B\u0130R\u00a0 NURETT\u0130N TOP\u00c7U T\u0130POLOJ\u0130 DENEMES\u0130: F\u0130K\u0130R D\u00dcNYAMIZIN VAGONSUZ LOKOMOT\u0130F\u0130!<\/p>\n
Erzurum, 15-16.04.2016<\/p>\n
\u0130slam gelene\u011finde Kur\u2019an metnini a\u00e7\u0131klama ve yorumlama faaliyetine tefsir, onun d\u0131\u015f\u0131ndaki dini metinleri a\u00e7\u0131klama ve yorumlama faaliyetine \u015ferh dendi\u011fini hat\u0131rlayacak olursak, Nurettin Top\u00e7u (bundan sonra k\u0131saca:NT) ba\u011flam\u0131nda \u015ferh kelimesini tercih etmemizin sebebi kendili\u011finden anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Mamafih\u00a0 NT\u2019yu \u015ferh etmek derken, orta\u00e7a\u011f \u0130slam gelene\u011findeki \u015ferh faaliyetine konu olan standart metinler t\u00fcr\u00fcnden bir metnin \u015ferhinden bahsetmedi\u011fimizi de ifade etmek gerekir. Zira burada \u015ferh edilecek olan \u015fey, muayyen bir metin olmaktan ziyade, \u00e7e\u015fitli metinlere da\u011f\u0131lm\u0131\u015f vaziyetteki fikirler manzumesi, daha do\u011frusu bu fikirlerin alt\u0131nda yatan temel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve ana fikirlerdir. Bir anlamda burada \u015ferh edilecek olan NT\u2019nun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve hayat felsefesidir.<\/p>\n
\u015eerh kelimesi genelde a\u00e7\u0131klama, izah etme ve yorumlama anlam\u0131nda kullan\u0131lsa da, biz burada onun anlam alan\u0131n\u0131 geni\u015fleterek, kelimeye yeni boyutlar kazand\u0131rman\u0131n \u00e7ok ta yanl\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131, hatta yararl\u0131 bile olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n
\u015eerh kelimesine y\u00fcklenen geleneksel anlam\u0131 geni\u015fletmek amac\u0131yla, \u00e7a\u011fda\u015f yorum bilimdeki birikimlerden de yararlanarak, bizatihi \u201ciktibas\u201d\u0131n da yorumun bir par\u00e7as\u0131, hatta ilk ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu vurgulamak yerinde olacakt\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle \u015ferh, izah ve yorum ameliyesi, daha ba\u015fta hangi metni (ayet, hadis, \u015fiir, atas\u00f6z\u00fc, nesir, olay, olgu) se\u00e7ece\u011finize karar verdi\u011finiz\u00a0 anda ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7tir. Zira \u015fu veya bu metni de\u011fil de o metni se\u00e7meniz, asl\u0131nda neyi \u00f6nemli ve de\u011ferli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6stermekte, bu da yorumun, daha metnin se\u00e7imi safhas\u0131nda bile s\u00f6z konusu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir.<\/p>\n
Orta\u00e7a\u011f yorum gelene\u011finden biraz farkl\u0131 olarak bir ba\u015fka noktaya daha \u00f6zellikle \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fimizi vurgulamak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz: Yorum sadece bir yaz\u0131l\u0131 veya olgusal metni a\u00e7\u0131klamak de\u011fildir. Bilakis yorum ayn\u0131 zamanda, bu safhay\u0131 da a\u015farak, yorumlanan metinle realite aras\u0131nda ba\u011f kurmak demektir. Bu bak\u0131mdan NT\u2019nun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yorumunda, \u015fu andaki ya\u015fanan ger\u00e7ekli\u011fimiz esas al\u0131nacak, onu fikirlerinin \u015fu an mevcut toplumsal krizler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne anlam ifade etti\u011fi hususuna \u00f6zel bir \u00f6nem verilecektir.<\/p>\n
Ve nihayet NT\u2019ya ve fikirlerine kar\u015f\u0131 g\u00f6revimizi yerine getirme \u00e7abas\u0131n\u0131n zaruri bir boyutu olarak, yeri geldi\u011finde onun yakla\u015f\u0131mlar\u0131na dair birtak\u0131m teorik ve pratik projeksiyonlar, gelece\u011fe y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 da, deneyece\u011fimiz yorum faaliyetine e\u015flik edecektir. Bu suretle amac\u0131m\u0131z, \u00f6lm\u00fc\u015f olan NT\u2019yu ve fikirlerini tekrar canland\u0131rmak ve muhta\u00e7 oldu\u011fumuz toplumsal de\u011fi\u015fimin \u00f6nemli dinamiklerinden birisi haline getirerek, onu ve fikirlerini yeniden hayata d\u00f6nd\u00fcrmektir. Asl\u0131nda hayata d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeye as\u0131l muhta\u00e7 olan\u00a0\u00a0 NT\u2019dan ziyade, \u00fcstat NFK\u2019n\u0131n \u201cGeldi \u00f6l\u00fcml\u00fc yalan, gitti \u00f6l\u00fcms\u00fcz ger\u00e7ek; Siz, hayat s\u00fcren le\u015fler, sizi kim diriltecek?\u201d dedi\u011fi,yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan \u00f6l\u00fcler halindeki \u0130slam \u00fcmmetinin fertleri olan bizlerden ba\u015fkas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da burada vurgulamak gerekir.<\/p>\n
\u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu!<\/strong><\/p>\n \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan ne varsa elimizin alt\u0131nda!<\/strong><\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f Konjonkt\u00fcr\u00fcn \u0130deal M\u00fcsl\u00fcman Prototipi!<\/strong><\/p>\n Her derde deva demek elbette Top\u00e7u\u2019nun fikirlerinin ger\u00e7ek anlamda her hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fifas\u0131, her derdin devas\u0131, her problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc demek de\u011fildir. Onun her derde deva oldu\u011funu s\u00f6ylemek, toplumsal hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n tedavisi i\u00e7in gerekli tedavileri ve ila\u00e7lar\u0131 sunan en mahir bir tabip oldu\u011funu vurgulamak anlam\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n Toplumu ayd\u0131nlat\u0131p ona \u00f6nderlik edecek entelekt\u00fcellerin hepsi elbette bir de\u011fildir. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n rehberli\u011fi toplumsal konular\u0131n belli alanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 iken, baz\u0131lar\u0131 neredeyse toplumsal meselelerin tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatacak kadar ihatal\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahiptir. Daha da s\u0131n\u0131rl\u0131 bir gurup ise, sadece toplumunun de\u011fil \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00a0krizlerine y\u00f6nelik olarak ta derin bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunabilecek kadar \u00f6zel insanlard\u0131r. \u0130\u015fte Nurettin Top\u00e7u, bu tasnifte ikinci gurubun en \u00fcst kademelerinde yer alabilecek bir entelekt\u00fcel olarak de\u011ferlendirilmeyi hak etmektedir.<\/p>\n Di\u011fer yandan Top\u00e7u, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz konjonkt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da \u00f6nemli ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma yerle\u015ftirilmeyi fazlas\u0131yla hak etmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplumun de\u011ferlerinin s\u00fcratle a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve hedonizm yo\u011funluklu bir t\u00fcketim toplumu haline geldi\u011fi, k\u0131saca toplumumuzun d\u00fcnyevile\u015fme, yabanc\u0131la\u015fma ve yozla\u015fma sath-\u0131 mailine girdi\u011fi, sadece girmekle de kalmay\u0131p, freni patlayan kamyon gibi giderek artan bir s\u00fcratle yol ald\u0131\u011f\u0131 art\u0131k kimseye gizli olmayan ac\u0131 bir ger\u00e7ektir.<\/p>\n \u0130\u015fte tam da bu konjonkt\u00fcrde, ya\u015fanan siyasi, sosyal ve ekonomik krizlerin temelinde yatan \u015fa\u015f\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi y\u00f6n\u00fcnde topluma rehberlik edebilecek entelekt\u00fcellerin ba\u015f\u0131nda Top\u00e7u\u2019nun geldi\u011fini rahatl\u0131kla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hatta biraz abart\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnse bile denebilir ki, \u00fclkemizin mevcut konjonkt\u00fcr\u00fcnde muhta\u00e7 oldu\u011fu belki de ye\u011fane entelekt\u00fcel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u015fu anda Nurettin Top\u00e7u taraf\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na temsil edilmektedir. O bak\u0131mdan Nurettin Top\u00e7u\u2019nun fikirlerinin ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki toplumsal krizlerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n fikri ve felsefi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin ya\u011fane adresidir. Ancak \u00f6zellikle vurgulamak gerekir ki onun rehberli\u011fi kriz konular\u0131na dair derinlikli fikri ve felsefi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sunmakla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu sebeple ondan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn siyasi, sosyal ve ekonomik krizlerine y\u00f6nelik tikel \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve detayl\u0131 programlar beklemek ona haks\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n NT toplumsal krizler konusundaki ku\u015fat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l nadir bir entelekt\u00fcel ise, u\u011frunda hayat\u0131n\u0131 vakfetti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin bedelini \u00f6deme pahas\u0131na, ilim-amel, fikir-eylem, teori \u2013pratik uyumunu hayat\u0131nda titizlikle uygulayabilen nadir bir insand\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde fevkalade de\u011ferli fikirleri ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ortaya koyan y\u00fcksek performans sahibi pek \u00e7ok ilim ve fikir insan\u0131, i\u015f ilim-amel, fikir-eylem, teori \u2013pratik tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na geldi\u011finde, ayn\u0131 performans\u0131 sergileyememektedir. Bu bak\u0131mdan da NT gelip ge\u00e7mi\u015f entelekt\u00fceller aras\u0131nda bu tutarl\u0131l\u0131\u011fa sahip m\u00fcmtaz \u015fahsiyetler aras\u0131nda rahatl\u0131kla yer alabilecek bir hayat hikayesine sahiptir.<\/p>\n \u00dcmmetin ve memleketin siyasi, dini, etnik ve ideolojik kampla\u015fmalar\u0131n ve bunun sonucu olan par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, NT, pek \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam entelekt\u00fceli i\u00e7erisinde, b\u00fct\u00fcn bu tuzaklardan kendisini kurtarabilmi\u015f nadir bir \u015fahsiyettir. Nitekim onun yaz\u0131lar\u0131nda hakikatin referanslar\u0131 olarak mesela H\u0131ristiyan-M\u00fcsl\u00fcman, \u015eii-S\u00fcnni, sa\u011f-sol ayr\u0131mlar\u0131na ba\u015fvuruldu\u011funu g\u00f6rmek \u00e7ok zordur. Bu c\u00fcmleden olmak \u00fczere mesela \u0130lahiyat ve Diyanet camias\u0131 ile, cemaat ve tarikat yap\u0131lar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130slami kesimin bir koro halinde, herhangi bir ayr\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n \u201cOryantalizm\u201di toptan reddetmesine mukabil, Frans\u0131z oryantalizmin dev ismi olan Louis Massignon hakk\u0131nda fevkalade sitayi\u015fkar s\u00f6zler etmekten \u00e7ekinmez.<\/p>\n \u00d6te yandan \u0130slami kesim genellikle kendisini \u201csa\u011f\u201d olarak nitelendirmekle ve \u201csol\u201d konusunda iflah olmaz bir \u00f6nyarg\u0131 ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemekle bilinir. B\u00f6ylesi sol aleyhtarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu \u0130slami kesimin bir ferdi olarak onun sadece mutedil solun de\u011fil, Marksist ve sosyalist solun g\u00f6zde \u015fahsiyetlerine kar\u015f\u0131 olan a\u00e7\u0131k sempatisini gizlemeyi asla d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Hatta tam tersine onun \u00e7evresindekilere mesela Kemal Tahir hakk\u0131nda \u201cKemal Tahir bize laz\u0131m!\u201d demesi (Nakleden: Mehmet S\u0131lay, \u0130stanbul Erkek Lisesi Top\u00e7u\u2019yu Anma G\u00fcnleri, 03.04.2016); daha da ilginci, NT\u2019nun, T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi (T\u0130P) Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da yapan ve 1965 ile 69 se\u00e7imlerinde \u0130stanbul milletvekili olarak TBMM\u2019ye giren Mehmet Ali Aybar i\u00e7in \u201cHele \u015f\u00fck\u00fcr, Meclis\u2019e bir adam o\u011flu adam da girmi\u015f.\u201d diyebilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.[1]<\/a><\/p>\n Bir felsefeci olarak onun hakikat konusundaki tutkusu, kayna\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n\u00a0 do\u011fru ve ahlaki oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kolayl\u0131kla ve rahatl\u0131kla benimseyebilmesine ve savunabilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slam \u00fcmmetinin bu yakla\u015f\u0131m\u0131 acilen hayata ge\u00e7irmesinin\u00a0 hayati \u00f6nemi haiz bir zorunluluk oldu\u011funu s\u00f6ylemek hi\u00e7 te yanl\u0131\u015f olmasa gerektir. \u0130\u015fte NT, bu noktada \u00fclkemiz \u0130slami entelekt\u00fcelleri i\u00e7erisinde neredeyse t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi denebilecek kadar nadir bir \u015fahsiyettir.<\/p>\n Onun hakikat aray\u0131\u015f\u0131nda din,ideoloji,etnik ve siyasi kimlikler \u00fczerine \u00e7\u0131kabilme cesaretini sergileyebilmi\u015f olmas\u0131, beraberinde kendisine y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc damgalama, karalama ve yaftalama te\u015febb\u00fcs\u00fcne g\u00f6\u011f\u00fcs gerebilecek bir \u00f6zg\u00fcven ve cesaret te bah\u015fetmi\u015ftir. Bu sebepledir ki o kelimelerin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kendisini kapt\u0131rmaktan uzak bir \u015fekilde, kelimelerle ilgili logosentrik tak\u0131nt\u0131lara hi\u00e7 ald\u0131rmadan, bir M\u00fcsl\u00fcman olarak sosyalizm kavram\u0131na m\u00fcspet bir anlam y\u00fckleyerek onu benimsemekten ve savunmaktan asla \u00e7ekinmemi\u015ftir.<\/p>\n \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fclkemizdeki Donki\u015fot\u2019u unvan\u0131n\u0131\u00a0 hak eden NT, bu unvan\u0131na lay\u0131k olarak mensubu oldu\u011fu toplumun \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir bi\u00e7imde tenkitten geri kalmam\u0131\u015f, bu u\u011furda her t\u00fcrl\u00fc tepkiyi g\u00f6\u011f\u00fcslemeyi g\u00f6ze alm\u0131\u015f bir entelekt\u00fceldir. Kendi d\u00f6neminde pek \u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fcelin gerek resmi gerek sivil dini stat\u00fckoyla y\u00fczle\u015fmeyi ve \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131, bu sebeple konformist bir \u00e7izgi izlemeyi tercih etti\u011fi \u015fartlarda o, bu konuda f\u00fctursuz ve korkusuz bir \u00f6zele\u015ftiri s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, bu konuda asla geri ad\u0131m atmam\u0131\u015f, konformizme asla ve asla y\u00fcz vermemi\u015ftir. Bu nadir bulunan haslete g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her zamankinden daha fazla muhta\u00e7 oldu\u011fumuz g\u00fcn gibi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hemen herkesin resmi veya sivil stat\u00fckolarla uzla\u015f\u0131p s\u0131rt\u0131n\u0131 onlara dayad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda NT\u2019nun yolundan gidecek Donki\u015fot\u2019lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 zorunlu ama o kadar da riskli bir ad\u0131md\u0131r. Bu ad\u0131mlar\u0131 atmak ise ancak NT gibi cesur fikir erleri gelene\u011fini yeniden ye\u015fertmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Yukar\u0131da i\u015faret edildi\u011fi \u00fczere ideolojiler, dinler ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri konusunda kategorik olarak \u00f6nyarg\u0131l\u0131 davranmayan NT, benzer tutumu bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131nda da sergileyerek tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu sebepledir ki o, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slami kesimlerini kas\u0131p kavuran kategorik red\u00e7ilik, yani oryantalizm ve felsefeyi, \u00f6zellikle de ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kategorik olarak mahkum etme refleksini k\u00f6kten reddetmi\u015ftir. Bu tutmunun bir sonucu olarak ta o, teoloji, sosyal bilimler, felsefe ve oryantalizm gibi farkl\u0131 bilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alanlar\u0131ndan beslenerek, sistematik bir sentez pe\u015finde ko\u015fmaktan asla geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Ahlak meselesi \u0130slam gelene\u011finde \u00e7ok konu\u015fulan ama ayn\u0131 zamanda en \u00e7ok ihmal ve ihlal edilen bir aland\u0131r. Buna ra\u011fmen on be\u015f as\u0131rl\u0131k \u0130slam gelene\u011finde ger\u00e7ek anlamda bir ahlak disiplininden, hele Kur\u2019an merkezli ya da ger\u00e7ek anlamda \u0130slami bir ahlak felsefesinin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu tespit bir yana, \u0130slam gelene\u011finde ahlak daima bireysel ahlak alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebepledir ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kapsaml\u0131 bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131na dayanan ahlak merkezli bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slami kesimlerinin l\u00fcgatinde toplumsal ahlak, hele hele sistem ahlak\u0131 ya da k\u00fcresel ahlak gibi kavramlar\u0131n neredeyse hi\u00e7 bulunmamas\u0131 bu durumun a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi olsa gerektir.<\/p>\n \u0130\u015fte NT tam da bu noktada, ahlak meselesinin \u0130slam\u2019daki merkezi yerine vurgu yapan nadir entelekt\u00fcel olarak benzerleri aras\u0131nda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma yerle\u015ftirilmek durumundad\u0131r. Ancak onun ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n emsallerininkinden tamamen farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc bulunmaktad\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131k, onun ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n pasif de\u011fil aktif, derinlikli felsefi k\u00f6kleri bulunan ve hepsinden \u00f6nemlisi kendi hayat\u0131nda fiilen tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6rneklerini g\u00f6sterdi\u011fi uygulamal\u0131 bir ahlakt\u0131r. Bilhassa bu noktada, yani ilmiyle amil, \u00f6z\u00fcyle s\u00f6z\u00fc bir, teorisiyle prati\u011fi uyumlu bir ahlak\u00e7\u0131 olarak NT\u2019nun ender bir ki\u015filik oldu\u011funu s\u00f6ylemek asla m\u00fcbala\u011fal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir.<\/p>\n Aliya \u0130zzzetbegovi\u00e7\u2019in Do\u011fu ve Bat\u0131 Aras\u0131nda [Alternatif Olarak] \u0130slam<\/em> adl\u0131 eserinde \u00f6zellikle vurgulad\u0131\u011f\u0131, \u0130slam\u2019daki \u00e7ift kutupluluk ya da dualizm meselesi, NT taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmese de z\u0131mnen onun d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemine yans\u0131m\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu \u00e7ift kutupluluk veya dualizm NT\u2019de ak\u0131l ve kalp, \u015feriat ve mistisizm, iman ve felsefe, do\u011fu ve bat\u0131 sentezi \u015feklinde tezah\u00fcr etmektedir. Bu ba\u011flamda \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de benzer yakla\u015f\u0131mlar\u0131n NT\u2019nun \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 say\u0131labilecek baz\u0131 ilim ve fikir insan\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi manidard\u0131r. Mesela Kazan ulemas\u0131ndan R\u0131zaeddin b. Fahreddin, benzer bir senteze verilebilecek g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu bak\u0131mdan gerek NT, gerek R\u0131zaeddin b. Fahreddin\u2019in g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n muhta\u00e7 oldu\u011fu ilim ve fikir insan\u0131 prototipinin g\u00fczel birer \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n Resmi olsun sivil olsun stat\u00fckolara eklemlenmemek ve onlara kar\u015f\u0131 mesafeyi korumak entelekt\u00fcel olman\u0131n temel \u015fart\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle entelekt\u00fcel dedi\u011fin konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda \u0131srarc\u0131 olmak demektir. NT da zaten doktora tezinde konformizm kar\u015f\u0131t\u0131 tutumunu ve ahlak isyan\u0131 yanl\u0131s\u0131 tutumunu a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan etmekle ve bu ilan\u0131na \u00f6m\u00fcr boyu fiilen sadakatini ispatlamakla bu konuda \u00fczerine d\u00fc\u015feni fazlas\u0131yla yapm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta o konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da ileri g\u00f6t\u00fcrerek, m\u00fcteakip yaz\u0131lar\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc resmi-sivil dini stat\u00fckolara sava\u015f ilan etmi\u015f, toplumun \u00e7arp\u0131k egemen din alg\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen her t\u00fcrl\u00fc sapmay\u0131 birer put addederek, bunlara kar\u015f\u0131 put k\u0131r\u0131c\u0131 bir s\u00f6ylem geli\u015ftirmekten hi\u00e7bir zaman geri durmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada NT olduk\u00e7a sert ve tavizsiz bir dil kullanmakta teredd\u00fct etmemi\u015f, muhtemelen muhataplar\u0131n\u0131 sarsmak i\u00e7in \u015fok tedavisi uygulamay\u0131 gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n Konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak stat\u00fckonun rahipleri say\u0131lan din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131na ve bu s\u0131n\u0131f\u0131n temsil etti\u011fi derinliksiz, kuru, yavan, formaliteci, hurafeci, taklit\u00e7i din anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 da adeta seferberlik ilan etmi\u015f ve b\u00fct\u00fcn cephanesi ile sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evedeki ele\u015ftirilerinde \u00f6zellikle \u0130slam\u2019\u0131n toplumsal ahlak boyutunu merkeze alarak taarruzlar\u0131n\u0131n stratejisini a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlemi\u015ftir. Bu sebeple onun \u0130slami kesime y\u00f6nelik \u00f6zele\u015ftiri t\u00fcr\u00fcnden yaz\u0131lar\u0131nda, hi\u00e7bir ikircikli tavra rastlanmamas\u0131 onun sars\u0131lmaz tutarl\u0131l\u0131k duygusunun bir yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.Top\u00e7u din adam\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131na veya bu kapsamda de\u011ferlendirilebilecek olan kesimler kar\u015f\u0131s\u0131nda o kadar umutsuzdur ki, \u0130slam\u2019\u0131n gelece\u011finin teminat\u0131n\u0131n din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 de\u011fil ayd\u0131nlar ve entelekt\u00fceller oldu\u011funu,bu sebeple \u0130slam\u2019\u0131n onlara tevdi edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yler ki, son y\u00fczy\u0131lda \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin motorunun ulema s\u0131n\u0131f de\u011fil M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fceller olmas\u0131, onun bu konudaki te\u015fhis ve tespitinin yanl\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir.<\/p>\n Siyonizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n \u00fclkemiz \u0130slami hareketlerinde ve s\u00f6ylemlerindeki me\u015fruiyetine ve a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131na mukabil, anti-emperyalizm s\u00f6yleminin olduk\u00e7a c\u0131l\u0131z olageldi\u011fi ve bu sebeple \u0130slami kesimim zaman zaman sa\u011fc\u0131, fa\u015fist, ABDci, NATOcu \u015feklindeki tenkit ve ithamlara maruz kald\u0131\u011f\u0131 malumdur. Bu \u00e7er\u00e7evede NT anti-emperyalist d\u00fc\u015f\u00fcnce ve s\u00f6yleme olan g\u00fc\u00e7l\u00fc vurgu ile sol, Marksist ve sosyalist kesimlerden geri kalmayacak bir performans sergilemi\u015ftir. Nitekim sol, Marksist ve sosyalist \u00e7evrelerde c\u0131l\u0131z da olsa NT\u2019ya duyulan sempati, muhtemelen onun bu g\u00fc\u00e7l\u00fc anti-emperyalist s\u00f6ylemi ve duru\u015fu ile ilgilidir.<\/p>\n Kendi d\u00f6neminin y\u00fckselen de\u011ferlerinden olan anti-emperyalizm, sosyal adalet ve sosyalizm NT d\u0131\u015f\u0131nda Seyyid Kutub, Mustafa es-Sibai, Mahmud Muhammed Taha gibi bir\u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fcelde de g\u00f6zde kavramlar olsa da, NT anti-kapitalist tutumu, ama \u00f6zellikle t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcne sava\u015f a\u00e7an s\u00f6ylem ve eylemiyle bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na, di\u011ferlerinde olmayan bir derinlik kazand\u0131rm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnmektedir. Hemen her konuda oldu\u011fu gibi NT bu konuda da s\u00f6ylemi ile eylemini uyumlu hale getirebilmi\u015f olan \u00e7ok ender entelekt\u00fcellerden birisi unvan\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla hak etmektedir. Mamafih bu konuda as\u0131l etkileyici olan onun yazd\u0131klar\u0131ndan ziyade ya\u015fant\u0131s\u0131 oldu\u011fundan, dostlar\u0131n\u0131n onunla ilgili hat\u0131ralar\u0131n\u0131n bu g\u00f6zle de ele al\u0131nmas\u0131nda b\u00fcy\u00fck yarar oldu\u011funu belirtmek gerekir. \u00d6te yandan NT\u2019nun bu konudaki yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde giderek ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc bir h\u0131zla d\u00fcnyevile\u015fen ve t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc i\u00e7selle\u015ftiren dindar kesimler i\u00e7in sert bir uyar\u0131 ama ayn\u0131 zamanda fevkalade \u00f6nemli bir rehberlik anlam\u0131na geldi\u011fini burada vurgulamakta yarar vard\u0131r.\u00a0<\/strong><\/p>\n NT bir tutarl\u0131l\u0131klar adam\u0131d\u0131r. Bu sebeple anti-kapitalizm ve t\u00fcketim k\u00fclt\u00fcr\u00fc ele\u015ftirisiyle uyumlu bir bi\u00e7imde az t\u00fcketmeye, sade ya\u015famaya, imkanlar\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla fakir fukarayla payla\u015fmaya, k\u0131sacas\u0131 d\u00fcnyaya metelik vermemeye, ya da MASA-KASA-N\u0130SA pe\u015finde ko\u015fmamaya titizlik g\u00f6stermesine-ki bunlar g\u00fcn\u00fcm\u00fcz dindar \u00e7evrelerini pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131ran birer vir\u00fcs olarak b\u00fcnyemize sirayet etmi\u015f durumdad\u0131r- b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 da tam bir mahviyet ve tevazu i\u00e7erisinde yapmas\u0131na \u015fa\u015fmamak laz\u0131md\u0131r. Daha do\u011frusu pek \u00e7o\u011fumuz i\u00e7in \u015fa\u015f\u0131lacak bir \u015fey olan bu \u00f6zellikleri NT i\u00e7in son derece tabii, s\u0131radan ve herkeste bulunmas\u0131 gereken hasletlerdir.<\/p>\n Ge\u00e7mi\u015ften gelen k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn sa\u011fl\u0131ks\u0131z y\u00f6nlerinden birisi olan \u201ctenkit ve muhalefet\u201de kar\u015f\u0131 duyulan so\u011fukluk, hatta nefret NT\u2019da tam anlam\u0131yla muhte\u015fem bir \u0130slami haslete d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu anlamda onun adalet tutkunu Hz. \u00d6mer ile amans\u0131z muhalif Hz.Ebu Zerr\u2019in ideal bir kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 oldu\u011funu s\u00f6ylemek onu tan\u0131mak bak\u0131m\u0131ndan olduk\u00e7a ayd\u0131nlat\u0131c\u0131 bir benzetme olabilir. NT bu kar\u0131\u015f\u0131m veya bile\u015fimi sadece toplumsal meselelerde de\u011fil, bizatihi toplumun patolojik dini tasavvurlar\u0131na y\u00f6nelik radikal ele\u015ftirilerinde de sergilemektedir. Bir anlamda o, toplumun yerle\u015fik alg\u0131lar\u0131na veya stat\u00fckoya y\u00f6nelik olarak Hz. \u0130brahim gibi put k\u0131r\u0131c\u0131 bir misyon \u00fcstlenmi\u015f ve bu u\u011furda hi\u00e7 kimsenin k\u0131namas\u0131na asla ald\u0131rmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n NT\u2019nun Hz. \u00d6mer-Hz. Ebu Zerr kar\u0131\u015f\u0131m\u0131 \u015fahsiyetinin tezah\u00fcrleri sadece dini stat\u00fckoyu sert bir \u015fekilde ele\u015ftirmesinde de\u011fil, sosyal adalet vurgusunda, \u00f6zellikle de \u0130slami kesimin g\u00fcndeminde neredeyse hi\u00e7 yer almam\u0131\u015f olan, emek ve i\u015f\u00e7i haklar\u0131 konusunda da g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Bu bak\u0131mdan NT, ger\u00e7ekten hala t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi olmak bak\u0131m\u0131ndan, semas\u0131n\u0131n tek y\u0131ld\u0131z\u0131 olma unvan\u0131n\u0131 fazlas\u0131yla hak etmektedir. Buna ba\u011fl\u0131 olarak, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slami kesimlerin emek, i\u015f\u00e7i haklar\u0131, \u00e7al\u0131\u015fma g\u00fcvenli\u011fi, i\u015f kazalar\u0131 gibi tamamen solun tekeline b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f konulara acilen el atmas\u0131 ve bu konularda s\u00f6ylem ve eylem plan\u0131nda bir yol haritas\u0131n\u0131n acilen belirlenmesi \u015fartt\u0131r.<\/p>\n B\u00fct\u00fcn bu y\u00f6nleriyle her M\u00fcsl\u00fcman\u2019da hayranl\u0131k uyand\u0131rmas\u0131 gereken NT ni\u00e7in g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slami kesimlerin ve dindarl\u0131k iddias\u0131nda olanlar\u0131n rol modeli de\u011fildir? Bu sorunun cevab\u0131 o kadar da zor de\u011fildir: Zira bizim ge\u00e7mi\u015ften devrald\u0131\u011f\u0131m\u0131z dindarl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131 \u201citaat ahlak\u0131\u201d denebilecek, pasif ve ilkelere de\u011fil \u015fah\u0131slara ve kurumlara itaati \u00f6ng\u00f6ren bir anlay\u0131\u015ft\u0131r. Nitekim siyasi, ekonomik ve sosyal alanlarda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slami kesimlerde g\u00f6r\u00fclen dejenerasyon ve yozla\u015fma kar\u015f\u0131s\u0131nda resmi ve sivil d\u00fczlemde dindar kesimlerin s\u00fcrekli \u00fc\u00e7 maymunu oynamak durumunda kalmas\u0131, \u0130slami kesimlerin \u0130slam\u2019\u0131n de\u011ferlerini ayaklar alt\u0131na alarak \u0130slam kar\u015f\u0131t\u0131 bir gidi\u015fat sergileyen dindar(!) kesimler kar\u015f\u0131s\u0131nda sessizli\u011fe b\u00fcr\u00fcnmesi, bu durumu mazur g\u00f6stermek i\u00e7in ehven-i \u015fer s\u00f6ylemine sar\u0131lmas\u0131, temelde bu itaat k\u00fclt\u00fcr\u00fcnden kaynaklanmaktad\u0131r. Buna mukabil NT bu k\u00fclt\u00fcre sava\u015f a\u00e7m\u0131\u015f ve \u201citaat ahlak\u0131\u201d yerine \u201cisyan ahlak\u0131\u201dn\u0131 din anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n merkezine yerle\u015ftirmi\u015f t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi bir entelekt\u00fceldir.<\/p>\n Roger Garaudy\u2019nin neredeyse her eserinde vurgulad\u0131\u011f\u0131 \u00fczere, ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte, gezegeni ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren b\u00fct\u00fcn b\u00fcy\u00fcme modellerine kar\u015f\u0131 durabilmek ancak ve ancak NT\u2019nun savundu\u011fu \u201cisyan ahlak\u0131\u201dn\u0131n egemen paradigma olmas\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn olabilecektir. Nitekim ayn\u0131 \u201cisyan ahlak\u0131\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n Eric Fromm taraf\u0131ndan \u201c\u0130taatsizlik \u00dczerine(On Disobedience and Other essays)\u201d adl\u0131 eserinde de sergilendi\u011fini ve d\u00fcnyay\u0131 kurtaracak olan \u015feyin,\u00a0 her t\u00fcrl\u00fc olumsuz geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda \u201citaatsizlik\u201d oldu\u011funu vurgulad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da g\u00f6rmekteyiz.<\/p>\n Asl\u0131nda \u0130slam\u2019\u0131n emr-i maruf ve nehy-i munker (hayra destek \u015ferre k\u00f6stek olmak) prensibinin modern d\u00f6nemde \u0130slami bir teorisinin yap\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131 ve \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slami hareketlerin merkezi kavram\u0131 olmaya lay\u0131k bu ilkenin bu derece ihmal edilmi\u015f olmas\u0131 bug\u00fcnk\u00fc ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar\u0131n da temel sebepleri aras\u0131nda yer almaktad\u0131r. Maalesef g\u00fcn\u00fcm\u00fczde emr-i maruf ve nehy-i m\u0131nker konusunda en kapsaml\u0131 ve en iddial\u0131 bilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n M\u00fcsl\u00fcman ilim ve fikir adamlar\u0131 taraf\u0131ndan de\u011fil de bir oryantalist taraf\u0131ndan yap\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 fevkalade\u00a0 ac\u0131 vericidir. (Michael Cook, Commanding Right and Forbidding Wrong in Islamic Thought, <\/em>Cambridge University Press, 2000, 2006, 2010). Daha da \u00fcz\u00fcc\u00fc olan\u0131 ise y\u0131llar s\u00fcren bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fc olan bu fevkalade \u00f6nemli eserin Arap\u00e7a terc\u00fcmesi birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 halde, T\u00fcrk\u00e7esinin terc\u00fcmesinin hala yap\u0131lamam\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Bu \u00e7er\u00e7evede yap\u0131lmas\u0131 gereken, ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7eklerde bir \u201cisyan ahlak\u0131\u201d paradigmas\u0131 in\u015fa etmek ve bu paradigman\u0131n egemenli\u011fini sa\u011flamak olmal\u0131d\u0131r. Bu ama\u00e7la NT d\u0131\u015f\u0131nda , \u00f6zellikle Ali \u015eeriati, Garaudy ve Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7, Cemil Meri\u00e7, Sezai Karako\u00e7 gibi entelekt\u00fcellerin \u201cisyan ahlak\u0131\u201d projesinde rahatl\u0131kla yer alabilecek katk\u0131lar\u0131n\u0131n g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekti\u011fini bilhassa hat\u0131rlamakta yarar vard\u0131r.<\/p>\n Roger Garaudy\u2019nin ifadesiyle insanl\u0131\u011f\u0131n ve gezegenin kurtulu\u015fu i\u00e7in potansiyel olarak islam\u2019dan ba\u015fka bir \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu g\u00f6r\u00fcnmemektedir. Di\u011fer bir ifadeyle insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fi \u0130slam\u2019\u0131n gelece\u011fine, \u0130slam\u2019\u0131n gelece\u011fi de \u201cisyan ahlak\u0131\u201d paradigmas\u0131n\u0131n ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekteki egemenli\u011fine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu paradigman\u0131n davas\u0131n\u0131 g\u00fctmeye ba\u015f koyan idealistlerin mutlaka tan\u0131mas\u0131 gereken isimlerin ba\u015f\u0131nda NT\u2019nun geldi\u011fini s\u00f6ylemek asla bir abart\u0131 say\u0131lmamal\u0131d\u0131r. Gezegeni ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015ftan kurtaracak bir isyan ahlak\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn egemenli\u011fini sa\u011flamak \u00fczere yola \u00e7\u0131kacak olanlar\u0131, yani sizleri NT ile yeniden tan\u0131\u015fmaya davet ediyorum.<\/p>\n Ancak \u015funu da bilmekte yarar vard\u0131r ki, onunla, daha do\u011frusu onun davas\u0131yla tan\u0131\u015fmak, onun ba\u015f koydu\u011fu davas\u0131na\u00a0 ba\u015f koymak, bedel \u00f6demeyi gerektiren bir karard\u0131r. Zira NT\u2019nun yolundan gitmek ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel yel de\u011firmenlerine kar\u015f\u0131 Donki\u015fotluk yapmay\u0131 ister istemez zorunlu k\u0131lmaktad\u0131r. Konformizm yanl\u0131s\u0131 olan ve stat\u00fckoya eklemlenerek mutlu ve m\u00fcreffeh bir hayat s\u00fcrmek isteyenler iyi bilmelidir ki, NT\u2019nun hayat\u0131n\u0131 adad\u0131\u011f\u0131 dava konformizme sava\u015f a\u00e7makt\u0131r. Zaten onun doktora tezinin konusunun \u201c\u0130SYAN AHLAKI\u201d ya da tam terc\u00fcmesiyle \u201cKonformizm ve \u0130syan\u201d olmas\u0131 onun gitti\u011fi yolun, ak\u0131nt\u0131ya kar\u015f\u0131 k\u00fcrek \u00e7ekmek ve kalabal\u0131klar\u0131n ve y\u0131\u011f\u0131nlar\u0131n tam tersi istikamette yol almak anlam\u0131na geldi\u011fini yeterince g\u00f6stermektedir. NT geriye b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 miras ile stat\u00fckoyla hi\u00e7bir suretle uzla\u015fmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve konformizme asla boyun e\u011fme niyetinde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131\u00a0 a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya koymu\u015f ve tarihe not d\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr: \u201cBen boyun e\u011fmedim!\u201d.<\/p>\n \u015eimdi s\u0131ra bizlerde. Bizler de ayn\u0131 notu tarihe d\u00fc\u015febilecek miyiz?<\/p>\n [1]<\/a> http:\/\/www.kirmizilar.com\/tr\/konuk-yazarlar2\/658-nurettin-top%C3%A7u-ba%C5%9Fkalar%C4%B1-gibi-d%C3%BC%C5%9F%C3%BCnmeyen-adam.html<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" B\u0130R\u00a0 NURETT\u0130N TOP\u00c7U T\u0130POLOJ\u0130 DENEMES\u0130: F\u0130K\u0130R D\u00dcNYAMIZIN VAGONSUZ LOKOMOT\u0130F\u0130! Erzurum, 15-16.04.2016 \u0130slam gelene\u011finde Kur\u2019an metnini a\u00e7\u0131klama ve yorumlama faaliyetine tefsir, onun d\u0131\u015f\u0131ndaki dini metinleri a\u00e7\u0131klama ve yorumlama faaliyetine \u015ferh dendi\u011fini hat\u0131rlayacak olursak, Nurettin Top\u00e7u (bundan sonra k\u0131saca:NT) ba\u011flam\u0131nda \u015ferh kelimesini tercih etmemizin sebebi kendili\u011finden anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Mamafih\u00a0 NT\u2019yu \u015ferh etmek derken, orta\u00e7a\u011f \u0130slam gelene\u011findeki \u015ferh faaliyetine konu olan standart metinler t\u00fcr\u00fcnden bir metnin \u015ferhinden bahsetmedi\u011fimizi de ifade etmek gerekir. Zira burada \u015ferh edilecek olan \u015fey, muayyen bir metin olmaktan ziyade, \u00e7e\u015fitli metinlere da\u011f\u0131lm\u0131\u015f vaziyetteki fikirler manzumesi, daha do\u011frusu bu fikirlerin alt\u0131nda yatan temel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve ana fikirlerdir. Bir anlamda burada \u015ferh edilecek olan NT\u2019nun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ve hayat felsefesidir. \u015eerh kelimesi genelde a\u00e7\u0131klama, izah etme ve yorumlama anlam\u0131nda kullan\u0131lsa da, biz burada onun anlam alan\u0131n\u0131 geni\u015fleterek, kelimeye yeni boyutlar kazand\u0131rman\u0131n \u00e7ok ta yanl\u0131\u015f olmayaca\u011f\u0131n\u0131, hatta yararl\u0131 bile olaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. \u015eerh kelimesine y\u00fcklenen geleneksel anlam\u0131 geni\u015fletmek amac\u0131yla, \u00e7a\u011fda\u015f yorum bilimdeki birikimlerden de yararlanarak, bizatihi \u201ciktibas\u201d\u0131n da yorumun bir par\u00e7as\u0131, hatta ilk ad\u0131m\u0131 oldu\u011funu vurgulamak yerinde olacakt\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle \u015ferh, izah ve yorum ameliyesi, daha ba\u015fta hangi metni (ayet, hadis, \u015fiir, atas\u00f6z\u00fc, nesir, olay, olgu) se\u00e7ece\u011finize karar verdi\u011finiz\u00a0 anda ba\u015flayan bir s\u00fcre\u00e7tir. Zira \u015fu veya bu metni de\u011fil de o metni se\u00e7meniz, asl\u0131nda neyi \u00f6nemli ve de\u011ferli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz\u00fc g\u00f6stermekte, bu da yorumun, daha metnin se\u00e7imi safhas\u0131nda bile s\u00f6z konusu oldu\u011funu g\u00f6stermektedir. Orta\u00e7a\u011f yorum gelene\u011finden biraz farkl\u0131 olarak bir ba\u015fka noktaya daha \u00f6zellikle \u00f6zen g\u00f6sterdi\u011fimizi vurgulamak gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz: Yorum sadece bir yaz\u0131l\u0131 veya olgusal metni a\u00e7\u0131klamak de\u011fildir. Bilakis yorum ayn\u0131 zamanda, bu safhay\u0131 da a\u015farak, yorumlanan metinle realite aras\u0131nda ba\u011f kurmak demektir. Bu bak\u0131mdan NT\u2019nun d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yorumunda, \u015fu andaki ya\u015fanan ger\u00e7ekli\u011fimiz esas al\u0131nacak, onu fikirlerinin \u015fu an mevcut toplumsal krizler kar\u015f\u0131s\u0131nda ne anlam ifade etti\u011fi hususuna \u00f6zel bir \u00f6nem verilecektir. Ve nihayet NT\u2019ya ve fikirlerine kar\u015f\u0131 g\u00f6revimizi yerine getirme \u00e7abas\u0131n\u0131n zaruri bir boyutu olarak, yeri geldi\u011finde onun yakla\u015f\u0131mlar\u0131na dair birtak\u0131m teorik ve pratik projeksiyonlar, gelece\u011fe y\u00f6nelik bir yol haritas\u0131 olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 da, deneyece\u011fimiz yorum faaliyetine e\u015flik edecektir. Bu suretle amac\u0131m\u0131z, \u00f6lm\u00fc\u015f olan NT\u2019yu ve fikirlerini tekrar canland\u0131rmak ve muhta\u00e7 oldu\u011fumuz toplumsal de\u011fi\u015fimin \u00f6nemli dinamiklerinden birisi haline getirerek, onu ve fikirlerini yeniden hayata d\u00f6nd\u00fcrmektir. Asl\u0131nda hayata d\u00f6nd\u00fcr\u00fclmeye as\u0131l muhta\u00e7 olan\u00a0\u00a0 NT\u2019dan ziyade, \u00fcstat NFK\u2019n\u0131n \u201cGeldi \u00f6l\u00fcml\u00fc yalan, gitti \u00f6l\u00fcms\u00fcz ger\u00e7ek; Siz, hayat s\u00fcren le\u015fler, sizi kim diriltecek?\u201d dedi\u011fi,yery\u00fcz\u00fcnde ya\u015fayan \u00f6l\u00fcler halindeki \u0130slam \u00fcmmetinin fertleri olan bizlerden ba\u015fkas\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da burada vurgulamak gerekir. Her derde Deva Nurettin Top\u00e7u! \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolu! \u0130htiyac\u0131m\u0131z olan ne varsa elimizin alt\u0131nda! \u00c7a\u011fda\u015f Konjonkt\u00fcr\u00fcn \u0130deal M\u00fcsl\u00fcman Prototipi! Her derde deva demek elbette Top\u00e7u\u2019nun fikirlerinin ger\u00e7ek anlamda her hastal\u0131\u011f\u0131n \u015fifas\u0131, her derdin devas\u0131, her problemin \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc demek de\u011fildir. Onun her derde deva oldu\u011funu s\u00f6ylemek, toplumsal hastal\u0131klar\u0131m\u0131z\u0131n tedavisi i\u00e7in gerekli tedavileri ve ila\u00e7lar\u0131 sunan en mahir bir tabip oldu\u011funu vurgulamak anlam\u0131ndad\u0131r. Toplumu ayd\u0131nlat\u0131p ona \u00f6nderlik edecek entelekt\u00fcellerin hepsi elbette bir de\u011fildir. Baz\u0131lar\u0131n\u0131n rehberli\u011fi toplumsal konular\u0131n belli alanlar\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 iken, baz\u0131lar\u0131 neredeyse toplumsal meselelerin tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatacak kadar ihatal\u0131 bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na sahiptir. Daha da s\u0131n\u0131rl\u0131 bir gurup ise, sadece toplumunun de\u011fil \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n k\u00fcresel \u00a0krizlerine y\u00f6nelik olarak ta derin bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri sunabilecek kadar \u00f6zel insanlard\u0131r. \u0130\u015fte Nurettin Top\u00e7u, bu tasnifte ikinci gurubun en \u00fcst kademelerinde yer alabilecek bir entelekt\u00fcel olarak de\u011ferlendirilmeyi hak etmektedir. Di\u011fer yandan Top\u00e7u, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz konjonkt\u00fcr\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha da \u00f6nemli ve ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma yerle\u015ftirilmeyi fazlas\u0131yla hak etmektedir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde toplumun de\u011ferlerinin s\u00fcratle a\u015f\u0131nd\u0131\u011f\u0131 ve hedonizm yo\u011funluklu bir t\u00fcketim toplumu haline geldi\u011fi, k\u0131saca toplumumuzun d\u00fcnyevile\u015fme, yabanc\u0131la\u015fma ve yozla\u015fma sath-\u0131 mailine girdi\u011fi, sadece girmekle de kalmay\u0131p, freni patlayan kamyon gibi giderek artan bir s\u00fcratle yol ald\u0131\u011f\u0131 art\u0131k kimseye gizli olmayan ac\u0131 bir ger\u00e7ektir. \u0130\u015fte tam da bu konjonkt\u00fcrde, ya\u015fanan siyasi, sosyal ve ekonomik krizlerin temelinde yatan \u015fa\u015f\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n d\u00fczeltilmesi y\u00f6n\u00fcnde topluma rehberlik edebilecek entelekt\u00fcellerin ba\u015f\u0131nda Top\u00e7u\u2019nun geldi\u011fini rahatl\u0131kla ifade etmek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Hatta biraz abart\u0131 gibi g\u00f6r\u00fcnse bile denebilir ki, \u00fclkemizin mevcut konjonkt\u00fcr\u00fcnde muhta\u00e7 oldu\u011fu belki de ye\u011fane entelekt\u00fcel bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u015fu anda Nurettin Top\u00e7u taraf\u0131ndan tek ba\u015f\u0131na temsil edilmektedir. O bak\u0131mdan Nurettin Top\u00e7u\u2019nun fikirlerinin ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131n\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki toplumsal krizlerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n fikri ve felsefi \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin ya\u011fane adresidir. Ancak \u00f6zellikle vurgulamak gerekir ki onun rehberli\u011fi kriz konular\u0131na dair derinlikli fikri ve felsefi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 sunmakla s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Bu sebeple ondan, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn siyasi, sosyal ve ekonomik krizlerine y\u00f6nelik tikel \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve detayl\u0131 programlar beklemek ona haks\u0131zl\u0131k olur. Teori-pratik uyumunun, bedeli \u00f6denmi\u015f eylemin m\u00fccessem hali. NT toplumsal krizler konusundaki ku\u015fat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla nas\u0131l nadir bir entelekt\u00fcel ise, u\u011frunda hayat\u0131n\u0131 vakfetti\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcncelerinin bedelini \u00f6deme pahas\u0131na, ilim-amel, fikir-eylem, teori \u2013pratik uyumunu hayat\u0131nda titizlikle uygulayabilen nadir bir insand\u0131r. Ge\u00e7mi\u015fte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde fevkalade de\u011ferli fikirleri ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 ortaya koyan y\u00fcksek performans sahibi pek \u00e7ok ilim ve fikir insan\u0131, i\u015f ilim-amel, fikir-eylem, teori \u2013pratik tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131na geldi\u011finde, ayn\u0131 performans\u0131 sergileyememektedir. Bu bak\u0131mdan da NT gelip ge\u00e7mi\u015f entelekt\u00fceller aras\u0131nda bu tutarl\u0131l\u0131\u011fa sahip m\u00fcmtaz \u015fahsiyetler aras\u0131nda rahatl\u0131kla yer alabilecek bir hayat hikayesine sahiptir. Ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve kutupla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 de\u011fil toplay\u0131c\u0131: \u0130deoloji, Din ve mezhep taassubundan uzak ve \u00fcst\u00fcnde: Hristiyan-M\u00fcsl\u00fcman, \u015fii-s\u00fcnni kategorileri \u00e7ok c\u0131l\u0131z ve etkisiz: Top\u00e7u ve Massignon ; Top\u00e7u ve Kemal Tahir ; Top\u00e7u ve Aybar. \u00dcmmetin ve memleketin siyasi, dini, etnik ve ideolojik kampla\u015fmalar\u0131n ve bunun sonucu olan par\u00e7alanm\u0131\u015fl\u0131\u011f\u0131n pen\u00e7esinde k\u0131vrand\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde, NT, pek \u00e7ok \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam entelekt\u00fceli i\u00e7erisinde, b\u00fct\u00fcn bu tuzaklardan kendisini kurtarabilmi\u015f nadir bir \u015fahsiyettir. Nitekim onun yaz\u0131lar\u0131nda hakikatin referanslar\u0131 olarak mesela H\u0131ristiyan-M\u00fcsl\u00fcman, \u015eii-S\u00fcnni, sa\u011f-sol ayr\u0131mlar\u0131na ba\u015fvuruldu\u011funu g\u00f6rmek \u00e7ok zordur. Bu c\u00fcmleden olmak \u00fczere mesela \u0130lahiyat ve Diyanet camias\u0131 ile, cemaat ve tarikat yap\u0131lar\u0131 ba\u015fta olmak \u00fczere \u0130slami kesimin bir koro halinde, herhangi bir ayr\u0131m yapmaks\u0131z\u0131n \u201cOryantalizm\u201di toptan reddetmesine mukabil, Frans\u0131z oryantalizmin dev ismi olan Louis Massignon hakk\u0131nda fevkalade sitayi\u015fkar s\u00f6zler etmekten \u00e7ekinmez. \u00d6te yandan \u0130slami kesim genellikle kendisini \u201csa\u011f\u201d olarak nitelendirmekle ve \u201csol\u201d konusunda iflah olmaz bir \u00f6nyarg\u0131 ve d\u00fc\u015fmanl\u0131k beslemekle bilinir. B\u00f6ylesi sol aleyhtarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n egemen oldu\u011fu \u0130slami kesimin bir ferdi olarak onun sadece mutedil solun de\u011fil, Marksist ve sosyalist solun g\u00f6zde \u015fahsiyetlerine kar\u015f\u0131 olan a\u00e7\u0131k sempatisini gizlemeyi asla d\u00fc\u015f\u00fcnmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir. Hatta tam tersine onun \u00e7evresindekilere mesela Kemal Tahir hakk\u0131nda \u201cKemal Tahir bize laz\u0131m!\u201d demesi (Nakleden: Mehmet S\u0131lay, \u0130stanbul Erkek Lisesi Top\u00e7u\u2019yu Anma G\u00fcnleri, 03.04.2016); daha da ilginci, NT\u2019nun, T\u00fcrkiye \u0130\u015f\u00e7i Partisi (T\u0130P) Genel Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 da yapan ve 1965 ile 69 se\u00e7imlerinde \u0130stanbul milletvekili olarak TBMM\u2019ye giren Mehmet Ali Aybar i\u00e7in \u201cHele \u015f\u00fck\u00fcr, Meclis\u2019e bir adam o\u011flu adam da girmi\u015f.\u201d diyebilmi\u015f olmas\u0131d\u0131r.[1] Bir felsefeci olarak onun hakikat konusundaki tutkusu, kayna\u011f\u0131na bakmaks\u0131z\u0131n\u00a0 do\u011fru ve ahlaki oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc her d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kolayl\u0131kla ve rahatl\u0131kla benimseyebilmesine ve savunabilmesine yol a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r ki, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u0130slam \u00fcmmetinin bu yakla\u015f\u0131m\u0131 acilen hayata ge\u00e7irmesinin\u00a0 hayati \u00f6nemi haiz bir zorunluluk oldu\u011funu s\u00f6ylemek hi\u00e7 te yanl\u0131\u015f olmasa gerektir. \u0130\u015fte NT, bu noktada \u00fclkemiz \u0130slami entelekt\u00fcelleri i\u00e7erisinde neredeyse t\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi denebilecek kadar nadir bir \u015fahsiyettir. Logosentrizme ald\u0131rmayan entelekt\u00fcel: M\u00fcsl\u00fcman Anadolu Sosyalizmi. Onun hakikat aray\u0131\u015f\u0131nda din,ideoloji,etnik ve siyasi kimlikler \u00fczerine \u00e7\u0131kabilme cesaretini sergileyebilmi\u015f olmas\u0131, beraberinde kendisine y\u00f6nelik her t\u00fcrl\u00fc damgalama, karalama ve yaftalama te\u015febb\u00fcs\u00fcne g\u00f6\u011f\u00fcs gerebilecek bir \u00f6zg\u00fcven ve cesaret te bah\u015fetmi\u015ftir. Bu sebepledir ki o kelimelerin ak\u0131nt\u0131s\u0131na kendisini kapt\u0131rmaktan uzak bir \u015fekilde, kelimelerle ilgili logosentrik tak\u0131nt\u0131lara hi\u00e7 ald\u0131rmadan, bir M\u00fcsl\u00fcman olarak sosyalizm kavram\u0131na m\u00fcspet bir anlam y\u00fckleyerek onu benimsemekten ve savunmaktan asla \u00e7ekinmemi\u015ftir. Sorgulay\u0131c\u0131 ve Ele\u015ftirel ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir din anlay\u0131\u015f\u0131: Geleneksel \u0130slam\u2019\u0131n ac\u0131mas\u0131z ele\u015ftirisi. \u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin \u00fclkemizdeki Donki\u015fot\u2019u unvan\u0131n\u0131\u00a0 hak eden NT, bu unvan\u0131na lay\u0131k olarak mensubu oldu\u011fu toplumun \u0130slam anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 ac\u0131mas\u0131z bir bi\u00e7imde tenkitten geri kalmam\u0131\u015f, bu u\u011furda her t\u00fcrl\u00fc tepkiyi g\u00f6\u011f\u00fcslemeyi g\u00f6ze alm\u0131\u015f bir entelekt\u00fceldir. Kendi d\u00f6neminde pek \u00e7ok M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fcelin gerek resmi gerek sivil dini stat\u00fckoyla y\u00fczle\u015fmeyi ve \u00e7at\u0131\u015fmay\u0131 g\u00f6ze alamad\u0131\u011f\u0131, bu sebeple konformist bir \u00e7izgi izlemeyi tercih etti\u011fi \u015fartlarda o, bu konuda f\u00fctursuz ve korkusuz bir \u00f6zele\u015ftiri s\u00fcrd\u00fcrm\u00fc\u015f, bu konuda asla geri ad\u0131m atmam\u0131\u015f, konformizme asla ve asla y\u00fcz vermemi\u015ftir. Bu nadir bulunan haslete g\u00fcn\u00fcm\u00fczde her zamankinden daha fazla muhta\u00e7 oldu\u011fumuz g\u00fcn gibi a\u00e7\u0131kt\u0131r. Hemen herkesin resmi veya sivil stat\u00fckolarla uzla\u015f\u0131p s\u0131rt\u0131n\u0131 onlara dayad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u015fartlar\u0131nda NT\u2019nun yolundan gidecek Donki\u015fot\u2019lar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131 zorunlu ama o kadar da riskli bir ad\u0131md\u0131r. Bu ad\u0131mlar\u0131 atmak ise ancak NT gibi cesur fikir erleri gelene\u011fini yeniden ye\u015fertmekle m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Panik ve a\u015fa\u011f\u0131l\u0131k kompleksi de\u011fil \u00f6zg\u00fcven: Teoloji, sosyal bilimler, felsefe ve oryantalizm sentezi (Kategorik red ve inkara hay\u0131r!). Yukar\u0131da i\u015faret edildi\u011fi \u00fczere ideolojiler, dinler ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015fleri konusunda kategorik olarak \u00f6nyarg\u0131l\u0131 davranmayan NT, benzer tutumu bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131nda da sergileyerek tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcr. Bu sebepledir ki o, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slami kesimlerini kas\u0131p kavuran kategorik red\u00e7ilik, yani oryantalizm ve felsefeyi, \u00f6zellikle de ele\u015ftirel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi kategorik olarak mahkum etme refleksini k\u00f6kten reddetmi\u015ftir. Bu tutmunun bir sonucu olarak ta o, teoloji, sosyal bilimler, felsefe ve oryantalizm gibi farkl\u0131 bilim ve d\u00fc\u015f\u00fcnce alanlar\u0131ndan beslenerek, sistematik bir sentez pe\u015finde ko\u015fmaktan asla geri kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Ahlak merkezli bir din (Bireysel ahlak\u0131 a\u015fan toplumsal ve sistemik ahlak). Ahlak meselesi \u0130slam gelene\u011finde \u00e7ok konu\u015fulan ama ayn\u0131 zamanda en \u00e7ok ihmal ve ihlal edilen bir aland\u0131r. Buna ra\u011fmen on be\u015f as\u0131rl\u0131k \u0130slam gelene\u011finde ger\u00e7ek anlamda bir ahlak disiplininden, hele Kur\u2019an merkezli ya da ger\u00e7ek anlamda \u0130slami bir ahlak felsefesinin varl\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu tespit bir yana, \u0130slam gelene\u011finde ahlak daima bireysel ahlak alan\u0131yla s\u0131n\u0131rl\u0131 olarak ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Bu sebepledir ki g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kapsaml\u0131 bir ahlak anlay\u0131\u015f\u0131na dayanan ahlak merkezli bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k anlay\u0131\u015f\u0131ndan s\u00f6z etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Nitekim g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slami kesimlerinin l\u00fcgatinde toplumsal ahlak, hele hele sistem ahlak\u0131 ya da k\u00fcresel ahlak gibi kavramlar\u0131n neredeyse hi\u00e7 bulunmamas\u0131 bu durumun a\u00e7\u0131k bir g\u00f6stergesi olsa gerektir. \u0130\u015fte NT tam da bu noktada, ahlak meselesinin \u0130slam\u2019daki merkezi yerine vurgu yapan nadir entelekt\u00fcel olarak benzerleri aras\u0131nda ayr\u0131cal\u0131kl\u0131 bir konuma yerle\u015ftirilmek durumundad\u0131r. Ancak onun ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n emsallerininkinden tamamen farkl\u0131 bir y\u00f6n\u00fc bulunmaktad\u0131r. Bu farkl\u0131l\u0131k, onun ahlak anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131n pasif de\u011fil aktif, derinlikli felsefi k\u00f6kleri bulunan ve hepsinden \u00f6nemlisi kendi hayat\u0131nda fiilen tutarl\u0131 bir bi\u00e7imde \u00f6rneklerini g\u00f6sterdi\u011fi uygulamal\u0131 bir ahlakt\u0131r. Bilhassa bu noktada, yani ilmiyle amil, \u00f6z\u00fcyle s\u00f6z\u00fc bir, teorisiyle prati\u011fi uyumlu bir ahlak\u00e7\u0131 olarak NT\u2019nun ender bir ki\u015filik oldu\u011funu s\u00f6ylemek asla m\u00fcbala\u011fal\u0131 bir yakla\u015f\u0131m de\u011fildir. Ak\u0131l ve kalp, \u015feriat ve mistisizm, iman ve felsefe, do\u011fu ve bat\u0131 sentezi. Aliya \u0130zzzetbegovi\u00e7\u2019in Do\u011fu ve Bat\u0131 Aras\u0131nda [Alternatif Olarak] \u0130slam adl\u0131 eserinde \u00f6zellikle vurgulad\u0131\u011f\u0131, \u0130slam\u2019daki \u00e7ift kutupluluk ya da dualizm meselesi, NT taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131k\u00e7a ifade edilmese de z\u0131mnen onun d\u00fc\u015f\u00fcnce ve eylemine yans\u0131m\u0131\u015f durumdad\u0131r. Bu \u00e7ift kutupluluk veya dualizm NT\u2019de ak\u0131l ve kalp, \u015feriat ve mistisizm, iman ve felsefe, do\u011fu ve bat\u0131 sentezi \u015feklinde tezah\u00fcr etmektedir. Bu ba\u011flamda \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n farkl\u0131 b\u00f6lgelerinde de benzer yakla\u015f\u0131mlar\u0131n NT\u2019nun \u00e7a\u011fda\u015f\u0131 say\u0131labilecek baz\u0131 ilim ve fikir insan\u0131nda g\u00f6r\u00fclmesi manidard\u0131r. Mesela Kazan ulemas\u0131ndan R\u0131zaeddin b. Fahreddin, benzer bir senteze verilebilecek g\u00fczel bir \u00f6rnektir. Bu bak\u0131mdan gerek NT, gerek R\u0131zaeddin b. Fahreddin\u2019in g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n muhta\u00e7 oldu\u011fu ilim ve fikir insan\u0131 prototipinin g\u00fczel birer \u00f6rne\u011fi olarak de\u011ferlendirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Stat\u00fcko ele\u015ftirisi ve konformizme sava\u015f (Putk\u0131r\u0131c\u0131 Top\u00e7u). Resmi olsun sivil olsun stat\u00fckolara eklemlenmemek ve onlara kar\u015f\u0131 mesafeyi korumak entelekt\u00fcel olman\u0131n temel \u015fart\u0131d\u0131r. Bir ba\u015fka ifadeyle entelekt\u00fcel dedi\u011fin konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131nda \u0131srarc\u0131 olmak demektir. NT da zaten doktora tezinde konformizm kar\u015f\u0131t\u0131 tutumunu ve ahlak isyan\u0131 yanl\u0131s\u0131 tutumunu a\u00e7\u0131k\u00e7a ilan etmekle ve bu ilan\u0131na \u00f6m\u00fcr boyu fiilen sadakatini ispatlamakla bu konuda \u00fczerine d\u00fc\u015feni fazlas\u0131yla yapm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta o konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131 daha da ileri g\u00f6t\u00fcrerek, m\u00fcteakip yaz\u0131lar\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc resmi-sivil dini stat\u00fckolara sava\u015f ilan etmi\u015f, toplumun \u00e7arp\u0131k egemen din alg\u0131s\u0131n\u0131 belirleyen her t\u00fcrl\u00fc sapmay\u0131 birer put addederek, bunlara kar\u015f\u0131 put k\u0131r\u0131c\u0131 bir s\u00f6ylem geli\u015ftirmekten hi\u00e7bir zaman geri durmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu noktada NT olduk\u00e7a sert ve tavizsiz bir dil kullanmakta teredd\u00fct etmemi\u015f, muhtemelen muhataplar\u0131n\u0131 sarsmak i\u00e7in \u015fok tedavisi uygulamay\u0131 gerekli g\u00f6rm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kurumsal Dini stat\u00fckolar\u0131n, din adam\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n ve formalizmin ele\u015ftirisi: Dini din adamlar\u0131na de\u011fil entelekt\u00fcellere tevdi etmek (\u00c7a\u011fda\u015f \u0130slam D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlerinin din adamlar\u0131 ve ulema d\u0131\u015f\u0131nda yo\u011funla\u015fmas\u0131 olgusu). Konformizm kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bir gere\u011fi olarak stat\u00fckonun rahipleri say\u0131lan din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131na ve bu s\u0131n\u0131f\u0131n temsil etti\u011fi derinliksiz, kuru, yavan, formaliteci, hurafeci, taklit\u00e7i din anlay\u0131\u015f\u0131na kar\u015f\u0131 da adeta seferberlik ilan etmi\u015f ve b\u00fct\u00fcn cephanesi ile sald\u0131r\u0131ya ge\u00e7mi\u015ftir. Bu \u00e7er\u00e7evedeki ele\u015ftirilerinde \u00f6zellikle \u0130slam\u2019\u0131n toplumsal ahlak boyutunu merkeze alarak taarruzlar\u0131n\u0131n stratejisini a\u00e7\u0131k ve net olarak belirlemi\u015ftir. Bu sebeple onun \u0130slami kesime y\u00f6nelik \u00f6zele\u015ftiri t\u00fcr\u00fcnden yaz\u0131lar\u0131nda, hi\u00e7bir ikircikli tavra rastlanmamas\u0131 onun sars\u0131lmaz tutarl\u0131l\u0131k duygusunun bir yans\u0131mas\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmelidir.Top\u00e7u din adam\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131na veya bu kapsamda de\u011ferlendirilebilecek olan kesimler kar\u015f\u0131s\u0131nda o kadar umutsuzdur ki, \u0130slam\u2019\u0131n gelece\u011finin teminat\u0131n\u0131n din adamlar\u0131 s\u0131n\u0131f\u0131 de\u011fil ayd\u0131nlar ve entelekt\u00fceller oldu\u011funu,bu sebeple \u0130slam\u2019\u0131n onlara tevdi edilmesi gerekti\u011fini s\u00f6yler ki, son y\u00fczy\u0131lda \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesinin motorunun ulema s\u0131n\u0131f de\u011fil M\u00fcsl\u00fcman entelekt\u00fceller olmas\u0131, onun bu konudaki te\u015fhis ve tespitinin yanl\u0131\u015f olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, dolay\u0131s\u0131yla hakl\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermektedir. Anti-emperyalizm ve anti-siyonizme sava\u015f…<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-502","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bildiriler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/502","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=502"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/502\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":503,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/502\/revisions\/503"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=502"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=502"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=502"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n