Ntv, Can D\u00fcndar<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Merhaba. G\u00fcndemdeki konular\u0131n nedenlerini tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z program\u0131m\u0131z Neden’e ho\u015fgeldiniz. Ge\u00e7en sene yine bu hafta ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 Neden. 43 hafta boyunca T\u00fcrkiye’nin en \u00f6nemli sorunlar\u0131n\u0131 masaya yat\u0131rd\u0131k, 200’den fazla konuk a\u011f\u0131rlad\u0131k. “Neden” bu sezon yeniden Ntv ekran\u0131na d\u00f6n\u00fcyor. Ve bu gece yine \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lan bir konuyu, yine \u00e7ok de\u011ferli konuklarla tart\u0131\u015f\u0131yor. Mahalle bask\u0131s\u0131 laikli\u011fi geriletiyor mu? Sonunda T\u00fcrkiye Malezya olur mu? Haz\u0131r olun Neden ba\u015fl\u0131yor. T\u00fcrkiye’deki pek \u00e7ok tart\u0131\u015fma gibi Malezya tart\u0131\u015fmas\u0131 da Amerikan odakl\u0131. Konuyu ortaya atan Amerikan’\u0131n Eski D\u0131\u015fi\u015fleri Bakan Yard\u0131mc\u0131s\u0131 Richard Holbrook oldu. Amerika’n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n her yerinde \u0131l\u0131ml\u0131 islam \u00e7izgisinde demokrasiler istedi\u011fini s\u00f6yledi ve iki \u00f6rnek g\u00f6sterdi; T\u00fcrkiye ile Malezya. Bunun \u00fczerine de bir Malezya tart\u0131\u015fmas\u0131 ba\u015flad\u0131.
\nBu gece konuklar\u0131m\u0131zla “T\u00fcrkiye Malezya olur mu”yu tart\u0131\u015faca\u011f\u0131z, ancak bu soruya zemin haz\u0131rlayan bir kayg\u0131dan, daha do\u011frusu bir bask\u0131dan da s\u00f6z edece\u011fiz, mahalle bask\u0131s\u0131ndan.
\nBu kavram\u0131 ilk kez Profes\u00f6r \u015eerif Mardin, Ru\u015fen \u00c7ak\u0131r’la bir s\u00f6yle\u015fisinde kullanm\u0131\u015f, islami alt \u00e7evrelerin zamanla Akp’ye de boyun e\u011fdirebilecek bir zorlamaya giri\u015febileceklerine de\u011finmi\u015fti. Mardin, \u0130ran \u00f6rne\u011fini vermi\u015fti. Tart\u0131\u015fma daha sonra b\u00fcy\u00fcd\u00fc.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: B\u00f6yle bir mahalle bask\u0131s\u0131 var m\u0131, yok mu konusunda sizin bir ka\u00e7 demecinizi de okudum ben.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Tabi ben bu mahalle bask\u0131s\u0131, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc tart\u0131\u015fmas\u0131 vs. bunlar\u0131n asl\u0131nda detay oldu\u011funa inanan, \u00fclkemizde esas zihniyet alan\u0131nda ciddi bir problem oldu\u011funa inanan bir insan\u0131m. Yani bizim asl\u0131nda \u0130slamc\u0131, t\u0131rnak i\u00e7inde olanla solcu veya Kemalist olan\u0131m\u0131z aras\u0131nda \u00e7ok fazla bir fark yok. Yani dayatmac\u0131l\u0131k, tek tarafl\u0131l\u0131k, kabal\u0131k vs. konusunda hemen hemen hi\u00e7bir fark\u0131m\u0131z, ayn\u0131 metodlar\u0131 birbirimize sadece uyarl\u0131yoruz. Bir kere temel problemin bu oldu\u011fu kanaatindeyim ben. Zaten T\u00fcrkiye\u2019de tart\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7ok fazla mesafe alamamas\u0131n\u0131n temel sebebi de \u00f6zele\u015ftiri hi\u00e7 yok. Yani hi\u00e7bir Kemalist, solcu, \u0130slamc\u0131 veya \u015fey ciddi anlamda bir \u00f6zele\u015ftiri ger\u00e7ekle\u015ftirebildi\u011fini ben g\u00f6rmedim veya toplumda bunun yans\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmedik. Bence temel problem bu, \u00fcslubumuz \u00e7ok k\u00f6t\u00fc, dedi\u011fim gibi kaba yarg\u0131lay\u0131c\u0131. Bir kere bunlar temel problemler. Bu bug\u00fcn ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc meselesinde, mahalle bask\u0131s\u0131nda, yar\u0131n bir g\u00fcn bir ba\u015fka toplumsal konuda da olabilir. Bence a\u011fac\u0131 g\u00f6r\u00fcp orman\u0131 g\u00f6zden ka\u00e7\u0131rmamak laz\u0131m bir.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Yani bask\u0131 var ama her mahallede var diyorsunuz \u00f6yle mi?<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u015eimdi bilimsel olarak bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u015fimdi mahalle bask\u0131s\u0131 denen \u015fey \u015fu anda bir realite olarak \u00f6n\u00fcm\u00fczde yok ama olabilece\u011fi \u00fczerinden konu\u015fuluyor.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Vard\u0131.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Ama bu varsay\u0131mlar, ona da gelece\u011fim. Bu varsay\u0131mlar bir realiteymi\u015f gibi kabul ettiler, onun \u00fczerinden bir de yorum da yap\u0131l\u0131yor \u00fcstelik. Daha sonra da bu anayasaya kadar g\u00f6t\u00fcr\u00fclmek isteniyor. Bunlar \u00e7ok sa\u011fl\u0131kl\u0131 y\u00f6ntemler de\u011fil. Reel olan, \u015fimdi sanal olan bir mahalle bask\u0131s\u0131 \u015feyi var, daha ne oldu\u011fu da bunun teorik y\u00f6n\u00fcnden de bir epey s\u0131k\u0131nt\u0131lar var. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u015eerif Mardin\u2019in kastetti\u011fi anlam\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda ba\u015fka anlamlara da gelebilece\u011fi tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. Bu bir yani ama ac\u0131 bir ger\u00e7ek var T\u00fcrkiye\u2019de, bir ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131 var. Bu bir ger\u00e7ek ama, elle tutulur g\u00f6zle g\u00f6r\u00fclen bir \u015fey. \u015eimdi bunun g\u00f6rmezlikten gelinerek tamamen hen\u00fcz daha realite olup olmad\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131 bir konuya meselenin kayd\u0131r\u0131lmas\u0131 bence bir hedef sapt\u0131rma olabilir, bizim i\u00e7in de yan\u0131lt\u0131c\u0131 olabilir. \u015eimdi genellikle Fatih semti \u00f6rnek veriliyor. \u015eimdi bilimsel olarak, yani ister \u00f6rnekleme y\u00f6ntemi, hangi y\u00f6ntemi al\u0131rsan\u0131z al\u0131n Fatih T\u00fcrkiye\u2019yi temsil etmez. Dolay\u0131s\u0131yla bu konuda e\u011fer ciddi bir fikir ortaya atacak isek bunun bilimsel olarak, alan ara\u015ft\u0131rmas\u0131na dayal\u0131 olarak Erzurum\u2019dan \u0130stanbul\u2019a, Samsun\u2019dan Antakya\u2019ya, Ankara\u2019ya var\u0131ncaya kadar ger\u00e7ekten ciddi olarak b\u00f6yle bir problemin oldu\u011funu bizim g\u00f6rmemiz laz\u0131m. Ben b\u00f6yle bir bilimsel \u00e7al\u0131\u015fma bilmiyorum, herkes ki\u015fisel g\u00f6zlemlerine. \u015eimdi T\u00fcrkiye\u2019de de tarafgirane yorum yapmak hepimizin \u00e7ok sevdi\u011fi bir \u015fey oldu\u011fu i\u00e7in \u015fimdi bende size ger\u00e7ekten b\u00f6yle bir durum olmad\u0131\u011f\u0131na dair inan\u0131lmaz \u00f6rnekler verebilirim. Fak\u00fcltemizde medyaya yans\u0131yan o ba\u015f\u0131 a\u00e7\u0131k \u00f6\u011frencilere bask\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131n, bunun do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 zaten s\u00f6yledi herkes, bunu da s\u00f6yleyebilirim.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Ama sizin fak\u00fclteden biri iddia etti biliyorsunuz.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Etti ama bakan Mehmet Ayd\u0131n, Yaz\u0131c\u0131o\u011flu, \u0130lhami G\u00fcler b\u00fct\u00fcn ilahiyat hocalar\u0131, hatta o d\u00f6nemde \u00f6\u011frenci alan Beyza han\u0131m\u0131n \u00f6\u011frencisi bunu reddetti.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Peki hocam nas\u0131l oluyor, ayn\u0131 fak\u00fcltede ayn\u0131 pencereden bak\u0131yorsunuz ama bamba\u015fka \u015feyler s\u00f6yl\u00fcyorsunuz.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u015eimdi problem \u015fu; de\u011ferli dostum problem \u015fu; biz \u00f6nceden fikirlerimiz zaten belli. Biz bunlar\u0131 yani bir bi\u00e7imde desteklemek yani biz bir hakikat pe\u015finde de\u011filiz, bir hakikati ara\u015ft\u0131rma pe\u015finde de\u011filiz veya biz kendimizi g\u00f6zden ge\u00e7irip gerekti\u011finde fikirlerimizi de\u011fi\u015ftirmeye haz\u0131r de\u011filiz. \u00dcniversite hocalar\u0131m\u0131z haz\u0131r de\u011fil, entelekt\u00fcellerimiz haz\u0131r de\u011fil, medyam\u0131z haz\u0131r de\u011fil. Bence bunu bir \u00f6zele\u015ftiri yapma cesaretini g\u00f6stermemiz laz\u0131m. Ben istedi\u011finiz anda istedi\u011finiz tarzda bir tablo T\u00fcrkiye ile ilgili her konuda rahatl\u0131kla pozitif yapabilirsiniz. Bask\u0131 var diyenler de gayet makul arg\u00fcmanlarla bunu destekleyebilir, \u00f6b\u00fcr halbuki bilimsel objektiflik iki taraf\u0131 ortaya koyup, her iki taraf\u0131n delillerini, bunlar\u0131 tart\u0131\u015farak m\u00fcsademe-i efkar\u2019dan barika-i hakikat \u00e7\u0131kmas\u0131na, yani hakikat k\u0131v\u0131lc\u0131m\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak ama\u00e7 olmal\u0131 ama bizde i\u015fte Ru\u015fen bir d\u00fcello dedi, ben didi\u015fme diyorum. T\u00fcrkiye\u2019de m\u00fczakere olmuyor, m\u00fcsademe-efkar olmuyor, didi\u015filiyor, kak\u0131\u015f\u0131l\u0131yor, tepi\u015filiyor. Onun i\u00e7in bence bir kafa de\u011fi\u015fikli\u011fine ama tekrar s\u00f6yl\u00fcyorum her kesimin, belli bir kesim de\u011fil b\u00fct\u00fcn kesimlerin, sivil askeri, akademisyen, entelekt\u00fcel, yazar, s\u0131radan halk, esnaf b\u00f6yle bir zihniyet de\u011fi\u015fikli\u011fine ihtiyac\u0131m\u0131z var. Bence esas bizim kalitemizin millet olarak d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu nokta bu. Bu tart\u0131\u015fmalar bana bu anlamda ac\u0131 veriyor, \u00fcz\u00fcl\u00fcyorum. Ben bir entell\u00fckt\u00fcel olarak hi\u00e7 memnun de\u011filim. Seviye benim i\u00e7in \u00fcz\u00fcc\u00fc. Ben bu \u015fah\u0131s elimde bilimsel olarak bir tak\u0131m doneler olmadan bu konuda var, yok diyemem. Diyelim ama varsayal\u0131m, var bask\u0131. \u015eunu s\u00f6yleyebilirim; b\u00f6yle bir bask\u0131 oldu\u011fu taktirde birinci safta bu bask\u0131ya \u00e7\u0131kmas\u0131 gerekenler M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r bak\u0131n, b\u00f6yle olmas\u0131 laz\u0131m. Biz burada var, yok diye tart\u0131\u015faca\u011f\u0131m\u0131za var oldu\u011funu kabul edelim, buna kar\u015f\u0131 ne yapal\u0131m?<\/p>\n
Can D\u00fcndar: \u015eimdi ona gelece\u011fim?<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Bunun tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 yapal\u0131m ama ben dedi\u011fim gibi evhamlardan ziyade nesnel objektif delillere dayanarak tart\u0131\u015fmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Ama sizde dediniz, herkes kendi delilini bulabilir. Burada \u00f6nemli olan hani Ru\u015fen\u2019in dedi\u011fi gibi toplumun bir kesimi bunu hissediyorsa demek ki ciddiye al\u0131nmaya de\u011fer.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: O zaman taraflar s\u00fcrekli s\u00fcrt\u00fc\u015fmeye devam eder.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Evet.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: \u0130ki tarafta yani bende objektif olarak kendimi dedi\u011fim gibi g\u00f6zden ge\u00e7irebilmeliym. Di\u011fer taraftan g\u00f6zden ge\u00e7en, bu taktirde bir m\u00fczakere, bir diyalog olabilir. Aksi taktirde yani Ru\u015fen hakl\u0131, d\u00fcello olur, s\u00fcrt\u00fc\u015fme olur, didi\u015fme olur.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Hepsini birden hocama soral\u0131m.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Evet. Tabi problem asl\u0131nda \u00e7ok a\u00e7\u0131k, yani bizim her \u015feyimiz t\u0131rnak i\u00e7inde bize mahsus. Yani T\u00fcrkiye\u2019ye mahsus, laikli\u011fimiz de bize mahsus, m\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z da bize mahsus. Bir kere ilke olarak arkada\u015f hakl\u0131. Laik dedi\u011fimiz zaman devletin dinle ilgili hi\u00e7bir alana girmemesi laz\u0131m. Ama T\u00fcrkiye asl\u0131nda laik bir devlet de\u011fil, T\u00fcrkiye bizantist yani dinin devletin hizmetinde oldu\u011fu bir model. \u00d6yleyse tam laik de de\u011filiz biz asl\u0131nda. Ger\u00e7ek anlamda laiklik yani diyanet i\u015fleri te\u015fkilat\u0131\u2019n\u0131n, genel yap\u0131nan d\u0131\u015f\u0131nda olmas\u0131 ve o noktada yani ilkesel tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 da g\u00f6ze alam\u0131yoruz biz. \u00c7\u00fcnk\u00fc devlet tamamen dinden elini \u00e7ekmeyi de g\u00f6ze alam\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc i\u015fte bu milleti tek ba\u015f\u0131na b\u0131rak\u0131rsan ya davulcuya, ya zurnac\u0131ya var\u0131r felsefesi hakim egemen elitlerde, bu ciddi bir s\u0131k\u0131nt\u0131. Ben tekrar ayn\u0131 noktaya geliyorum, yani bizim insan kalitemiz, zihniyetimiz bu \u00e7ok \u00f6nemli bir \u015fey. E\u011fer biz ger\u00e7ekten entelekt\u00fcel ve d\u00fcnyaya serinkanl\u0131 bakabilen, objektif bakabilen insanlar olsak bu meselelerin \u00e7o\u011funu \u00e7\u00f6zebiliriz ama \u015fimdi gelin laikli\u011fi tam anlam\u0131yla uygulayal\u0131m \u00f6zellikle bat\u0131daki gibi diyorsunuz, bu defa ona da itirazlar geliyor. Yani T\u00fcrkiye \u00e7ifte standartlar\u0131n, efendim herkesin kendine g\u00f6re sistemi olu\u015fturmak istedi\u011fi b\u00f6yle bir de\u011fi\u015fik bir atmosferin egemen oldu\u011fu bir \u00fclke. Yani bir tutarl\u0131k s\u00f6z konusu de\u011fil, o bak\u0131mdan sorunlar s\u00fcrekli olacakt\u0131r. Yani burada ya ilkeyi esas alaca\u011f\u0131z. Yani d\u00fc\u015f\u00fcnebiliyor musunuz laiklik kelimesinin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131, tan\u0131m\u0131n\u0131n g\u00f6zden ge\u00e7irilmesine dahi raz\u0131 olmayacak kadar bir zihniyet de var T\u00fcrkiye\u2019de. Aman ha dokunamaz, bu bilimsel bir \u015fey, vahiy de\u011fil. Kald\u0131 ki vahiy dedi\u011finiz Kur\u2019an\u2019\u0131n bile anla\u015f\u0131lmas\u0131nda hangi h\u00fck\u00fcmlerin, hangi \u015fartlarda nas\u0131l de\u011fi\u015febilece\u011fi bile \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde, \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinde tart\u0131\u015f\u0131lan bir \u015fey, hoca han\u0131m daha yak\u0131ndan bilir, Ru\u015fen zaten biliyor. \u015eimdi bunlar\u0131n tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir d\u00fcnyada, siz buna dokunma, buna dokunma, \u015fu \u015f\u00f6yle dedi\u011finiz zaman insanlar nefes alam\u0131yor. O bak\u0131mdan bu s\u0131k\u0131nt\u0131lar do\u011fru. \u0130ki tarafl\u0131, yani bir taraftan h\u00fcrriyetleri geni\u015fletti\u011fimizde \u00f6b\u00fcr taraf\u0131nki daral\u0131yor. Halbuki burada b\u00fct\u00fcn herkes i\u00e7in h\u00fcrriyetlerin geni\u015fletilmesi, bu da olabildi\u011fince \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerin, h\u00fcrriyetlerin geni\u015fletilmesinin esas al\u0131nmas\u0131 laz\u0131m. Dolay\u0131s\u0131yla bu persfektiften bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc yasa\u011f\u0131 diye bir yasa\u011f\u0131n da olmamas\u0131 laz\u0131m, ayn\u0131 \u015fekilde ba\u015f\u0131n\u0131 \u00f6rtmek istemeyenlere y\u00f6nelik bir e\u011fer bir d\u00fczenleme olsa bunun da yap\u0131lmamas\u0131, b\u00f6yle bir \u015feyin de olmamas\u0131 laz\u0131m. Yani ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc dayatan \u0130ran\u2019daki uygulama da yanl\u0131\u015f, ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fc takmay\u0131 yasaklayan T\u00fcrkiye ve Tunus\u2019taki de yanl\u0131\u015f.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Bu nas\u0131l g\u00fcvenceye al\u0131nacak? Yani g\u00fcndelik hayatta ….<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Dedi\u011fim gibi \u00f6zg\u00fcrl\u00fckler merkeze al\u0131nacak ama toplumun da bu konuda insanlar\u0131n birbirlerine art\u0131k paranoyak bir bi\u00e7imde evhamlar\u0131ndan kurtulmas\u0131 laz\u0131m. Aksi taktirde evhamlarla hareket etmek daha k\u00f6t\u00fc, obsessiyonel olacak, obsessiyon \u00e7ok tehlikeli. Kontrol edemeyece\u011finiz korkular… burada serinkanl\u0131 bir bi\u00e7imde burada benim kanaatim h\u00fck\u00fcmet, sivil ve resmi b\u00fcrokrasi ve \u00fcniversitelerimiz ve toplumdaki kanaat \u00f6nderleri bilhassa mahalli kanaat \u00f6nderleri olmak \u00fczere bunlar\u0131n bu konuda T\u00fcrkiye’nin sadece ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc meselesi de\u011fil, ben h\u00fck\u00fcmete de bu konuda haks\u0131zl\u0131k edildi\u011fi kanaatindeyim Akp\u2019yi \u00e7ok a\u011f\u0131r ele\u015ftiren birisi olarak. Yaz\u0131lar\u0131ma herkes bakabilir, bunlar yay\u0131nlanan yaz\u0131lar. Anayasay\u0131 bu noktaya yani ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fcne, imam hatip meselesine \u00e7eken asl\u0131nda h\u00fck\u00fcmet de\u011fil, maalesef ba\u015fka kesimler. Onda da d\u00fcr\u00fcst olmak laz\u0131m ama bir uzla\u015fma yapal\u0131m deniyorsa bu kesimler devreye gelir, bunlarla bu meselenin art\u0131k T\u00fcrkiye’nin bu k\u0131s\u0131r tart\u0131\u015fmalardan biran \u00f6nce kurtulmas\u0131, bu vehimlerden kurtulmas\u0131, rahat huzur i\u00e7inde, \u015funu mesela T\u00fcrkiye\u2019de kimse tart\u0131\u015fm\u0131yor; h\u00fck\u00fcmete bu noktada kimse mesela bu ba\u015f\u00f6rt\u00fcs\u00fc ve imam hatiplerden dolay\u0131 cay\u0131r cay\u0131r ele\u015ftirenler bir g\u00fcn kalk\u0131p da ciddi bir bi\u00e7imde sosyal adalet politikalar\u0131n\u0131n nas\u0131l iflas etti\u011finden hi\u00e7 kimse bahsetmiyor ve 1.5 milyon a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131nda, 20 milyon fakirlik s\u0131n\u0131r\u0131nda insan var bu memlekette, kimse bunu \u0130slamc\u0131lar da bunu dile getirmiyor \u0130slam ad\u0131na. Dedi\u011fim gibi bizim insan kalitemiz ayn\u0131, \u0130slamc\u0131m\u0131z da, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcm\u00fcz, lai\u011fimizde, solcumuzda fark yok, kafam\u0131z ayn\u0131. Bu kafan\u0131n de\u011fi\u015fmesi, bu kafa de\u011fi\u015fti\u011fi anda \u0130slamc\u0131l\u0131k a\u00e7\u0131s\u0131ndan da bir \u0131\u015f\u0131k g\u00f6r\u00fcnecektir, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcl\u00fck a\u00e7\u0131s\u0131ndan da. Benim temel kanaatim zihniyetimiz ve y\u00f6ntemimiz bu objektif, tarafs\u0131z, ahlaki. Bak\u0131n hi\u00e7 ahlakl\u0131 davranm\u0131yoruz. \u015eimdi Beyza han\u0131m bir beyanat verdi bakanl\u0131k yapm\u0131\u015f bir beyefendi Tv 8\u2019deki bir program\u0131nda hemen bunu duyup atlad\u0131. Halbuki ayn\u0131 g\u00fcn gazetelerde bunun hilafi hakikat beyan oldu\u011fu yaz\u0131l\u0131yordu. Ya bilmiyor, bilmiyorsa da su\u00e7, veya bilemedi\u011fini g\u00f6rmezsen yine su\u00e7. Yani s\u00fcrekli \u00e7ifte standartlarla ve ahlak\u0131 olmayan tutumlarla bir yere varamay\u0131z. Temel problemeri ne T\u00fcrkiye’nin? Ahlaki olmayan bir zihniyetimiz var. Herkes kendine yontmak istiyor.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Ba\u015fka kesim h\u00fck\u00fcmete bunu empoze etti dediniz. O zaman Ru\u015fen\u2019in bahsetti\u011fi yani art\u0131k o mahalle bask\u0131s\u0131 h\u00fck\u00fcmeti de etkileyecek hale geldi diye uzanabilir miyiz?<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Ben o konuya kanaat de\u011fil. Bu konuda \u00e7\u00fcnk\u00fc dedi\u011fim gibi memleketin kolluk kuvvetleri var, g\u00fcvenlik kuvvetleri var. Dolay\u0131s\u0131yla yani \u015fimdi birisi kalk\u0131p kanuna ayk\u0131r\u0131 herhangi bir \u015fey yapabilir ama ortada hen\u00fcz mahkemeye intikal etmi\u015f veya ciddi anlamda bir \u015fey yok. Bir farazi bir \u015feyden dolay\u0131 siz en temel anayasal \u00f6zg\u00fcrl\u00fckleri k\u0131s\u0131tl\u0131yorsunuz. D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir yerinde b\u00f6yle bir \u015fey g\u00f6r\u00fclmez. Siz anayasada bunu kald\u0131r\u0131rs\u0131n\u0131z, daha sonra bu tip geli\u015fmeler olursa ger\u00e7ekten onu da engellemek, onunla da m\u00fccadele i\u00e7in yine burada program yapar\u0131z.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Ama Malatya katliam\u0131 hani sanal bir \u015fey de\u011fil, ortada ….<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Bak\u0131n \u015fimdi bunlar\u0131n bir \u00e7o\u011funun bak\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de olan bitenin arkas\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc g\u00fc\u00e7lerin oldu\u011fu bunlar biliniyor. Bunlar masum, 2 ki\u015finin bir araya gelip yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feyler de\u011fil. Bunlar\u0131n arkas\u0131nda kademe kademe \u00e7eteler var, ba\u015fka i\u015fler var.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: Hay\u0131r \u00f6nemli olan tepki gelmiyor yani toplumun …. kesiminden tepki gelmiyor.<\/p>\n
Hayri K\u0131rba\u015fo\u011flu: Ama \u015funu s\u00f6yleyebilirsiniz; din bir anlamda manipule edilmeye elveri\u015fli. \u0130\u015fte bu noktada da toplumun dedi\u011fim gibi sadece resmi kurumlar de\u011fil, kanaat \u00f6nderleri de dinin manipule edilmesine kar\u015f\u0131 ama size temin edeyim maalesef \u0130slami kesimde de stat\u00fckolar\u0131 sarsaca\u011f\u0131 i\u00e7in bilimsel ve ele\u015ftirel temele dayal\u0131 ki bilimselleme olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Din tasavvurunda da yine bu muhafazakar kesimler stat\u00fckolar\u0131ndan kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor ama ayn\u0131 stat\u00fckoyu devlet de koyuyor. Bu memlekette se\u00e7im zaman\u0131 siyasi parti liderlerinin parti cemaat tarikat liderleriyle oturup pazarl\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131z biz biliyoruz. Yani devlet de samimi de\u011fil bu konuda, o da \u00e7ifte standart yap\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla nereden baksak d\u00f6k\u00fcl\u00fcyoruz biz. Ben diyorum ki bu d\u00f6k\u00fclm\u00fc\u015f yap\u0131m\u0131z\u0131 art\u0131k biran \u00f6nce d\u00fczeltelim, adam olal\u0131m. Hani demi\u015f ya o\u011flum vali olamazs\u0131n demedim, adam olamazs\u0131n. Adam olal\u0131m diyorum, m\u00fcsl\u00fcman\u0131m\u0131z da, \u0130slamc\u0131m\u0131z da adam olsun, laikimiz de, Atat\u00fcrk\u00e7\u00fcm\u00fcz de, solcumuz da adam olsun. Bunun i\u00e7in de bir irade var. T\u00fcrkiye\u2019de sol, \u0130slami kesimler, liberaller, di\u011ferleri bunlar entelekt\u00fceller bir araya geliyor, konu\u015fuyor. Yani toplum taban\u0131nda ben o konuda kat\u0131lm\u0131yorum. Toplum devlet g\u00f6lge etmesin ba\u015fka insan istemem diyor. Bence burada stat\u00fcko \u00e7ok \u00f6nemli. Stat\u00fckoyu s\u00fcrd\u00fcrmek isteyenlerin bu konuda baz\u0131 \u015feyleri ka\u015f\u0131malar\u0131 da s\u00f6z konusu, bunlar\u0131 da g\u00f6relim. Yani olay \u00f6yle san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 gibi sadece 3-5 ki\u015finin mahallede gelip b\u00f6yle bir \u015feyi yapmak istemesi de\u011fil, \u00e7ok daha derin. Burada tek bence anahtar kelime ahlakl\u0131 davranal\u0131m, d\u00fcr\u00fcst olal\u0131m, takkemizi \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyal\u0131m, meseleleri \u00f6n\u00fcm\u00fcze koyal\u0131m. T\u00fcrkiye’nin \u00e7\u00f6zemeyece\u011fi bir mesele yok. Ben hep \u015funu s\u00f6yl\u00fcyorum; T\u00fcrkiye Cumhuriyeti b\u00fcy\u00fck bir devlet de\u011fildir ama b\u00fcy\u00fck bir devlet olma potansiyelleri kesinlikle vard\u0131r ama bu potansiyelleri hayata ge\u00e7irmek bize ba\u011fl\u0131. Sadece cumhuriyeti s\u00f6zle savunmakla onu savunmu\u015f olmay\u0131z. O bak\u0131mdan mutlaka ahlak, ahlak, ahlak. Bu noktada bence d\u00fcr\u00fcst ve ahlakl\u0131 davranmaya biraz daha \u00e7aba sarf etmemiz gerekir.<\/p>\n
Can D\u00fcndar: \u00c7ok te\u015fekk\u00fcr ederim.<\/p>\n