{"id":472,"date":"2014-01-13T00:31:40","date_gmt":"2014-01-12T23:31:40","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=472"},"modified":"2017-11-28T23:12:17","modified_gmt":"2017-11-28T22:12:17","slug":"prof-dr-m-hayri-kirbasoglu-ile-problemlerimiz-ve-cikis-yolu-uezerine-soeylesi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=472","title":{"rendered":"R\u00f6portaj: Prof. Dr. M. Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu ile \u201cProblemlerimiz ve \u00c7\u0131k\u0131\u015f Yolu\u201d \u00dczerine S\u00f6yle\u015fi"},"content":{"rendered":"

Haz\u0131rlayanlar: Yrd. Do\u00e7. Dr. \u0130smail NAR\u0130N, Yrd. Do\u00e7. Dr. Abdulnas\u0131r S\u00dcT<\/strong><\/p>\n

Bing\u00f6l \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi Cilt : II\u00a0 Say\u0131 : 3 Y\u0131l : 2014 \/ 1<\/strong><\/p>\n

\u0130LM\u0130 HAYATI<\/strong><\/p>\n

De\u011ferli Hocam; Bing\u00f6l \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi<\/em> (B\u00dc\u0130FD)<\/em> ad\u0131na sizinle m\u00fclakat yapmak istiyoruz.<\/p>\n

\u00d6ncelikli olarak akademik ge\u00e7mi\u015finizden bahseder misiniz? Okudu\u011funuz ve ders verdi\u011finiz okullar yan\u0131nda tahsil hayat\u0131n\u0131zda sizi en \u00e7ok etkileyen ki\u015filer kimler ya da olaylar nelerdir? K\u0131saca bahseder misiniz?<\/strong><\/p>\n

Bendeniz Manisa lisesi fen kolu \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir \u00f6\u011frenci iken \u0130slam\u2019la tan\u0131\u015f\u0131p ilmi olarak bu dini \u00f6\u011frenmek amac\u0131yla \u0130lahiyat fak\u00fcltesine g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 olarak kay\u0131t yapt\u0131ran biriyim. \u0130lahiyat derken, 1970 li y\u0131llarda lise mezunlar\u0131n\u0131n gidebilece\u011fi iki ilahiyat fak\u00fcltesi vard\u0131. Zira o zamanki y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerine lise mezunlar\u0131n\u0131 de\u011fil sadece imam-hatip mezunlar\u0131n\u0131 al\u0131yorlard\u0131. Lise mezunlar\u0131n\u0131n girebildi\u011fi bu iki fak\u00fclteden birisi Ankara \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi di\u011feri ise Erzurum Atat\u00fcrk \u00fcniversitesi \u0130slami \u0130limler Fak\u00fcltesi idi. Ankara \u0130lahiyat fak\u00fcltesi o zamanlar da \u0130slami kesimler taraf\u0131ndan rejimin fak\u00fcltesi ve sap\u0131k fikirlerin merkezi gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ben de bunun etkisinde kalarak, dosdo\u011fru \u2013 daha \u0130slami olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u2013 Erzurum \u0130slami ilimler fak\u00fcltesine \u00f6n kay\u0131t yapt\u0131rmak i\u00e7in Erzurum\u2019a gittim. Ancak orada baz\u0131 \u0130mam-hatip mezunu arkada\u015flar, benim lise fen kolu \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in Erzurum \u0130slami ilimlerin e\u011fitimine ayak uyduramayaca\u011f\u0131m\u0131 ve bu sebeple Ankara \u0130lahiyat\u2019\u0131n benim i\u00e7in daha m\u00fcnasip oldu\u011funu vurgulayarak beni Ankara\u2019ya d\u00f6nmeye ikna ettiler ve ben de \u00f6yle yapt\u0131m.<\/p>\n

Ankara \u0130lahiyat\u2019a intibak\u0131m da pek kolay olmad\u0131, zira lisede dilbilgisi dersini sevememi\u015ftim, bu fak\u00fcltede ise Arap\u00e7a,Fars\u00e7a ve \u0130ngilizce olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 dil \u00f6\u011frenme zorunlulu\u011fu vard\u0131 ve dil demek dilbilgisi demekti. Bu durum benim maneviyat\u0131m\u0131 k\u0131r\u0131yordu.\u00d6zellikle rahmetli Yusuf Uralgiray hocam\u0131z imam-hatiplileri esas alarak derslerini i\u015fliyor, bizim gibi lise \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131lar buna ayak uyduram\u0131yordu. Bunun \u00fczerine \u2013 bir arkada\u015f\u0131n tavsiyesi ile \u2013 \u00a0Arap\u00e7a hocas\u0131n\u0131n daha babacan ve ders i\u015fleme tarz\u0131n\u0131n liselilere daha uygun oldu\u011fu s\u00f6ylenen di\u011fer \u015fubeye ge\u00e7tim. Bu \u015fubede Arap\u00e7a dersini, hocalar\u0131n hocas\u0131 da denen Cemal Muhtar hocam\u0131z veriyordu. Ger\u00e7ekten sempatik ve babacan ki\u015fili\u011fi sebebiyle Arap\u00e7a konusundaki endi\u015felerim giderek azald\u0131 ve ben de ba\u015fta Arap\u00e7a olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 dil \u00f6\u011frenmekten \u00fcrk\u00fcp fak\u00fclteyi b\u0131rakacak noktaya gelmi\u015fken, tekrar fak\u00fclteye \u0131s\u0131nmaya ve derslere daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m.<\/p>\n

Bu esnada memleketim olan Manisa\u2019da ba\u015fta Hatuniye camii imam-hatibi olan Hasan Basri Okan olmak \u00fczere imam, vaiz ve m\u00fcft\u00fc efendilerin meclislerinden ayr\u0131lmamaya ve onlardan istifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu g\u00fczel insanlar i\u00e7erisinde Nurcu gelenekten Sultan camii imam-hatibi Ali hoca, Muradiye camii imam-hatibi \u0130smail Hakk\u0131 hoca ile S\u00fcleymanc\u0131 gelenekten Halit Ba\u015fer ve H\u00fcseyin Bak\u0131r, Erenk\u00f6y cemaatinden Ahmet Karakulluk\u00e7u ve bildi\u011fim kadar\u0131yla herhangi bir guruba mensubiyeti bulunmayan \u00d6mer Temizel gibi vaizlerimiz ile Manisa m\u00fcft\u00fcs\u00fc \u2013 Prof.Dr.\u00a0 Ali Osman Ate\u015f\u2019in babas\u0131 \u2013 Mustafa Ate\u015f ilk s\u0131rada yer al\u0131yorlard\u0131.<\/p>\n

Memleketimde bu hocalar\u0131m\u0131zdan istifade ederken, Ankara \u0130lahiyat\u2019ta muhterem hocam\u0131z Mehmed Said Hatibo\u011flu ile tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmam benim d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyamda bir ba\u015fka d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Bu arada ikinci s\u0131n\u0131ftan itibaren Ankara Ulucanlar semtindeki Yenicami imam-hatibi Bitlis\u2019li Tahir Silahtaro\u011flu\u2019ndan\u00a0 medrese usul\u00fc sarf-nahiv \u00f6\u011frenimi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131m, bununla da yetinmeyip Ankara Hac\u0131bayram camiinin alt k\u0131sm\u0131nda \u2013 Ankara \u00dcniversitesi Dil-Tarih ve Co\u011frafya Fak\u00fcltesi Arap dili b\u00f6l\u00fcm\u00fc okutman\u0131 Muzaffer hocam\u0131zdan Arap\u00e7a dersleri ald\u0131k. Manisa\u2019da yazlar\u0131 hem S\u00fcleymanc\u0131 gelenekten gelen Hasan Basri Okan hocam\u0131zdan hem de Nurcu gelenekten gelen Ali hocam\u0131zdan sarf-nahiv, f\u0131k\u0131htan Lubab ve benzeri dersler almaya devam ettim. Ayr\u0131ca fak\u00fcltedeki Arap\u00e7a hocam\u0131z Cemal Muhtar\u2019\u0131n Irak K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019ndeki Arap\u00e7a kurslar\u0131na devam ettim.<\/p>\n

Arap\u00e7a \u00f6\u011frenimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z\u0131n gramer ile ilgili bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yava\u015flat\u0131p, metin okumaya a\u011f\u0131rl\u0131k vermem gerekti\u011fine dair tavsiye ve telkinleri benim i\u00e7in fevkalade yararl\u0131 oldu. Bu ama\u00e7la gerek klasik gerek modern Arap\u00e7a metinlere a\u011f\u0131rl\u0131k verdim. Bu ama\u00e7la \u015eerhu Nuri\u2019l-\u0130zah ile Dr.Subhi es-Salih\u2019in \u201cUlumu\u2019l-Hadis ve Mustalahuhu\u201d ve \u201cMaalimu\u2019\u015f-\u015eeriati\u2019l-\u0130slamiyye\u201d adl\u0131 eserlerini, \u0130mam el-Gazali\u2019nin \u201cel-\u0130ktisad fi\u2019l-\u0130ktisad\u201d adl\u0131 eserini, bu eserlerin T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okumaya ba\u015flad\u0131m. Bunlar\u0131n yan\u0131nda \u00e7e\u015fitli Arap\u00e7a dergi ve gazetelerin diline de al\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

Bu noktada gramer a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 geleneksel medrese \u00f6\u011fretiminin aksine benim belli bir gramer \u00f6\u011freniminden sonra a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Arap\u00e7a metinler okumaya y\u00f6nelmemin isabetli olaca\u011f\u0131n\u0131 telkin eden Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z\u0131n bu m\u00fcdahalesinin fevkalade isabetli oldu\u011funu bilhassa vurgulamak gerekir.<\/p>\n

Arap\u00e7a konusunda bu geli\u015fmeler olurken, \u0130ngilizce\u2019de de g\u00fczel geli\u015fmeler ya\u015fad\u0131m. \u00d6ncelikle hocam\u0131z\u0131n bizim \u0130ngilizceye ilgi duymam\u0131z\u0131 ve bu dili sevmemizi sa\u011flayan yakla\u015f\u0131m\u0131na \u00f6zellikle i\u015faret etmek gerekir. Her zaman kendisini sayg\u0131yla and\u0131\u011f\u0131m Ay\u015fe \u0130nci G\u00fcner hocam\u0131z \u201c\u00e7ocuklar bu dil bilme meselesi \u00fclkemizde belli kesimlere ait bir ayr\u0131cal\u0131k gibi alg\u0131lan\u0131yor, ben ise sizlerin \u2013 yani bizim gibi Anadolu\u2019nun m\u00fctevaz\u0131 ta\u015fra \u015fehir ve kasabalar\u0131nda gelenlerin \u2013 de Bat\u0131 dillerini iyice \u00f6\u011frenmenizi istiyorum\u201d\u00a0 diyerek bizleri motive temek i\u00e7in s\u00fcrekli \u00e7aba harcamas\u0131n\u0131 unutamam. Bu motivasyon \u00e7abalar\u0131 etkili olmu\u015f olmal\u0131 ki, A-B-C kurlar\u0131 \u015feklinde \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcren \u0130ngilizce \u00f6\u011frenimine ra\u011fmen, iki y\u0131l daha onun derslerine misafir olarak girerek \u0130ngilizcemi be\u015f yl boyunca s\u00fcrekli olarak peki\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

T\u0131pk\u0131 Hac\u0131bayram camii alt\u0131nda Arap\u00e7a kursu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, yine Hac\u0131bayram\u2019da Meteoroloji genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan ve Bat\u0131\u2019da okudu\u011fu i\u00e7in \u0130ngilizcesi iyi olan Ali bey ile ODT\u00dc de okutman olan bir hocam\u0131zdan \u0130ngilizce dersleri ald\u0131m. Bunlara ek olarak T\u00fcrk-\u0130ngiliz Derne\u011fi\/British Counsel taraf\u0131ndan verilen \u0130ngilizce kursunu da tamamlad\u0131m. Ayr\u0131ca ileriki y\u0131llarda SEGEM adl\u0131 kurulu\u015fun Sanayi bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in d\u00fczenledi\u011fi \u0130ngilizce kurslar\u0131na da kat\u0131larak bitirdim.<\/p>\n

Hocalar\u0131m\u0131z\u0131n nezaretindeki bu \u00f6\u011frenim faaliyetlerini canl\u0131 tutmak ve \u00f6\u011frendiklerimizi prati\u011fe aktarabilmek i\u00e7in, fak\u00fclteye girdi\u011fimden bu yana s\u00fcrekli ve asla kesintiye u\u011fratmaks\u0131z\u0131n Arap\u00e7a radyo yay\u0131nlar\u0131n\u0131 takip etmeye itina g\u00f6sterdim.<\/p>\n

Allah\u0131n yard\u0131m\u0131 ve inayetiyle, ilk sene yabanc\u0131 diller ve bilhassa Arap\u00e7a y\u00fcz\u00fcnden neredeyse fak\u00fclteyi b\u0131rakma noktas\u0131na gelen bir \u00f6\u011frenci olarak, son s\u0131n\u0131fta \u0130bn Kuteybe\u2019nin \u201cTe\u2019vilu Muhtelifi\u2019l-Hadis\u201d ini terc\u00fcmeye c\u00fcret edecek kadar kendisine g\u00fcven duyan bir noktaya gelmemiz hocalar\u0131m\u0131z ad\u0131na fevkalade gurur verici olsa gerektir.<\/p>\n

Tabiat\u0131yla 70 li y\u0131llar\u0131n siyasi ve ideolojik atmosferi uyar\u0131nca filizlenen \u0130slamc\u0131l\u0131k ve \u015eeriat\u00e7\u0131l\u0131k dalgas\u0131n\u0131n etkisiyle pek \u00e7oklar\u0131 gibi ben de \u015eeriat\u2019\u0131 temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcle gelen F\u0131k\u0131h\u2019a y\u00f6nelip, alanla ilgili literat\u00fcr\u00fc toplamaya ba\u015flarken, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fa geldi\u011fimde kesin bir y\u00f6n de\u011fi\u015fikli\u011fi yaparak Hadis alan\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k vermeye karar verdim. Bu kararda hem Hasan Basri Okan hocam\u0131n y\u00f6nlendirmesinin hem de\u00a0 Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131n etkileyici ki\u015fili\u011finin, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ilmi titizli\u011finin, engin ara\u015ft\u0131rma ruhunun, sars\u0131lmaz hedef duygusunun ve tabii tavizsiz tenkit\u00e7i zihniyetinin belirleyici rol\u00fc oldu. Hasan Basri Okan hocam\u0131n bu konuda bana s\u00f6ylediklerini mealen de olsa aktarmay\u0131 da bir vefa borcu olarak g\u00f6r\u00fcyorum: \u201cHayrici\u011fim ! F\u0131k\u0131h\u2019a iyi k\u00f6t\u00fc bir ilgi her yerde var. Zira medreselerde, Diyanet E\u011fitim merkezlerinde, ilahiyat fak\u00fcltelerinde iyi k\u00f6t\u00fc bir f\u0131k\u0131h \u00f6\u011fretimi yap\u0131l\u0131yor. F\u0131k\u0131h hemen herkesin ilgi duydu\u011fu bir alan. Ama Hadis \u2013 S\u00fcnnet alan\u0131 sahipsiz, ilgi bekliyor. Bana kal\u0131rsa sen gel Hadis alan\u0131n\u0131 se\u00e7, bu suretle hem de Rasulullah efendimizin S\u00fcnnet\u2019inin bereketine nail olursun! \u201c .<\/p>\n

\u0130\u015fte bu geli\u015fmeler benim akademik kariyerimin de ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu. Art\u0131k o andan itibaren hadis alan\u0131na dair Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e, Osmanl\u0131ca, \u0130ngilizce literat\u00fcr\u00fc maddi imkanlar\u0131m\u0131z\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde toplamaya ve bir hadis kitapl\u0131\u011f\u0131 kurmaya ba\u015flad\u0131m. \u00d6te yandan Hatibo\u011flu hocam\u0131zdan azami istifade edebilmek i\u00e7in fak\u00fcltedeki derslerle yetinmeyip fak\u00fcltede odas\u0131nda ve daha sonra evlerinde devam eden hoca-talebe ya da \u00fcstad-tilmiz ili\u015fkisi giderek geli\u015fti. Yazlar\u0131 memlekete d\u00f6nerken ya da bir yere giderken daima elime oradaki k\u00fct\u00fcphanelerde mevcut olan ve benim g\u00f6rmemi istedi\u011fi elyazmalar\u0131n\u0131n bir listesini tutu\u015ftururdu. Bu \u00e7er\u00e7evede 6000 k\u00fcsur elyazmas\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran Manisa \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesinde pek \u00e7ok nadir elyazmas\u0131n\u0131 g\u00f6rme imkan\u0131m oldu.<\/p>\n

Mezuniyet tezi i\u00e7in de i\u015fte Manisa\u2019daki bu elyazmalar\u0131ndan olan es-Suyuti\u2019nin Kitabu\u2019l-Bahir fi Hukmi\u2019n-Nebiyyi(s.a.v) bi\u2019l-Bat\u0131ni ve\u2019z<\/em>-Zahir adl\u0131 elyazmas\u0131n\u0131n tahkikli ne\u015frini \u00f6nerdi. Bu elyazmas\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019da iki n\u00fcshas\u0131n\u0131 da elde ederek \u00fc\u00e7 n\u00fcsha \u00fczerinden tahkik ve tahricini mezuniyet tezi olarak hocama sundum. Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z daha sonra bu tezi yurtd\u0131\u015f\u0131nda d\u00fczenlenen S\u00fcnnet ile ilgili bir sempozyuma giderken yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f ve Abdulfettah Ebu \u011eudde hocaya bir n\u00fcsha takdim etmi\u015f. Y\u0131llar sonra bu mezuniyet tezi M\u0131s\u0131r\u2019da Daru\u2019s-Selam yay\u0131nevi yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda bas\u0131ld\u0131, ancak kitab\u0131n kapa\u011f\u0131nda mutlaka \u201cTahte i\u015fr\u00e2f el-Ustaz ed-Duktur Muhammad Saeed Khatiboglou (tez dan\u0131\u015fman\u0131: Prof.Dr. Mehmet Said Hatibo\u011flu)\u201d ibaresinin yer almas\u0131 gerekti\u011fini hem yay\u0131nevine hem de Ebu \u011eudde hocaya rica etmeme ra\u011fmen nedense bu ibare yer almad\u0131, ama kapa\u011fa Ebu \u011eude hocan\u0131n ismi kondu, hatta benim bu m\u00fctevaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam s\u00f6z konusu yay\u0131nevinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Ebu \u011eudde\u2019nin eserleri listesinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc.<\/p>\n

Mezuniyet sonras\u0131 ise herhangi bir yerde g\u00f6rev almayarak, Hadis alan\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m doktora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve doktora tezi \u00f6ncesi zorunlu olan d\u00f6rt seminer \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in bir y\u0131l bir vak\u0131ftan ald\u0131\u011f\u0131m bursla kar\u0131n toklu\u011funa ge\u00e7indim. Daha sonra fak\u00fclteye asistan olarak atand\u0131m ve Cenab-\u0131 hakk\u2019\u0131n l\u00fctfu ile akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek bug\u00fcnlere geldik.<\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n

METODOLOJ\u0130<\/strong><\/p>\n

Sahip oldu\u011fumuz metotlar\u0131n, anlama ve d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin dini do\u011fru anlama ve yorumlama hususunda yetersiz oldu\u011fu, gelene\u011fin \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnceye, metodolojiye s\u0131\u011f\u0131nman\u0131n \u00fcmmetin yeniden kurtulu\u015fu i\u00e7in yeterli olamayaca\u011f\u0131 tezini payla\u015f\u0131yorsunuz. \u00d6zellikle Hadis alan\u0131nda bunu ifade ediyorsunuz. Bu ba\u011flamda usul ve as\u0131l anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen uluhiyyet tasavvurumuzda veya inan\u00e7 ilkelerimizde do\u011fru anlama ve yorumlamalar\u0131m\u0131za imkan verecek bir metodolojiye ihtiya\u00e7 var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

Kesinlikle b\u00f6yle bir metodolojiye ihtiya\u00e7 vard\u0131r, \u00f6zellikle\u00a0 \u0130slam \u00fczerine fikir \u00fcreten ilim ve fikir erbab\u0131 i\u00e7in bu ihtiya\u00e7 hayati \u00f6nemde bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Zira ilk as\u0131rlardan beri M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n, sapmalar\u0131n, \u00e7alkant\u0131lar\u0131n ana sebepleri aras\u0131nda \u201czihniyet ve metot\u201d konusundaki yetersizlikler ilk s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Tabiat\u0131yla \u0130slam konusundaki bilgi kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n neler oldu\u011fu ve bu bilgilerin ilmi de\u011feri gibi konular\u0131 i\u00e7eren \u201cepistemoloji\u201d alan\u0131 da metodolojinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak ayn\u0131 kritik \u00f6nemi haizdir. Daha da ileri giderek diyebilirim ki \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fcnyas\u0131, \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u0130slami \u0130limler alan\u0131ndaki epistemolojik ve metodolojik problemlerine makul ve etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretemedi\u011fi s\u00fcrece \u015fu andaki durumu bile muhafaza edemeyecek ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak tam bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fayacakt\u0131r. Nitekim son y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131 modernitesinin meydan okumalar\u0131na cevap veremeyen ve hemen her alanda tam bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k \u00f6rne\u011fi te\u015fkil eden elli k\u00fcsur \u0130slam \u00fclkesinin giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fme e\u011filimi g\u00f6steren siyasi, sosyal ve ekonomik yap\u0131lar\u0131 ve durumlar\u0131, bu tehlikenin \u00e7ok ta uzakta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir i\u015fareti say\u0131labilir.<\/p>\n

Din\u00ee ilimlerde \u201ckadim\u201d ile irtibat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l sa\u011flayabiliriz? Bu g\u00fcn biz M\u00fcsl\u00fcmanlar \u201cke\u015ff-i kad\u00eem\u201di ne kadar ba\u015farabiliyoruz? Yenilik\u00e7ilik ve gelenek\u00e7ilik kal\u0131plar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ay\u0131r\u0131m m\u0131d\u0131r? E\u011fer, de\u011filse akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda bu \u00f6l\u00e7\u00fclerin etkisinden nas\u0131l korunabilir?<\/strong><\/p>\n

Niye sadece \u201ckadim\u201din ke\u015ffi?, kadim\u2019in r\u00fc\u00e7han\u0131 nedir? Bir \u015feyin \u201ckadim\u201d olmas\u0131 onun de\u011ferli, \u201ccedid\u201d olmas\u0131 de\u011fersiz oldu\u011fu anlam\u0131na m\u0131 gelir? \u015feklindeki sorularla i\u015fe ba\u015flamak son derece yararl\u0131 olacakt\u0131r. Zira kadim\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanlar nazar\u0131nda daima de\u011ferli olmas\u0131 ve \u201ccedid\u201de daima ku\u015fku ile bak\u0131lmas\u0131 ilmi ve objektif bir yakla\u015f\u0131m olmaktan ziyade, psikolojik hatta psikopatolojik bir tutumdur. Zira bir fikrin de\u011ferinin ve hakikat olma iddias\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc onun \u00fczerinden \u015fu veya bu kadar zaman ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 de\u011fildir. Bilakis \u00f6l\u00e7\u00fc bir fikrin dayanaklar\u0131n\u0131n sa\u011flam ve kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r, ve tabii ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretme kapasitesi de bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nem arz etmektedir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kadim olan ne varsa do\u011fru ve yararl\u0131, cedid olan ne varsa yanl\u0131\u015f ve zararl\u0131d\u0131r denemeyece\u011fine g\u00f6re, mesele kadim veya cedid olan\u0131n de\u011fil \u201chakikat\u201d\u0131n ke\u015ffi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu y\u00fczden soruyu asl\u0131nda tekrar \u015fu \u015fekilde sormak gerekir: M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hakikat\u0131 ke\u015ffetme arzu, istek ve iradeleri var m\u0131d\u0131r? Var ise yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Bu noktada \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda etnik veya dini-mezhebi her makro, mikro ve nano gurubun hakikati tek ba\u015f\u0131na elinde bulundurdu\u011fu iddias\u0131n\u0131 her g\u00fcn defalarca ve \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde dile getirdi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak olursa, ortada ciddiye al\u0131nabilecek bir hakikat aray\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Mamafih \u201ckadim\u201din ke\u015ffini \u00f6nemseyenler i\u00e7in \u015funa i\u015faret etmekte de yarar vard\u0131r: Hangi kadim? Ger\u00e7ekten de kadim\u2019i \u00f6nemseyenler 14 as\u0131rl\u0131k kadim\u2019i bir b\u00fct\u00fcn olarak m\u0131 sahiplenmektedirler? Yoksa herkes kendi kadim\u2019inden mi s\u00f6z etmekte, herkes kendi kadim\u2019inin propagandas\u0131na m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r?<\/p>\n

Bildi\u011fim kadar\u0131yla mesela \u015eii, S\u00fcnni, \u0130badi, Mutezili, Zeydi, Sufi, Felsefi b\u00fct\u00fcn kadimleri-aralar\u0131nda ay\u0131r\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n- kendi kadimi olarak g\u00f6ren ve bu kadim\u2019i ke\u015ffederek ona sahip \u00e7\u0131kan\u00a0 ilim ve fikir erbab\u0131 neredeyse yok denecek kadar az \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda.<\/p>\n

Bu konuda yeri gelmi\u015fken ilgilenenlere duyural\u0131m ki, \u201c\u00c7a\u011fa Destursuz Girenler\u201d ve \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yol Mukaddimesi\u201d adl\u0131 son \u00e7\u0131kan iki kitab\u0131m\u0131zda burada s\u00f6ylediklerimizi\u00a0 destekleyen makaleleri bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz din\u00ee ilimlerin kendilerinden beklenen taleplere cevap verebilmesinin imkan\u0131 nedir? Bu ba\u011flamda de\u011fi\u015fik zamanlarda \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak bulundu\u011funuz Arap d\u00fcnyas\u0131 ile \u00fclkemizdeki \u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 umut verici buluyor musunuz?<\/strong><\/p>\n

Ne \u00fclkemizde ne de di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde, \u0130slami ilimler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda pek umut verici oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Daha do\u011frusu el-Cabiri\u2019nin dedi\u011fi gibi \u201chas\u0131l\u0131 tahsil\u201d ve \u201cmalumu ilam\u201d kabilinden\u00a0 tasviri \u00e7al\u0131\u015fmalarla ya da bilinenlere tek kelime eklemeksizin yap\u0131lan \u201cge\u00e7mi\u015fi tekrar\u201d niteli\u011findeki derlemelerle \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir yere varmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sorgulay\u0131c\u0131 ve tenkit\u00e7i bir zihniyet ve metoda s\u0131rt \u00e7eviren, hatta d\u00fc\u015fmanl\u0131k besleyip bu\u011fz eden \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n bu ak\u0131l tutulmas\u0131n\u0131n yine el-Cabiri taraf\u0131ndan \u201cgevi\u015f getiren ak\u0131l\u201d \u015feklinde nitelendirilmesi hi\u00e7 te yersiz ve isabetsiz de\u011fildir. Hele \u00fclkemizde son zamanlarda \u0130lahiyat fak\u00fcltelerinde skolastik ve dogmatik zihniyeti yerle\u015ftirmek i\u00e7in Y\u00d6K eliyle operasyon yapacak kadar g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f ba\u011fnazlar\u0131n iktidar kurumlar\u0131nda ba\u015f tac\u0131 edildi\u011fi \u00fclkemizde \u00fcmitvar olmak o kadar kolay olmasa gerektir. Mamafih b\u00fct\u00fcn \u0130lahiyat camias\u0131n\u0131n tek ses\u00a0 halinde,\u00a0 yap\u0131lmak istenen bu operasyona kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 ve direnmesi, gelecek konusunda b\u00fct\u00fcn \u00fcmitlerin kaybolmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6stermektedir. Ohalde denebilir ki ortada \u00fcmit verici bir durum yoksa, o \u00fcmidi var etmek hepimizin g\u00f6revi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bat\u0131da \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 konusunda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n sahiplerinin yani oryantalistlerin normal bir \u0130slam \u00e2limi gibi alg\u0131lanmas\u0131 sorunu var. Sizce, din\u00ee ilimler alan\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u015fekillenmesinde bu alg\u0131n\u0131n etkisinden s\u00f6z edebilir miyiz? Oryantalistlerin bu \u00e7al\u0131\u015fmalarla ifade ettikleri \u201c\u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesini in\u015fa etme\u201d sorununa nas\u0131l bak\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Ben \u0130slam ara\u015ft\u0131rmalar\u0131ndaki oryantalist etki konusunu iki y\u00f6nden de\u011ferlendirmeyi tercih ederim: Birincisi bu etkinin mahiyeti, alan\u0131 ve derinli\u011fi; ikincisi bu etkinin sonu\u00e7lar\u0131. \u0130lk olarak ben bu etkinin a\u015f\u0131r\u0131 bir bi\u00e7imde abart\u0131ld\u0131\u011f\u0131, hatta bunun her t\u00fcrl\u00fc ele\u015ftirel yenilik\u00e7i \u00e7abay\u0131 engellemek i\u00e7in bir s\u00f6ylem olarak ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim. Bu etki abart\u0131lmaktad\u0131r, zira \u00fclkemizde b\u0131rak\u0131n sokaktaki vatanda\u015f\u0131 \u00fcniversitedeki \u00f6\u011fretim \u00fcyeleri bile kitap okumamaktad\u0131r. Okudu\u011funu varsaysak bile \u0130lahiyat camias\u0131nda Bat\u0131 dillerinde yay\u0131nlar\u0131 takip eden veya edebilecek kadar dil bilen ka\u00e7 ki\u015fi vard\u0131r? Terc\u00fcmeler yoluyla bir etkilenmeden s\u00f6z edecek olsak bile, T\u00fcrk\u00e7eye terc\u00fcme edilen oryantalist \u00e7al\u0131\u015fmalar fevkalade s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Ama b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 bir tarafa b\u0131rakarak, bu oryantalist etkiyi abartanlara sormak gerekir:<\/p>\n

\n
Bu iddia ilahiyat camias\u0131n\u0131 a\u015fa\u011f\u0131lamak anlam\u0131na gelir, zira oryantalistlerin eserlerini okuyanlar\u0131n aptal ve okudu\u011funun yanl\u0131\u015flar\u0131n\u0131 g\u00f6remeyecek kadar k\u00f6r oldu\u011funu ima eden bir s\u00f6ylemdir.<\/li>\n
Bu iddian\u0131n alt\u0131nda, M\u00fcsl\u00fcmanlar ne yazarsa do\u011fru, oryantalistler ne yazarsa yanl\u0131\u015ft\u0131r \u015feklinde marazi bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/li>\n
Bu iddia sahipleri oryantalizmi de tan\u0131mamaktad\u0131rlar, zira \u0130slam \u00fczerine yazan ve M\u00fcsl\u00fcman olmayan her Bat\u0131\u2019l\u0131y\u0131 oryantalist zannetmektedirler. Halbuki Bat\u0131\u2019da oryantalistlerin \u0130slam konusunda yazd\u0131klar\u0131n ciddi olarak ele\u015ftiren gayr-i M\u00fcslim pek \u00e7ok Bat\u0131l\u0131 ilim adamlar\u0131 da vard\u0131r.<\/li>\n
Kald\u0131 ki bu iddia sahipleri oryantalistleri de tan\u0131mamaktad\u0131r, zira i\u00e7lerinde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 k\u0131zd\u0131r\u0131p \u00f6fkelendirecek \u015fekilde garazkar davrananlar oldu\u011fu gibi, kraldan ziyade kralc\u0131 deyimini do\u011frularcas\u0131na M\u00fcsl\u00fcmanlardan da beter bir iyimserlikle yazanlar, hatta onlara \u015firin g\u00f6r\u00fcnmek isteyenler de az de\u011fildir. Bir de bu ikisi aras\u0131nda orta bir yol izleyenlerin varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 da unutmamak gerekir. Bu konuda da arzu edenler Alternatif Hadis Metodolojisi<\/em> adl\u0131 eserin sonundaki \u201cOryantalist teknikler\u201d k\u0131sm\u0131nda daha geni\u015f malumat bulabilirler.<\/li>\n<\/ol>\n
HAD\u0130S<\/strong><\/p>\n
\u00d6ncelikle \u201cRes\u00fblull\u00e2h\u2019\u0131n s\u00fcnneti\u201dnden ne anlamal\u0131y\u0131z? S\u00fcnnet\u2019in \u00e7a\u011f\u0131m\u0131za ta\u015f\u0131nmas\u0131 konusundaki tespitlerinizi ve g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi bizimle payla\u015f\u0131r m\u0131s\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n
Bu ve benzeri sorular\u0131n\u00a0 cevab\u0131 niteli\u011finde olmak \u00fczere kaleme al\u0131nm\u0131\u015f olan \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde S\u00fcnnet \u2013 Ele\u015ftirel Bir Yakla\u015f\u0131m –\u00a0 <\/em>adl\u0131 esere bak\u0131lmas\u0131 yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Sizin klasik hadis metodolojisini tenkit etti\u011finizi ve yeni metodoloji in\u015fa etme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131z\u0131n bulundu\u011funu biliyoruz. Hadis alan\u0131nda yeni bir metodolojiye ni\u00e7in ihtiya\u00e7 vard\u0131r?<\/p>\n
Bu iki sorunun cevab\u0131 i\u00e7in yaz\u0131lm\u0131\u015f olan iki esere bak\u0131lmas\u0131 yeterli olacakt\u0131r: \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde Hadis Metodolojisi <\/em>ve Alternatif Hadis Metodolojisi<\/em>.<\/p>\n
Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131 vahiy hakk\u0131nda g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi \u00f6\u011frenebilir miyiz? Bu ba\u011flamda kuts\u00ee hadis literat\u00fcr\u00fcn\u00fc nas\u0131l anlamal\u0131y\u0131z? Hadisin hangi k\u0131sm\u0131n\u0131n vahyi hangi k\u0131sm\u0131n\u0131n be\u015feri bir \u00fcr\u00fcn oldu\u011funu tespite imkan var m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n
Vahyi insanlara Allah taraf\u0131ndan \u201ced-Din\u201d olarak g\u00f6nderilen \u00f6\u011freti olarak tan\u0131mlayacak olursak, bu manada Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131 vahyin son derece s\u0131n\u0131rl\u0131, hatta yok denecek kadar az oldu\u011funu s\u00f6yleyebilirim. Ama Allah ile peygamberi aras\u0131ndaki dua, r\u00fcya, ilham, v.b. \u015feklindeki ileti\u015fim kastediliyorsa, bu t\u00fcr bir ileti\u015fim s\u0131radan M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n da ya\u015fayabilece\u011fi tecr\u00fcbeler olarak tamamen \u201c\u00f6znel\u201d olmak durumundad\u0131r, yani \u201ced-Din\u201d kapsam\u0131na dahil edilmesi do\u011fru de\u011fildir. Tabiat\u0131yla Kur\u2019an d\u0131\u015f\u0131 vahiy konusundaki bilgi kaynaklar\u0131m\u0131z a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak rivayet malzemesi taraf\u0131ndan temin edildi\u011fi i\u00e7in, usul ulemas\u0131n\u0131n zannilik kategorisinde de\u011ferlendirdi\u011fi bu rivayetlerin b\u00f6ylesi \u00f6nemli bir konuda kesin bir bilgi kayna\u011f\u0131 olarak kullan\u0131lmas\u0131 da pek isabetli olmasa gerektir.<\/p>\n
Sahih hadisin kriterlerinden birisi de S\u00fcnnet\u2019in Kur\u2019an\u2019la uyumlulu\u011fu ilkesidir. Hadis literat\u00fcr\u00fcn\u00fcn olu\u015fum a\u015famas\u0131nda bu ilkeye yeterince riayet edildi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor musunuz?<\/strong><\/p>\n
Gerek klasik d\u00f6nemde gerekse \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde hadis kaynaklar\u0131 ve rivayetleri konusunda yap\u0131lan ve yap\u0131lmakta olan tart\u0131\u015fmalara bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda,\u00a0 sahabe d\u00f6neminden sonra bu ilkeye yeterince riayet edildi\u011fini kesin bir dille ifade etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim usul(Usulu\u2019d-Din ve Usulu\u2019l-F\u0131kh) ulemas\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda bu hususa dikkat \u00e7eken hadis imamlar\u0131n\u0131n say\u0131lar\u0131n\u0131n bir elin parmaklar\u0131n\u0131 dahi ge\u00e7meyecek kadar az olmas\u0131 da bu tespiti do\u011frulamaktad\u0131r.<\/p>\n
Res\u00fbl-i Ekrem\u2019in S\u00fcnnet\u2019i \u201cnass\u201d olarak kabul edilebilir mi? Nass olarak kabul edilemeyecekse bilgi kayna\u011f\u0131 olarak nas\u0131l bir kategori te\u015fkil eder?<\/strong><\/p>\n
Bildi\u011finiz gibi S\u00fcnnet kavram\u0131 ef\u00e2l-i m\u00fckellef\u00een kategorilerinden biri de\u011fil, bu kategorilerin tamam\u0131n\u0131 kapsayan ve daha fazlas\u0131n\u0131 da ihtiva eden bir \u201c\u015femsiye kavram\u201dd\u0131r. Hatta \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesinde S\u00fcnnet<\/em> adl\u0131 eserde izaha \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fczere, Kur\u2019an\u2019\u0131 da i\u00e7ine alan bir model, hem de uygulamal\u0131 bir modeldir. Bu bak\u0131mdan S\u00fcnnet\u2019in Kur\u2019an\u2019a bakan y\u00fcz\u00fc konusunda daha kesin bir bilgi sahibi oldu\u011fumuzu s\u00f6yleyebiliriz. S\u00fcnnet\u2019in nesilden nesile aktar\u0131lan tatbikatlarla ilgili k\u0131sm\u0131nda da b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde M\u00fcsl\u00fcmanlar m\u00fcttefik oldu\u011fundan bu alanda da daha g\u00fcvenilir bir bilgi kayna\u011f\u0131na sahip oldu\u011fmuzu s\u00f6yleyebiliriz. Geriye hadis kaynaklar\u0131n\u0131 ve di\u011fer eserleri dolduran ve \u201cahad\u201d kategorisinde de\u011ferlendirilen \u201chadis rivayet malzemesi\u201d kalmaktad\u0131r. Bu malzeme de bilhassa usul ulemas\u0131n\u0131n geli\u015ftirdi\u011fi y\u00f6ntemler \u00e7er\u00e7evesinde ele al\u0131nacak olursa, \u0130slam\u2019\u0131n temel \u00f6\u011fretileriyle uyumlu olduk\u00e7a geni\u015f bir malzemeye de sahip olmu\u015f olaca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. O halde S\u00fcnnet konusunda bilgi kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131, bu kaynaklar\u0131n hiyerar\u015fisini ve bilhassa rivayet malzemesinin incelenmesinde esas al\u0131nacak y\u00f6ntemleri tart\u0131\u015farak y\u00f6n\u00fcm\u00fcz\u00fc belirlememizin pekala m\u00fcmk\u00fcn ve hatta olmas\u0131 gereken bir \u015fey oldu\u011funu s\u00f6yleyebilriz.<\/p>\n
Eserlerinizde \u201cEhl-i hadis\u201d nitelemesinde daha \u00e7ok kimi kasdediyorsunuz? E\u011fer f\u0131k\u0131h ve kelam ekolleri bu nitelemenin d\u0131\u015f\u0131ndaysa, ele\u015ftirilerinizin pek \u00e7o\u011funun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir mi?<\/strong><\/p>\n
Evet s\u00f6ylenebilir, zaten bu y\u00fczden son y\u0131llarda hadis ulemas\u0131n\u0131n usul\u00fc yan\u0131nda usul-i f\u0131k\u0131h ve usul-i din ulemas\u0131n\u0131n hadis konusundaki metodolojik yakla\u015f\u0131mlar\u0131na dikkat \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Asl\u0131nda bunu yaparken ilk ba\u015fta tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201ckadim\u201di ke\u015ffetme \u00e7abas\u0131n\u0131n nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fine de bir \u00f6rnek verilmi\u015f olmaktad\u0131r. Mamafih hadis ulemas\u0131n\u0131n da hen\u00fcz tam olarak kapsaml\u0131 bir incelemeye tabi tutulmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek gerekir. Onlar aras\u0131nda da usul ulemas\u0131 gibi d\u00fc\u015f\u00fcnen \u2013 mesela el-Fak\u00eeh ve\u2019l-Mutefakk\u0131h<\/em>\u2019taki el-Hatib el-Ba\u011fdadi gibi \u2013 hadis ulemas\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 ke\u015ffetmek m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir.<\/p>\n
Ehl-i s\u00fcnnetin ehl-i hadisten ibaret olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 biliyoruz; ehl-i hadisin hadis anlay\u0131\u015f\u0131na ve hadislerin tespiti metodolojisine y\u00f6nelik ele\u015ftirilerinizi ehl-i s\u00fcnnetin b\u00fct\u00fcn\u00fcne te\u015fmil etti\u011finizi s\u00f6yleyebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n
Elbette ki hay\u0131r ! Hatta dedi\u011fim gibi Ehl-i hadis\u2019in tamam\u0131na bile te\u015fmil etti\u011fimi s\u00f6yleyemem. Ben daha ziyade son as\u0131rlarda S\u00fcnni \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda yayg\u0131nla\u015fm\u0131\u015f olan \u201cegemen hadis anlay\u0131\u015f\u0131\u201dna y\u00f6nelik de\u011ferlendirmelere a\u011f\u0131rl\u0131k veriyorum. Bu sebepledir ki son y\u0131llarda yurt i\u00e7inde ve d\u0131\u015f\u0131nda verdi\u011fim hadis derslerine \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u0130slami ilimler alan\u0131ndaki makro gelenekler(\u015eii-S\u00fcnni-\u0130badi, Mutezili-Zeydi) ile mesela S\u00fcnnilik i\u00e7erisindeki mikro geleneklere (Hanefi, Maliki, \u015eafii, Hanbeli, \u00a0Zahiri, E\u015f\u2019ari, Maturidi, Selefi, Sufi) ve hatta nano geleneklere (Rufai, Nurcu, S\u00fcleymanc\u0131, Nak\u015fi, \u0130hvanc\u0131, Hizbu\u2019t-tahrirci,\u00a0 Kur\u2019anc\u0131- Mealci, gibi tarikatlere, cemaatlere ve di\u011fer dini guruplara) dikkat \u00e7ekerek, durdu\u011fumuz yeri g\u00f6rmemizi ve a\u011fac\u0131 g\u00f6r\u00fcp orman\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rma hatas\u0131na d\u00fc\u015fmememizi temin etmeyi kendime adet edinmi\u015f durumday\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla ne Ehl-i hadis ne d\u00f6rt f\u0131k\u0131h mezhebi, ne iki kelam mezhebi, ne sufiler tek ba\u015f\u0131na Ehl-i s\u00fcnnet\u2019i temsil edemez, \u00e7\u00fcnk\u00fc Ehl-i S\u00fcnnet bunlar\u0131n toplam\u0131n\u0131n ad\u0131d\u0131r.<\/p>\n
Mamafih Ehl-i s\u00fcnnet akidesinin olu\u015fumunda Ehl-i hadis\u2019in belirleyici rol\u00fcn\u00fc de inkar etmemek gerekir. Bu konuda Ehl-i S\u00fcnnet\u2019in Kurucu Atalar\u0131 ad\u0131yla yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan doktora tezimde geni\u015f bilgi bulabilece\u011finizi de bu vesileyle bilginize sunmak isterim.<\/p>\n
Hadis metinlerine y\u00f6nelik f\u0131k\u0131h ve f\u0131k\u0131h usul\u00fc literat\u00fcr\u00fcnde yer alan ele\u015ftirel \u00f6l\u00e7\u00fclerin ge\u00e7mi\u015fte metin tenkidi yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylemini ge\u00e7ersiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilir miyiz? Bu ba\u011flamda hadislerde metin tenkidinin pek yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 ele\u015ftiri hususunda g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcz nedir?<\/em><\/strong><\/p>\n
\u00d6nce \u201cge\u00e7mi\u015fte metin tenkidi yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r\u201d \u015feklinde bir s\u00f6ylem oldu\u011funu ben duymad\u0131\u011f\u0131m\u0131 itiraf etmeliyim. Benim de hararetle savundu\u011fum tez ise \u201cEhl-i Hadis isnad tenkidine \u00f6nem verdi\u011fi kadar metin tenkidine \u00f6nem vermemi\u015ftir\u201d \u015feklindedir ki, bu ikisi ayn\u0131 de\u011fildir. Nitekim ge\u00e7mi\u015f y\u0131llarda \u00e7e\u015fitli ilmi mahfillerde bu tezi savundu\u011fumda kat\u0131 muhafazakar gelenek\u00e7i meslekta\u015flar\u0131m bu ele\u015ftiriyi \u201cf\u0131k\u0131h ve f\u0131k\u0131h usul\u00fc\u201d ulemas\u0131n\u0131n metin tenkidi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyerek savu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flarsa da, dikkat edilirse ben f\u0131k\u0131h\u00e7\u0131 veya kelamc\u0131lardan de\u011fil, hadis alan\u0131nda egemen olan hadis imamlar\u0131n\u0131n \u201cyeterince\u201d metin tenkidi yapmad\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etti\u011fim i\u00e7in, onlar\u0131n bu savunmalar\u0131n\u0131n bir i\u015fe yaramad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
Hadis k\u00fclliyat\u0131nda yer alan baz\u0131 hadislerin \u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler gelene\u011fi i\u00e7inde de ele\u015ftirildi\u011fi ve baz\u0131lar\u0131n\u0131n zay\u0131f bulundu\u011fu bilinmektedir. Ancak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde baz\u0131 hadislerin mesela \u201crecm\u201d gibi, \u201cgayr-i insan\u00ee\u201d kriterine dayan\u0131larak reddedilmesi ve bu y\u00f6ntemin, daha sonra \u201cel kesme\u201d cezas\u0131n\u0131 i\u00e7eren Kur\u2019an \u00e2yetlerinin de benzer kriterlerle reddedilmesi tehlikesini do\u011furabilece\u011fi endi\u015fesine kat\u0131l\u0131yor musunuz?<\/strong><\/p>\n
Bu endi\u015feler tamamen haks\u0131z de\u011filse de, recm konusundaki ele\u015ftirilerin de yabana at\u0131lacak cinsten olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 itiraf etmek gerekir. San\u0131r\u0131m recm cezas\u0131n\u0131n sorgulanmas\u0131nda bu \u201cgayr-\u0131 insani\u201dlik motive edici bir unsur olmu\u015fsa da, as\u0131l sorgulanma sebebinin metodolojik m\u00fclahazalardan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Nitekim insani-gayr-\u0131 insani tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6z konusu edilmedi\u011fi ilk as\u0131rlarda \u2013 mesela Mutezile\u2019nin \u2013 bu konudaki rivayetleri tart\u0131\u015fmaya a\u00e7m\u0131\u015f olmas\u0131, meselenin epistemolojik ve metodolojik boyutunun belirleyici oldu\u011funu g\u00f6sterse gerektir.<\/p>\n
Hadislerin s\u0131hhatini tespit konusunda \u201cakla arz\u201d meselesi yeterli bir kriter mi, bu kriterin kendi i\u00e7inde baz\u0131 problemler ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir mi?<\/strong><\/p>\n
\u0130snad tedkikinin b\u00fcnyesinde problemleri bar\u0131nd\u0131rmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kim s\u00f6yleyebilir? E\u011fer mesele izafilik\/g\u00f6recelilik meselesi ise,ayn\u0131 g\u00f6recelilik isnad ve ravi tedkiklerinde de s\u00f6z konusudur. Yanl\u0131\u015f olan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n metin tenkidi ve \u00f6zellikle akla arz s\u00f6z konusu oldu\u011funda g\u00fcndeme getirilmesi, ama isnad ve ravi tenkidi konusundaki s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n g\u00f6rmezlikten gelinmesidir. \u00d6zetle ravi bir insan, raviyi ve rivayetini de\u011ferlendiren de yine bir insan oldu\u011fu s\u00fcrece, iki de\u011fi\u015fkenin birbirleriyle ilgili de\u011ferlendirmelerinden de\u011fi\u015fmez matematik kesinlikte bir sonu\u00e7 beklemek akla mant\u0131\u011fa ayk\u0131r\u0131d\u0131r. O y\u00fczden makul s\u0131n\u0131rlar i\u00e7erisindeki problemlere al\u0131\u015fmal\u0131, bu problemlerle y\u00fczle\u015fmeli ve \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in makul y\u00f6ntemler geli\u015ftirme yolunda gerekli ad\u0131mlar at\u0131lmal\u0131d\u0131r. Yoksa \u201ckorkunun ecele faydas\u0131 yok\u201d deyi\u015fi uyar\u0131nca, hadis rivayet malzemesinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yeniden g\u00f6zden ge\u00e7irilmesi y\u00f6n\u00fcndeki taleplere kulak t\u0131kamakla bu problemler asla ortadan kalkm\u0131\u015f olmayacakt\u0131r, aksine kartopu gibi giderek b\u00fcy\u00fcyecek ve i\u015f i\u00e7inden \u00e7\u0131k\u0131lamaz bir hal alacakt\u0131r. Bu sebeple rivayet malzemesi konusundaki sorgulay\u0131c\u0131 ve ele\u015ftirel \u00e7abalara kategorik olarak kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmak yerine, bu \u00e7abalar\u0131n makul ve ilmi esaslar dahilinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilmesinin imkanlar\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak daha ak\u0131ll\u0131ca bir yakla\u015f\u0131m olacakt\u0131r.<\/p>\n
<\/p>\n
FIKIH<\/strong><\/p>\n
F\u0131k\u0131h ilmine olan ilginiz bilinmektedir. Bunu en bariz bir \u015fekilde Ahir Zaman \u0130lmihali<\/em> adl\u0131 eserinizde g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu eserin, ilmihal literat\u00fcr\u00fcnde hangi bo\u015flu\u011fu doldurmak veya nas\u0131l bir meydan okumaya cevap vermek i\u00e7in yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z hususundaki g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi \u00f6\u011frenebilir miyiz? (Not: Burdaki meydan okumadan kasd\u0131m\u0131z moderniteyle ilgilidir)<\/strong><\/p>\n
Bu ilmihalin doldurmak istedi\u011fi bo\u015flu\u011fu g\u00f6rmek i\u00e7in \u00f6nce \u0130slamiyat dergisinin \u201cT\u00fcrkiye Dindarl\u0131\u011f\u0131\u201d dosyas\u0131nda\u00a0 yay\u0131nlanm\u0131\u015f olan \u201c\u0130lmihal Dindarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u0130mkan\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makaleye bakmak yeterli olacakt\u0131r.<\/p>\n
Bu ilmihal hem moderniteye hem de geleneksel \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131na ele\u015ftirel bir \u015fekilde yakla\u015farak, 21. yy\u2019da ya\u015fanabilir ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k tasavvurunu in\u015fa etmek amac\u0131yla at\u0131lm\u0131\u015f m\u00fctevaz\u0131 bir ad\u0131md\u0131r. Tabiat\u0131yla bu ilmihalin daha \u00f6nceki ilmihallerden fark\u0131n\u0131 ortaya koyan bir metne internet ortam\u0131nda ula\u015fmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr, o metinde detayl\u0131 olarak bu hususlara i\u015faret edilmi\u015ftir.<\/p>\n
Ahir Zaman \u0130lmihali<\/em> bize nas\u0131l bir f\u0131k\u0131h tasavvuru sunmaktad\u0131r?<\/strong><\/p>\n
Hayat\u0131n i\u00e7inden, hayat\u0131 olumlayan, hayat\u0131n tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatmay\u0131 ama\u00e7layan, \u00e7a\u011fda\u015f-g\u00fcncelle\u015ftirilmi\u015f, mezhep\u00e7i olmayan, b\u00fct\u00fcn mezhepleri ve \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki geli\u015fmeleri \u0130slam gelene\u011finin sayg\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6ren, Kur\u2019an ve S\u00fcnnet merkezli, politik olarak muhalif, entelekt\u00fcel olarak ele\u015ftirel bir k\u00fclt\u00fcr\u00fc esas alan, gereksiz detaylara ve k\u0131l\u0131 k\u0131rk yarma zihniyetine kapal\u0131, Metafizik alan- Ahlak alan\u0131 \u2013\u0130badetler alan\u0131 \u2013 Muamelat alan\u0131 \u015feklinde konular\u0131 \u00f6nem ve de\u011fer s\u0131ralamas\u0131na tabi tutan, ilmihallerde ihmal edilmi\u015f olan ilk iki alana f\u0131khi konulardan daha fazla a\u011f\u0131rl\u0131k vererek, bozulmu\u015f olan dengeleri yeniden kurmaya \u00e7al\u0131\u015fan, bu \u00e7a\u011f\u0131n insan\u0131na onun dili ve kavramlar\u0131yla hitap eden, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fcr\u00fcnlerinden ihmal etmeyi ihmal etmeyen m\u00fctevaz\u0131\u00a0 bir ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131r.<\/p>\n
Sizi bu eseri haz\u0131rlamaya iten sebep ve saikleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde m\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n ferd\u00ee ve toplumsal hayat\u0131nda f\u0131kh\u0131n yeniden i\u015flerlik kazanmas\u0131n\u0131n imkan\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n
F\u0131k\u0131h Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019in sundu\u011fu ilkelerin tarihte nas\u0131l bir bedene b\u00fcr\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6steren \u00e7ok \u00f6nemli bir mirast\u0131r. Ancak bug\u00fcn vurgulanmas\u0131 gereken bu tarihi mirastan ziyade bu tarihi mirasa hayat ve v\u00fccut veren \u201cilkeler\u201d olmal\u0131d\u0131r. Daha do\u011frusu \u00e7a\u011fda\u015f f\u0131kh\u0131n yeniden in\u015fas\u0131nda esas al\u0131nacak ilkelere, prensiplere, de\u011ferlere vurgu yapmak \u00e7ok daha \u00f6nemlidir.<\/p>\n
G\u00fcn\u00fcm\u00fczde M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n f\u0131k\u0131h alan\u0131nda ya\u015fad\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n sebepleri nelerdir?<\/strong><\/p>\n
Tabii ki zihni tembellik, formasyonsuzluk, d\u0131\u015f d\u00fcnyada olan bitenleri analiz edememe, vak\u0131adan\/realiteden ziyade dini nasslar ve metinler \u00fczerinde duran\u00a0 eksik ve yanl\u0131\u015f bir ilim anlay\u0131\u015f\u0131, oplumsal de\u011fi\u015fim ger\u00e7e\u011finin fark\u0131na varamama, ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcncenin olmay\u0131\u015f\u0131, Kur\u2019an ve S\u00fcnnet merkezli bir f\u0131k\u0131h anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n tesisi konusundaki g\u00f6n\u00fcls\u00fczl\u00fck ve isteksizlik, i\u00e7tihad ve tecdid kavram\u0131 konusunda duyulan so\u011fukluk, bireysel i\u00e7tihad d\u00f6nemini kapat\u0131p kolektif ve kurumsal i\u00e7tihad d\u00f6nemine intikal konusundaki isteksizlik, disiplinleraras\u0131 yakla\u015f\u0131mlara kapal\u0131l\u0131k gibi sebepler ve daha pek \u00e7oklar\u0131 s\u0131ralanabilir.<\/p>\n
\u00dclkemizde mer\u00ee olmayan bir hukuk \u00e7er\u00e7evesinde i\u00e7tihad yapman\u0131n pratik de\u011feri bulunmakta m\u0131d\u0131r? Dolay\u0131s\u0131yla \u0130sl\u00e2m\u2019\u0131n temel referanslar\u0131n\u0131n yasamada \u015fu a\u015famada kaynaklardan biri olarak kabul edilme umudu\/talebi hakk\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcncelerinizi \u00f6\u011frenebilir miyiz?<\/strong><\/p>\n
Klasik \u015eeriat devleti\/\u0130slam Devleti iddialar\u0131ndan en az\u0131ndan \u00fclkemizdeki \u0130slamc\u0131lar\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu ve tabii geni\u015f \u00e7apta M\u00fcsl\u00fcmanlar \u00e7oktan vazge\u00e7mi\u015f durumdad\u0131rlar. \u015eu anda m\u00fccahitlerin m\u00fcteahhit oldu\u011fu, tasavvuf ehlinin tasarruf ehli haline geldi\u011fi,\u00a0 dindarlar\u0131n \u201cmasa \u2013 kasa \u2013 nisa\u201d pe\u015finde ko\u015ftuklar\u0131, giderek \u201c\u015fehvet \u2013 \u015f\u00f6hret \u2013r\u00fc\u015fvet \u201c \u015feytan \u00fc\u00e7genine yuvarland\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nemde bu sorunuzu ciddiye alacak adam bulmak hayli zor olsa gerektir. Dolay\u0131s\u0131yla yak\u0131n gelecekte b\u00f6yle bir \u00fcmitten s\u00f6z etmek olsa olsa bir fantezi olabilir.<\/p>\n
Y\u00d6NET\u0130M<\/strong><\/p>\n
\u201cAllah\u2019a, Res\u00fbl\u00fcne ve sizden olan ulu\u2019l-emre itaat ediniz.<\/em>\u201d (en-Nis\u00e2, 4\/59) \u00e2yetiyle ilgili olarak, ehl-i s\u00fcnnetin y\u00f6neticiye itaatle ilgili kanaatlerinin totaliter, bask\u0131c\u0131 y\u00f6netimlere zemin haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 tezi hakk\u0131nda ne d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsunuz?<\/strong><\/p>\n
Bu tezin \u00f6nemli ve yabana at\u0131lmamas\u0131 gereken bir tez oldu\u011fu de\u011ferlendirmelerine kat\u0131l\u0131yorum. Mamafih \u201csizden\u201d demek sizin de onlar\u0131n da boyun e\u011fmek durumunda oldu\u011fu ilke ve de\u011ferlere sadakatle ba\u011fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren y\u00f6neticiler demektir. Y\u00f6netici tabakalar \u0130slami de\u011fer ve uygulamalara sadakatten ayr\u0131ld\u0131klar\u0131 anda bu ayetin h\u00fckm\u00fcn\u00fcn d\u0131\u015f\u0131nda kal\u0131rlar ve Hz.\u00d6mer\u2019e \u201cEy \u00d6mer bir hata yaparsan andolsun seni bu k\u0131l\u0131\u00e7la d\u00fczeltiriz\u201ddiyen bir bilincin muhatab\u0131 olarak, \u015fiddetli bir muhalefeti hak ederler.<\/p>\n
\u201c\u0130stikrar\u201d\u0131n \u00f6ncelenmesinin gereklili\u011fini hat\u0131rlatan tarih\u00ee tecr\u00fcbe ile bu tez bir arada d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde sizin de\u011ferlendirmeniz nedir?<\/strong><\/p>\n
Bu soru ger\u00e7ekten zor bir soru. \u0130slam gelene\u011finde mevcut olan siyasi yakla\u015f\u0131mlar\u0131 kabaca \u00fc\u00e7 ana guruba ay\u0131rmak\u00a0 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr: 1)S\u00fcrekli devrim Ekol\u00fc (\u015eia ve Hariciler), 2)Sab\u0131r Ekol\u00fc (Ehl-i S\u00fcnnet), 3)Temkin Ekol\u00fc (Mutezile). Bunlardan ilki ilkeler ve de\u011ferler u\u011fruna istikrar\u0131 feda edebilen bir yakla\u015f\u0131m\u0131 temsil eder. Ehl-i S\u00fcnnet istikrar ad\u0131na ilkelerin ve de\u011ferlerin ayaklar alt\u0131na al\u0131nmas\u0131na katlanma yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 temsil eder. Bug\u00fcn sivillik, sivil muhalefet, toplumsal ele\u015ftiri, bask\u0131 guruplar\u0131 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fc sivil m\u00fccadele gibi kavramlardan da ilham alarak, Mutezile\u2019nin temsil etti\u011fi \u00e7izgiye (Temkin) yak\u0131n bir politik duru\u015fun tercihi en makul yol \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir. Bir ba\u015fka ifadeyle ilke ve de\u011ferleri merkeze alan ve iktidarlar\u0131 bu \u00e7izgiye getirmek i\u00e7in her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fctl\u00fc m\u00fccadeleyi, her t\u00fcrl\u00fc anayasal ve kanuni haklar\u0131 sonuna kadar kullanmay\u0131, \u00a0grev, protesto, pasif direni\u015f ve benzeri y\u00f6ntemlere ba\u015fvurarak y\u00f6neticileri hizaya getirmeyi esas alan daha dengeli bir muhalif \u00e7izgi, despot ve tiran y\u00f6neticilerle m\u00fccadele amac\u0131yla yap\u0131labilecek \u2013mevcut \u015fartlarda- isabetli ve uygun bir tercih\u00a0 olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n
E\u011e\u0130T\u0130M VE \u00d6\u011eRET\u0130M<\/strong><\/p>\n
\u0130limle me\u015fgul olan gen\u00e7lere, \u00f6zellikle lisans ve lisans \u00fcst\u00fc \u00f6\u011frencilere nas\u0131l bir \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemi \u00f6nerirsiniz? Ba\u015far\u0131l\u0131 olman\u0131n ve ortaya \u00f6nemli eserler koyabilmenin s\u0131rr\u0131 nedir?<\/strong><\/p>\n
\u0130lk ad\u0131m sevmek, hatta tutku derecesinde ilim ve fikir alan\u0131na kendisini adamak. \u0130slami ilimlere olan tutkunun s\u00fcrekli ve kal\u0131c\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in motivasyonu g\u00fc\u00e7lendirmek amac\u0131yla \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin eserleriyle tan\u0131\u015fmak ve bu eserleri \u00f6z\u00fcmsemek. Ara\u015ft\u0131rma ve inceleme yetene\u011fini geli\u015ftirmek i\u00e7in ilmi faaliyetlerin b\u00fct\u00fcn dallar\u0131nda (telif, terc\u00fcme, sadele\u015ftirme, kitap, makale, tahkik-tahric, konferans, seminer, tebli\u011f , antoloji, v.d.) \u00fcr\u00fcn vermeye \u00e7al\u0131\u015fmak. Arap\u00e7a ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130slam medeniyeti dillerini sadece anlamak de\u011fil yaz\u0131p konu\u015facak d\u00fczeyde \u00e7ok iyi bilmek, asgari bir bat\u0131 dilini iyi veya \u00e7ok iyi d\u00fczeyde bilmek. Deve ku\u015fu gibi kafam\u0131z\u0131 \u2013 kuma g\u00f6mer gibi – kitaplara g\u00f6mmemek, fildi\u015fi kulelerde mahsur kalmamak, d\u0131\u015f d\u00fcnyadaki geli\u015fmelerle ilgilenmek ve takip etmek, m\u00fcmk\u00fcnse aktivist olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131, hatta insanl\u0131\u011f\u0131 ve gezegeni tehdit eden k\u00fcresel geli\u015fmelere kar\u015f\u0131 m\u00fccadele zeminine inmek, bize \u0130slami ilimler miras\u0131n\u0131 emanet edenlere olan sayg\u0131 ve sevgimizi eyleme d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek, bu miras\u0131 papa\u011fan gibi tekrarlamak veya mirasyedi gibi t\u00fcketmek yerine geli\u015ftirmek, zenginle\u015ftirmek, yenilemek, g\u00fc\u00e7lendirmek\u2026.<\/p>\n
Ve nihayet, ilim adaml\u0131\u011f\u0131 \u015ferefini hi\u00e7bir \u015feye de\u011fi\u015fmemek, ilmi unvanlar\u0131 \u2013 pek \u00e7ok ilahiyat\u00e7\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde yapt\u0131\u011f\u0131 gibi \u2013 makam-mevki veya rant-reyting arac\u0131 haline getirmemek, s\u0131\u00e7rama tahtas\u0131 olarak kullanmamak, ilmin izzet ve \u015ferefini korumak i\u00e7in ilmi siyasete de\u011fil, siyaseti ilme tabi k\u0131lmak, k\u0131sacas\u0131 ge\u00e7mi\u015f ulemam\u0131zdan bize miras kalan \u015fu slogan\u0131 gelecek nesillere ta\u015f\u0131mak: \u0130lim Payesi, Unvan, Makam ve Payelerin En \u00dcst\u00fcn\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n
\u0130\u00e7 d\u00fcnyamda olan bitenleri sizlerle payla\u015fma imkan\u0131 sundu\u011funuz i\u00e7in sizlere en kalbi te\u015fekk\u00fcrlerimle.<\/p>\n
Bize bu imkan\u0131 tan\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131z i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr ediyoruz.<\/p>\n
http:\/\/www.bingol.edu.tr\/documents\/file\/bu_MagazineSeries\/B%C3%9C%C4%B0F%20Dergisi%203%20Dergi-ef3af3e9-8aec-4768-8ac2-2be3689100bb.pdf<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Haz\u0131rlayanlar: Yrd. Do\u00e7. Dr. \u0130smail NAR\u0130N, Yrd. Do\u00e7. Dr. Abdulnas\u0131r S\u00dcT Bing\u00f6l \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi Cilt : II\u00a0 Say\u0131 : 3 Y\u0131l : 2014 \/ 1 \u0130LM\u0130 HAYATI De\u011ferli Hocam; Bing\u00f6l \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi Dergisi (B\u00dc\u0130FD) ad\u0131na sizinle m\u00fclakat yapmak istiyoruz. \u00d6ncelikli olarak akademik ge\u00e7mi\u015finizden bahseder misiniz? Okudu\u011funuz ve ders verdi\u011finiz okullar yan\u0131nda tahsil hayat\u0131n\u0131zda sizi en \u00e7ok etkileyen ki\u015filer kimler ya da olaylar nelerdir? K\u0131saca bahseder misiniz? Bendeniz Manisa lisesi fen kolu \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 bir \u00f6\u011frenci iken \u0130slam\u2019la tan\u0131\u015f\u0131p ilmi olarak bu dini \u00f6\u011frenmek amac\u0131yla \u0130lahiyat fak\u00fcltesine g\u00f6z\u00fc kapal\u0131 olarak kay\u0131t yapt\u0131ran biriyim. \u0130lahiyat derken, 1970 li y\u0131llarda lise mezunlar\u0131n\u0131n gidebilece\u011fi iki ilahiyat fak\u00fcltesi vard\u0131. Zira o zamanki y\u00fcksek \u0130slam Enstit\u00fclerine lise mezunlar\u0131n\u0131 de\u011fil sadece imam-hatip mezunlar\u0131n\u0131 al\u0131yorlard\u0131. Lise mezunlar\u0131n\u0131n girebildi\u011fi bu iki fak\u00fclteden birisi Ankara \u00dcniversitesi \u0130lahiyat Fak\u00fcltesi di\u011feri ise Erzurum Atat\u00fcrk \u00fcniversitesi \u0130slami \u0130limler Fak\u00fcltesi idi. Ankara \u0130lahiyat fak\u00fcltesi o zamanlar da \u0130slami kesimler taraf\u0131ndan rejimin fak\u00fcltesi ve sap\u0131k fikirlerin merkezi gibi g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc i\u00e7in ben de bunun etkisinde kalarak, dosdo\u011fru \u2013 daha \u0130slami olarak g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm \u2013 Erzurum \u0130slami ilimler fak\u00fcltesine \u00f6n kay\u0131t yapt\u0131rmak i\u00e7in Erzurum\u2019a gittim. Ancak orada baz\u0131 \u0130mam-hatip mezunu arkada\u015flar, benim lise fen kolu \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131 oldu\u011fum i\u00e7in Erzurum \u0130slami ilimlerin e\u011fitimine ayak uyduramayaca\u011f\u0131m\u0131 ve bu sebeple Ankara \u0130lahiyat\u2019\u0131n benim i\u00e7in daha m\u00fcnasip oldu\u011funu vurgulayarak beni Ankara\u2019ya d\u00f6nmeye ikna ettiler ve ben de \u00f6yle yapt\u0131m. Ankara \u0130lahiyat\u2019a intibak\u0131m da pek kolay olmad\u0131, zira lisede dilbilgisi dersini sevememi\u015ftim, bu fak\u00fcltede ise Arap\u00e7a,Fars\u00e7a ve \u0130ngilizce olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 dil \u00f6\u011frenme zorunlulu\u011fu vard\u0131 ve dil demek dilbilgisi demekti. Bu durum benim maneviyat\u0131m\u0131 k\u0131r\u0131yordu.\u00d6zellikle rahmetli Yusuf Uralgiray hocam\u0131z imam-hatiplileri esas alarak derslerini i\u015fliyor, bizim gibi lise \u00e7\u0131k\u0131\u015fl\u0131lar buna ayak uyduram\u0131yordu. Bunun \u00fczerine \u2013 bir arkada\u015f\u0131n tavsiyesi ile \u2013 \u00a0Arap\u00e7a hocas\u0131n\u0131n daha babacan ve ders i\u015fleme tarz\u0131n\u0131n liselilere daha uygun oldu\u011fu s\u00f6ylenen di\u011fer \u015fubeye ge\u00e7tim. Bu \u015fubede Arap\u00e7a dersini, hocalar\u0131n hocas\u0131 da denen Cemal Muhtar hocam\u0131z veriyordu. Ger\u00e7ekten sempatik ve babacan ki\u015fili\u011fi sebebiyle Arap\u00e7a konusundaki endi\u015felerim giderek azald\u0131 ve ben de ba\u015fta Arap\u00e7a olmak \u00fczere \u00fc\u00e7 dil \u00f6\u011frenmekten \u00fcrk\u00fcp fak\u00fclteyi b\u0131rakacak noktaya gelmi\u015fken, tekrar fak\u00fclteye \u0131s\u0131nmaya ve derslere daha fazla \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flad\u0131m. Bu esnada memleketim olan Manisa\u2019da ba\u015fta Hatuniye camii imam-hatibi olan Hasan Basri Okan olmak \u00fczere imam, vaiz ve m\u00fcft\u00fc efendilerin meclislerinden ayr\u0131lmamaya ve onlardan istifade etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu g\u00fczel insanlar i\u00e7erisinde Nurcu gelenekten Sultan camii imam-hatibi Ali hoca, Muradiye camii imam-hatibi \u0130smail Hakk\u0131 hoca ile S\u00fcleymanc\u0131 gelenekten Halit Ba\u015fer ve H\u00fcseyin Bak\u0131r, Erenk\u00f6y cemaatinden Ahmet Karakulluk\u00e7u ve bildi\u011fim kadar\u0131yla herhangi bir guruba mensubiyeti bulunmayan \u00d6mer Temizel gibi vaizlerimiz ile Manisa m\u00fcft\u00fcs\u00fc \u2013 Prof.Dr.\u00a0 Ali Osman Ate\u015f\u2019in babas\u0131 \u2013 Mustafa Ate\u015f ilk s\u0131rada yer al\u0131yorlard\u0131. Memleketimde bu hocalar\u0131m\u0131zdan istifade ederken, Ankara \u0130lahiyat\u2019ta muhterem hocam\u0131z Mehmed Said Hatibo\u011flu ile tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f olmam benim d\u00fc\u015f\u00fcnce d\u00fcnyamda bir ba\u015fka d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 oldu. Bu arada ikinci s\u0131n\u0131ftan itibaren Ankara Ulucanlar semtindeki Yenicami imam-hatibi Bitlis\u2019li Tahir Silahtaro\u011flu\u2019ndan\u00a0 medrese usul\u00fc sarf-nahiv \u00f6\u011frenimi g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131m, bununla da yetinmeyip Ankara Hac\u0131bayram camiinin alt k\u0131sm\u0131nda \u2013 Ankara \u00dcniversitesi Dil-Tarih ve Co\u011frafya Fak\u00fcltesi Arap dili b\u00f6l\u00fcm\u00fc okutman\u0131 Muzaffer hocam\u0131zdan Arap\u00e7a dersleri ald\u0131k. Manisa\u2019da yazlar\u0131 hem S\u00fcleymanc\u0131 gelenekten gelen Hasan Basri Okan hocam\u0131zdan hem de Nurcu gelenekten gelen Ali hocam\u0131zdan sarf-nahiv, f\u0131k\u0131htan Lubab ve benzeri dersler almaya devam ettim. Ayr\u0131ca fak\u00fcltedeki Arap\u00e7a hocam\u0131z Cemal Muhtar\u2019\u0131n Irak K\u00fclt\u00fcr Merkezi\u2019ndeki Arap\u00e7a kurslar\u0131na devam ettim. Arap\u00e7a \u00f6\u011frenimini s\u00fcrd\u00fcr\u00fcrken, Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z\u0131n gramer ile ilgili bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yava\u015flat\u0131p, metin okumaya a\u011f\u0131rl\u0131k vermem gerekti\u011fine dair tavsiye ve telkinleri benim i\u00e7in fevkalade yararl\u0131 oldu. Bu ama\u00e7la gerek klasik gerek modern Arap\u00e7a metinlere a\u011f\u0131rl\u0131k verdim. Bu ama\u00e7la \u015eerhu Nuri\u2019l-\u0130zah ile Dr.Subhi es-Salih\u2019in \u201cUlumu\u2019l-Hadis ve Mustalahuhu\u201d ve \u201cMaalimu\u2019\u015f-\u015eeriati\u2019l-\u0130slamiyye\u201d adl\u0131 eserlerini, \u0130mam el-Gazali\u2019nin \u201cel-\u0130ktisad fi\u2019l-\u0130ktisad\u201d adl\u0131 eserini, bu eserlerin T\u00fcrk\u00e7e terc\u00fcmeleriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak okumaya ba\u015flad\u0131m. Bunlar\u0131n yan\u0131nda \u00e7e\u015fitli Arap\u00e7a dergi ve gazetelerin diline de al\u0131\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. Bu noktada gramer a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 geleneksel medrese \u00f6\u011fretiminin aksine benim belli bir gramer \u00f6\u011freniminden sonra a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak Arap\u00e7a metinler okumaya y\u00f6nelmemin isabetli olaca\u011f\u0131n\u0131 telkin eden Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z\u0131n bu m\u00fcdahalesinin fevkalade isabetli oldu\u011funu bilhassa vurgulamak gerekir. Arap\u00e7a konusunda bu geli\u015fmeler olurken, \u0130ngilizce\u2019de de g\u00fczel geli\u015fmeler ya\u015fad\u0131m. \u00d6ncelikle hocam\u0131z\u0131n bizim \u0130ngilizceye ilgi duymam\u0131z\u0131 ve bu dili sevmemizi sa\u011flayan yakla\u015f\u0131m\u0131na \u00f6zellikle i\u015faret etmek gerekir. Her zaman kendisini sayg\u0131yla and\u0131\u011f\u0131m Ay\u015fe \u0130nci G\u00fcner hocam\u0131z \u201c\u00e7ocuklar bu dil bilme meselesi \u00fclkemizde belli kesimlere ait bir ayr\u0131cal\u0131k gibi alg\u0131lan\u0131yor, ben ise sizlerin \u2013 yani bizim gibi Anadolu\u2019nun m\u00fctevaz\u0131 ta\u015fra \u015fehir ve kasabalar\u0131nda gelenlerin \u2013 de Bat\u0131 dillerini iyice \u00f6\u011frenmenizi istiyorum\u201d\u00a0 diyerek bizleri motive temek i\u00e7in s\u00fcrekli \u00e7aba harcamas\u0131n\u0131 unutamam. Bu motivasyon \u00e7abalar\u0131 etkili olmu\u015f olmal\u0131 ki, A-B-C kurlar\u0131 \u015feklinde \u00fc\u00e7 y\u0131l s\u00fcren \u0130ngilizce \u00f6\u011frenimine ra\u011fmen, iki y\u0131l daha onun derslerine misafir olarak girerek \u0130ngilizcemi be\u015f yl boyunca s\u00fcrekli olarak peki\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131m. T\u0131pk\u0131 Hac\u0131bayram camii alt\u0131nda Arap\u00e7a kursu ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, yine Hac\u0131bayram\u2019da Meteoroloji genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan ve Bat\u0131\u2019da okudu\u011fu i\u00e7in \u0130ngilizcesi iyi olan Ali bey ile ODT\u00dc de okutman olan bir hocam\u0131zdan \u0130ngilizce dersleri ald\u0131m. Bunlara ek olarak T\u00fcrk-\u0130ngiliz Derne\u011fi\/British Counsel taraf\u0131ndan verilen \u0130ngilizce kursunu da tamamlad\u0131m. Ayr\u0131ca ileriki y\u0131llarda SEGEM adl\u0131 kurulu\u015fun Sanayi bakanl\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131 i\u00e7in d\u00fczenledi\u011fi \u0130ngilizce kurslar\u0131na da kat\u0131larak bitirdim. Hocalar\u0131m\u0131z\u0131n nezaretindeki bu \u00f6\u011frenim faaliyetlerini canl\u0131 tutmak ve \u00f6\u011frendiklerimizi prati\u011fe aktarabilmek i\u00e7in, fak\u00fclteye girdi\u011fimden bu yana s\u00fcrekli ve asla kesintiye u\u011fratmaks\u0131z\u0131n Arap\u00e7a radyo yay\u0131nlar\u0131n\u0131 takip etmeye itina g\u00f6sterdim. Allah\u0131n yard\u0131m\u0131 ve inayetiyle, ilk sene yabanc\u0131 diller ve bilhassa Arap\u00e7a y\u00fcz\u00fcnden neredeyse fak\u00fclteyi b\u0131rakma noktas\u0131na gelen bir \u00f6\u011frenci olarak, son s\u0131n\u0131fta \u0130bn Kuteybe\u2019nin \u201cTe\u2019vilu Muhtelifi\u2019l-Hadis\u201d ini terc\u00fcmeye c\u00fcret edecek kadar kendisine g\u00fcven duyan bir noktaya gelmemiz hocalar\u0131m\u0131z ad\u0131na fevkalade gurur verici olsa gerektir. Tabiat\u0131yla 70 li y\u0131llar\u0131n siyasi ve ideolojik atmosferi uyar\u0131nca filizlenen \u0130slamc\u0131l\u0131k ve \u015eeriat\u00e7\u0131l\u0131k dalgas\u0131n\u0131n etkisiyle pek \u00e7oklar\u0131 gibi ben de \u015eeriat\u2019\u0131 temsil etti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcle gelen F\u0131k\u0131h\u2019a y\u00f6nelip, alanla ilgili literat\u00fcr\u00fc toplamaya ba\u015flarken, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc s\u0131n\u0131fa geldi\u011fimde kesin bir y\u00f6n de\u011fi\u015fikli\u011fi yaparak Hadis alan\u0131na a\u011f\u0131rl\u0131k vermeye karar verdim. Bu kararda hem Hasan Basri Okan hocam\u0131n y\u00f6nlendirmesinin hem de\u00a0 Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131n etkileyici ki\u015fili\u011finin, s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ilmi titizli\u011finin, engin ara\u015ft\u0131rma ruhunun, sars\u0131lmaz hedef duygusunun ve tabii tavizsiz tenkit\u00e7i zihniyetinin belirleyici rol\u00fc oldu. Hasan Basri Okan hocam\u0131n bu konuda bana s\u00f6ylediklerini mealen de olsa aktarmay\u0131 da bir vefa borcu olarak g\u00f6r\u00fcyorum: \u201cHayrici\u011fim ! F\u0131k\u0131h\u2019a iyi k\u00f6t\u00fc bir ilgi her yerde var. Zira medreselerde, Diyanet E\u011fitim merkezlerinde, ilahiyat fak\u00fcltelerinde iyi k\u00f6t\u00fc bir f\u0131k\u0131h \u00f6\u011fretimi yap\u0131l\u0131yor. F\u0131k\u0131h hemen herkesin ilgi duydu\u011fu bir alan. Ama Hadis \u2013 S\u00fcnnet alan\u0131 sahipsiz, ilgi bekliyor. Bana kal\u0131rsa sen gel Hadis alan\u0131n\u0131 se\u00e7, bu suretle hem de Rasulullah efendimizin S\u00fcnnet\u2019inin bereketine nail olursun! \u201c . \u0130\u015fte bu geli\u015fmeler benim akademik kariyerimin de ba\u015flang\u0131c\u0131 oldu. Art\u0131k o andan itibaren hadis alan\u0131na dair Arap\u00e7a, T\u00fcrk\u00e7e, Osmanl\u0131ca, \u0130ngilizce literat\u00fcr\u00fc maddi imkanlar\u0131m\u0131z\u0131n elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde toplamaya ve bir hadis kitapl\u0131\u011f\u0131 kurmaya ba\u015flad\u0131m. \u00d6te yandan Hatibo\u011flu hocam\u0131zdan azami istifade edebilmek i\u00e7in fak\u00fcltedeki derslerle yetinmeyip fak\u00fcltede odas\u0131nda ve daha sonra evlerinde devam eden hoca-talebe ya da \u00fcstad-tilmiz ili\u015fkisi giderek geli\u015fti. Yazlar\u0131 memlekete d\u00f6nerken ya da bir yere giderken daima elime oradaki k\u00fct\u00fcphanelerde mevcut olan ve benim g\u00f6rmemi istedi\u011fi elyazmalar\u0131n\u0131n bir listesini tutu\u015ftururdu. Bu \u00e7er\u00e7evede 6000 k\u00fcsur elyazmas\u0131n\u0131 bar\u0131nd\u0131ran Manisa \u0130l Halk K\u00fct\u00fcphanesinde pek \u00e7ok nadir elyazmas\u0131n\u0131 g\u00f6rme imkan\u0131m oldu. Mezuniyet tezi i\u00e7in de i\u015fte Manisa\u2019daki bu elyazmalar\u0131ndan olan es-Suyuti\u2019nin Kitabu\u2019l-Bahir fi Hukmi\u2019n-Nebiyyi(s.a.v) bi\u2019l-Bat\u0131ni ve\u2019z-Zahir adl\u0131 elyazmas\u0131n\u0131n tahkikli ne\u015frini \u00f6nerdi. Bu elyazmas\u0131n\u0131n \u0130stanbul\u2019da iki n\u00fcshas\u0131n\u0131 da elde ederek \u00fc\u00e7 n\u00fcsha \u00fczerinden tahkik ve tahricini mezuniyet tezi olarak hocama sundum. Mehmed Said Hatibo\u011flu hocam\u0131z daha sonra bu tezi yurtd\u0131\u015f\u0131nda d\u00fczenlenen S\u00fcnnet ile ilgili bir sempozyuma giderken yan\u0131nda g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015f ve Abdulfettah Ebu \u011eudde hocaya bir n\u00fcsha takdim etmi\u015f. Y\u0131llar sonra bu mezuniyet tezi M\u0131s\u0131r\u2019da Daru\u2019s-Selam yay\u0131nevi yay\u0131nlar\u0131 aras\u0131nda bas\u0131ld\u0131, ancak kitab\u0131n kapa\u011f\u0131nda mutlaka \u201cTahte i\u015fr\u00e2f el-Ustaz ed-Duktur Muhammad Saeed Khatiboglou (tez dan\u0131\u015fman\u0131: Prof.Dr. Mehmet Said Hatibo\u011flu)\u201d ibaresinin yer almas\u0131 gerekti\u011fini hem yay\u0131nevine hem de Ebu \u011eudde hocaya rica etmeme ra\u011fmen nedense bu ibare yer almad\u0131, ama kapa\u011fa Ebu \u011eude hocan\u0131n ismi kondu, hatta benim bu m\u00fctevaz\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmam s\u00f6z konusu yay\u0131nevinin yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 Ebu \u011eudde\u2019nin eserleri listesinde g\u00f6r\u00fcnd\u00fc. Mezuniyet sonras\u0131 ise herhangi bir yerde g\u00f6rev almayarak, Hadis alan\u0131nda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m doktora \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmek ve doktora tezi \u00f6ncesi zorunlu olan d\u00f6rt seminer \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 haz\u0131rlamak i\u00e7in bir y\u0131l bir vak\u0131ftan ald\u0131\u011f\u0131m bursla kar\u0131n toklu\u011funa ge\u00e7indim. Daha sonra fak\u00fclteye asistan olarak atand\u0131m ve Cenab-\u0131 hakk\u2019\u0131n l\u00fctfu ile akademik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek bug\u00fcnlere geldik. \u00a0 METODOLOJ\u0130 Sahip oldu\u011fumuz metotlar\u0131n, anlama ve d\u00fc\u015f\u00fcnme bi\u00e7iminin dini do\u011fru anlama ve yorumlama hususunda yetersiz oldu\u011fu, gelene\u011fin \u00fcretmi\u015f oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcnceye, metodolojiye s\u0131\u011f\u0131nman\u0131n \u00fcmmetin yeniden kurtulu\u015fu i\u00e7in yeterli olamayaca\u011f\u0131 tezini payla\u015f\u0131yorsunuz. \u00d6zellikle Hadis alan\u0131nda bunu ifade ediyorsunuz. Bu ba\u011flamda usul ve as\u0131l anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 belirleyen uluhiyyet tasavvurumuzda veya inan\u00e7 ilkelerimizde do\u011fru anlama ve yorumlamalar\u0131m\u0131za imkan verecek bir metodolojiye ihtiya\u00e7 var m\u0131? Kesinlikle b\u00f6yle bir metodolojiye ihtiya\u00e7 vard\u0131r, \u00f6zellikle\u00a0 \u0130slam \u00fczerine fikir \u00fcreten ilim ve fikir erbab\u0131 i\u00e7in bu ihtiya\u00e7 hayati \u00f6nemde bir ihtiya\u00e7t\u0131r. Zira ilk as\u0131rlardan beri M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131 s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n, sapmalar\u0131n, \u00e7alkant\u0131lar\u0131n ana sebepleri aras\u0131nda \u201czihniyet ve metot\u201d konusundaki yetersizlikler ilk s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Tabiat\u0131yla \u0130slam konusundaki bilgi kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n neler oldu\u011fu ve bu bilgilerin ilmi de\u011feri gibi konular\u0131 i\u00e7eren \u201cepistemoloji\u201d alan\u0131 da metodolojinin ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak ayn\u0131 kritik \u00f6nemi haizdir. Daha da ileri giderek diyebilirim ki \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fcnyas\u0131, \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcncesi ve \u0130slami \u0130limler alan\u0131ndaki epistemolojik ve metodolojik problemlerine makul ve etkili \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretemedi\u011fi s\u00fcrece \u015fu andaki durumu bile muhafaza edemeyecek ve ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz olarak tam bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fayacakt\u0131r. Nitekim son y\u00fczy\u0131lda Bat\u0131 modernitesinin meydan okumalar\u0131na cevap veremeyen ve hemen her alanda tam bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k \u00f6rne\u011fi te\u015fkil eden elli k\u00fcsur \u0130slam \u00fclkesinin giderek k\u00f6t\u00fcle\u015fme e\u011filimi g\u00f6steren siyasi, sosyal ve ekonomik yap\u0131lar\u0131 ve durumlar\u0131, bu tehlikenin \u00e7ok ta uzakta olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir i\u015fareti say\u0131labilir. Din\u00ee ilimlerde \u201ckadim\u201d ile irtibat\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l sa\u011flayabiliriz? Bu g\u00fcn biz M\u00fcsl\u00fcmanlar \u201cke\u015ff-i kad\u00eem\u201di ne kadar ba\u015farabiliyoruz? Yenilik\u00e7ilik ve gelenek\u00e7ilik kal\u0131plar\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130sl\u00e2m d\u00fc\u015f\u00fcncesi i\u00e7in sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir ay\u0131r\u0131m m\u0131d\u0131r? E\u011fer, de\u011filse akademik \u00e7al\u0131\u015fmalarda bu \u00f6l\u00e7\u00fclerin etkisinden nas\u0131l korunabilir? Niye sadece \u201ckadim\u201din ke\u015ffi?, kadim\u2019in r\u00fc\u00e7han\u0131 nedir? Bir \u015feyin \u201ckadim\u201d olmas\u0131 onun de\u011ferli, \u201ccedid\u201d olmas\u0131 de\u011fersiz oldu\u011fu anlam\u0131na m\u0131 gelir? \u015feklindeki sorularla i\u015fe ba\u015flamak son derece yararl\u0131 olacakt\u0131r. Zira kadim\u2019in M\u00fcsl\u00fcmanlar nazar\u0131nda daima de\u011ferli olmas\u0131 ve \u201ccedid\u201de daima ku\u015fku ile bak\u0131lmas\u0131 ilmi ve objektif bir yakla\u015f\u0131m olmaktan ziyade, psikolojik hatta psikopatolojik bir tutumdur. Zira bir fikrin de\u011ferinin ve hakikat olma iddias\u0131n\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fc onun \u00fczerinden \u015fu veya bu kadar zaman ge\u00e7mi\u015f olmas\u0131 de\u011fildir. Bilakis \u00f6l\u00e7\u00fc bir fikrin dayanaklar\u0131n\u0131n sa\u011flam ve kendi i\u00e7inde tutarl\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131d\u0131r, ve tabii ayn\u0131 zamanda sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretme kapasitesi de bu a\u00e7\u0131dan \u00f6nem arz etmektedir. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda kadim olan ne varsa do\u011fru ve yararl\u0131, cedid olan ne varsa yanl\u0131\u015f ve zararl\u0131d\u0131r denemeyece\u011fine g\u00f6re, mesele kadim veya cedid olan\u0131n de\u011fil \u201chakikat\u201d\u0131n ke\u015ffi olmal\u0131d\u0131r. Bu y\u00fczden soruyu asl\u0131nda tekrar \u015fu \u015fekilde sormak gerekir: M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n hakikat\u0131 ke\u015ffetme arzu, istek ve iradeleri var m\u0131d\u0131r? Var ise yeterince g\u00fc\u00e7l\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Bu noktada \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda etnik veya dini-mezhebi her makro, mikro ve nano gurubun hakikati tek ba\u015f\u0131na elinde bulundurdu\u011fu iddias\u0131n\u0131 her g\u00fcn defalarca ve \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde dile getirdi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nacak olursa, ortada ciddiye al\u0131nabilecek bir hakikat aray\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z etmenin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 sonucuna varmak yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Mamafih \u201ckadim\u201din ke\u015ffini \u00f6nemseyenler i\u00e7in \u015funa i\u015faret etmekte de yarar vard\u0131r: Hangi kadim? Ger\u00e7ekten de kadim\u2019i \u00f6nemseyenler 14 as\u0131rl\u0131k kadim\u2019i bir b\u00fct\u00fcn olarak m\u0131 sahiplenmektedirler? Yoksa herkes kendi kadim\u2019inden mi s\u00f6z etmekte, herkes kendi kadim\u2019inin propagandas\u0131na m\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r? Bildi\u011fim kadar\u0131yla mesela \u015eii, S\u00fcnni, \u0130badi, Mutezili, Zeydi, Sufi, Felsefi b\u00fct\u00fcn kadimleri-aralar\u0131nda ay\u0131r\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n- kendi kadimi olarak g\u00f6ren ve bu kadim\u2019i ke\u015ffederek ona sahip \u00e7\u0131kan\u00a0 ilim ve fikir erbab\u0131 neredeyse yok denecek kadar az \u0130slam D\u00fcnyas\u0131nda. Bu konuda yeri gelmi\u015fken ilgilenenlere duyural\u0131m ki, \u201c\u00c7a\u011fa Destursuz Girenler\u201d ve \u201c\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Yol Mukaddimesi\u201d adl\u0131 son \u00e7\u0131kan iki kitab\u0131m\u0131zda burada s\u00f6ylediklerimizi\u00a0 destekleyen makaleleri bulmak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz din\u00ee ilimlerin kendilerinden beklenen taleplere cevap verebilmesinin imkan\u0131 nedir? Bu ba\u011flamda de\u011fi\u015fik zamanlarda \u00f6\u011fretim \u00fcyesi olarak bulundu\u011funuz Arap d\u00fcnyas\u0131 ile \u00fclkemizdeki \u0130sl\u00e2m\u00ee ilimler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 umut verici buluyor musunuz? Ne \u00fclkemizde ne de di\u011fer \u0130slam \u00fclkelerinde, \u0130slami ilimler \u00fczerinde yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n bir b\u00fct\u00fcn olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda pek umut verici oldu\u011funu s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Daha do\u011frusu el-Cabiri\u2019nin dedi\u011fi gibi \u201chas\u0131l\u0131 tahsil\u201d ve \u201cmalumu ilam\u201d kabilinden\u00a0 tasviri \u00e7al\u0131\u015fmalarla ya da bilinenlere tek kelime eklemeksizin yap\u0131lan \u201cge\u00e7mi\u015fi tekrar\u201d niteli\u011findeki derlemelerle \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir yere varmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sorgulay\u0131c\u0131 ve tenkit\u00e7i bir zihniyet ve metoda s\u0131rt \u00e7eviren, hatta d\u00fc\u015fmanl\u0131k besleyip bu\u011fz eden \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n bu ak\u0131l tutulmas\u0131n\u0131n yine el-Cabiri taraf\u0131ndan \u201cgevi\u015f getiren ak\u0131l\u201d \u015feklinde nitelendirilmesi hi\u00e7 te yersiz ve isabetsiz de\u011fildir. Hele \u00fclkemizde son zamanlarda \u0130lahiyat fak\u00fcltelerinde skolastik ve dogmatik zihniyeti yerle\u015ftirmek i\u00e7in Y\u00d6K eliyle operasyon yapacak kadar g\u00f6z\u00fc d\u00f6nm\u00fc\u015f…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[6],"tags":[],"class_list":["post-472","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-roeportajlar"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=472"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":480,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/472\/revisions\/480"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=472"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=472"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=472"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}