere versiyonu ve Pavlos\u2019un m\u00fc\u015frik putperest roma k\u00fclt\u00fcr\u00fc ile harmanlad\u0131\u011f\u0131 bir H\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131r. Ger\u00e7ek H\u0131ristiyanl\u0131kla alakas\u0131 yoktur, ger\u00e7ek H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 ar\u0131yor isek\u00a0 bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 yine \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na \u00e7evirmemiz laz\u0131m yani M\u0131s\u0131r K\u0131ptilere, Etiyopya Ortodoks kilisesine,\u00a0 L\u00fcbnan\u2019da ki Ortodoks kilisesine, T\u00fcrkiye\u2019deki S\u00fcryanilere, Irak daki Asurilere vesaire bak\u0131\u015flar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7evirmemiz laz\u0131m. Bu noktaya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da aram\u0131zdaki k\u00fclt\u00fcrel fark\u0131n tahmin edilenden \u00e7ok daha az oldu\u011fu ve m\u00fc\u015fterek paydam\u0131z\u0131n tahamm\u00fcl edilenden \u00e7ok daha fazla oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Basit bir \u00f6rnek; biz H\u0131ristiyanl\u0131k deyince kilisede ayin yapan H\u0131ristiyanlar\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz; ama S\u00fcryanileri yak\u0131ndan tan\u0131yanlar M\u00fcsl\u00fcmanlara \u00e7ok benzedi\u011fini iyi bilirler yine Etiyopya\u2019ya giden Etiyopya Ortodoks kilisesindeki H\u0131ristiyanlar\u0131n ya\u015fant\u0131lar\u0131 dindarl\u0131k ya\u015fant\u0131lar\u0131n\u0131 g\u00f6renler M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla hi\u00e7bir farklar\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 zahiren g\u00f6r\u00fc\u015fte g\u00f6receklerdir. Mesela ben tesad\u00fcfen bir televizyon program\u0131nda \u015fahit oldum on g\u00fcnl\u00fck bir haclar\u0131 var, Hac merasimi sonunda H\u0131ristiyan aile\u00a0 Etiyopya da ki H\u0131ristiyan aile orada bir kentte bir manast\u0131r da hac sona eriyor ve hac ibadeti sona erdikten sonra ayn\u0131 bizim gibi\u00a0 aynen namaz k\u0131l\u0131yorlar aynen hi\u00e7 fark yok, t\u0131pk\u0131 S\u00fcryanilerde oldu\u011fu gibi burada sadece ibadetler temel esaslar de\u011fil. Mesela Beyrutlu bir H\u0131ristiyan olan Re\u015fat Haddem do\u011fu\u00a0 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131na\u00a0 ili\u015fkin yapt\u0131\u011f\u0131 doktora tezinde diyor ki\u00a0 bizde diyor biz\u00a0 testis \u00e7\u0131kar\u0131z ama diyor buna bir \u015fey ekleriz\u00a0 deriz diyor ilah\u0131m\u0131z tekdir\u00a0 bu diyor \u0130slam etkisidir\u00a0 yani bizim topraklar\u0131m\u0131z\u0131\u00a0 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 bile asl\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan gelmi\u015f bir H\u0131ristiyanl\u0131kt\u0131r. Bat\u0131 H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 gibi de\u011fildir ve\u00a0 \u00f6zellikle\u00a0 L\u00fcbnan sorunu Filistin sorunu\u00a0 Irak\u2019\u0131n i\u015fgali gibi konular da gerek\u00a0 M\u0131s\u0131r daki Ortodoks kilisesi gerek L\u00fcbnan\u2019daki Ortodoks kilisesi gerek di\u011fer Ortodoks H\u0131ristiyanlar\u00a0 b\u00f6lgemizdeki tamam\u0131 siyasi duru\u015flar\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla ayn\u0131d\u0131r hi\u00e7bir farklar\u0131 yoktur. Duru\u015f bak\u0131m\u0131ndan i\u015fgal kar\u015f\u0131t\u0131 olmak bak\u0131m\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlarla hi\u00e7bir farklar\u0131 yoktur, bunu bizatihi kendimiz\u00a0 hem M\u0131s\u0131r\u2019da hem L\u00fcbnan da hatta bir kilisenin\u00a0 bah\u00e7esinde H\u0131ristiyanlarla yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u00a0 toplant\u0131larda a\u00e7\u0131k\u00e7a bunu ifade ettiler. Dolay\u0131s\u0131 ile siyasi proje olarak da M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ile bir araya gelmelerinin \u00f6n\u00fcnde etnik ve dini ayr\u0131mlar bir engel de\u011fil tam aksine bir mozaik gibi bu birle\u015fmeyi per\u00e7inleyici bir i\u015flev g\u00f6rebilir ancak bu noktada M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n sadece H\u0131ristiyanl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil kendi M\u00fcsl\u00fcman grup ve ak\u0131mlar\u0131n\u0131 tan\u0131mad\u0131klar\u0131n\u0131 da rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim. \u015eimdi burada \u0130slam birli\u011fi konusunda bizim geli\u015ftirmemiz gereken bir tak\u0131m kavramlar bular at\u0131lmas\u0131 gereken bir tak\u0131m ad\u0131mlar var. Birinci burada belirtilmesi gereken \u0130slam birli\u011finin resmi siyasi yap\u0131lar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ger\u00e7ekle\u015fmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc bunu g\u00f6rd\u00fck L\u00fcbnan\u2019\u0131n i\u015fgali de Nasrallah\u2019\u0131n b\u00fct\u00fcn bu M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n y\u00fcz\u00fcn\u00fc a\u011f\u0131rtan savunmas\u0131na m\u00fckabil hemen S\u00fcnnili\u011fi sevdiklerinden de\u011fil kendi tahtlar\u0131n\u0131 korumak i\u00e7in Suudi Arabistan\u00a0 M\u0131s\u0131r ve \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fc bir araya gelerek Nasrallah\u2019a kar\u015f\u0131. Bu ba\u011flamda onu yarg\u0131lay\u0131c\u0131, nas\u0131l diyelim karalay\u0131c\u0131 hareket i\u00e7ine girdiklerini g\u00f6rd\u00fck. Sonunda Nasrallah\u0131 M\u0131s\u0131r da i\u015fte Suudi Arabistan da ve di\u011fer S\u00fcnni ulema burada bir S\u00fcnnilik gayretiyle bunun yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 gayet iyi bilmek laz\u0131m. \u015euan da \u0130ran, L\u00fcbnan, Irak daki \u015eii varl\u0131k bir s\u00fcr\u00fc \u015eii ihlalinden s\u00f6z ediyoruz. Bunlar do\u011frudur ancak bu insanlar da bu \u015eii sempatisini hak etmektedirler. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015fu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ger\u00e7ekten M\u00fcsl\u00fcmanlara yak\u0131\u015f\u0131r bir g\u00f6r\u00fc\u015f sergileyen siyasi olarak bu bloktur \u0130ran d\u0131r ve L\u00fcbnan\u2019daki hareketdir. \u015eimdi burada Iran\u2019n\u0131n ne kadar \u015eii \u00fc\u00e7geninin yada \u015eii hilalinin g\u00fc\u00e7lenmesi kar\u015f\u0131s\u0131nda yap\u0131lmas\u0131 gereken mezhep\u00e7ilik yaparak buna kar\u015f\u0131 tav\u0131r almak de\u011fildir. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 gerekenleri at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar\u0131 atan her kim olursa olsun hangi mezhepten olursa olsun bunlar\u0131n g\u00fc\u00e7lenmesini takdirle kar\u015f\u0131lamak m\u0131d\u0131r? Bu noktada hemen mezhep fakt\u00f6r\u00fc ve etnik fakt\u00f6r devreye giriyor bu noktada M\u00fcsl\u00fcmanlar bak\u0131\u015flar\u0131n\u0131 netle\u015ftirmeleri gerekir. \u00c7\u00fcnk\u00fc tekrar s\u00f6yl\u00fcyorum, \u0130ran\u2019n\u0131n biraz daha\u00a0 g\u00fc\u00e7lenmesi\u00a0 ihtimali belirdi\u011fi anda sadece Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131r de\u011fil T\u00fcrkiye\u2019de ayn\u0131 oyunun\u00a0 i\u00e7ine \u00e7ekilmek istenecek ve zaten b\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesinin ayaklar\u0131nda biri olan T\u00fcrkiye\u2019de S\u00fcnnilik ad\u0131 alt\u0131nda ve \u015eiilik geliyor \u015feyi alt\u0131nda buna kar\u015f\u0131 bir komplo ve bir par\u00e7alay\u0131c\u0131 bir hareket olu\u015fturmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015f\u0131lacakt\u0131r. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u015fimdiden bir tak\u0131m kendi kavramlar\u0131n\u0131 geli\u015ftirmeleri bir tak\u0131m y\u00f6ntemler geli\u015ftirmeleri gerekir. Bu noktada yap\u0131lmas\u0131 gerekenler neler olabilir; birincisi buna kesinlikle etnik esasa dayal\u0131 b\u00fct\u00fcn yap\u0131lanmalar\u0131n \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131, \u0130slam d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011funu alt\u0131n\u0131 \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde \u00e7izmek laz\u0131m. Ancak tekrar s\u00f6yl\u00fcyorum bu noktada b\u00fct\u00fcn \u0130slami hareketlerin kendilerini g\u00f6zden ge\u00e7irmeye ihtiyac\u0131 var\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketlerde de mesela T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketlerin bir \u00e7o\u011funda T\u00fcrk\u00e7\u00fc bir politikan\u0131n oldu\u011funu T\u00fcrk milliyet\u00e7isi s\u00f6yleminin malum T\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fi son zamanlarda\u00a0 y\u00fckselen de\u011fer olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak da y\u00fckseldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz bu \u00e7ok a\u00e7\u0131k olarak \u00e7ok endi\u015fe verici bir \u015fey. \u0130kincisi Arap \u00fclkelerinde de h\u00e2la\u00a0 \u0130slam \u00fclkelerinin gelece\u011fi s\u00f6z konusu oldu\u011funda hemen, bir Arap birli\u011fi, Arap zirvesi laflar\u0131 zikrediliyor toplant\u0131da yay\u0131l\u0131yor. Yani\u00a0 Arap\u00e7\u0131l\u0131k ekseninde harekete ge\u00e7mekten h\u00e2l\u00e2 vazge\u00e7ilmi\u015f de\u011fil, tabi\u00ee ki bunda \u0130slami\u00a0 parametreler bak\u0131m\u0131ndan bunun kayda de\u011feri yoktur. Bu konuda y\u00f6netimlerden bir \u015fey beklemek m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re \u0130slam \u00fclkelerindeki \u0130slami hareketler etnik yani etnik temele dayal\u0131 hareketler ideolojiler konusunda tavr\u0131n\u0131 belirtmeli, ihvan-\u0131 M\u00fcslimin, mesela bir Arap hareketi olarak bunu sunmaktad\u0131r, yoksa Arab, T\u00fcrk, \u00c7erkez ve K\u00fcrd\u00fc i\u00e7eren bir hareket olarak alg\u0131lad\u0131\u011f\u0131na bunlar\u0131 netle\u015ftirmesi laz\u0131m \u00e7\u00fcnk\u00fc M\u0131s\u0131rda da ayn\u0131 \u015fekilde ihvan-\u0131 M\u00fcslimin\u00a0 hareketi i\u00e7erisinde bir Arap\u00e7\u0131l\u0131k boyas\u0131 zaman zaman y\u00fczeye vurmaktad\u0131r. Ayn\u0131 \u015fekilde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak K\u00fcrt n\u00fcfus da \u00dcmmet\u00e7ilik,\u00a0 \u0130slam birli\u011fi projesi kar\u015f\u0131s\u0131nda tavr\u0131n\u0131 netle\u015ftirmektedir. Bu noktada ciddi problemler var; \u00e7\u00fcnk\u00fc uzun y\u0131llar bask\u0131ya u\u011fram\u0131\u015f\u00a0 olman\u0131n verdi\u011fi s\u0131k\u0131nt\u0131 ve bunal\u0131mdan sonra, Amerika\u2019n\u0131n b\u00f6lgeye yapt\u0131\u011f\u0131 i\u015fgali bir f\u0131rsat bilerek\u00a0 Amerika\u2019n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u00e7\u0131karlar\u0131na evet diyecek kadar Amerikan\u2019n\u0131n yan\u0131nda yer alan bu b\u00f6lgede b\u00f6yle bir yap\u0131lanma var. Bunun da temelinde tamamen K\u00fcrt etnik kimli\u011fi vard\u0131r, bu noktada\u00a0 M\u00fcsl\u00fcmanlara b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev d\u00fc\u015fmektedir. B\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu kendilerini zaten M\u00fcsl\u00fcman olarak tan\u0131mlamaktad\u0131r. G\u00fcneydo\u011fu\u2019daki K\u00fcrt n\u00fcfus kendilerini ger\u00e7ek anlamda \u0130slami bir harekete\u00a0 taraftar m\u0131 olacaklar\u0131n\u0131\u00a0 yada etnik temele dayal\u0131 ayr\u0131mc\u0131 bir hareket i\u00e7erisinde yer alacaklar\u0131n\u0131\u00a0 netle\u015ftirmeleri laz\u0131m, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u015fu anda\u00a0 gerek Kuzey Irak\u2019da gerek\u00a0 G\u00fcneydo\u011fu da olan biten etnik temele dayal\u0131 bir harekettir, \u0130slami bir niteli\u011fi yoktur dolay\u0131s\u0131 ile bu hareketleri M\u00fcsl\u00fcmanlar irdeleyip bunlar\u0131 tart\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece \u0130slam birli\u011fi projesinin g\u00f6be\u011finde nas\u0131l diyeyim bir Arap\u00e7\u0131l\u0131k bir ur gibi bu b\u00fcnyede s\u0131r\u0131tacaksa K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck de ayn\u0131 \u015fekilde bu b\u00f6lgede\u00a0 \u0130slam birli\u011finin \u00f6n\u00fcnde bir ur gibi\u00a0 mutlaka\u00a0 s\u0131r\u0131tacakt\u0131r. Dolay\u0131s\u0131 ile bu noktada\u00a0 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n \u00f6zellikle\u00a0 \u0130slami\u00a0 hareketlerin T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck, Arap\u00e7\u0131l\u0131k, K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck neyse etnik temele dayal\u0131 bat\u0131dan sirayet etmi\u015f bana g\u00f6re bu hastal\u0131kl\u0131 yap\u0131lara kar\u015f\u0131 tutumlar\u0131n\u0131 acilen belirlemeleri, \u0130slam birli\u011finin gelece\u011fi bak\u0131m\u0131ndan belirleyici olacak. \u0130kincisi burada \u00f6nemli bir nokta ben sadece \u015funu s\u00f6yleyeyim bu etnik ayr\u0131mlar en s\u0131k\u0131 \u0130slam \u015feriatini uygulad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenen \u00fclkelerde de vard\u0131r. Sudan da s\u00f6ylendi\u00a0 bak\u0131n G\u00fcney de Arap olmayanlara kar\u015f\u0131 ayr\u0131mc\u0131l\u0131k, Suudi Arabistan da, Arap olmayan yok ama\u00a0\u00a0 Necip ile Hicaz aras\u0131nda ayr\u0131m vard\u0131r. Y\u00f6netim s\u00fcrekli Neciplilerde hicazl\u0131lar ikinci s\u0131n\u0131f insan muamelesi g\u00f6r\u00fcr, bak\u0131n ayn\u0131 \u015fekilde mesela T\u00fcrkiye\u2019de etnik ciddi bir problem var bunu hepimiz ya\u015f\u0131yoruz. Y\u00fczde doksan dokuzu M\u00fcsl\u00fcman diyorum ama \u00f6te yandan nas\u0131l M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ksa herkes kimisi T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck pe\u015finde ko\u015fuyor kimi K\u00fcrt\u00e7\u00fcl\u00fck pe\u015finde ko\u015fuyor\u00a0 kimisi bilmem falan pe\u015finde ko\u015fuyor \u015fimdi burada ister istemez birazdan gelece\u011fim M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da tekrar masaya yat\u0131r\u0131p sorgulamam\u0131z gerekir. Yani %99\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman\u00a0 veya\u00a0 bir bu\u00e7uk milyarl\u0131k \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 bunlar sadece birer slogan haline gelmi\u015ftir. Bunlar\u0131n i\u00e7eri\u011finin doldurulmas\u0131 laz\u0131m \u015fu anda bunlar bizi aldatabilir aldat\u0131c\u0131 bir slogana d\u00f6n\u00fc\u015febilir \u00e7\u00fcnk\u00fc\u00a0 ger\u00e7eklik olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u0130slam\u2019a g\u00f6n\u00fcl vermi\u015f bir bu\u00e7uk milyarl\u0131k \u00fcmmet olman\u0131n yegane \u00fcst kimlik oldu\u011funa inanan bir kitleden s\u00f6z etmek\u00a0 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ayn\u0131 \u015fekilde T\u00fcrkiye\u2019de de durum ayn\u0131 dolay\u0131s\u0131yla burada bizim M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 da tekrar g\u00f6zden ge\u00e7irme ihtiyac\u0131nda oldu\u011fumuzu\u00a0 s\u00f6yleyebiliriz. \u0130kincisi cemaat\u00e7ilik ve mezhep\u00e7ilik fakt\u00f6r\u00fc \u015fimdi burada da\u00a0 bir yandan \u015eii &#8211; S\u00fcnni ayr\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6zellikle bat\u0131 da bunu ka\u015f\u0131yarak M\u00fcsl\u00fcman birli\u011fini zedeleme\u00a0 y\u00f6n\u00fcnde ad\u0131mlar at\u0131yor ancak M\u00fcsl\u00fcman birli\u011fini, mezhep\u00e7ilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan zedeleyenler sadece\u00a0 bat\u0131l\u0131lar m\u0131 veya bat\u0131l\u0131lar\u0131n oyununa gelenler mi hay\u0131r bize de ait, kendimiz yani \u015fu salonda\u00a0 hepimiz S\u00fcnni olarak, \u015eiilik konusunda sa\u011fl\u0131kl\u0131 bilgimiz olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleye biliriz. \u015eiilik nedir\u00a0 \u015eiili\u011fin i\u00e7 y\u00fcz\u00fc nedir, \u015eiili\u011fin i\u00e7indeki geli\u015fmeler nelerdir? Bu nokta da yeterli bilgimiz yok sadece \u015funu s\u00f6yleyeyim, S\u00fcnni d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00f6zellikle 20. y\u00fczy\u0131la nas\u0131l de\u011fi\u015fim i\u00e7indeyse ki bunlar ayr\u0131 birer belki sohbet konusu olur ayn\u0131 \u015fekilde \u015eii d\u00fc\u015f\u00fcnce de \u00e7ok ciddi radikal bir de\u011fi\u015fim i\u00e7erisinde\u00a0 sadece basit bir \u00f6rnek vereyim \u015eii Dedi\u011fimiz homojen bir yap\u0131 de\u011fildir, on iki\u00a0 imamc\u0131 \u015eii vard\u0131r \u0130ran\u2019da egemendir. Pakistan, L\u00fcbnan, Irak, Yemen de \u015eiiler vard\u0131r. Mesela\u00a0 Zeydiler\u00a0\u00a0 5. mezhep dedi\u011fimiz S\u00fcnnili\u011fe \u00e7ok yak\u0131nd\u0131r hemen hemen S\u00fcnnilikle aralar\u0131nda \u00e7ok az fark vard\u0131r. Bunlar\u0131n hepsi ayn\u0131 de\u011fildir bir ikincisi \u015eia da kendi i\u00e7inde de\u011fi\u015fmektedir. 12 imamc\u0131 \u015eiaya\u2019ya g\u00f6re 12. imam mehdi gelmeden \u00f6nce\u00a0 devlet kurmak caiz de\u011fildir, zekat toplamak caiz de\u011fildir, k\u0131sas haklar\u0131 uygulamak caiz de\u011fildir ancak bu as\u0131rlarca \u015eia\u2019n\u0131n siyasetin d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131na yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r. Bu k\u0131s\u0131r d\u00f6ng\u00fcy\u00fc kuran Humeyni\u2019nin dehas\u0131d\u0131r. Evet 12 imam gelmemi\u015ftir ama 12 imam gelinceye kadar ona vek\u00e2leten biz imamlar bunu yapabiliriz demi\u015ftir. Bu teoriden sonra \u0130ran devrimi ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f ancak \u015eii d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki geli\u015fmeler\u00a0 bunlarla s\u0131n\u0131rl\u0131 kalmam\u0131\u015ft\u0131r. \u015eu anda Irak as\u0131ll\u0131 \u015eii olup 12. imam diye bir imam ya\u015famam\u0131\u015ft\u0131r bu bir efsanedir diyecek kadar kendisini \u00f6z ele\u015ftiriye tabi tutan \u015eii d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrler ve alimlerde var. Bunlardan bir tanesinin kitab\u0131n\u0131 biz yay\u0131nlad\u0131k, kitabiyat yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda \u015eii Siyasal d\u00fc\u015f\u00fcncesinin geli\u015fimi yazar\u0131 Ahmet El Katip. Kendisi Londra da ya\u015f\u0131yor T\u00fcrk\u00e7esi de var 12. \u0130mam\u0131n ya\u015famad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu konudaki rivayetleri tek tek inceleyerek ortaya koyabiliyor yani bu kitab\u0131 yazd\u0131ktan sonra Ahmet El Katib\u2019in ile benim aramda k\u0131l kadar fark kal\u0131yor. Biliyorsunuz \u015eeriati \u0130ran\u2019da gizli S\u00fcnni olarak itam edilmi\u015ftir. Bug\u00fcn \u0130ran devriminin \u00f6nemli mimarlar\u0131ndan\u00a0 birisi \u015eeriati dir, dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131 zaman \u015eii d\u00fc\u015f\u00fcncesine o tarihteki \u015eii-S\u00fcnni \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131ndaki gibi de\u011fil.<\/p>\n<p>Keza L\u00fcbnan\u2019daki \u015eiilerle bir araya geldi\u011fimiz zaman do\u011fu konferans\u0131 zaman\u0131nda s\u00fcrekli bir arada olduk \u00f6zellikle Muhammed Nureddin ismini duymu\u015fsunuzdur, ben iki \u00fc\u00e7 y\u0131l sonra ancak\u00a0 onun \u015eii oldu\u011funu tesad\u00fcfen \u00f6\u011frendim onun d\u0131\u015f\u0131nda g\u00fcndelik hayatta bu kadar proje i\u00e7inde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k onun \u015eii oldu\u011funu ben fark edemedim o kadar i\u00e7 i\u00e7e\u00a0 ge\u00e7mi\u015f durumda dolay\u0131s\u0131 ile bu noktada \u0130slam birli\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmesi i\u00e7in \u015eiilik-S\u00fcnnilik \u00fczerine \u00e7\u0131kabilecek bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na da ihtiya\u00e7 vard\u0131r. Nas\u0131l etnik ayr\u0131mlar\u0131n \u00fcst\u00fcne \u00e7\u0131kabileceksek ki\u00a0 bu bizim i\u00e7in \u00e7ok kolay, \u00e7\u00fcnk\u00fc M\u00fcsl\u00fcman renk k\u00f6r\u00fcd\u00fcr renkleri g\u00f6rmez, siyah, beyaz, sar\u0131, k\u0131rm\u0131z\u0131 g\u00f6rmez insan olarak g\u00f6r\u00fcr. M\u00fcsl\u00fcman ve kafir \u00a0diye iki kategori vard\u0131r, M\u00fcsl\u00fcmanlar nezlinde bu kolay ancak mezhepler a\u00e7\u0131s\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bunun \u00fczerinden \u00fcstesinden gelmesi o kadar kolay olaca\u011fa benzemiyor. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de de S\u00fcnnilik konusunda kat\u0131 muhafazakar genel halk kitleleri i\u00e7erisinde \u00e7ok g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015eiili\u011fe kar\u015f\u0131 bir tepki var bu \u00f6zellikle Alevili\u011fe kar\u015f\u0131 olan tepkide de g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor dolay\u0131s\u0131 ile bu noktada M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n art\u0131k yava\u015f yava\u015f ben mesela diyelim S\u00fcnni\u2019yim ama peki \u00e7ok \u015eii\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 kitabi \u00e7ok rahatl\u0131kla okuyabiliyorum ve o fikirleri benimseye biliyorum. \u00a0\u015eiilerin de bir\u00e7ok kitab\u0131 benimsemesi laz\u0131m ger\u00e7i biz \u015eian\u0131n ne kadar kitab\u0131 varsa \u00e7evirdik T\u00fcrk\u00e7e yay\u0131nlad\u0131k halen okuyoruz, ben kendi \u00f6\u011frencilerime \u015eeriatinin bir \u00e7ok kitab\u0131n\u0131 zorunlu olarak okumalar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorum ancak tersi ger\u00e7ekle\u015fmedi \u0130ran\u2019daki yay\u0131n evlerine sordu\u011fumuz zaman, siz T\u00fcrkiye\u2019den ne \u00e7evirdiniz? yani Mehmet Akif, Necip Faz\u0131l, Ya\u015far Kemal veya Aziz Nesin\u2019i mi \u00e7evirdiniz? Hay\u0131r hi\u00e7 birini \u00e7evirmemi\u015fler. Bunun sebebi\u00a0 bat\u0131da kim me\u015fhur olursa bunu biliyor T\u00fcrkiye kendini tan\u0131tamam\u0131\u015f ve sordum peki \u0130slami kesimden her hangi bir bir kitap \u00e7evirdiniz mi? Valla bilmiyorum dedi galiba bir tane Emine \u015eenliko\u011flundan bir kitap \u00e7evirmi\u015ftik dedi. Siz art\u0131k aradaki ba\u011flant\u0131n\u0131n ne kadar kopuk oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyorsunuz \u015fimdi bu insanlarla bizim atmam\u0131z gereken ad\u0131mlar\u0131n ne oldu\u011funu siz tasavur edin ne Nurettin Top\u00e7u var ne Cemil Meri\u00e7 ne Erbakan var. Dolay\u0131s\u0131 ile \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 \u015fu an da bu birle\u015fme \u00e7abalar\u0131n\u0131 \u00f6zellikle sivil ve k\u00fclt\u00fcrel d\u00fczeyde\u00a0 g\u00fc\u00e7lendirmek zorunda\u00a0 bunun i\u00e7inde at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131mlar benim kanaatime g\u00f6re \u015funlar; birkere \u0130slam birli\u011fi sivil d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015fmesi gereken bir projedir sivil d\u00fczeyde ger\u00e7ekle\u015ftirdikten sonra siyasi y\u00f6netimlere bask\u0131 uygulayarak y\u00f6netimler bu y\u00f6ne do\u011fru kanalize edilecektir tersi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Yani y\u00f6netimler \u0130slami y\u00f6netimler efendim bunlar iktidara gelsin sonra\u00a0 bunlar \u0130slam birli\u011fi projesini ger\u00e7ekle\u015ftirsin bu b\u00f6lgede \u00e7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir y\u00f6netim s\u00f6z konusu de\u011fil, daha do\u011frusu b\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesinden sonra bu tip y\u00f6netimlerin ayakta kalma ihtimali \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck. \u00c7\u00fcnk\u00fc mevcut y\u00f6netimlerin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131\u00a0 bak\u0131n isim isim sayabiliriz b\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesi i\u00e7inde resmen rol\u00a0 almaktalar. \u00a0Fas, Cezayir, Tunus, M\u0131s\u0131r, \u00dcrd\u00fcn, L\u00fcbnan, Suudi Arabistan, T\u00fcrkiye, Yemen\u00a0\u00a0 emin de\u011filim. Yemen\u2019nin \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019deki y\u00f6netim kadar b\u00fct\u00fcn dediklerini kabul eden bir\u00a0 yap\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6zellikle Zeydilerin son y\u0131llarda \u00fc\u00e7 ayaklanma ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Yemen de Zeydiler\u00a0 ge\u00e7en sene yaz ay\u0131nda d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc ayaklanma kap\u0131da demi\u015flerdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc Yemen deki Zeydiler de ayaklanma k\u00fclt\u00fcr\u00fc oldu\u011fu i\u00e7in kendi y\u00f6neticilerinde \u0130slam\u2019a ayk\u0131r\u0131 bir husus g\u00f6rd\u00fcklerinde ayaklanma vacip oldu\u011fu i\u00e7in Yemen\u2019nin durumu biraz farkl\u0131d\u0131r. Yani belki devlet ba\u015fkan\u0131 olarak\u00a0 biraz da ekonomik olarak Suudi Arabistan\u2019a ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in g\u00f6r\u00fcnt\u00fc de b\u00f6yle, ama L\u00fcbnan i\u015fgalinde ben ordayd\u0131m devlet ba\u015fkan\u0131 a\u00e7al\u0131m s\u0131n\u0131r kap\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 gen\u00e7ler gitsin L\u00fcbnan\u2019da sava\u015fs\u0131n demi\u015ftir. Yani onun durumu biraz daha incelemeye muhta\u00e7 ama \u00f6zellikle \u0130slam \u00fclkelerinde\u00a0 i\u015fte\u00a0 b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funluk Pakistan, Endonezya, Malezya hari\u00e7 yani \u0130ran, Malezya\u00a0 Somali belki Yemen i\u015fte toplumsal dengelemeye bak\u0131lan be\u015f alt\u0131 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131nda hemen hemen tamam\u0131nda B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu Projesi i\u00e7erisinde yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnecek olursak bu y\u00f6netimlerden bizleri \u0130slam birli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirme konusunda cesaretlendirecek bir ad\u0131m\u00a0 atmalar\u0131n\u0131 beklemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. O halde bu noktada mevcut y\u00f6netimlerin\u00a0 \u0130slam birli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmesini\u00a0 beklemek \u00e7ok\u00a0 safl\u0131k olur onun i\u00e7in\u00a0 at\u0131lmas\u0131 gereken sivil\u00a0 tabanda bu\u00a0 fikrin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 ve sivil inisiyatifin y\u00f6netimleri zorlamas\u0131d\u0131r. Bunun i\u00e7inde yap\u0131lmas\u0131 gereken ilk ad\u0131m \u0130slam \u00fclkelerinin birbirini tan\u0131mas\u0131 \u00f6zellikle do\u011fu konferans\u0131 \u00e7er\u00e7evesi temaslar\u0131nda g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u015fu \u0130slam \u00fclkeleri birbirlerini tan\u0131m\u0131yorlar. Kuran-\u0131 kerim her ne kadar \u201cBirbirinizi tan\u0131man\u0131z i\u00e7in kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 kabilelere uluslara b\u00f6ld\u00fck\u201d dese de M\u00fcsl\u00fcmanlar bir tasvvur arama e\u011filimi yok\u00a0 M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda sivil irtibatlar neredeyse \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck noktada. S\u0131f\u0131r noktas\u0131na yak\u0131n \u00dcniversiteler aras\u0131nda irtibat zay\u0131f mesela Gaziantep \u00dcniversitesiyle Halep\u2019deki\u00a0 \u00dcniversite aras\u0131nda anla\u015fma var ama di\u011fer \u00fcniversitelerin bir \u00e7o\u011fuyla anla\u015fma olmad\u0131\u011f\u0131 gibi\u00a0 sivil kesimde de bir anla\u015fma yok. Ama sivil olarak Ma\u011frib T\u00fcrk ili\u015fkileri i\u00e7in sempozyuma\u00a0 gitti\u011fimizde Abd\u00fclmelik Essadi \u00dcniversitesinin rekt\u00f6r\u00fc bizim yan\u0131m\u0131zda \u015funu dedi terc\u00fcme enstit\u00fcs\u00fc program\u0131na T\u00fcrk\u00e7eyi koyacaks\u0131n\u0131z dedi ve biz hangi talep de bulunduysak b\u00fct\u00fcn taleplerimize rekt\u00f6r evet dedi. Valisine gidiyoruz b\u00fct\u00fcn projelere evet belediye ba\u015fkan\u0131na gidiyor evet yani sivil noktada \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019den ortak proje talebi geldi\u011fi zaman\u00a0 bu konuda fevkalade hararetli talep var istekli bir hava oldu\u011funu bilmek laz\u0131m. Burada yap\u0131lmas\u0131 gereken \u015fu birinci derecede \u00f6nce entelekt\u00fcel ayd\u0131nlar aras\u0131nda bir ba\u011f kurulmas\u0131 laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc kamu oyu olu\u015fturan kamu oyunu geli\u015ftiren bu insanlar yazar\u0131 sanat\u00e7\u0131s\u0131 akademisyeni \u0130slam \u00fclkesindeki entelekt\u00fceller, ayd\u0131nlar\u0131n yani kanaat olu\u015fturan kesimlerin bir kere s\u00fcratle bir araya gelmesi laz\u0131m. Yani bunun i\u00e7in do\u011fu konferans\u0131 bir ad\u0131m att\u0131, 2005 in sonunda bir\u015fey yapt\u0131 fevkalade olumlu sonu\u00e7lar al\u0131nd\u0131. Burada yap\u0131lmas\u0131 gereken ikinci ad\u0131m yay\u0131n ve medya alan\u0131nda\u00a0 i\u015fbirli\u011fi\u00a0 bu noktada da hi\u00e7bir i\u015f birili\u011fi s\u00f6z konusu de\u011fil\u00a0 \u00f6zellikle yay\u0131n evleri aras\u0131nda tek tarafl\u0131 bir \u015fey var. T\u00fcrkiye \u00e7ok verimli \u0130slam \u00fclkelerinden bir \u00e7ok \u0130slami eser yay\u0131nl\u0131yor ama\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019den yay\u0131nlanm\u0131\u015f tek bir kitap bulamazs\u0131n\u0131z \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami harekete dahil\u00a0 b\u00fct\u00fcn yaz\u0131l\u0131p \u00e7izilenler Araplar taraf\u0131ndan yaz\u0131lm\u0131\u015f eserlerdir. T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketi kendi kedisine anlatan tek bir Arap\u00e7a kitap yoktur. T\u00fcrkiye\u2019deki \u00fcmmet birli\u011fi fikrine \u00f6nem veren \u0130slami hareketlerin ilk yapmas\u0131 gereken suratla ileri d\u00fczeyde Arap\u00e7a yaz\u0131p- konu\u015fabilecek eleman yeti\u015ftirilmesi ve\u00a0 bu elemanlar\u0131n \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131ndaki veya siyasi \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri s\u00fcratle g\u00fcn\u00fc g\u00fcn\u00fcne Arap d\u00fcnyas\u0131na aktar\u0131lmas\u0131d\u0131r. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak at\u0131lmas\u0131 gereken ad\u0131m ise medya alan\u0131nda \u015fu anda T\u00fcrkiye \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki ili\u015fkileri bat\u0131l\u0131 ajanslar\u0131n filtresinden ge\u00e7en bilgilerden \u00f6\u011frenmektedir. Nitekim bunlar\u0131n ne kadar \u00e7arp\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 Ba\u011fdat yak\u0131nlar\u0131nda mahsur kalan sivil \u015eiilerin nas\u0131l tutuldu\u011funu sonra bunlar\u0131n nas\u0131l ter\u00f6rist gibi g\u00f6sterildi\u011fini bunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck bu asl\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan bir \u00f6rnek bunlar gibi binlercesi ya\u015fan\u0131yor. T\u00fcrkiye\u2019ye y\u00f6nelik olarak da \u0130slam \u00fclkelerinde bir dizi deformasyon s\u00fcreci ya\u015fan\u0131yor \u00f6zellikle T\u00fcrkiye\u2019deki ayd\u0131nlar \u0130slam \u00fclkelerindeki bilgileri fevkalade da\u011f\u0131t\u0131yor asl\u0131nda do\u011fu konferans\u0131 giri\u015fimi de bu bat\u0131 T\u00fcrkiyesinden ge\u00e7mi\u015f olan\u00a0 \u015fekillenmi\u015f olan kafalar\u0131 tekrar yeniden \u015fekillendirmek amac\u0131 ile do\u011frudan bilgi al\u0131\u015fveri\u015fi sa\u011flamay\u0131 hedeflemi\u015fti. Bu noktada biz haber ajanslar\u0131 veya en az\u0131ndan \u015fu an i\u00e7inde haber ajans\u0131 \u00e7ok zor ise de bireysel ili\u015fkilerle mesela \u015fu anda ben \u0130slam \u00fclkelerinin hemen hemen hepsinde sizlere de geli\u015fmelerle ilgili do\u011frudan bilgi verecek ba\u011f kurdu\u011fum insanlar var. Irak da Suriye\u2019de Yemen\u2019de var orada bir \u015fey oldu\u011fu zaman ben haber ajanslar\u0131ndan de\u011fil bu g\u00fcvendi\u011fim arkada\u015flar\u0131mdan bilgileri al\u0131yorum. Ne oluyor orada in\u015fallah bu \u00e7al\u0131\u015fmalar daha da\u00a0 g\u00fc\u00e7lenerek devam edecek ancak bire bir ili\u015fkiler burada \u00e7ok \u00f6nemli bu \u00e7ok \u00f6nemli bir nokta \u00f6zellikle bu \u0130slam birli\u011finin hayata ge\u00e7e bilmesi i\u00e7in bu sivil toplum \u00f6rg\u00fctler d\u00fczeyinde\u00a0 medya d\u00fczeyinde bas\u0131n d\u00fczeyinde ara\u015ft\u0131rma kurumlar\u0131 merkezleri d\u00fczeyinde i\u015f birli\u011fi yapabilmek i\u00e7in\u00a0 bu faaliyetleri yani \u0130slam birli\u011fi gibi M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in son derece\u00a0 hayati \u00f6neme haciz olan kavramlar\u0131 merkeze alan bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurunu yeniden in\u015fa etmemiz gerekmektedir. Yani islam\u0131n \u015fart\u0131 be\u015ftir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131yla yola devam edemeyiz \u00e7\u00fcnk\u00fc islam\u0131n \u015fart\u0131 be\u015ftir anlay\u0131\u015f\u0131 da asl\u0131nda \u00fczerinde durulmas\u0131 gereken bir\u015fey. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6yle bir\u015fey s\u00f6z\u00a0 konusu de\u011fil \u00e7\u00fcnk\u00fc hadis de islam\u0131n \u015fart\u0131 be\u015f de\u011fil \u0130slam be\u015f esasa dayal\u0131 duruyor, bunlar\u0131\u00a0 sorularla a\u00e7abiliriz bunlar\u0131 merkeze alan \u00fcmmet birli\u011fini merkeze alan o M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurunu sunan bunun i\u00e7inde etnik, mezhebi\u00a0 ve di\u011fer ayr\u0131l\u0131k\u00e7\u0131 unsurlar\u0131\u00a0 \u0130slam\u2019\u0131n d\u0131\u015f\u0131na yani M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131n d\u0131\u015f\u0131na iten bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k kavram\u0131na ihtiya\u00e7 var.\u00a0 B\u00f6yle olanca da hem ulemas\u0131\u00a0 hem entelekt\u00fcel ayd\u0131nlar\u0131, sanat\u00e7\u0131lar, medya, sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri,\u00a0 kad\u0131n kurulu\u015flar\u0131 v.s gibi komple bir proje haline getirilmesi laz\u0131m. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 birli\u011fi proje haline getirildi\u011fi halinde hatta bu s\u00fcrecin i\u00e7erisine H\u0131ristiyanlar ve di\u011fer ehli kitaba mensup gruplarda bu s\u00fcrecin i\u00e7erisine al\u0131p konu\u015fmad\u0131k\u00e7a \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ger\u00e7ek anlamda birli\u011fin sa\u011flanmas\u0131 zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fim gibi bat\u0131 s\u00fcrekli \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 par\u00e7alamak i\u00e7in ya mezhep fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc veya etnik fakt\u00f6r\u00fc veya ba\u015fka fakt\u00f6rleri s\u00fcrekli ka\u015f\u0131ma niyetinde\u00a0 bunu da gizlemiyor zaten o bak\u0131mdan bu projenin art\u0131k resmi proje olmas\u0131ndan \u00e7\u0131karak, \u0130slam konferans\u0131\u2019n\u0131n \u00a0vs ger\u00e7ekle\u015ftirmesinin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam konferans\u0131na Orta Do\u011fu projesinin\u00a0 enstr\u00fcmanlar\u0131ndan bir tanesidir. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 cay\u0131r cay\u0131r yan\u0131yor be\u015f milyon dolara uzaya uydu f\u0131rlatmakla me\u015fgul \u0130slam konferans\u0131 bilmiyorum siz takip ediyorsan\u0131z. \u0130nsanlar\u0131n dindarl\u0131k anlay\u0131\u015flar\u0131 da bunlar\u0131 ayr\u0131ca konu\u015fabiliriz \u00e7ok k\u00f6t\u00fc bir se\u00e7im ve tamam\u0131 dedi\u011fim gibi b\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesine eklemlenmek \u00fczere bir enst\u00fcr\u00fcman olarak \u015fu anda i\u015flev g\u00f6r\u00fcyor onun i\u00e7in ne devletlerden nede resmi kurum bunlar T\u00fcrkiye\u2019deki diyanet \u0130ran\u2019da resmi kurumlardan bu konuda bir kurtulu\u015f beklememek gerekir. Bunun yan\u0131nda hi\u00e7bir zaman diyalogu kesmeyece\u011fiz ama b\u00fct\u00fcn \u00e7abay\u0131 sivil alana teksif edip daha sonra bu sivil alandaki geli\u015fmelerin bask\u0131s\u0131yla y\u00f6netimleri birli\u011fe zorlayacak bir s\u00fcrecin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 gerekir. Benim son iki \u00fc\u00e7 y\u0131ld\u0131r \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki tecr\u00fcbelerimden edindi\u011fim \u015fey bu bunun i\u00e7in uygun zaman atmosfer var m\u0131 fazlas\u0131yla var yani \u015fu an da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 daha do\u011frusu M\u00fcsl\u00fcman halklar hi\u00e7bir zaman M\u00fcsl\u00fcmanlar \u015fu an da oldu\u011fu kadar birle\u015fmeye haz\u0131r olmad\u0131. Hi\u00e7bir zaman dedi\u011fim gibi mezhep farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131na etken fakt\u00f6rlere ra\u011fmen M\u00fcsl\u00fcmanlar ayn\u0131 ortak payda da\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman \u00fcst kimli\u011finde birle\u015fip bu noktadan hareketle \u0130slam birli\u011fini kurmak konusunda \u00e7aba sarf edecek kadar \u015fu anda elveri\u015fli bunun daha detayl\u0131 \u00f6rneklerini sorular esnas\u0131nda sizler sora bilirsiniz. M\u0131s\u0131r ve L\u00fcbnan\u2019daki geli\u015fmeleri burada farkl\u0131 mezhep ve etnik gruplarla olan irtibatlar\u0131 ve bunlardan al\u0131na sonu\u00e7lar\u0131 bunlar\u0131 sizleri daha detayl\u0131 olarak sizlere sunabilirim.\u00a0 Bu noktada son s\u00f6z\u00fcm \u0130slam birli\u011fini \u00fcmmetin kendisi in\u015fa\u00a0 edecektir. \u00dcmmetin y\u00f6neticileri de\u011fil\u00a0 bu c\u00fcmleyle sohbetimi tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m bir tak\u0131m a\u00e7\u0131klanmaya muhta\u00e7 olan konular\u00a0 mutlaka var. Bunlar\u0131 da arzu edildi\u011fi zaman nispetinde sorular\u0131n\u0131zla cevaplayarak tamamlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r\u0131m in\u015fallah,\u00a0 te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Arif ERSOY<\/strong> : Hocam\u0131za bu kapsaml\u0131 de\u011fiminden dolay\u0131\u00a0 te\u015fekk\u00fcr ederiz\u00a0 bu g\u00f6steriyor ki Hayri hocayla birlikteli\u011fimiz konusunda bir iki konferansla yetinmemeliyiz ama bir de d\u00fc\u015f\u00fcnce toplant\u0131lar\u0131nda de\u011ferlendirmeliyiz hatta gerekirse &#8211; k\u00f6\u015feye s\u0131k\u0131\u015ft\u0131rma tabiri pek yerinde olmayabilir &#8211;\u00a0 b\u00fct\u00fcn bilgilerini almaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z. \u0130kinci husus kapsaml\u0131 bilgi veriyor \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc husus\u00a0 bizim haritalardaki ta\u015flar\u0131 oynatt\u0131 bir ara, s\u00f6k\u00fcp atmad\u0131 ama baya ta\u015flar\u0131 oynatt\u0131\u00a0 dolay\u0131s\u0131 ile d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u00e7ok h\u0131zl\u0131 hareket etti ses h\u0131z\u0131yla hareket ett\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 defalarca dola\u015ft\u0131 onun i\u00e7in takip de zorland\u0131k ve \u0130slam birli\u011finin sivil platformda g\u00fcndeme gelip alt yap\u0131lanmas\u0131n\u0131n gerekti\u011fi fikri olduk\u00e7a \u00f6nemli bir fikir. Yani \u015fimdiye kadar bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z farkl\u0131yd\u0131 bir di\u011feri de burada tabi \u00f6nemli bir konuda \u015fu Amerika Birle\u015fik Devletlerinin ve Avrupa birli\u011fi \u00fcmmet\u00e7ilik mant\u0131\u011f\u0131yla hareket etmektedir. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n eskiden bu konuda ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131 halde hen\u00fcz o noktaya gelemedik alt yap\u0131s\u0131n\u0131n olu\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi\u00a0 ben bu konudaki g\u00f6r\u00fc\u015flerine kat\u0131l\u0131yorum yani Avrupa birli\u011fi bir fikir etraf\u0131n da bir ideal etraf\u0131nda olu\u015fmu\u015f bir birliktir bir nevi \u00fcmmet\u00e7i bir birlik olarak de\u011ferlendirmesi de olduk\u00e7a\u00a0 ilgin\u00e7 bir konudur. \u015eimdi zaman\u0131m\u0131z k\u0131s\u0131tl\u0131 vakit de daral\u0131yor bunun i\u00e7in sizden be\u015f alt\u0131 tane soru alaca\u011f\u0131z.<\/p>\n<p><strong>\u00a0<\/strong><\/p>\n<p>Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu<\/p>\n<p>Birincisi bu sivil toplum \u00f6rg\u00fctleriyle ilgili olarak biz s\u00fcrekli edilgen durumday\u0131z, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kendisinin proje geli\u015ftirmesi laz\u0131m. Bu sivillik kavram\u0131 bat\u0131dan bize gelen bir kavram ancak sivillik ve sivil toplum derken \u015funu demek istiyorum: Mesela\u00a0 1 milyardan fazla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n y\u00f6netenleri karar vericileri say\u0131sal olarak\u00a0 orana vural\u0131m %1\u2019i\u00a0 bile bulmaz; cumhur ba\u015fkan\u0131, bakan, ba\u015fbakan, sivil-askeri \u00fcst d\u00fczey b\u00fcrokratlar\u0131 toplasan\u0131z %1\u2019lik bir az\u0131nl\u0131kla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rs\u0131n\u0131z. Bu az\u0131nl\u0131k az\u0131nl\u0131k olmas\u0131na ra\u011fmen ezici \u00e7o\u011funluk olan %99\u2019un gelece\u011fine h\u00fckmediyor. Ben diyorum ki bu %99 bilin\u00e7lenirse bu %1 in ne yapmas\u0131 gerekti\u011fini onlara s\u00f6yleyebilir. A\u00e7\u0131k\u00e7as\u0131 bir s\u00fcr\u00fc haline gelmi\u015fiz \u015fu anda. Mesela basit bir \u015fey bu sivillik, yap\u0131lmas\u0131 gereken ise hakk\u0131n hukukunu iyi bilmek. \u015eimdi ben \u00f6zellikle bu toplumsal faaliyetlerde bulunanlar\u0131n bu konularda \u00e7ok iyi donanm\u0131\u015f olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemek istiyorum; yani hakk\u0131n\u0131 hukukunu bilecek, hay\u0131r demesini bilecek, haklar\u0131n\u0131 sonuna kadar kullanacak. Ne yaz\u0131k ki biz T\u00fcrkiye\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar yeterince tepki veremiyoruz. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 da \u00f6yle buda\u00a0 biraz \u00f6nce bahsetti\u011fim gibi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irmemize\u00a0 gerek var dedi\u011fimde kastetti\u011fim \u015fu: bizim M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z itaat ve biat M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131. Halbuki mesela Yemen\u2019de Zeydi\u2019ler var tarihte Mutezile var, mesela \u0130mam-\u0131 Azam diyoruz, \u0130mam Zeyd diyoruz, bu \u015fahsiyetlerin hepsi\u00a0 y\u00f6netim muhalifidir. Bak\u0131n bizde bir y\u00f6netim veya y\u00f6netici yanl\u0131\u015f yapt\u0131\u011f\u0131nda sivil itaatsizlik yapacak kadar, Gandi kadar dahi direnme k\u00fclt\u00fcr\u00fc yok. \u00d6yle oldu\u011fu i\u00e7in T\u00fcrkiye de \u00e7ok az\u00a0 say\u0131daki y\u00f6netici elitler, onlar\u0131n uzant\u0131s\u0131 s\u00f6z\u00fcm ona sivil toplum \u00f6rg\u00fctleri geni\u015f kitleler \u00fczerine rahatl\u0131kla bask\u0131 kurabiliyor. Burada anahtar kavram \u201ckitleler\u201ddir. Bu kitleler\u00a0\u00a0 bilin\u00e7lendirilmelidir kulaktan duyma bilgilerle yeti\u015fen M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu hedeflere ula\u015fmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. O halde Kur\u2019an\u2019dan hareketle Hz Peygamberin hayat\u0131nda sergiledi\u011fi\u00a0 m\u00fccadeleyi de \u00f6rnek alarak\u00a0 20. y\u00fczy\u0131l \u015fartlar\u0131nda bunun yeniden in\u015fa edilmesi laz\u0131m. Bunun ilk temellerini Cemaleddin Afgani\u00a0 att\u0131. Afgani, Abduh, Re\u015fit R\u0131za mesela onlar\u0131n devam\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye de Mehmet Akif,\u00a0 \u0130randa \u015eeriati,\u00a0 Pakistanda\u00a0 Muhammed \u0130kbal\u00a0 hep bunlar ayn\u0131 \u00e7izginin mensubudurlar, bunlar \u0130slam birli\u011finin taraftarlar\u0131 ayn\u0131 zamanda 21. y\u00fczy\u0131lda da klasik atalar\u0131m\u0131zdan devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kla yola devam edemeyece\u011fimizi ve yeniden M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6zden ge\u00e7irip\u00a0 bu konular\u0131 yani k\u00fcresel ve b\u00f6lgesel\u00a0 hedefleri\u00a0 merkeze alan ve M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 sosyal alana ta\u015f\u0131yacak bunu \u00f6n plana \u00e7\u0131karacak olan k\u0131sacas\u0131 namaz abdest M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil farkl\u0131 bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k bilinci ve \u015fuurunu a\u015f\u0131lamam\u0131z laz\u0131m. Bunun resmi okullarda verilmesi m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil\u00a0 onun i\u00e7in resmi T\u00fcrkiye Cumhuriyeti okullar\u0131nda b\u00f6yle bir \u015fey verilebilir mi?\u00a0 M\u0131s\u0131rda\u00a0 verilebilir mi ? Hay\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam g\u00fc\u00e7lendi\u011fi taktirde kendi\u00a0 saltanatlar\u0131n\u0131 da sarsabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri i\u00e7in \u0130slam \u00fclkelerinde tercih edilen suland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u00a0 \u0131l\u0131ml\u0131 bir \u0130slamd\u0131r. T\u00fcrkiye de Diyanetin anlatt\u0131\u011f\u0131 \u0130slam da \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slamd\u0131r. Suudi Arabistan\u2019daki\u00a0 \u0130slam da \u0131l\u0131ml\u0131 \u0130slamd\u0131r. Onun i\u00e7in biz \u00f6nce kendi i\u00e7imizdeki kendi y\u00f6neticilerimizle\u00a0 hesapla\u015fabilecek bir duruma gelecek\u00a0 sonra d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerle m\u00fccadele edece\u011fiz.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc d\u0131\u015f g\u00fc\u00e7lerle m\u00fccadele ederken senin i\u00e7erideki kendi y\u00f6netimin de seni i\u00e7eriden vurabilir. Dolay\u0131s\u0131yla b\u00f6yle bir bilincin yani siyaset bilincinin daha do\u011frusu \u015f\u00f6yle diyeyim bug\u00fcn merkezinde siyasetin yer ald\u0131\u011f\u0131 bir amel-i salih kavram\u0131n\u0131n -particilik anlam\u0131nda de\u011fil yery\u00fcz\u00fcnde olan bitenlere kar\u015f\u0131\u00a0 M\u00fcsl\u00fcman\u2019ca tav\u0131r koymak anlam\u0131nda- siyasetin merkeze yerle\u015ftirildi\u011fi bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131na ihtiyac\u0131m\u0131z var; namaz, abdest, orucun merkeze al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, sevab\u0131n, bireysel olarak\u00a0 ben \u015fu kadar sevap kazanay\u0131m, hesap makinesi gibi\u00a0 onun hesab\u0131n\u0131 yapay\u0131m diyen\u00a0 bir anlay\u0131\u015f\u0131n e\u011fil M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k, enaz bunlar kadar ba\u015fkas\u0131n\u0131 kurtarmak insanl\u0131\u011fa bir \u015feyler verebilmek gelece\u011fimizi \u00e7ocuklar\u0131m\u0131z\u0131 teminat alt\u0131na alabilmek bu y\u00f6nde \u00e7aba sarf etmeyi enaz namaz gibi\u00a0 hac gibi zekat gibi ayn\u0131 d\u00fczeyde hatta bundan daha \u00f6nemli g\u00f6ren bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k daha \u00f6nemli, \u00e7\u00fcnk\u00fc hepimiz 5 vakit namaz k\u0131lsak dahi \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 Cihat g\u00f6revini ve di\u011ferlerini yapmad\u0131k\u00e7a kurtulmaz, hepimiz yere kadar sakal b\u0131rakal\u0131m, hepimiz cellabiye, \u00e7ar\u015faf giyelim,\u00a0 peygamberin t\u0131pa t\u0131p kopyas\u0131 olal\u0131m, yine de \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kurtulmaz; bu dedi\u011fim hedeflere g\u00f6z\u00fcm\u00fcz\u00fc dikmek ve bireyselli\u011fi a\u015fan bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011fa ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bunun i\u00e7in de tepki veren organize olan -mesela sol da \u00f6yledir ufakt\u0131r ama \u00e7ok etkilidir, mesela T\u00fcsiad b\u00f6yledir &#8211; b\u00f6yle etkili olabilecek olu\u015fumlara art\u0131k yava\u015f yava\u015f gidilmesi laz\u0131m.<\/p>\n<p><strong>Kat\u0131l\u0131mc\u0131:<\/strong><\/p>\n<p>Bu noktada hocam M\u00fcsl\u00fcmanlar T\u00fcrkiye\u2019de kanaat \u00f6nderi s\u0131k\u0131nt\u0131ms\u0131 m\u0131 \u00e7ekiyor?<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Hayri KIRBA\u015eO\u011eLU<\/strong><\/p>\n<p>Evet kesinlikle kanaat \u00f6nderi diye bir\u015fey kalmad\u0131. Var m\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u0130slami duru\u015fu haysiyeti ve ciddiyeti temsil eden g\u00fc\u00e7l\u00fc \u015fahsiyetler? Mesela niye Nasrallah? ben Yemendeyken dikkatimi \u00e7ekti insanlar matbaalarda binlerce Nasrallah fotograf\u0131 bast\u0131rm\u0131\u015f sokaklarda habire da\u011f\u0131t\u0131yor. Zaten Suriye den girer girmez Nasrallah posteri Orta Do\u011funun her yerinde binlerce var niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc ezilmi\u015f M\u00fcsl\u00fcman bir defa \u015fahlanan bir lider g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc anda ona sahip \u00e7\u0131k\u0131yor. Hem de\u00a0 S\u00fcnnisi de \u015eiisi de hepsi toptan sahip \u00e7\u0131k\u0131yor zaten b\u00f6yle de yapmal\u0131y\u0131z. Yani \u015eiilik-S\u00fcnnilik\u00a0 bunlar \u00f6nemli \u015feyler de\u011fil aram\u0131zdaki farklar o kadar da fazla de\u011fil, &#8211; bunlar\u0131 da ileride in\u015faallah\u00a0 ba\u015fka konferanslarda ele al\u0131r\u0131z- mezhep-me\u015frep farklar\u0131n\u0131 fazla \u00f6nemsemeden birisi \u201cM\u00fcsl\u00fcman\u0131m\u201d dedi mi benim i\u00e7in i\u015f bitecek, bu benim karde\u015fimdir, b\u0131rak o kendi namaz\u0131n\u0131 farkl\u0131 k\u0131ls\u0131n ne olacak.\u00a0 Biz Isfahan da Cuma namaz\u0131 k\u0131ld\u0131k, hem de protokol de ve\u00a0 ben \u015eiiler gibi k\u0131ld\u0131m. \u00d6nce teredd\u00fct ettim nas\u0131l k\u0131lay\u0131m diye, sonradan dedim ki d\u00fczeni bozmayay\u0131m, onlar nas\u0131l k\u0131l\u0131yorsa ayn\u0131 onlar gibi k\u0131ld\u0131m. Keza Tunus\u2019a gittim, onlar da Malik\u00ee, bu defa orada da ayn\u0131 onlar gibi k\u0131ld\u0131m. Yemen de Zeydiler\u2019le tan\u0131\u015fmaya g\u00f6r\u00fc\u015fmeye gittik orada da ayn\u0131 onlar gibi k\u0131ld\u0131k. Hatta bizzat Zeydilerin yazd\u0131\u011f\u0131 ve Zeydili\u011fi anlatan bir kitap var,- kitab\u0131 \u00e7evirecek varsa vereyim \u00e7evirelim- y\u00fczde 99\u2019una rahatl\u0131kla imza atars\u0131n\u0131z bir S\u00fcnni olarak. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam konusunda bizim ortak paydalar\u0131m\u0131z o kadar fazla ki! Halbuki buna ra\u011fmen s\u00fcrekli olarak bize ihtilaf noktalar\u0131 g\u00f6sterilmi\u015f, \u015fimdi bizim bu oyunlar\u0131 da bozmam\u0131z laz\u0131m. onun i\u00e7in b\u00f6yle bir bilince ula\u015f\u0131rsak, T\u00fcsiad nas\u0131l etkin olabilyorsa veya \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda bat\u0131n\u0131n manip\u00fcle etti\u011fi\u00a0 turuncu NGO\u2018lar veya B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesinin enstr\u00fcman\u0131 olan k\u00fc\u00e7\u00fck ama organize gruplar nas\u0131l etkili olabiliyorsa, Esam da b\u00f6yle etkili bir kurulu\u015f olabilir veya bu ba\u015fka bir kurulu\u015f da olabilir. Ama \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 bilgiye yat\u0131r\u0131m yapman\u0131n \u00f6nemini hen\u00fcz kavrayamad\u0131. A\u00e7\u0131k s\u00f6yleyelim, bir partiye siyaset i\u00e7in yat\u0131r\u0131m yapmak ne kadar \u00f6nemliyse, en az onun kadar hatta ondan da daha \u00f6nemlidir bu gibi kurulu\u015flara yat\u0131r\u0131m yapmak. Dolay\u0131s\u0131yla Esam\u2019\u0131 g\u00fc\u00e7lendirmek bana g\u00f6re bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nemli, ama Esam\u2019\u0131n b\u00fcy\u00fck imkanlara sahip bir kurulu\u015f oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcm\u00fck\u00fcn de\u011fil, zira T\u00fcsiad\u2019\u0131n arkas\u0131nda patronlar klub\u00fc var, Soros paras\u0131 oldu\u011fu da s\u00f6yleniyor, Esam\u2019\u0131n arkas\u0131nda da temiz ve ihlasl\u0131 bir finans deste\u011fi olmas\u0131 laz\u0131m. K\u0131sacas\u0131 bilginin \u00f6nemli oldu\u011funu, medyan\u0131n da \u00f6nemli oldu\u011funu, bunlar\u0131 g\u00f6rmek laz\u0131m. Bu noktada ayr\u0131ca geni\u015f \u00e7apl\u0131 tart\u0131\u015fmalar da yapmam\u0131z laz\u0131m.\u00a0 ikincisi \u0130slami kesimin durumu da \u00e7ok problemli ger\u00e7ekten. \u015eu anda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda en \u00f6nemli problem, her cemaat kendisini\u00a0\u00a0 kurtarma pe\u015finde kendi cemaati\u2019nin \u00e7\u0131kar\u0131n\u0131 \u0130slam \u00fcmmetinin \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131n \u00fcst\u00fcnde tutuyor.\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019deki cemaat ve gruplar da \u00f6yle. M\u0131s\u0131r\u2019da da \u00f6yle Fas\u2019da da \u00f6yle. Buda \u00e7ok tehlikeli bir durum. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve \u00fcmmetin gelece\u011fi her \u015feyin \u00fcst\u00fcnde tutulacakken bu gibi yanl\u0131\u015f tutumlar da \u00f6nemli bir problemdir. Hakikaten M\u0131s\u0131r\u2019a gidiyorsunuz i\u015fte \u0130hvan mesela haz\u0131r Amerika bast\u0131r\u0131yorken \u015fu B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu Projesi varken bende \u015fundan yararlanay\u0131m onun\u00a0 r\u00fczgar\u0131ndan yararlanal\u0131m diye d\u00fc\u015f\u00fcnenler bile var i\u00e7lerinde biz onlara \u201csak\u0131n ha!\u201d dedik,\u00a0 \u201cAmerika\u2019ya elinizi verirseniz kolunuzu da kapt\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z sak\u0131n b\u00f6yle bir \u015feye tevess\u00fcl\u00a0 etmeyin\u201d diye uyard\u0131k bu arkada\u015flar\u0131. Ayn\u0131 \u015fekilde di\u011fer \u0130slam \u00dclkerlerinde de mesela Yemen\u2019de ve bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinde selefilerle di\u011fer mezhep ve me\u015frepler aras\u0131nda ciddi s\u0131k\u0131nt\u0131lar var.\u00a0 \u015fimdi bunlar\u0131n oturulup ele al\u0131nmas\u0131 bu ama\u00e7la mesela M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn gruplar\u0131n\u0131n\u00a0 temsilcilerinin yer ald\u0131\u011f\u0131 problem \u00e7\u00f6zme mekanizmalar\u0131n\u0131n da\u00a0 geli\u015ftirilmesi\u00a0 gerekir. Normalde bu \u0130slam konferans\u0131n\u0131n g\u00f6revidir diyeceksiniz. Keza Milli g\u00f6r\u00fc\u015f hareketi i\u00e7erisinde de baz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yap\u0131l\u0131yor diyebilirsiniz. Fakat yine de bunlar yeterince ku\u015fat\u0131c\u0131 de\u011fil, zira bunlar\u0131n daha geni\u015f kapsaml\u0131 bir hale getirilerek yap\u0131lmas\u0131 laz\u0131m. Ama dedi\u011fim gibi \u00f6nemli problemlerden birisi ben merkezcilik. Baz\u0131 konularda \u015f\u00f6yle yapal\u0131m dedi\u011finiz zaman baz\u0131 gruplar gelmiyor. Burada ben merkezli de\u011fil biz merkezli bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ihitya\u00e7 var. Mesela\u00a0 Kahire\u2019deki \u015fu iki g\u00fcn \u00f6nceki toplant\u0131 da \u0130hvan da vard\u0131, sol gruplar da b\u00fct\u00fcn muhalif gruplar, sendikalar, i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131 var, hepsi var ve bence \u00e7ok iyi bir hareket. \u00d6nemli olan \u00f6nce tepedeki despotlara kar\u015f\u0131 bir cephe olu\u015fturup onlar\u0131n diktalar\u0131na son verip, meseleyi\u00a0 halletmek. Bundan sonra di\u011fer ad\u0131mlar\u0131 atars\u0131n\u0131z. \u015eimdi bu noktada \u0130slami cemaatlerin durumu hi\u00e7 iyi de\u011fil. Bu problemin de temelinde bir ba\u015fka problem var o da \u015fu arkada\u015flar: Cemaat yap\u0131lar\u0131, tarikat yap\u0131lar\u0131, grup yap\u0131lar\u0131 tek adam y\u00f6netimine dayan\u0131yor yani orada da birt\u00fcr despotizm vard\u0131r. M\u00fcmk\u00fcn m\u00fc CHP\u2019de Baykal\u2019\u0131n iradesi d\u0131\u015f\u0131nda bir \u015fey \u00e7\u0131kmas\u0131 veya Tayyip Erdo\u011fan neden ayr\u0131ld\u0131? Erbakan Hocay\u0131 despotlukla su\u00e7layarak. Ama daha sonra kendi de oldu bir despot. Ama her siyasi parti b\u00f6yle tek adam y\u00f6netimi her yerde var. \u0130\u015fte bunlar\u0131 k\u0131rarak, daha gev\u015fek yap\u0131lara y\u00f6nelmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var; yani ben merkezci de\u011fil biz merkezci olmak laz\u0131m. Mesela Milli g\u00f6r\u00fc\u015f hareketinin de i\u00e7inde yer ald\u0131\u011f\u0131 bir tak\u0131m ortak giri\u015fimler olabilir, bunun i\u00e7ine \u0130hvan da girsin, Pakistandaki bir tak\u0131m hareketler de buna dahil olsun, ama dedi\u011fim gibi\u00a0 art\u0131k \u0130slam \u00fcmmetini\u00a0 temsilen, \u0130slam konferans\u0131n\u0131n sivil aya\u011f\u0131 olabilecek mesela\u00a0 bir kurulu\u015fa ihtiya\u00e7 var bir \u00e7at\u0131 kurulu\u015funa. Bu kurulu\u015f b\u00fct\u00fcn gruplar\u0131 hatta H\u0131ristiyanlar\u0131 ve di\u011fer M\u00fcsl\u00fcman olmayan gruplar\u0131 da i\u00e7ine alan ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n kanaat \u00f6nderli\u011fi ihityac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131layacak bir mekanizma. Bu noktada \u0130slami gruplar\u0131n ciddi bir ba\u015fka problemi daha var, buda M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurumuzla ilgili. Art\u0131k biz cemaat liderini de tarikat liderini de m\u00fcr\u015fitleri de gerekti\u011finde ele\u015ftirebilmeliyiz, yani onlar bize B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesini destekleyin derse -nitekim T\u00fcrkiye\u2019de baz\u0131 gruplar bunu diyor- s\u00fcr\u00fc gibi gidip BOP\u2019u desteklersek, bu sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k de\u011fil. \u0130\u015fte onun i\u00e7in diyorum ki, yeniden, ele\u015ftirel zihniyeti ve muhalefeti merkeze alan bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvuruna ihtiya\u00e7 var. Kur\u2019an\u2019a\u00a0\u00a0 S\u00fcnnete ayk\u0131r\u0131, \u0130slami \u00e7\u0131karlara ayk\u0131r\u0131 olarak bir kimsenin \u015feyhi, \u00fcstad\u0131, parti lideri de s\u00f6ylese\u00a0 ona hay\u0131r diyebilecek bir anlay\u0131\u015fa ihtiya\u00e7 var. Bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 taktirde\u00a0 \u0130slami gruplar, cemaatler,\u00a0 hareketler, \u00dcmmet birli\u011finin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engellerden biri olacakt\u0131r. \u00d6zellikle B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesine su ta\u015f\u0131yan s\u00f6z\u00fcm ona \u0130slami bir tak\u0131m gruplar, M\u0131s\u0131r da, di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde veya T\u00fcrkiye\u2019de de olabilir. Resmi- sivil iki y\u00f6nl\u00fc bir i\u015fbirli\u011fi m\u00fcmk\u00fcn olmaz m\u0131 denilebilir do\u011fru ama i\u015fte ben size \u00f6rnek verdim: \u0130ran\u2019a veya Nasrallah\u2019a kar\u015f\u0131 hemen Suudi Arabistan, M\u0131s\u0131r ve \u00dcrd\u00fcn resmi politik ve dini s\u00f6zc\u00fcleri a\u011fza al\u0131nmayacak hakaretler yapt\u0131 bu insanlara, bunlarla siz nereye gideceksiniz? \u015fu hali\u00e7 \u00fclkelerinin yapt\u0131\u011f\u0131 sefahat nedir? insanlar orada katliama tabi tutulmaya devam edilirken insanlar her g\u00fcn \u00f6ld\u00fcr\u00fcrken mesela bu\u00a0 krallar\u0131n ve despotlar\u0131n vazge\u00e7meden, g\u00fcnlerini g\u00fcn etmelerini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alacak olursan\u0131z- bunlar\u0131n neresi M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k onu da sormak laz\u0131m &#8211;\u00a0 bunlarla nereye gide bilirsiniz? \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam \u00fclkelerindeki krallar ve despotlar biz M\u00fcsl\u00fcman\u0131z diyorlar ama firavun gibi ya\u015f\u0131yorlar. Bunlarla hesapla\u015fmak zorunda \u00fcmmet. T\u00fcrkiye\u2019de de kimle, nereye gideceksiniz? B\u00fcy\u00fck Orta Do\u011fu projesi iflas etmi\u015f, ama hala ba\u015fbakan ben onun e\u015f ba\u015fkan\u0131y\u0131m diyor. \u015eimdi bu insanlarla bu y\u00f6netimlerle nereye\u00a0 gideceksiniz? ama ben tekrar s\u00f6yl\u00fcyorum, resmi kurum ve kurulu\u015flarla da\u00a0 diyalogu s\u00fcrd\u00fcrelim fakat\u00a0 y\u00f6netimlerden ve resmi kesimlerden\u00a0 fazla bir \u015fey beklemeyelim.\u00a0 \u00c7\u00fcnk\u00fc y\u00f6netimler sadece koltuklar\u0131n\u0131 veya tahtlar\u0131n\u0131 garanti alt\u0131na almaktan ba\u015fka bir\u015fey d\u00fc\u015f\u00fcnmezler. Bunun \u00f6rneklerini biz pek \u00e7ok \u00fclkede g\u00f6rd\u00fck. Son olarak \u0130slam devleti konusu da, dedi\u011fim gibi, g\u00fcndemimizde ilk s\u0131ralar\u0131nda yer alacak bir konuda de\u011fil, bilakis g\u00fcndemin ilk maddesi \u00fcmmetin gelece\u011fi olmal\u0131 ve \u00fcmmetin birli\u011fi \u00f6n planda yer almal\u0131. Nitekim mesela\u00a0 Suriye\u2019deki M\u00fcsl\u00fcmanlar do\u011fru d\u00fcr\u00fcst \u00f6zg\u00fcr bi\u00e7imde konu\u015fam\u0131yor bile, \u00f6te yandan daha adam karn\u0131n\u0131 doyuram\u0131yor, yani biraz ger\u00e7ek\u00e7i olmakta laz\u0131m, ad\u0131m ad\u0131m gitmek laz\u0131m. Sonra tek bir \u0130slam devleti zaten pratikte pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. E\u011fer b\u00f6yle bir \u015fey\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ise, bir tek halife olsun b\u00fct\u00fcn hepsini y\u00f6netsin gibi\u00a0 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcyor ise, mevcut \u015fartlarda bu \u00e7ok zor; ama\u00a0 \u00f6nemli olan &#8211; mesela\u00a0 Avrupa birli\u011fi bir modeldir, Amerika bir modeldir eyalet sisteminde \u2013 \u00dcmmet i\u00e7in bir model geli\u015ftirilmesi laz\u0131m. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 bir arada tutmak i\u00e7in\u00a0 mutlaka modeli de bat\u0131dan m\u0131 almal\u0131y\u0131z?\u00a0 hilafet modeli orta \u00e7a\u011fda M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi bir model. Bug\u00fcn bunu hayata aktarmak pratik bak\u0131mdan, siyaset bilimi bak\u0131m\u0131ndan, y\u00f6netim bilimi bak\u0131m\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcnse ne ala, ama m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizim test etmemiz laz\u0131m. Ayr\u0131ca ba\u015fka modeller de m\u00fcmk\u00fcn m\u00fc de\u011fil mi, bu noktada da kafa yormak laz\u0131m. Has\u0131l\u0131 \u015fu anda b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n har\u0131l har\u0131l, kolayl\u0131kla organize edilebilecek alanlarda neler yap\u0131labilece\u011fini \u00f6nce tart\u0131\u015fmas\u0131 laz\u0131m. Mesela yay\u0131nc\u0131l\u0131k konusunda \u015fu s\u0131ralarda bir yay\u0131nc\u0131lar birli\u011fi faaliyeti var Do\u011fu Konferans\u0131 \u00f6nderli\u011finde, bu hayata ge\u00e7iriliyor ve M\u0131s\u0131r\u2019dan yay\u0131n evleri geliyor biz T\u00fcrkiye\u2019de \u015fube a\u00e7mak istiyoruz diyorlar. \u015eu ana\u00a0 kadar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki , Arap d\u00fcnyas\u0131ndaki\u00a0 yay\u0131n evlerinden hi\u00e7 bir tane \u015fube a\u00e7an var m\u0131 T\u00fcrkiyede? Yok! Peki T\u00fcrkiye\u2019deki yay\u0131n evlerinden herhangi\u00a0 birisinin Kahire\u2019de, Beyrut\u2019ta \u015fube a\u00e7an\u0131 var m\u0131 ? o da\u00a0 yok. Dolay\u0131s\u0131 ile biz art\u0131k bu noktalara yava\u015f yava\u015f ilerleyerek birbirimizi tan\u0131ma noktas\u0131na gelmemiz laz\u0131m. Bu bir\u00a0 bahs-i d\u00ee\u011fer. Maalesef birbirimizi tan\u0131d\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyemeyiz, M\u00fcsl\u00fcmanlar birbirlerini\u00a0 tan\u0131m\u0131yorlar. Ki\u015fi bilmedi\u011finin d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131r. M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki nefret tohumlar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 muhabbetin olmay\u0131\u015f\u0131 ve sevgisizlik de asl\u0131nda bundan kaynaklan\u0131yor. Ama benim gibi\u00a0 siz de Sudan\u2019a ,Yemen\u2019e, M\u0131s\u0131r\u2019a, L\u00fcbnan\u2019a, Pakistan\u2019a, oraya buraya giderseniz, oradaki M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 yakinen tan\u0131rsan\u0131z ,\u201d aaa !!\u201d diyeceksiniz\u00a0\u00a0 \u201cbunlar\u0131n benden hi\u00e7 fark\u0131 yok\u201d. \u015eiiyle dahi oturup kalkt\u0131k\u00e7a \u201cAllah Allah ! bu adam \u015eii ama ayn\u0131 benim gibi\u201d diyeceksiniz. Bunu biz \u0130ran\u2019a gitti\u011fimizde g\u00f6rd\u00fck. Do\u011fu Konferans\u0131 olarak hala \u0130ranla temas\u0131m\u0131z var, hala Suriye ile temas\u0131m\u0131z ve ili\u015fkilerimiz inan\u0131lmaz \u015fekilde m\u00fcspet. Onu da s\u00f6yleyeyim bu vesileyle daha \u00f6nce s\u00f6yleyemedim: Son olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019ye olan bak\u0131\u015f\u0131n inan\u0131lmaz olumlu ve romantizm d\u00fczeyinde oldu\u011funu, yani T\u00fcrkiye\u2019deki olumsuzluklar\u0131 g\u00f6rmeyecek kadar\u00a0 romantizim oldu\u011funu bilmenizi isterim. Zira bu insanlar T\u00fcrkiye diyorlar ba\u015fka bir\u015fey demiyorlar, her alanda her\u00a0 t\u00fcrl\u00fc i\u015f birli\u011fine haz\u0131rlar ve bunu sa\u011flayan en \u00f6neli fakt\u00f6rlerden birinin T\u00fcrkiye\u2019nin\u00a0 \u00f6zellikle 1 Mart tezkeresindeki tutumu oldu\u011funu, bunun son derece \u00f6nemli oldu\u011funu bilin. Yani T\u00fcrkiye\u2019nin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00f6nemini art\u0131ran nedenlerden birisi budur. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kore\u2019ye kadar bunun yans\u0131mas\u0131 gitmi\u015ftir\u00a0 \u201cnas\u0131l siz ABD gibi bir s\u00fcper g\u00fcce hay\u0131r dediniz\u201d\u00a0 diyorlar. Bu ayn\u0131 zamanda ezilen \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc d\u00fcnya \u00fclkeleri i\u00e7in de bir g\u00fc\u00e7 kayna\u011f\u0131 olmu\u015ftur. Bu noktada mutlaka h\u0131lfu\u2019l-fud\u00fbl mant\u0131\u011f\u0131yla hareket ederek, Latin Amerika \u00fclkeleri veya Hindistan\u00a0 ve ba\u015fka \u00fclkelerden, k\u00fcresel kapitalistlere kar\u015f\u0131 direnen ba\u015fka \u00fclke varsa bunlarla da i\u015f birli\u011fi yapmay\u0131 projemizin ayr\u0131 bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc olarak g\u00fcndemimize almam\u0131z gerekir.<\/p>\n<p><strong>Prof. Dr. Arif ERSOY<\/strong><\/p>\n<p>Muhterem hocam\u0131za te\u015fekk\u00fcr ediyoruz \u00e7ok kapsaml\u0131 bilgiler verdi ve tahminlerimizin \u00f6tesinde\u00a0 yani ne diyim radikal mi diyim ne diyeyim dere tepe d\u00fcz gitti ta\u015flar\u0131 daha da sarst\u0131 bu son cevapta bu hayra alamettir. Bir \u00fclkenin proje olarak bizim g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz gibi bakmama duvar\u0131n arkas\u0131n\u0131 da g\u00f6rmek hoca arkas\u0131n\u0131 g\u00f6ren birisi oldu\u011fu i\u00e7in b\u00f6yle ate\u015fli konu\u015ftu tebrik ediyor\u00a0\u00a0 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n devam\u0131n\u0131 diliyoruz. Bu konuda da hocayla tart\u0131\u015fma seanslar\u0131 olu\u015fturmam\u0131z gerekti\u011fi kanaatindeyim belli konularda uzmanlar\u0131 \u00e7a\u011f\u0131r\u0131p etrafl\u0131ca\u00a0 tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekir. Hocalar bakmay\u0131n b\u00f6lye milletin huzurunda sakin durdu\u011funa bunlar bir kavgaya ba\u015flad\u0131lar m\u0131\u00a0 yer yerinden oynar evet te\u015fekk\u00fcr ediyoruz efendim sa\u011f olun size de te\u015fekk\u00fcr ediyorum sayg\u0131lar sunuyorum.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>ESAM \u00c7AR\u015eAMBA KONFERANSLARI Say\u0131n\u00a0 bakan\u0131m de\u011ferli dostlar zaten salonun b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 yak\u0131n dost \u00e7evremizden insanlar, \u00f6nce ben te\u015frifinizden dolay\u0131 te\u015fekk\u00fcrlerimi sunarak s\u00f6zlerime ba\u015flamak istiyorum, \u015feref verdiniz bizi dinleme zahmetinde bulundu\u011funuz i\u00e7in te\u015fekk\u00fcrlerimi sunuyorum. sizlerle birlikte d\u00fc\u015f\u00fcncelerimi payla\u015fma imkan\u0131n\u0131 sundu\u011fu i\u00e7in\u00a0 Esam\u2019a ve sayg\u0131de\u011fer Arif hocama da te\u015fekk\u00fcrlerimi sunuyorum. Ele almak istedi\u011fim konu asl\u0131nda akademik bir konu olmaktan ziyade \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in ve biz M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in var olu\u015fsal\u00a0 \u00f6nemi olan bir problem.\u00a0 Zaten ilahiyat mesle\u011fini de benim icra edi\u015fimdeki temel sebep de asl\u0131nda akademik bir endi\u015feden, bir meslek edinmekten ziyade gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan itibaren bu yolda hizmet etmek \u00fczere y\u00f6nlendirilip yeti\u015ftirilmi\u015f oldu\u011fumuzdan dolay\u0131d\u0131r yani bir ideal i\u00e7in bu mesle\u011fi se\u00e7tik ad\u0131m, ad\u0131m bu mesle\u011fe haz\u0131rland\u0131k b\u00fcy\u00fcklerimiz a\u011fabeylerimiz hocalar\u0131m\u0131z taraf\u0131ndan ve ben M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131 ya\u015fanmas\u0131 hayata ge\u00e7irilmesi\u00a0 gereken bir hedef ideal olarak kabul eden\u00a0 ve bunu sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir bi\u00e7im de ger\u00e7ekle\u015ftire bilmek i\u00e7in \u0130slam konusunda bilimsel bilginin zorunlu ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz oldu\u011funa inanan ve bu noktaya gelmi\u015f bir insan\u0131m b\u00fct\u00fcn \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m, akademik d\u00fczeyde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m bile asl\u0131nda netice itibariyle yery\u00fcz\u00fcnde \u0130slami bir var olu\u015fun imkanlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rmak ve imkan nispetinde bu var olu\u015fu, \u0130slami var olu\u015fu ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in katk\u0131da bulunmakt\u0131r. Bu her M\u00fcsl\u00fcman\u0131n tabii g\u00f6revidir bu perspektiften yola \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda zaten \u0130slam ve \u0130slam birli\u011fi konusu her M\u00fcsl\u00fcman i\u00e7in bir siyasi proje olmak tan \u00f6nce\u00a0\u00a0 dindarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmazsa olmaz temel bir par\u00e7as\u0131d\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc Kuranda pek \u00e7ok ayet \u00e7ok a\u00e7\u0131k bir bi\u00e7imde M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131ndaki yegane ba\u011f\u0131n onlar\u0131 bir araya getiren ba\u011f\u0131n etnik, k\u00fclt\u00fcrel cins veya stat\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, sadece ve sadece bu dinin ideallerine m\u00fc\u015ftereken ba\u011flanman\u0131n\u00a0 yeterli oldu\u011funu, M\u00fcsl\u00fcman olman\u0131n \u0130slam karde\u015fli\u011fi ortak paydas\u0131nda bulu\u015fmak oldu\u011funu Kuran-\u0131 kerim 1400 seneden beri zaten g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sesle hayk\u0131r\u0131yor bu noktada ilmi a\u00e7\u0131dan, d\u00fc\u015f\u00fcnce a\u00e7\u0131s\u0131ndan, akademik a\u00e7\u0131dan her hangi bir problem yok. Burada benim ele almak istedi\u011fim konu daha ziyade bunu m\u00fc\u015fahhas bir projeye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek veya bu \u0130slam birli\u011fini, filen ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi m\u00fcmk\u00fcn olan bir hedef haline getirmek ve bu hedefe ula\u015fmak i\u00e7in \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda acaba ne gibi geli\u015fmeler var bu geli\u015fmeleri sizlerle payla\u015fmak ve gelece\u011fe y\u00f6nelik m\u00fc\u015ftereken ortak bir projeksiyon yapmak yani gelecekte hangi ad\u0131mlar\u0131 atmam\u0131z uygun olur neler yapabiliriz bu konularda bir fikir jimnasti\u011fi yapmak bunu\u00a0 yaparken\u00a0 de sadece\u00a0 bir ilahiyat\u00e7\u0131 olarak sahip oldu\u011fum teorik bilgiyle de\u011fil de, Arif hocam\u0131n dedi\u011fi gibi \u0130slam d\u00fcnyas\u0131yla 1975 li y\u0131llardan itibaren ilgilenen, yani 30 senedir a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 \u015fu veya bu oranda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda k\u0131sal\u0131 uzunlu s\u00fcreler i\u00e7erisinde bulunma imkan\u0131m olan biri olarak, ama \u00f6zelikle son 2 y\u0131l i\u00e7erisinde bilhassa do\u011fu konferans\u0131 giri\u015fimi \u00e7er\u00e7evesinde \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n hemen hemen pek \u00e7ok \u00fclkesini gezme oradaki entelekt\u00fcellerle irtibatta bulunma ve ortak bir tak\u0131m projelerde yer alma ve bu suretle de \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u015fu anda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu problemleri \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in fikir \u00fcretme\u00a0 s\u00fcrecini bire bir ya\u015fayan biri olarak hem intibalar\u0131m\u0131 hem o b\u00f6lgelerdeki geli\u015fmeleri de katarak bu konuyu ele almak istiyorum. \u015eimdi \u0130slam birli\u011fi kuran-\u0131 kerimde ilk defa temelleri at\u0131lm\u0131\u015f bir ideal olmas\u0131na ra\u011fmen bu g\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda\u00a0 alg\u0131lanan \u015fekliyle bir \u0130slam birli\u011fi fikri asl\u0131nda 19.y\u00fczy\u0131lda Cemalettin AFGAN\u0130 ile ba\u015flayan ve sonra Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n da siyasi alanda Pan-\u0130slamizm ideolojisini veya Pan-\u0130slamizm idealini desteklemesiyle geli\u015fen bir fikirdir. Ayn\u0131 zamanda Osmanl\u0131n\u0131n son d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 hareketten bir tanesi. Osmanl\u0131 y\u0131k\u0131lmaya maruz kald\u0131\u011f\u0131 zaman \u00fc\u00e7 temel fikir ak\u0131m\u0131 vard\u0131; y\u0131k\u0131lmadan kurtulmak i\u00e7in bir k\u0131s\u0131m kesimler T\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck yani T\u00fcrk ortak paydas\u0131nda\u00a0 birle\u015ferek Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funu ayak kald\u0131rmak gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyorlard\u0131 bir k\u0131sm\u0131 \u0130slamc\u0131l\u0131k projesinden\u00a0 yola \u00e7\u0131k\u0131yordu, bunun d\u0131\u015f\u0131nda Osmanl\u0131c\u0131l\u0131k vard\u0131. Benim burada \u00fczerinde durmak istedi\u011fim \u0130slamc\u0131l\u0131k ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda ele al\u0131nacak olan ve Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n siyasi d\u00fczlemde Pan-\u0130slamizim olarak, Cemalettin Afgani\u2019nin de fikri ve entelekt\u00fcel temellerde ele almaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bir harekettir. Bu hareket 19. ve 20. y\u00fczy\u0131ldaki b\u00fct\u00fcn \u0130slami hareketlere a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 damgas\u0131n\u0131 vurmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131 ile bu noktada 20. y\u00fczy\u0131ldaki \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki geli\u015fmelerin en temel karakteristi\u011finin \u00fcmmet fikri yani b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n birli\u011fi fikri oldu\u011funu rahatl\u0131kla s\u00f6yleye bilirim. Ancak Afgani\u2019nin ortaya att\u0131\u011f\u0131 bu fikir \u00e7e\u015fitli renklere b\u00fcr\u00fcnerek \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda zaman zaman tezah\u00fcr etmi\u015f tecelli\u00a0 etmi\u015ftir. Bunlar bazen Hilafet hareketleri olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, bazen de \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketi olarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde oldu\u011fu gibi\u00a0\u00a0 devam etmektedir. \u00a0Yak\u0131n zamanlarda D-8 ler hareketi olarak ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r, daha yak\u0131n\u00a0 geli\u015fme ise \u00f6zellikle \u0130ran \u0130slam devriminden sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u0130ran \u0130slam devriminin M\u00fcsl\u00fcmanlara a\u015f\u0131lad\u0131\u011f\u0131 kendine duyulan \u00f6zg\u00fcvenden dolay\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tekrar birle\u015febilecekleri ve bir arada hareket edebilecekleri fikrini yeniden\u00a0 g\u00fc\u00e7lendirmesiyle bu \u0130slam birli\u011fi fikri tekrar g\u00fc\u00e7 kazanm\u0131\u015ft\u0131r. \u015eimdi bu d\u00fc\u015f\u00fcnce bu g\u00fcne kadar ittihat-\u0131 \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi veya Hilafet hareketi yada \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketleri olarak bunlar\u0131n en temel \u00f6zelli\u011fi sivil hareketler olmas\u0131d\u0131r. Sultan Abd\u00fclhamit Han\u0131n projesini d\u0131\u015far\u0131da b\u0131rakacak olursak \u2013zira \u00a0Sultan\u00a0 Abd\u00fclhamit Han\u00a0 her nekadar bu konuda\u00a0 bir tak\u0131m ulemay\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fcnce adamlar\u0131n\u0131 da yan\u0131na almaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015fsa da temelinde onunki siyasi bir harekettir -Cemalettin Afgani\u2019nin\u00a0 veyahut da g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki \u0130slamc\u0131l\u0131k hareketlerinin, hilafet hareketlerinin bunun i\u00e7erisine hilafet hareketleri derken Hindistan-Pakistan b\u00f6lgesindeki hilafet hareketlerini de buna katabiliriz, \u00a0Hizbu\u2019t-Tahrir ve benzeri kurulu\u015flar\u0131n bir ideoloji haline getirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 hilafet hareketleri de buna\u00a0 kat\u0131labilir, bunlar sonu\u00e7 itibariyle b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir arada\u00a0 olmalar\u0131 ve siyasi, ekonomik, askeri k\u00fclt\u00fcrel i\u015fbirli\u011fi yaparak ortak hareket etmeleri gerekti\u011fi fikrini i\u015fleyen \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00e7e\u015fitli hareketlerdir. Bu hareketlerin \u00f6n\u00fcnde da\u011f\u0131lma s\u00fcrekli bir engel olu\u015fturmu\u015ftur, bir ba\u015fka ifadeyle bu engel ulus devlet yap\u0131lar\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ve Osmanl\u0131 imparatorlu\u011fu par\u00e7aland\u0131ktan sonra b\u00f6lgede birtak\u0131m suni s\u0131n\u0131rlar \u00e7izilerek\u00a0\u00a0 b\u00f6lgedeki devlet yap\u0131lar\u0131 m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u00fc\u00e7\u00fck par\u00e7alar halinde b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f ve ondan sonra bu\u00a0 \u00fclkelerin, bu devletlerin bir araya gelmelerini engellemek i\u00e7in gerekli s\u00fcrt\u00fc\u015fme noktalar\u0131 ortada b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f ve bu \u0130slam \u00fclkelerinin birle\u015fmeleri engellenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bug\u00fcn gelinen noktada b\u00fcy\u00fck orta do\u011fu projesi ve benzeri projeler ise bu par\u00e7alanm\u0131\u015f olan Osmanl\u0131 imparatorlu\u011funu daha mikro d\u00fczeyde par\u00e7alama \u00e7abas\u0131d\u0131r. Bu konuya daha sonra tekrar gelece\u011fiz. \u0130\u015fte \u0130slam \u00fclkeleri aras\u0131nda \u0130slam konferans\u0131 gibi bir tak\u0131m te\u015febb\u00fcslerin yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 ki \u0130slam konferans\u0131 birle\u015fmi\u015f milletler modelinin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015f bir \u00f6rne\u011fidir, ancak \u0130slam konferans\u0131 \u00f6rg\u00fct\u00fc ve\u00a0 di\u011fer bir tak\u0131m kurulu\u015flar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve bu y\u00f6nde sarf edilen \u00e7abalara ra\u011fmen \u0130slam birli\u011fi hen\u00fcz bu noktada m\u00fc\u015fahhas ad\u0131mlar\u0131n at\u0131ld\u0131\u011f\u0131\u00a0 m\u00fc\u015fahhas bir projeye d\u00f6n\u00fc\u015fememi\u015ftir. Bunun da \u00f6n\u00fcnde iki temel engel vard\u0131r:\u00a0 birincisi bu \u0130slam birli\u011finin siyasi iradeler eliyle ger\u00e7ekle\u015ftirilmek istenmesinin getirdi\u011fi zorluklard\u0131r;\u00a0 zira \u00a0\u00a0bu \u0130slam \u00fclkelerinde Ma\u011fribten Endonezya\u2019ya kadar b\u00fct\u00fcn \u00fclkelerde b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Bat\u0131n\u0131n \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 temsil eden veyahut da kendi saltanat \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana alan, bunun i\u00e7in de \u0130slam\u00a0 \u00fcmmetinin menfaatlerini ikinci plana itebilen y\u00f6netimlerin varl\u0131\u011f\u0131 ciddi bir engel olu\u015fturmaktad\u0131r. \u015eimdi bak\u0131n Ma\u011fribten itibaren b\u00fct\u00fcn \u00fclkelere bak\u0131n hepsinde despotik yap\u0131lar ve\u00a0 y\u00f6netimler vard\u0131r. Fasda krall\u0131k vard\u0131, kral vard\u0131 o\u011flu geldi yine kral oldu . Sonra ge\u00e7in Cezayirde bir demokrasi tecr\u00fcbesi ya\u015fand\u0131 fakat bu yine Bat\u0131 destekli bask\u0131larla geriye p\u00fcsk\u00fcrt\u00fcld\u00fc. Ondan sonra Libya var tek adam y\u00f6netimi, Tunus en az T\u00fcrkiye\u2019deki\u00a0 kadar bask\u0131c\u0131 despot bir y\u00f6netim s\u00f6z konusu, M\u0131s\u0131r\u2019da yine tek adam y\u00f6netimi var. \u00dcrd\u00fcn krall\u0131k, Irak tek adam y\u00f6netimi, Suudi Arabistan krall\u0131k, ondan sonra Suriye\u2019de hala tek adam y\u00f6netimi var. Haf\u0131z Esat d\u00f6nemindekinden nispeten daha iyi olsa da. T\u00fcrkiye\u2019de zaten belli bir ideolojinin\u00a0\u00a0 egemenli\u011fine dayal\u0131 bir t\u00fcr oligar\u015fik despotizim var. Yine milletin iradesini yans\u0131tmayan ve milletin iradesine ipotek koyan bask\u0131c\u0131 bir y\u00f6netim s\u00f6z konusu idi \u0130ran\u2019da, zira \u015eah vard\u0131, Pakistanda \u015fu anda askeri y\u00f6netimler var, Sudan \u2018da her ne kadar demokratik\u00a0 bir yap\u0131 var ise de sonu\u00e7 itibariyle uzun s\u00fcre bir generalin, bir askerin y\u00f6netiminde Sudan daki y\u00f6netimin\u00a0 yap\u0131land\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 unutmamak laz\u0131m. Dolay\u0131s\u0131 ile bu siyasi yap\u0131lar\u0131n kendi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 \u00f6n plana almalar\u0131ndan dolay\u0131 \u0130slam birli\u011finin, M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir araya gelip bir birlik olu\u015fturmalar\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne bizatihi kendileri engel te\u015fkil etmi\u015flerdir. tabii bu Milliyet\u00e7ilik, kavmiyet\u00e7ilik, b\u00f6lgecilik, \u0130slam birli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirme \u00f6n\u00fcnde esas en b\u00fcy\u00fck engeldir. Bunlar bu noktada \u00f6zellikle\u00a0 \u0130slam \u00fclkelerinin\u00a0 bir araya gelmesini engellemek i\u00e7in d\u0131\u015far\u0131dan i\u00e7eriye sokulmu\u015f olan bir tak\u0131m ideolojiler veya d\u00fc\u015f\u00fcncelerdir. Bunlar i\u00e7erisinde etnik temele dayanan bir yakla\u015f\u0131m \u00f6zellikle Orta Do\u011fu da Arap\u00e7\u0131l\u0131k\/ Baas hareketi, ard\u0131ndan 1960-1970 li y\u0131llarda sosyalizmin y\u00fckselen de\u011fer oldu\u011fu d\u00f6nemlerde bu gibi ideolojiler \u0130slam birli\u011finin \u00f6n\u00fcnde bir engel te\u015fkil etmi\u015f ve daha ziyade Arap birli\u011fi \u015fu anda da\u00a0 bir Arap birli\u011fi kurulu\u015fu var b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde Araplar\u0131n\u00a0 birli\u011fini merkeze alan bir birliktelik \u00e7abas\u0131 sergilenmi\u015ftir. Onun d\u0131\u015f\u0131nda \u0130ran kendi \u00e7evresinde \u015eii\u00a0 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 merkeze alan bir yap\u0131lanma i\u00e7erisine gitmi\u015ftir. Uzak do\u011fuda da Hindistan &#8211; Pakistan Endonezya ve Malezya \u00e7er\u00e7evesinde de uzak do\u011fuda da ayr\u0131 bir\u00a0 yap\u0131lanma\u00a0 y\u00f6n\u00fcne gidilmi\u015ftir. Rusya da demir perde blo\u011funun \u00e7\u00f6kmesi sonucunda T\u00fcrk etnik temelinde bir birliktelik olu\u015fturulmas\u0131 \u00e7abas\u0131 sergilenmi\u015ftir ki bunlar \u00f6zellikle T\u00fcrki Cumhuriyetler dedi\u011fimiz T\u00fcrkiye\u2019nin\u00a0 a\u011fabeylik rol\u00fcne soyunmas\u0131 ve bunlar\u0131 \u00e7ekip \u00e7evirerek bir birlik olu\u015fturma \u00e7abalar\u0131 ki bunlarda daha sonra fiyaskoyla sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye nin a\u011fabeylik yapma \u00e7abalar\u0131 da geri\u00a0 tepmi\u015ftir ve sonu\u00e7 itibariyle\u00a0 \u015fu andaki T\u00fcrki cumhuriyetler T\u00fcrkiye nin y\u00f6netimine\u00a0 tav\u0131r alacak kadar son derece olumsuz geli\u015fmeler sergilenmi\u015ftir b\u00fct\u00fcn bunlar bu geli\u015fmeler bir yandan i\u015fte sol ideolojiler vaaz hareketi gibi etnik temele dayal\u0131 bir tak\u0131m yap\u0131lanmalar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki birli\u011fi engellerken \u00f6te yanda 11 Eyl\u00fcl sonras\u0131nda M\u00fcsl\u00fcmanlar aras\u0131nda \u0130slam birli\u011fi hedeflerini zedeleyecek bir tak\u0131m farkl\u0131 yeni ideolojilerin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 bu noktada bug\u00fcne gelinceye kadar \u0130slam birli\u011fi hedefinin ger\u00e7ekle\u015ftirmesine engellemi\u015ftir hem siyasi fakt\u00f6rler hem de ideolojik fakt\u00f6rler bunu engellemi\u015ftir. Ancak 11 Eyl\u00fcl hareketinden sonra \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda insanlar \u00f6zellikle sivil toplum kesimleri \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011finin kendilerini y\u00f6netenlere\u00a0 teslim edilemeyecek kadar \u00e7ok vahim ve \u00f6neli oldu\u011funu fark ettiler ve bunlar bu tesbitin ard\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlar kendi aralar\u0131nda bir i\u015fbirli\u011fi imkan\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131rma noktas\u0131na geldi, bu noktada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda 11 Eyl\u00fclden sonra \u00f6ncelikle bir kere Afganistan, Irak, L\u00fcbnan ve Filistin\u2019in ekseninde b\u00fct\u00fcn M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bu noktada bir i\u015f birili\u011fi yapma noktas\u0131nda \u00f6zellikle ayd\u0131n kesimlerinin bir araya geldi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz bunlar\u0131n bir araya geli\u015fleri \u0130slami hareketlerin \u0130slami gruplar\u0131n bir araya gelmesinden ziyada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki genel olarak vicdani bir hareket olarak b\u00fct\u00fcn gruplar\u0131n b\u00fct\u00fcn kesimlerin bir araya gelmesi \u015feklinde olmu\u015ftur. Bu noktada \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 dedi\u011finiz zamana Arif hocam\u0131n k\u0131smen i\u015faret etti\u011fi\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kavram\u0131n\u0131n ne anlama geldi\u011fini de masaya yat\u0131rmak gerekti\u011fi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 dedi\u011fimiz zaman Ma\u011fribten Endonezya\u2019ya kadar bir milyar\u0131 a\u015fan bu n\u00fcfusun sadece M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret bir yap\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 onlar\u0131n i\u00e7erisinde H\u0131ristiyan mesela M\u0131s\u0131rda yedi milyon L\u00fcbnan\u2019\u0131n\u00a0 b\u00fcy\u00fck kesimi H\u0131ristiyan n\u00fcfusunun bulundu\u011fu ayr\u0131ca \u00e7e\u015fitli dini\u00a0 etnik az\u0131nl\u0131k gruplar\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda bulundu\u011fu ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131n ayn\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar gibi\u00a0 \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tek bir v\u00fccut halinde hareket etmesi gerekti\u011finde hem fikir oldu\u011fu \u00f6zellikle 11 Eyl\u00fcl olaylar\u0131ndan sonra bu noktada H\u0131ristiyanl\u0131yla M\u00fcsl\u00fcman\u2019\u0131yla hemen hemen hepsinin ayn\u0131\u00a0 noktada bir araya geldikleri g\u00f6r\u00fcld\u00fc \u015fimdi bu noktada bizim \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u00fcmmetin birli\u011fi fikrini tart\u0131\u015f\u0131rken \u00f6nce \u00fcmmetin ne oldu\u011fu konusunda da net bir fikre sahip olmam\u0131z gerekiyor \u015fimdi \u0130ran devriminde de M\u00fcsl\u00fcmanlar solla birlikte i\u015fbirli\u011fi yapt\u0131klar\u0131n\u0131 biliyoruz onun d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7ok \u0130slam \u00fclkesinde de \u0130slami hareketlerin sol ile sol hareketler ile zaman\u00a0 zaman i\u015f birli\u011fi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz ayn\u0131 \u015fekilde g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de M\u0131s\u0131r gibi Cezayir gibi Tunus gibi Fas gibi \u00fclkeler de \u0130slami hareketlerin yine sistem muhalifi sol hareketlerle m\u00fc\u015ftereken hareket etti\u011fini biliyoruz. Fas da mesela Adalet ve Kalk\u0131nma partisi belediye se\u00e7imlerinde sol partiyle i\u015f birli\u011fi yapm\u0131\u015f ve \u015fu anda se\u00e7imi kazand\u0131\u011f\u0131 bir\u00e7ok belediyede Adalet ve Kalk\u0131nma Partisi mensubu bir belediye ba\u015fkan\u0131 yan\u0131nda sol partiden birisi geldi terside olabilir. Tunus da ayn\u0131 \u015fekilde y\u00f6netimlerin despot y\u00f6netimlere kar\u015f\u0131 bu y\u00f6netimi de\u011fi\u015ftirmek amac\u0131yla b\u00fct\u00fcn muhalif gruplar ortakla\u015fa hareket etme noktas\u0131na gelmi\u015flerdir. Tunus da mesela ba\u015f \u00f6rt\u00fcs\u00fc konusunda biliyorsunuz \u00e7ok ciddi bir tak\u0131m geli\u015fmeler oldu T\u00fcrkiye dekine benzer hatta daha sert bir tak\u0131m yasaklanmalara gidilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131, buna kar\u015f\u0131n Tunus da sadece \u0130slami kesim de\u011fil b\u00fct\u00fcn \u0130slami gruplar ve bunlara ek olarak b\u00fct\u00fcn sol gruplar\u0131n olu\u015fturdu\u011fu bir platform \u00e7er\u00e7evesinde bu \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin temin edilmesi i\u00e7in m\u00fccadeleye giri\u015fildi ve halende bu platform devam ediyor. M\u0131s\u0131rda ayn\u0131 \u015fekilde bir yandan Kifaye Hareketi i\u00e7erisinde M\u00fcbarekin bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimlerine Kifaye hareketi i\u00e7erisinde \u0130hvanc\u0131 hareketlerde yer al\u0131yor. Ayn\u0131 zamanda Marksist ve di\u011fer sosyal sosyalist hareketlerde ayn\u0131 kifaye hareketin i\u00e7erisinde yer al\u0131yor nitekim daha yeni bundan \u00fc\u00e7 g\u00fcn \u00f6nce 28-29 unda Kahire de yine uluslararas\u0131 Siyonist ve Amerikan emperyalizimine kar\u015f\u0131 be\u015finci direni\u015f ad\u0131nda uluslararas\u0131 sempozyum yap\u0131ld\u0131. Orada da\u00a0 bir yandan sol i\u015f\u00e7i sendikalar\u0131 sivil toplum kurulu\u015flar\u0131 \u00f6teki taraftan \u0130hvan\u0131 M\u00fcslimin b\u00fct\u00fcn kanatlar\u0131yla hukuk barosuyla siyasi kanatlar\u0131yla burada da yer ald\u0131 ayn\u0131 \u015fekilde \u00dcrd\u00fcn de yemen de keza Suriye de Pakistan da buna benzer bir tak\u0131m olu\u015fumlar s\u00f6z konusu dolay\u0131s\u0131 ile \u0130slam birli\u011fi fikrini e\u011fer tart\u0131\u015facaksak bunu \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak tart\u0131\u015fmam\u0131z gerekti\u011fi sonucu ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor yani sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n bir araya gelip bir birlik olu\u015fturmalar\u0131 tek ba\u015f\u0131na yetmiyor bunun i\u00e7erisine \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda ya\u015fayan yani \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n tabi \u00fcyesi olan H\u0131ristiyan her mezhebiyle ortadoksuyla katoli\u011fiyle ve ancak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 \u0130slam medeniyetinin gelece\u011fini \u00f6nemseyen ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlarla ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen gruplar\u0131 veya cemaat dokular\u0131n\u0131 bu s\u00fcrecin i\u00e7erisine dahil etmek gerekti\u011fi sonucu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalarda&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-460","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bildiriler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=460"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":462,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/460\/revisions\/462"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=460"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=460"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=460"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}