{"id":571,"date":"2019-09-28T16:50:12","date_gmt":"2019-09-28T14:50:12","guid":{"rendered":"http:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=571"},"modified":"2019-10-03T16:22:48","modified_gmt":"2019-10-03T14:22:48","slug":"bildiriler-perspektif-sorunumuz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/?p=571","title":{"rendered":"PERSPEKT\u0130F SORUNU(MUZ)!"},"content":{"rendered":"<p>Konuya \u00e7ok farkl\u0131 bir boyuttan, \u00e7ok farkl\u0131 bir yerden, \u00e7ok farkl\u0131 bir perspektiften bakmak gerekiyor. \u00d6nce \u00f6zet yapay\u0131m: <em>Ahir Zaman \u0130lmihali<\/em>\u2019nde \u201cahir zaman\u201d tamlamas\u0131n\u0131 mecazen kullanm\u0131\u015ft\u0131m. Ama \u015fimdi \u015fu soru ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor: Ger\u00e7ekten ahir zaman ciddi olarak yakla\u015ft\u0131 m\u0131? Yani gezegen, ciddi olarak tehdit alt\u0131nda m\u0131? \u015eu anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ve ciddi bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz giderek daha fazla dile getiriliyor. Bu perspektifte, yani sahipsiz olan gezegene sahip \u00e7\u0131kmak anlam\u0131nda nas\u0131l bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirebiliriz? Bu noktada, \u00f6zellikle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndaki sapmalar, perspektif bozukluklar\u0131 nelerdir? Bunlar \u00fczerine bir deneme yapmak istiyorum.<\/p>\n<p><em>Ahir Zaman \u0130lmihali<\/em>\u2019nde iki anlamda \u0130slam\u2019\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131k: genel olarak b\u00fct\u00fcn dinlerin ad\u0131 olarak \u0130slam, \u00f6zel olarak bizim dinimizin ad\u0131 olarak \u0130slam. Fakat Aliya sayesinde \u0130slam\u2019\u0131n yeni bir ad\u0131, yeni bir kimli\u011fi, yeni bir boyutu daha ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. O da d\u00fcnyada iyi ve g\u00fczel olan ne varsa bunun ikinci ad\u0131 olarak \u0130slam. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fc\u00e7 farkl\u0131 boyutta olan bir \u0130slam\u2019dan s\u00f6z etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>\u0130slam,<\/p>\n<ol>\n<li>METAF\u0130Z\u0130K ALAN\/KURUCU DE\u011eERLER ALANI<\/li>\n<li>AHLAK\u0130 DE\u011eERLER ALANI<\/li>\n<li>\u0130BADETLER ALANI<\/li>\n<li>NORMAT\u0130F D\u00dcZENLEMELER ALANI<\/li>\n<\/ol>\n<p>olmak \u00fczere hiyerar\u015fik olarak s\u0131ralanm\u0131\u015f bir de\u011ferler piramidi denebilecek bir sistemdir. Bunu pek \u00e7ok vesileyle ifade ettik, bug\u00fcn farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m.<\/p>\n<p>Temel tezimiz, bu piramidin tepetaklak edildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 uygulamak ad\u0131na kelle kesmek, el kesmek ile i\u015fe ba\u015flayan ve tamamen toplumsal alanla, yani \u015feriat h\u00fck\u00fcmlerini uygulamakla \u015feriat\u0131n gelece\u011fini zanneden son derece miyop bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 var. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu problemler, son derece yayg\u0131n ve vahim.<\/p>\n<p>Bir di\u011fer bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 \u00f6zetleyeyim: B\u00fcy\u00fck bir daire olan makro \u0130slam gelene\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu b\u00fcy\u00fck \u0130slam gelene\u011finin i\u00e7erisinde be\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck daire, yani \u015fu anda ya\u015fayan be\u015f tane alt gelenek\/mikro gelenek \u00a0var. Bunlar, \u015fu an ya\u015fayan ana gelenekler: \u015eii, S\u00fcnni, Zeydi, \u0130badi, Mutezili gelenekler. S\u00fcnni gelenek i\u00e7erisinde de on tane alt bile\u015fen\/nano gelenek var: D\u00f6rt f\u0131k\u0131h mezhebi, iki akaid mezhebi ile zahiriler, sufiler, Ehl-i hadis\/selefiler ve felsefeciler gibi. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 gibi kavramlar\u0131 kullan\u0131rken asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck foto\u011fraftan, yani b\u00fcy\u00fck \u0130slam gelene\u011finden bahsedece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n perspektif kay\u0131plar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisi, bu b\u00fcy\u00fck foto\u011fraf\u0131 g\u00f6rememesi. A\u011fac\u0131 g\u00f6r\u00fcp orman\u0131 g\u00f6rememesi ve herkesin kendi k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyas\u0131nda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme \u00e7abas\u0131na girmesi. Bunlar, benim genel olarak nas\u0131l bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan hareket edece\u011fimi g\u00f6stermek i\u00e7in yapabilece\u011fim ba\u015flang\u0131\u00e7 niteli\u011finde bir giri\u015ftir.<\/p>\n<p>Oturum ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n M\u00fczmin G\u00fcncel Sorunlar\u0131, yani sorunlar m\u00fczmin, bunu vurgulamam\u0131z laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada belirtti\u011fim gibi y\u00fczy\u0131ld\u0131r bu sorunlar tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ama neredeyse ciddi bir ilerleme, arpa boyu bir geli\u015fme yok. Ni\u00e7in bu ilerlemenin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 gerekir. \u015eimdi Allah (cc), O\u2019nun dini olan \u0130slam\u2019\u0131n, O\u2019nun peygamberi olan Hz. Muhammed\u2019in ve O\u2019nun kitab\u0131 olan Kur\u2019an\u2019\u0131n bu kadar \u00e7ok a\u011fza al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, buna mukabil bizzat M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan bu kadar hoyrat\u00e7a metala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kadar pervas\u0131zca ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kadar hayas\u0131zca ayaklar alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu kadar k\u00fcstah\u00e7a alt\u0131n\u0131n oyuldu\u011fu, bu denli y\u00fczs\u00fczl\u00fckle i\u00e7inin bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu kadar varolu\u015f amac\u0131n\u0131n tersy\u00fcz edildi\u011fi bir d\u00f6nem, \u0130slam\u2019\u0131n ge\u00e7mi\u015finde aransa zor bulunur.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131 son y\u00fczy\u0131lda a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemini bitirdi ve en son 1970\u2019li y\u0131llarda bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanarak k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde 57 \u0130slam \u00fclkesi \u00a0sonu\u00e7ta ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131. Ancak bu \u0130slam \u00fclkeleri ger\u00e7ek anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131lar. Bunlar asl\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkelerin iradelerini temsil edenlerin y\u00f6netimde oldu\u011fu, halklar\u0131n iradesinin asla s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131, gizli s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu anda \u0130slam \u00fclkeleri dedi\u011fimiz \u00fclkelerin tamam\u0131, siyasi olarak Amerika, Rusya, NATO, \u00c7in, Fransa, \u0130ngiltere, Almanya, \u0130talya ve \u0130spanya gibi emperyal \u00fclkelere s\u0131rt\u0131n\u0131 dayayan, varl\u0131klar\u0131n\u0131 bunlara bor\u00e7lu olan \u00fclkelerdir. Bunlar i\u00e7inde en meydan okuyan\u0131 olarak \u0130ran\u2019\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. O bile Rusya-\u00c7in eksenine s\u0131rt\u0131n\u0131 day\u0131yor. B\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla bu gibi emperyal \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmayan bir \u0130slam \u00fclkesi bulmak zor. NATO \u00fcstlerinin bulundu\u011fu haritalara internetten girin bak\u0131n, Ortado\u011fu\u2019daki \u00fclkelerin \u00e7o\u011fu -bu noktada \u0130ran\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 yememek laz\u0131m- Amerika ve NATO bayraklar\u0131yla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f vaziyettedir. Sadece bembeyaz bir alan vard\u0131r, o da \u0130ran\u2019d\u0131r. Bu, bir ger\u00e7ekli\u011fi tespit etmemiz bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca bir aldatma arac\u0131 olarak \u201cgeli\u015fmekte olan \u00fclkeler\u201d gibi bir kavram ihdas edilmi\u015f. Asl\u0131nda biz geli\u015fmemi\u015f \u00fclkeleriz. Geli\u015fen \u00fclkeler var, geli\u015fmemi\u015f \u00fclkeler var. Bu \u015fekilde, \u201cBak siz geli\u015fiyorsunuz\u201d diyerek geli\u015fmelerini frenleme oyunlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde oynand\u0131\u011f\u0131 bir \u0130slam d\u00fcnyas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Siyasi olarak \u0130slam \u00fclkeleri ulus-devlet gibi yap\u0131lanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnse de normalde bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, sosyolojik olarak a\u015firet topluluklar\u0131 ya da cemaatler koalisyonu olmay\u0131 a\u015famam\u0131\u015f toplumlard\u0131r. Ekonomik olarak yine geli\u015fmemi\u015f olman\u0131n tabii sonucu olarak \u0130slam \u00fclkelerinin \u00fcretim de\u011fil t\u00fcketim toplumu olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn. Buna kar\u015f\u0131n sosyal a\u00e7\u0131dan \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n kimlikler \u00fcst\u00fc, toplumsal uzla\u015fma ve istikrar toplumlar\u0131 denebilecek t\u00fcrden toplumlar olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Uluslararas\u0131 maddi-manevi ve insani geli\u015fmi\u015flik kriterleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da \u0130slam \u00fclkelerinin hemen hemen tamam\u0131n\u0131n liste sonlar\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn.<\/p>\n<p>\u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z son y\u00fczy\u0131lda \u0130slam \u00fclkelerinin kendisi ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k i\u00e7in d\u00fcnya d\u00fczeni, siyaset, iktisat, bilim, teknoloji, d\u00fc\u015f\u00fcnce, sanat, k\u00fclt\u00fcr, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evre, medya vs. b\u00fct\u00fcn bu alanlarda ortaya koydu\u011fu kayda de\u011fer bir katk\u0131, sundu\u011fu herhangi bir model, yakla\u015f\u0131m, perspektif ya da \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu tablo 20. yy\u2019da b\u00f6yle oldu\u011fu gibi 21. yy\u2019\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu d\u00f6nemde de de\u011fi\u015fmi\u015f de\u011fildir. \u0130\u015fte \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tarihe m\u00fcdahil olma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirdi\u011fini g\u00f6steren bu i\u00e7 karart\u0131c\u0131 tabloyu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yine bu y\u00fczy\u0131lda y\u00f6netimler de\u011fil sivil inisiyatifler harekete ge\u00e7ti.<\/p>\n<p>\u0130slam \u00fclkelerinde toplumlar\u0131 \u0130slami de\u011ferlere g\u00f6re yeniden in\u015fa etmek iddias\u0131 ile yola \u00e7\u0131kan bu hareketlerin bir k\u0131sm\u0131 do\u011frudan devleti ele ge\u00e7irerek, mevcut rejimi ve toplumsal yap\u0131y\u0131 tavandan tabana de\u011fi\u015ftirmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f, \u0130ran\u2019da \u0130slam Devrimi, Pakistan\u2019da Cemaat-i \u0130slami, M\u0131s\u0131r ve di\u011fer \u00fclkelerde \u0130hvan hareketi bu grupta de\u011ferlendirilebilir. \u00d6te yandan toplumun \u0130slamla\u015fmas\u0131n\u0131, tamamen sivil toplumsal hareket modeline dayanarak tabandan tavana ger\u00e7ekle\u015ftirmek isteyen hareketler de sahnede yer alm\u0131\u015f durumdayd\u0131. \u0130hvan-\u0131 Muslimin\u2019in baz\u0131 kollar\u0131 ve Kazan\u2019\u0131n \u00e7ok bilinmeyen yenilik\u00e7i ulemas\u0131 \u201cCedit\u00e7iler\u201d hareketiyle \u0130slam \u00fclkelerindeki ve \u00fclkemizde de olan \u00e7e\u015fitli cemaatler, gruplar bunlara kat\u0131labilir. Kabaca 50\u2019li y\u0131llarda ba\u015flay\u0131p 70-80\u2019li y\u0131llarda ivme kazanan bu gibi siyasal ve sivil \u0130slamc\u0131 hareketlerin \u00fczerinde fevkalade geni\u015f bir literat\u00fcr oldu\u011fu i\u00e7in bunlar ile ilgili detaya girmeye gerek g\u00f6rm\u00fcyorum.<\/p>\n<p>1950\u2019li y\u0131llardan bu yana yakla\u015f\u0131k 60-70 y\u0131ll\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fmaya ra\u011fmen bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ni\u00e7in bizler i\u00e7in i\u00e7 karart\u0131c\u0131 durumdad\u0131r? Ki\u015fisel kanaatim; uluslararas\u0131, siyasi, ekonomik vb. bir\u00e7ok sebebi var ama g\u00f6zden ka\u00e7an \u00f6nemli bir perspektif, yani bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda sapmalar var. Bu perspektifler neler? Perspektiften \u015funu kastediyorum:<\/p>\n<ol>\n<li>Nesneye bakarken bakan\u0131n durdu\u011fu yer.<\/li>\n<li>Bak\u0131lan nesneye olan uzakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z.<\/li>\n<li>Bakan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi.<\/li>\n<li>Bakan\u0131n durdu\u011fu yer: Ni\u00e7in \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 te\u015fhisler ile analizler yapam\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z sabit de\u011fil. D\u00fcn \u201cDemokrasi k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr!\u201d diyen \u0130slami hareketler bug\u00fcn \u201cDemokrasi Allah\u2019\u0131n emri\u201d diyor. Yani sabit bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu \u0130hvan i\u00e7in de ge\u00e7erli, T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketler i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bir de burada bir oynakl\u0131k, kaypakl\u0131k var. D\u00fcn \u0130slam sosyalizmi vard\u0131, bug\u00fcn \u0130slam liberalizmi var. \u00c7\u00fcnk\u00fc resmi net g\u00f6rmeniz i\u00e7in sabit bir yerde durmak laz\u0131m. Sabit bir noktada aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n durdu\u011funu s\u00f6ylememiz zor. Bu anlamda sabit bir yerde duramamaktan kaynaklanan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sorun var. Mesela \u00fclkemizde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z olaylara bakal\u0131m; ne kadar k\u0131nad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, hakaret etti\u011fimiz, s\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz uygulama,kurum, kavram varsa \u015fu anda hepsini sahiplendik, i\u00e7selle\u015ftirdik. Dolay\u0131s\u0131yla durdu\u011fumuz yer kaypak.<\/li>\n<li>Bak\u0131\u015f uzakl\u0131\u011f\u0131: Genelde biz tikel olgular \u00fczerinden gidiyoruz. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda uzaya \u00e7\u0131k\u0131p, gezegendeki b\u00fct\u00fcn olan biteni as\u0131rlar \u00fczerinden de\u011ferlendirme ve tahlile tabi tutan bir entelekt\u00fcel olarak iki isim sayabilirim. Yani as\u0131rlar \u00fczerinden konu\u015fan, sanki yer k\u00fcreyi \u00f6n\u00fcne koyan ve onun \u00fczerinden konu\u015fanlardan biri Roger Garaudy, \u00f6b\u00fcr\u00fc de Hasan Hanefi\u2019dir. Bu iki isme Aliya\u2019y\u0131 da eklemek yanl\u0131\u015f olmaz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u0130slam \u00fcmmeti olarak \u00f6b\u00fcr d\u00fcnya ve tikel formlar \u00fczerine \u00e7ok e\u011filiyoruz. Daha \u00fcst d\u00fczeyden gezegenin tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatacak bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 maalesef yok. Bu konuda Bat\u0131l\u0131lar bizden daha ileri d\u00fczeyde. Gezegenin sonunun gelece\u011fini hesap ederek gezegen d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p yeni ya\u015fam alanlar\u0131 olu\u015fturma, ya\u015fanabilir gezegenler bulma \u00fczerine planlar yap\u0131yorlar. Biz ise b\u0131rakal\u0131m onu, gezegen \u00f6l\u00e7e\u011finde dahi d\u00fc\u015f\u00fcnecek bir noktaya gelemedik.<\/li>\n<li>Bakan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi: Bir insan ne kadar y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131karsa g\u00f6rece\u011fi ufuk, o kadar geni\u015f olur. Ne yaz\u0131k ki \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: B\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir y\u0131lda \u00fcretti\u011fi bilgi, Bat\u0131\u2019da birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde \u00fcretilmektedir. Hatta \u0130slami bilgi \u00fcretiminde dahi Bat\u0131 ile rekabet edebilecek durumda de\u011filiz.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u015eimdi nedir bu perspektif bozukluklar\u0131?<\/p>\n<ol>\n<li>\u0130slam ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, iki belirsizlik ve keyfilik alan\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130slam nedir? Fazlur Rahman\u2019\u0131n baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerindeki \u0130slamizasyon politikalar\u0131n\u0131 inceledi\u011fi, \u201c\u0130slam ve \u00c7a\u011fda\u015fl\u0131k\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda Pakistan \u00f6rne\u011fini incelerken en b\u00fcy\u00fck hatan\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu konusunda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130slamizasyon politikalar\u0131n\u0131n mimarlar\u0131n\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu sorusunu \u201c\u00e7antada keklik\u201d g\u00f6rd\u00fcklerini, ama bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ger\u00e7ekten de \u015fu anda Pakistan ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Birbirlerini yemektedirler, camileri bombalamaktad\u0131rlar, fakirlik, i\u015fsizlik gibi ciddi sorunlar\u0131 vard\u0131r. En b\u00fcy\u00fck perspektif bozuklu\u011fu; \u0130slam\u2019\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fum i\u00e7in \u00e7antada keklik oldu\u011fu, \u0130slam\u2019\u0131n ke\u015ffedilecek, \u00f6\u011frenilecek bir \u015fey de\u011fil, sadece tekrarlanacak, haz\u0131r verili bir \u015fey oldu\u011fu vehmidir. Bu, en b\u00fcy\u00fck sapmalardan bir tanesidir.<\/li>\n<\/ol>\n<p>\u0130slam \u00fclkelerinde; biri devletlerin, h\u00fck\u00fcmetlerin, resm\u00ee din\u00ee kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kontrol etti\u011fi resm\u00ee \u0130slam , di\u011feri de bunlar\u0131n kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda sivil \u0130slam olmak \u00fczere iki \u0130slam s\u00f6z konusudur.<\/p>\n<p>Perspektifimizdeki bir ba\u015fka bozukluk, \u0130slam konusundaki cahilli\u011fimizde gizlidir. Zira Endonezya\u2019dan Maldivler\u2019e kadar \u0130slami hareketlerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n \u0130slami bilgi d\u00fczeyi, ya pop\u00fcler \u0130slam, halk \u0130slam\u2019\u0131 d\u00fczeyinde ya da geleneksel \u0130slami birikimle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Buna T\u00fcrkiye\u2019deki Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00a0onun rahminden do\u011fmu\u015f olan AKP\u00a0 ile di\u011fer \u0130slami(!) hareketler de dahildir. Her iki durumda da s\u00f6z konusu olan \u015fa\u015f\u0131l\u0131k, \u0130slami ilimler ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alanlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin fark\u0131nda olmamak ve bu iki alandaki M\u00fcsl\u00fcman tekelinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rememekle ilgilidir. \u00c7ok \u00f6nemli yeni bir olguyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u0130slami bilgi \u00fcretim s\u00fcreci, Orta \u00c7a\u011f\u2019da tamamen M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir s\u00fcre\u00e7ken, bug\u00fcn art\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tekelinden tamamen \u00a0\u00e7\u0131kt\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n da \u00e7ok ciddi anlamda at oynatt\u0131\u011f\u0131 bir alan h\u00e2line geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k \u0130slam, M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n \u00fczerinde kafa yordu\u011fu, yaz\u0131p \u00e7izdi\u011fi bir alan h\u00e2line geldi. Hatta akademik i\u015ftigal alan\u0131 h\u00e2line gelmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130slami hareketlerin bir di\u011fer \u015fa\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bu yeni durum kar\u015f\u0131s\u0131nda hesapla\u015fma yerine deveku\u015fu misali ba\u015f\u0131n\u0131 kuma sokma refleksini tercih etmeleridir. Durumun ciddiyetini g\u00f6rmek ve neyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir y\u0131lda \u0130slam\u2019a dair \u00fcretti\u011fi bilginin; sadece kalite olarak de\u011fil kantite, nicelik olarak da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir y\u0131lda \u00fcretilenin hayli gerisinde oldu\u011funu s\u00f6ylemek yeterli olur. Daha ciddi bir geli\u015fme ise \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki bilgi \u00fcretimi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131na yo\u011funla\u015f\u0131rken; \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00fcretimin ise problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda gelene\u011fe s\u0131\u011f\u0131nmak ve i\u00e7e kapanmak \u015feklinde tezah\u00fcr eden iflah olmaz bir savunmac\u0131l\u0131kla malul olmas\u0131d\u0131r. S\u00fcrekli bir kendini merkeze alan, y\u00fccelten, b\u00fct\u00fcn herkesi d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6ren, bizi yedi d\u00fcvelin y\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen yakla\u015f\u0131mlar\u0131 s\u0131k s\u0131k duyuyoruz. Bu, asl\u0131nda kendi yetersizli\u011finin idraki i\u00e7erisinde bir savunma mekanizmas\u0131n\u0131n, psikolojisinin d\u0131\u015fa vurumudur. Asl\u0131nda \u0130slam\u2019a tarih boyunca en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, bizatihi M\u00fcsl\u00fcmanlar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman aramaya kesinlikle ihtiyac\u0131 yoktur. Siyasi olarak da ekonomik olarak da birbirini katleden, birbirini bo\u011fazlayan, birbirini yiyen, birbirine k\u00e2fir diyen, M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r. \u0130slam veya \u0130slami hareketlerin \u015fu anki durumunu izah etmek gerekirse, Garaudy\u2019nin tabiriyle p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l akan bir p\u0131nar de\u011fil, koku\u015fmu\u015f bir su birikintisine benzemektedir. Ya da Muhammed Abid el-Cabiri\u2019nin ifadesi ile, \u201c\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n akl\u0131, gevi\u015f getiren ak\u0131ld\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>\u0130kinci bir perspektif kayb\u0131, \u201cnaslar\u0131n egemenli\u011fi(sultatu\u2019n-nass)\u201d denilen olguyla ilgilidir. K\u0131saca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi i\u00e7tihad\/tecdid \u00e7abalar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmekten aciz kal\u0131nca ,b\u00fct\u00fcn sorumlulu\u011fu ayet hadislere,ya da geleneksel\/klasik\u00a0 \u0130slami literat\u00fcre\u00a0 y\u0131kmalar\u0131 ve onlardan haz\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcmler bekleme tembelli\u011fidir.<\/p>\n<p>\u0130slami hareketlerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 benzer bir \u015fa\u015f\u0131l\u0131k ise ger\u00e7eklikle ili\u015fkilerinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu kesimlerde kelimenin tam anlam\u0131 ile ger\u00e7eklikten kopma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bu durumun ispat\u0131 i\u00e7in Kur\u2019an metni, ayetler ve uydurma-sa\u011flam ayr\u0131m\u0131 yapmadan ne\u015fredilen hadis kaynaklar\u0131 olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc din\u00ee metnin \u0130slami hareketler taraf\u0131ndan bitmez t\u00fckenmez bir i\u015ftahla t\u00fcketilmesi, daha do\u011fru bir ifade ile t\u00fcketim nesnesine \u00e7evrilmesi olgusu bile tek ba\u015f\u0131na yeterlidir. As\u0131l trajikomik olan, din\u00ee naslar\u0131n \u00e2deta her yerde u\u00e7u\u015ftu\u011fu, her yeri istila etti\u011fi bir atmosferde \u0130slami hareketlerin \u0130slami de\u011ferlerden yola \u00e7\u0131karak ortaya koydu\u011fu tek bir siyasi, ekonomik model, k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel paradigman\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 ya da uygulanm\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f tek bir modelin bulunmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u015eu anda say\u0131lar\u0131 57\u2019yi bulmu\u015f olan \u0130slam \u00fclkelerindeki genel durum ile \u0130slami hareketlerin iktidar oldu\u011fu durum, birbirinden farkl\u0131 de\u011fil.<\/p>\n<p>Muaz hadisi olarak adland\u0131r\u0131lan rivayette Hz. Peygamber, \u201cEy Muaz! Nas\u0131l hareket edeceksin? Nas\u0131l karar vereceksin?\u201d dedi\u011finde Muaz\u2019\u0131n \u00a0\u201cKur\u2019an\u2019a bakar\u0131m, bulamazsam s\u00fcnnete, s\u00fcnnette bulamazsam i\u00e7tihat ederim\u201d diyerek ifade etti\u011fi perspektifin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kaybedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada Hz. Peygamber, Kur\u2019an\u2019\u0131n oldu\u011fu gibi s\u00fcnnetin de her \u015feyin haz\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sunmayaca\u011f\u0131n\u0131 daha kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul ediyordu,tabii bu rivayet do\u011fruysa! Buna bakarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tefsir ve hadis kitaplar\u0131n\u0131n yorumuyla, tefsir dersleriyle,hadis f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131n\u0131 okumakla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n herhangi bir yere varmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla g\u00f6rebilirsiniz. Bu sebeple her zaman oldu\u011fundan daha fazla \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde anahtar kavram, i\u00e7tihat ve tecdit kavramlar\u0131d\u0131r. Bu kavramlar\u0131 merkeze alan bir \u0130slami bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir perspektif bozuklu\u011fu ise olgudan naslara de\u011fil\u00a0 naslardan olgulara y\u00f6nelmektir. Bu perspektif bozuklu\u011funu d\u00fczeltmek i\u00e7in Hasan Hanefi \u0131srarla art\u0131k Fatiha\u2019dan ba\u015flay\u0131p Nas suresinde biten bir tefsir yapmay\u0131 b\u0131rakmak, bunun yerine ba\u015fka bir y\u00f6ntem izlemek gerekti\u011fini s\u00f6yler. \u00c7\u00fcnk\u00fc Kur\u2019an\u2019\u0131n ne dedi\u011fi konusunda 15 as\u0131rd\u0131r yaz\u0131lan tefsirler ile art\u0131k kapal\u0131 bir nokta kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Hi\u00e7bir \u0130slam alimi Arap dili veya ba\u015fka a\u00e7\u0131lardan bir Zemah\u015feri, bir Kurtubi, bir Fahreddin Razi, bir Taberi \u00e7ap\u0131nda Kur\u2019an\u2019\u0131n ne dedi\u011fini anlama formasyon ve kafas\u0131na sahip de\u011fildir. Dolay\u0131s\u0131yla Kur\u2019an\u2019\u0131n ne dedi\u011fi a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 bellidir, ama as\u0131l problem, ne demek istedi\u011fi veya 21. yy\u2019da ne anlama geldi\u011fi ve bu y\u00fczy\u0131la nas\u0131l rehberlik edece\u011fi konusundad\u0131r. Bunun i\u00e7in Hasan Hanefi\u2019nin \u00f6nerisi \u015fudur: K\u00fcresel, b\u00f6lgesel ve ulusal \u00f6l\u00e7ekte gezegeni ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7ler, tehditler, hayati konular nelerdir? Bunlar\u0131n bir envanteri \u00e7\u0131kar\u0131lacak, sonra bu envanter \u00f6nem s\u0131ras\u0131na g\u00f6re dizilecek. \u00d6rne\u011fin n\u00fckleer tehdit konusunu ele alal\u0131m. Bu tehdit i\u00e7in Kur\u2019an, s\u00fcnnet bana ne diyor? K\u00fcresel \u0131s\u0131nma i\u00e7in ne diyor? Emperyalizm i\u00e7in ne diyor? \u0130\u015fgal ve katliam i\u00e7in ne diyor? GDO\u2019lu g\u0131dalar i\u00e7in ne diyor? Reklamlar i\u00e7in ne diyor? bunlar\u0131n cevab\u0131 aranacak. Ama d\u00fcr\u00fcst olmak gerekirse \u2013Muaz hadisine g\u00f6re daha Hz. Peygamber\u2019in d\u00f6neminde her \u015feyin haz\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc Kur\u2019an ve S\u00fcnnet\u2019te bulunamazken, on be\u015f as\u0131r sonra bunu naslardan beklemek,bizatihi Kur\u2019an ve S\u00fcnnete haks\u0131zl\u0131k olur. Zira bunlarla ilgili olarak Kur\u2019an, S\u00fcnnet size do\u011frudan ve tikel \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak hi\u00e7bir \u015fey s\u00f6ylemez, ama size g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ilham verebilir.<\/p>\n<p>Hz. Ali efendimizin dedi\u011fi gibi, \u201cKur\u2019an konu\u015fmaz, onu konu\u015fturacak olan insand\u0131r.\u201d Siz onu konu\u015fturacaks\u0131n\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla sadece ayetlerin u\u00e7u\u015ftu\u011fu ve sadece okunmakla yetinildi\u011fi bir ortamda bu meselelerle ilgili herhangi bir ad\u0131m atman\u0131z m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Burada insan akl\u0131n\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman bireyin akl\u0131n\u0131n, \u0130slami akl\u0131n \u00fcretece\u011fi \u00e7\u00f6z\u00fcmler s\u00f6z konusudur. Bu \u00e7\u00f6z\u00fcmler, kesinlikle sadece klasik \u0130slami ilimlerle ger\u00e7ekle\u015fecek bir \u015fey de\u011fildir. Onun i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131 en b\u00fcy\u00fck hata, her taraf\u0131 imam hatiplerle doldurmas\u0131d\u0131r. Arap d\u00fcnyas\u0131 bizden daha fazla Arap\u00e7a biliyor, hepsi Kur\u2019an okuyor, ama ortada ciddiye al\u0131nabilecek bir \u0130slam yok, \u0130slami de\u011ferlere dayal\u0131 bir model ya da \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri yok. Burada yap\u0131lacak olan, naslardan \u00f6nce ve \u00f6nemli olarak olgunun analizidir. Olgunun analizini, bir temel bilimler, iki sosyal bilimler yapar. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131 bu bilimlere verilecek. Her bir temel bilimci ve her bir sosyal bilimci zaten M\u00fcsl\u00fcman olarak can\u0131n korunmas\u0131, mal\u0131n korunmas\u0131, neslin korunmas\u0131, dinin korunmas\u0131 gibi temel parametreleri bilir.<\/p>\n<p>Bu parametreler dahilinde b\u00fct\u00fcn temel bilimler ve di\u011fer alanlardaki entelekt\u00fceller, bilim adamlar\u0131, akademisyenler, kurumlar, bu alanlara y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretecek. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Kur\u2019an\u2019\u0131 her \u015feyin haz\u0131r tikel \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sunan bir \u015fifre kitab\u0131 gibi okumak, \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmek de\u011fildir. Asl\u0131nda Kur\u2019an\u2019\u0131 bir \u015fifre bir ansiklopedi gibi g\u00f6rmek, ilk \u00e7a\u011flardan beri uleman\u0131n yerden yere vurdu\u011fu, son derece y\u00fczeysel yakla\u015f\u0131mlard\u0131r. Art\u0131k kendi g\u00f6revlerimizi Kur\u2019an\u2019a, s\u00fcnnete y\u0131kmaktan vazge\u00e7meliyiz. Yani g\u00f6revin naslara de\u011fil, o naslar\u0131 anlay\u0131p \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretecek olan bireye ait oldu\u011funu ve olgunun burada merkez\u00ee bir rol\u00fc oldu\u011funu ifade etmek gerekiyor. O y\u00fczden Hasan Hanefi\u2019nin dedi\u011fi gibi \u201colgudan nas\u2019a\u201d y\u00f6nelmek mant\u0131k\u0131 bir gereklilik, hatta zorunluluk olarak g\u00f6r\u00fcnmektedir.<\/p>\n<p>Di\u011fer bir husus da az \u00f6nce bahsetti\u011fim tepetaklak edilmi\u015f piramidin d\u00fczeltilmesidir. Bu \u00f6ncelikler \u00e7ok \u00f6nemlidir. Mesela T\u00fcrkiye\u2019nin dindarl\u0131\u011f\u0131 konusunda y\u0131llar \u00f6nce \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin dindarl\u0131\u011f\u0131, \u015firkle kar\u0131\u015f\u0131k bir M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131kt\u0131r\u201d diye bir yaz\u0131m yay\u0131nland\u0131. Buna y\u00fczlerce \u00f6rnek verilebilir. Bu metafizik alana, insan zihnini d\u00fczenleyecek kurucu alanlara \u00e7ekid\u00fczen vermeden ne \u015feriat ne ahlak olabilir. \u0130\u015fte M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n h\u00e2li bug\u00fcn b\u00f6yledir. Ahlak diye bir \u015fey kalmad\u0131, \u00e7\u00fcnk\u00fc piramit tepetaklak edildi, yanl\u0131\u015f yerden ba\u015fland\u0131. Sudan\u2019a \u00fc\u00e7-d\u00f6rt ay \u00f6nce gittim, \u015feriat\u0131n tatbikiyle ilgili bir toplant\u0131da, \u201cYahu\u201d dedim. \u201cNe \u015feriat\u0131? D\u0131\u015far\u0131da cahillik, fakirlik, i\u015fsizlik,hastal\u0131k, pislik kol geziyor, siz \u015feriat uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz!\u201d \u015eeriat nedir? Onun kafas\u0131nda \u015feriat, \u0130slam ceza hukukunu uygulamak. Niye? \u00c7\u00fcnk\u00fc piramit kafalar\u0131nda ters d\u00f6nm\u00fc\u015f, dolay\u0131s\u0131yla bu piramidin acilen tekrar yerine oturtulmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131 kavram\u0131, en \u00f6nemli perspektif kayb\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc yerdir. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 nedir? Hz. Peygamber\u2019in (sav) devleti dahil, ba\u015flang\u0131\u00e7tan beri sadece M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in olu\u015fturulmu\u015f bir d\u00fcnya hi\u00e7bir zaman olmad\u0131. Ba\u015ftan beri M\u00fcsl\u00fcmanlar, M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla yola \u00e7\u0131kt\u0131lar ve 15 as\u0131r boyunca da daima hep birlikte oldular. Basra, Kufe, D\u0131me\u015fk(\u015eam), Ba\u011fdat, Kahire, Yemen, End\u00fcl\u00fcs, Tunus, \u0130sfahan, Marake\u015f, \u0130stanbul, b\u00fct\u00fcn \u0130slam ba\u015fkentlerinde M\u00fcsl\u00fcmanlar, \u0130slam devletinin kurulu\u015f d\u00f6neminde az\u0131nl\u0131kt\u0131. Di\u011fer din mensuplar\u0131; H\u0131ristiyanlar, Museviler, Mecusiler, Budistler, Zerd\u00fc\u015ftler vs. daha \u00e7o\u011funluktayd\u0131lar. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n n\u00fcfusu yava\u015f yava\u015f artt\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla ba\u015flang\u0131\u00e7ta bu devletleri M\u00fcsl\u00fcmanlar, M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla birlikte kurdular. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in sadece Dimitri Gutas\u2019\u0131n \u201cYunanca D\u00fc\u015f\u00fcnce Arap\u00e7a K\u00fclt\u00fcr\u201d kitab\u0131n\u0131 okuman\u0131z yeterlidir. Kitapta Ba\u011fdat\u2019ta Memun zaman\u0131nda terc\u00fcme hareketlerinden bahseder ve M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n saraylar\u0131nda, toplumlar\u0131nda, cemiyetlerinde tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in \u00e7eviri yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu insanlar\u0131n tam bir \u00f6zg\u00fcrl\u00fck i\u00e7erisinde z\u0131nd\u0131k\u00e7a fikirlerini dahi ilan etti\u011fini ve M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n buna yasaklamayla de\u011fil, fikire fikir ile kar\u015f\u0131l\u0131k verdi\u011fini, z\u0131nd\u0131klara cevap ad\u0131yla kitaplar yazarak cevap verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n dehas\u0131n\u0131 \u015furada g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu insanlar, hi\u00e7bir dil bilmeyen M\u00fcsl\u00fcmanlar, bug\u00fcn\u00fcn paras\u0131yla 25-30 bin dolar tutar\u0131ndaki bir paray\u0131, yani 500 dinar\u0131, o zaman\u0131n m\u00fctercimlerine yat\u0131r\u0131p Aristo\u2019nun kitaplar\u0131n\u0131 terc\u00fcme ettirecek bir zeka ve dirayeti g\u00f6stermi\u015fti. O kitapta bunun hik\u00e2yesini g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n<p>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ba\u015fkentlerinde, mesela sadece M\u0131s\u0131r\u2019da say\u0131lar\u0131 on milyonu bulan Ortodoks K\u0131ptiler var. M\u00fcsl\u00fcmanlar; Irak, Suriye, \u00dcrd\u00fcn, T\u00fcrkiye, L\u00fcbnan, Bosna, Endonezya, Malezya\u2019da Yahudi, Mecusi, H\u0131ristiyan, Hindu ve di\u011fer din mensuplar\u0131yla beraber ya\u015f\u0131yorlar. Ayr\u0131ca demografinin bir devam\u0131 olarak \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda \u015fu anda sosyalistler, Marksistler, liberaller, Arap-T\u00fcrk-\u0130ran milliyet\u00e7ileri, Baas\u00e7\u0131lar, sek\u00fclerler var ve b\u00fct\u00fcn bunlar \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 mensubudur. Ne etnik ne din\u00ee ne ideolojik olarak homojen bir yap\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. \u00d6nce \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ne oldu\u011funu tan\u0131mam\u0131z laz\u0131m. Bu tablonun sonucu \u015fudur: \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 sadece M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret de\u011fildir. Bilakis \u0130slam\u2019\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan bu yana \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, daima M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla birlikte ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 bir medeniyet havzas\u0131 olmu\u015ftur. M\u00fcsl\u00fcmanlar ise kendi aralar\u0131nda makro, mikro ve nano d\u00fczlemde atomize olmu\u015f bir durumdad\u0131r. Peki bunun \u00f6nemi nerede?<\/p>\n<p>\u0130slami hareketlerin favori slogan\u0131 olan \u201c\u0130slam karde\u015fli\u011fi\u201d, \u201c\u0130slam birli\u011fi\u201d, \u201c\u0130slam \u00fcmmeti\u201d s\u00f6ylemlerinin ni\u00e7in ba\u015far\u0131l\u0131 olamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buradan anl\u0131yoruz. Olamaz, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 sadece \u201cBen M\u00fcsl\u00fcman\u0131m\u201d diyenlerden ve \u0130slam konusunda her zaman ayn\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnen M\u00fcsl\u00fcmanlardan ibaret de\u011fil.<\/p>\n<p>Dolay\u0131s\u0131yla burada farkl\u0131 bir paradigma, farkl\u0131 bir model denememiz gerekti\u011fi a\u00e7\u0131k. \u00c7\u00fcnk\u00fc 70 senedir bir deneme yapm\u0131\u015f\u0131z; \u201c\u0130slam karde\u015fli\u011fi\u201d, \u201c\u0130slam \u00fcmmeti\u201d, \u201c\u0130slam birli\u011fi\u201d demi\u015fiz, fakat sonu\u00e7 ortada. H\u00e2l\u00e2 bu yanl\u0131\u015f yol \u00fczerinden gitmenin bir anlam\u0131 yok. Burada \u201cNerede yanl\u0131\u015f yapt\u0131k?\u201d sorusunu sorarak yeni bir modele, yeni bir paradigmaya ihtiya\u00e7 oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. \u201c\u0130slam \u00fcmmeti\u201d, \u201c\u0130slam karde\u015fli\u011fi\u201d yerine benim \u015fu anda bulabildi\u011fim kavram, \u201c\u0130slam medeniyetinin \u00e7ocu\u011fu olmak\u201d. Bu biraz daha geni\u015f bir kavram. Yani \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda bulunan Yahudiler, H\u0131ristiyanlar dahil b\u00fct\u00fcn unsurlar\u0131 ku\u015fatan bir kavram. Bug\u00fcn M\u0131s\u0131r\u2019daki K\u0131ptiler de \u0130slam medeniyetinin bir par\u00e7as\u0131d\u0131r. Bunlar bizim Peygamberimizin e\u015fi Mariye\u2019nin akrabalar\u0131d\u0131r, bizim akrabam\u0131z. Habe\u015fistan\u2019daki H\u0131ristiyanlar bizim \u00e7ok yak\u0131n dostumuz. Peygamberimiz M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131 Neca\u015fi\u2019nin oldu\u011fu b\u00f6lgeye g\u00fcvenle g\u00f6nderdi. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok yak\u0131n, s\u0131k\u0131 ili\u015fkilerimizin oldu\u011fu bir d\u00fcnya.<\/p>\n<p>Bu anlamda Amin Maalouf(Emin Maluf)un \u201c\u00d6l\u00fcmc\u00fcl Kimlikler\u201d kitab\u0131n\u0131 okuman\u0131z\u0131 isterim. Orada diyor ki: \u201cBen hem Frans\u0131z\u0131m, hem L\u00fcbnanl\u0131y\u0131m, hem M\u00fcsl\u00fcman\u0131m, hem H\u0131ristiyan\u0131m.\u201d Asl\u0131nda kendisi H\u0131ristiyan, ama yar\u0131 yar\u0131ya, k\u00fclt\u00fcr olarak M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011funu kabul ediyor. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n H\u0131ristiyanlar\u0131, Yahudileri vs. bunlar\u0131n hepsi, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde k\u00fclt\u00fcrel olarak M\u00fcsl\u00fcmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Hatta ODT\u00dc\u2019de bir akademisyen hoca han\u0131m\u0131n beyi, L\u00fcbnanl\u0131 bir H\u0131ristiyand\u0131. \u201cHocam biz teslis \u00e7\u0131kar\u0131rken baba-o\u011ful-kutsal ruh deriz ama sonuna da \u2018ilahuna ilahun vahid (ilah\u0131m\u0131z tek ilaht\u0131r)\u2019 deriz. Bu \u0130slam etkisidir\u201d derdi. Asl\u0131nda onlar \u201c\u00f6teki\u201d de\u011fildir. Bizim medeniyet havzam\u0131z\u0131n organik par\u00e7as\u0131 olarak biz onlarla ba\u015ftan beri beraberdik; Kud\u00fcs\u2019te, Kahire\u2019de, \u0130stanbul\u2019da, her yerde. Bunlar\u0131 yok say\u0131p bir \u0130slami hareketten bahsediyoruz. Bu, ciddi bir miyopluk, bunun d\u00fczeltilmesi gerekir. \u00d6zetle \u0130slam\u2019\u0131n, tarihsel s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 a\u015fmas\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n her yerine yay\u0131lmas\u0131 sebebiyle farkl\u0131 bir d\u00fcnyayla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n<p>Peki \u00fcmit var m\u0131, \u00e7\u00f6z\u00fcm nerede? \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda en \u00f6nemli iki hareket var. \u0130kisi de ba\u015far\u0131s\u0131z oldu \u015fu anda. Bunlardan biri \u0130hvan ve \u0130hvan\u2019\u0131n kollar\u0131; ikincisi T\u00fcrkiye\u2019deki Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f hareketi, daha do\u011frusu ondan kopan mevcut siyasi hareket. \u0130kisi de tam anlam\u0131yla fiyasko ve ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131kla sonu\u00e7land\u0131. Siyasi, ekonomik, sosyal b\u00fct\u00fcn g\u00f6stergelerde tam bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz. Bu noktada \u00e7\u00f6z\u00fcm ad\u0131mlar\u0131 neler olabilir? \u0130ki tane \u00fcmit verici model var \u015fu anda. Birincisi Bosna Hersek ve Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7 ve onun uygulamalar\u0131. \u0130kincisi de hen\u00fcz daha kesin konu\u015fmak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil ama Tunus ve Gannu\u015fi modeli. Bunlar\u0131n ni\u00e7in \u00f6nemli oldu\u011funu, ni\u00e7in kurtulu\u015f yolu olabilece\u011fini soru-cevap k\u0131sm\u0131nda a\u00e7al\u0131m.<\/p>\n<ol>\n<li>K\u00fcreselle\u015fme, sadece olumlu y\u00f6nleri olan s\u00fctten \u00e7\u0131km\u0131\u015f bir ak ka\u015f\u0131k olmay\u0131p Garaudy\u2019nin tabiriyle gezegeni ve insan\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7lerde de k\u00fcreselle\u015fme s\u00f6z konusudur. Birinci tespit bu. Art\u0131k b\u00fct\u00fcn olaylara bu perspektiften bak\u0131lmas\u0131 laz\u0131m.<\/li>\n<li>Bug\u00fcnlerde g\u00fcndemde daha fazla yerini alan k\u00fcresel tehditler, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve \u0130slami hareketlerin g\u00fcndemine bile girmi\u015f de\u011fil. Yani \u015fu anda siz \u201c\u0130slam birli\u011fini\u201d, \u201c\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131\u201d, \u201c\u0130slam iktidar\u0131n\u0131\u201d ger\u00e7ekle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsunuz. E\u011fer Stephen Hawking\u2019in dedi\u011fi gibi 100 sene sonras\u0131 tehlikedeyse bo\u015funa u\u011fra\u015f\u0131yorsunuz demektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc kursan\u0131z bile sizin kurdu\u011funuz 20-30 sene bile ya\u015fayamayacakt\u0131r. Gezegenin olmad\u0131\u011f\u0131, gezegenin ya\u015fanabilir bir ortam olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 bir yerde sizin bu tart\u0131\u015fmalar\u0131 yapman\u0131z son derece komik kalacakt\u0131r. O y\u00fczden \u00f6nce gezegenin yok olu\u015fa gidip gitmedi\u011fini belirlemek ve sonra bunun durdurulmas\u0131 konusunda ne yap\u0131labilece\u011fi sorusunu sormak gerekir.<\/li>\n<li>\u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn bir par\u00e7as\u0131, hatta as\u0131l kayna\u011f\u0131 olmas\u0131 gereken \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, \u015fu anda giderek problemlerin m\u00fczmin par\u00e7as\u0131 olma yolunda ilerlemektedir.<\/li>\n<li>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131, k\u00fcresel geli\u015fmelere m\u00fcdahale edebilmek i\u00e7in tarihe m\u00fcdahil olma iradesini g\u00f6stermesi \u015fartt\u0131r. \u015eu anda tarih d\u0131\u015f\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n birli\u011fini ger\u00e7ekle\u015ftirmesi i\u00e7in \u00e7o\u011fulcu nitelikte bir arada ya\u015fam formuna ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Bunun da k\u0131saca \u00f6zeti, kimlikler \u00fcst\u00fc bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011fudur.<\/li>\n<li>Kimlikler \u00fcst\u00fc ya da kimlikler aras\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131, \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n bile\u015fenlerinin kendi kimliklerini yok saymas\u0131n\u0131 gerektirmez. Yap\u0131lmas\u0131 gereken, b\u00fct\u00fcn kimliklerin e\u015fit anayasal vatanda\u015fl\u0131k temelinde garanti alt\u0131na al\u0131nmas\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Bu farkl\u0131 kimlikleri bir araya getirecek olan anayasal vatanda\u015fl\u0131k ilkesi yan\u0131nda M\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan, Yahudi, Budist, Hindu, Marksist, sosyalist, liberal, milliyet\u00e7i \u015feklindeki farkl\u0131 kesimlerin bulu\u015fabilece\u011fi bir ortak payda imk\u00e2n d\u0131\u015f\u0131 de\u011fildir. Bu ortak payda, bir ba\u015flang\u0131\u00e7 olarak dinler, \u00f6zellikle Semavi ve Sami dinleri i\u00e7in, \u0130brahim\u00ee gelenek i\u00e7in on emir; hem \u0130slami kesim hem de sek\u00fcler kesim i\u00e7in ise temel insan haklar\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>Yery\u00fcz\u00fcn\u00fc ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren tehditlere kar\u015f\u0131 acilen gerekli ad\u0131mlar\u0131 atmak, \u00f6ncelikler hiyerar\u015fisinde en \u00fcst s\u0131rada yer almal\u0131d\u0131r.<\/li>\n<li>\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durmakta zorland\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in, bu k\u00fcresel hayati meselelere tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmesini beklemek hayalcilik olur. Art\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n, k\u00fcresel meseleleri tek ba\u015f\u0131na \u00e7\u00f6zme hayalcili\u011finden kurtulmas\u0131 laz\u0131m. Mamafih \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 H\u0131lfu&#8217;l-Fudul mant\u0131\u011f\u0131ndan hareketle bu alanda M\u00fcsl\u00fcman olmayanlarla her t\u00fcrl\u00fc i\u015f birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisine rahatl\u0131kla girebilir.<\/li>\n<li>\u0130deolojik ve politik m\u00fclahazalar\u0131n ve kimlik politikalar\u0131n\u0131n ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 ve par\u00e7alay\u0131c\u0131 etkilerinden ka\u00e7\u0131nmak amac\u0131yla insanl\u0131\u011f\u0131 ve gezegeni yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren s\u00fcre\u00e7lere kar\u015f\u0131 dayan\u0131\u015fma ve i\u015f birli\u011finin sadece \u201ceylem\u201d \u00fczerinden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gerekmektedir. Bu eylem birli\u011fi esnas\u0131nda son derece farkl\u0131 kesimler aras\u0131ndaki ili\u015fkilerin bile m\u00fcspet y\u00f6nde geli\u015fti\u011fini g\u00f6steren pek \u00e7ok \u00f6rnek var. Onun i\u00e7in olumsuz \u00f6rnekleri tamamen bir tarafa b\u0131rak\u0131p \u2013 mesela &#8211; n\u00fckleer silahlar\u0131 ortadan kald\u0131rmaya odaklanmal\u0131y\u0131z. Bunun i\u00e7in M\u00fcsl\u00fcman, H\u0131ristiyan, Yahudi, Ateist, kim olursa olsun onlarla i\u015f birli\u011fi yapaca\u011f\u0131z. Keza k\u00fcresel \u0131s\u0131nmaya, t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131na, kad\u0131n\u0131n metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na kar\u015f\u0131 duraca\u011f\u0131z.<\/li>\n<\/ol>\n<p>Herkesin gerek\u00e7esi farkl\u0131 olabilir ama kesinlikle bu noktada bir ortak zemin, eylem \u00fczerinden olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r. Mesela bir M\u00fcsl\u00fcman pek\u00e2l\u00e2 bir Ateist ya da sek\u00fcler ile k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, n\u00fckleer tehdit, emperyalizm, i\u015fgal ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131 ya da t\u00fcketim \u00e7\u0131lg\u0131nl\u0131\u011f\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 t\u00fcketim ya da e\u015fya ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusunda bask\u0131c\u0131l\u0131k, despotizm, nepotizm, yolsuzluk, r\u00fc\u015fvet, adam kay\u0131rma, sosyal adaletsizlik ve kanun adaletsizli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda i\u015f birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma i\u00e7erisine girebilir. Bu i\u015f birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fmay\u0131 M\u00fcsl\u00fcmanlar emr-i maruf nehy-i m\u00fcnker ilkesi gere\u011fince, di\u011fer\u00a0din mensuplar\u0131 kendi dinleri gere\u011fince, sek\u00fcler kesimler de Erich Fromm\u2019un d\u00fcnyay\u0131 kurtaracak olan ilke dedi\u011fi \u201csivil itaatsizlik\u201d kavram\u0131 gere\u011fince, farkl\u0131 gerek\u00e7elerle ama ayn\u0131 ortak hedefe y\u00f6nelmi\u015f olarak yapabilirler.<\/p>\n<p>Aksi takdirde gezegenin ve insanl\u0131\u011f\u0131n yok olu\u015fa h\u0131zla s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi bir s\u00fcre\u00e7te ne \u0130slam ne \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ne de \u0130slam \u00fcmmeti diye bir \u015feyden bahsetmek m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. Unutmamak gerekir ki k\u0131yamet her an ger\u00e7ekle\u015febilecek bir sondur. Bu sonu h\u0131zland\u0131rmak ya da geciktirmek, ayn\u0131 zamanda \u0130lahi takdirin bir enstr\u00fcman\u0131 olan insano\u011flunun yery\u00fcz\u00fcnde \u0131slah\u0131 veya ifsad\u0131 se\u00e7mesiyle yak\u0131ndan ilgilidir. Yani insan, k\u0131yameti h\u0131zland\u0131rabilir de geciktirebilir de. Allah\u2019\u0131n koydu\u011fu s\u00fcnnete (s\u00fcnnetullah) riayet etmek kayd\u0131yla, pasif iyinin aktif k\u00f6t\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck destek\u00e7isi oldu\u011fu ger\u00e7e\u011finden yola \u00e7\u0131karak, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n ve \u00f6zellikle \u0130slami hareketlerin k\u0131s\u0131k, teorik, politik ve ideolojik tart\u0131\u015fmalar\u0131 bir tarafa b\u0131rakarak aktif iyinin yery\u00fcz\u00fcndeki egemenli\u011fi i\u00e7in b\u00fct\u00fcn yery\u00fcz\u00fc \u00e7ocuklar\u0131yla dayan\u0131\u015fma ve i\u015f birli\u011fine en k\u0131sa zamanda haz\u0131r olmas\u0131 zorunludur. Aksi takdirde yery\u00fcz\u00fcn\u00fc ve insanl\u0131\u011f\u0131 yok olu\u015fa g\u00f6t\u00fcren s\u00fcrecin mimarlar\u0131 olan aktif k\u00f6t\u00fc kar\u015f\u0131s\u0131ndaki pasif iyiler olarak bizlerin Allah\u2019a hesap vermesi m\u00fcmk\u00fcn olmayacakt\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc yery\u00fcz\u00fcnde egemen k\u0131l\u0131nmas\u0131 i\u00e7in g\u00f6revlendirilmi\u015f olan kozmik halifenin kozmosu kaosa \u00e7evirenler kar\u015f\u0131s\u0131ndaki yenilgisi, Cenab-\u0131 Hakka kar\u015f\u0131 kulluk iddias\u0131 ile yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f olanlar\u0131n iddialar\u0131n\u0131n bo\u015f ve kof bir iddia olmaktan \u00f6teye ge\u00e7medi\u011fi anlam\u0131na gelmektedir.<\/p>\n<p>De\u011fi\u015fimin ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc h\u0131zlara ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 \u00e7a\u011f\u0131m\u0131zda de\u011fi\u015fime y\u00f6n vermesi gereken kozmik halifenin de\u011fi\u015fime ayak uyduramayarak tarih d\u0131\u015f\u0131 kalmamas\u0131 i\u00e7in acilen bir perspektif de\u011fi\u015fikli\u011fi ve buna ba\u011fl\u0131 olarak yeni bir paradigma, yeni bir s\u00f6ylem ve bir yol haritas\u0131 ve yeni bir eylem plan\u0131 gerekmektedir. Bu sat\u0131rlar, bu kozmik g\u00f6reve y\u00f6nelik m\u00fctevaz\u0131 bir ba\u015flang\u0131\u00e7tan, insanl\u0131\u011f\u0131 kurtaracak erdemli itaatsizlik eylemine y\u00f6nelik bir i\u015f birli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma davetinden ibarettir.<\/p>\n<p>Selam, bu g\u00f6revin ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131 olmaya aday, \u00f6nc\u00fc kadro olarak \u00e7a\u011fda\u015f ilim, fikir ve eylem insanlar\u0131na olsun.<\/p>\n<p>Hediye kabilinden sunmak isterim ki \u2013 zira misafir bo\u015f gelmez, bizim hediyemiz ne olur: tabii ki fikir, kitap &#8211; ; Daha \u00f6nce televizyonda \u00fc\u00e7 entelekt\u00fcelin kitaplar\u0131n\u0131n mutlaka okunmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6ylemi\u015ftim: Ali \u015eeriati, \u0130smail Raci Faruki ve <u>Roger Garaudy<\/u>. Bu sunum \u00e7er\u00e7evesinde okunmas\u0131 gereken d\u00f6rt entelekt\u00fcel ise ; Nurettin Top\u00e7u, <u>Roger Garaudy<\/u>, Hasan Hanefi ve Aliya \u0130zzetbegovi\u00e7. \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar, k\u00fcresel d\u00fczlemde gezegeni \u00f6n\u00fcne alarak sorunlar\u0131 \u0130slami perspektiften tart\u0131\u015fan d\u00f6rt nadir \u0130slam entelekt\u00fcelidir. D\u00f6rt tane de Bat\u0131\u2019dan vermek istiyorum: Erich Fromm\u2019un \u201cSahip Olmak ya da Olmak\u201d ve \u201c\u0130taatsizlik \u00dczerine\u201d kitaplar\u0131 son derece \u00f6nemlidir. \u0130sve\u00e7li bir diplomat olan Ingmar Karlsson\u2019un Bat\u0131-\u0130slam ili\u015fkisinin nas\u0131l olmas\u0131 gerekti\u011fini anlatt\u0131\u011f\u0131 \u201c\u0130slam ve Avrupa\u201d kitab\u0131nda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n analizleri vard\u0131r. Bir Bat\u0131l\u0131n\u0131n \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131 bu kadar muhte\u015fem nas\u0131l anlayabildi\u011fi, nas\u0131l analiz edebildi\u011fi hayret-i mucibdir ve \u00e7\u00f6z\u00fcm olarak da End\u00fcl\u00fcs modelini \u00f6neriyor. Bu, \u015funun i\u00e7in \u00f6nemlidir: Bana g\u00f6re \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcnde ba\u015far\u0131l\u0131 olma \u015fans\u0131 olan\u00a0 3 model var: 1. End\u00fcl\u00fcs Modeli. 2. Bosna-Hersek Modeli. 3. Kazan Modeli. Maalesef bunlar, bizim \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz ve \u00f6nemsemedi\u011fimiz modeller. Buna belki\u00a0 uzla\u015fma k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc hayata ge\u00e7irmeye \u00e7al\u0131\u015fan Tunus modelini de eklemek gerekir.<\/p>\n<p>\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fcs\u00fc \u201c\u0130slam\u2019\u0131n Silahs\u0131z Askeri Bad\u015fah Han\u201d kitab\u0131n\u0131n yazar\u0131 Eknath Easwaran. Kitap T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015ftir. Son olarak d\u00f6rd\u00fcnc\u00fcs\u00fc de Jose Mujica. Fikirlerini yak\u0131ndan tan\u0131mam\u0131z gereken Jose Mujica, hepimizin bildi\u011fi Volkswagen\u2019le ya\u015fayan devlet ba\u015fkan\u0131. Bu d\u00f6rt insan Bat\u0131\u2019dan, d\u00f6rt insan Do\u011fu\u2019dan, b\u00fct\u00fcn bunlar sahipsiz gezegene ve insanl\u0131\u011fa sahip \u00e7\u0131kmak refleksiyle yola \u00e7\u0131kan muhte\u015fem insanlar. Bunlarla beraber yapaca\u011f\u0131m\u0131z fikri yolculuk, bu gibi vicdan\u0131 \u00f6lmemi\u015f entelekt\u00fcellerle olan bu fikri yolculu\u011fumuzu devam ettirmek; \u00a0perspektifimizi do\u011frultmaya, bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131z\u0131 y\u00fckseltmeye, olgularla mesafeyi iyi ayarlamaya vesile olacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Muhammed \u0130kbal\u2019in \u201c\u0130SLAM\u2019DA D\u0130N\u0130 D\u00dc\u015e\u00dcNCEN\u0130N YEN\u0130DEN \u0130N\u015eASI\u201d adl\u0131 eserinin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131nda ifadesini bulan asr\u0131n projesinin hayata ge\u00e7irilmesi u\u011frunda \u00f6m\u00fcrlerini t\u00fcketen ve bizlere muazzam bir \u00e7a\u011fda\u015f miras b\u0131rakan \u00e7a\u011fda\u015f \u0130slam\u00a0 ilim, fikir ve aksiyon adamlar\u0131n\u0131n izinden giderken, bu d\u00f6rd\u00fc Do\u011fu\u2019lu, d\u00f6rd\u00fc de Bat\u0131\u2019l\u0131 entelekt\u00fcellerin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n yolunu ayd\u0131nlatmas\u0131 dile\u011fiyle.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Konuya \u00e7ok farkl\u0131 bir boyuttan, \u00e7ok farkl\u0131 bir yerden, \u00e7ok farkl\u0131 bir perspektiften bakmak gerekiyor. \u00d6nce \u00f6zet yapay\u0131m: Ahir Zaman \u0130lmihali\u2019nde \u201cahir zaman\u201d tamlamas\u0131n\u0131 mecazen kullanm\u0131\u015ft\u0131m. Ama \u015fimdi \u015fu soru ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor: Ger\u00e7ekten ahir zaman ciddi olarak yakla\u015ft\u0131 m\u0131? Yani gezegen, ciddi olarak tehdit alt\u0131nda m\u0131? \u015eu anda b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ciddi olarak tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ve ciddi bir tehditle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuz giderek daha fazla dile getiriliyor. Bu perspektifte, yani sahipsiz olan gezegene sahip \u00e7\u0131kmak anlam\u0131nda nas\u0131l bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 geli\u015ftirebiliriz? Bu noktada, \u00f6zellikle \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndaki sapmalar, perspektif bozukluklar\u0131 nelerdir? Bunlar \u00fczerine bir deneme yapmak istiyorum. Ahir Zaman \u0130lmihali\u2019nde iki anlamda \u0130slam\u2019\u0131 kullanm\u0131\u015ft\u0131k: genel olarak b\u00fct\u00fcn dinlerin ad\u0131 olarak \u0130slam, \u00f6zel olarak bizim dinimizin ad\u0131 olarak \u0130slam. Fakat Aliya sayesinde \u0130slam\u2019\u0131n yeni bir ad\u0131, yeni bir kimli\u011fi, yeni bir boyutu daha ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. O da d\u00fcnyada iyi ve g\u00fczel olan ne varsa bunun ikinci ad\u0131 olarak \u0130slam. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fc\u00e7 farkl\u0131 boyutta olan bir \u0130slam\u2019dan s\u00f6z etmeye \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. \u0130slam, METAF\u0130Z\u0130K ALAN\/KURUCU DE\u011eERLER ALANI AHLAK\u0130 DE\u011eERLER ALANI \u0130BADETLER ALANI NORMAT\u0130F D\u00dcZENLEMELER ALANI olmak \u00fczere hiyerar\u015fik olarak s\u0131ralanm\u0131\u015f bir de\u011ferler piramidi denebilecek bir sistemdir. Bunu pek \u00e7ok vesileyle ifade ettik, bug\u00fcn farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan sunmaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131m. Temel tezimiz, bu piramidin tepetaklak edildi\u011fi y\u00f6n\u00fcnde. \u0130slam \u015feriat\u0131n\u0131 uygulamak ad\u0131na kelle kesmek, el kesmek ile i\u015fe ba\u015flayan ve tamamen toplumsal alanla, yani \u015feriat h\u00fck\u00fcmlerini uygulamakla \u015feriat\u0131n gelece\u011fini zanneden son derece miyop bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 var. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131n do\u011furdu\u011fu problemler, son derece yayg\u0131n ve vahim. Bir di\u011fer bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131 \u00f6zetleyeyim: B\u00fcy\u00fck bir daire olan makro \u0130slam gelene\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. Bu b\u00fcy\u00fck \u0130slam gelene\u011finin i\u00e7erisinde be\u015f k\u00fc\u00e7\u00fck daire, yani \u015fu anda ya\u015fayan be\u015f tane alt gelenek\/mikro gelenek \u00a0var. Bunlar, \u015fu an ya\u015fayan ana gelenekler: \u015eii, S\u00fcnni, Zeydi, \u0130badi, Mutezili gelenekler. S\u00fcnni gelenek i\u00e7erisinde de on tane alt bile\u015fen\/nano gelenek var: D\u00f6rt f\u0131k\u0131h mezhebi, iki akaid mezhebi ile zahiriler, sufiler, Ehl-i hadis\/selefiler ve felsefeciler gibi. Dolay\u0131s\u0131yla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 gibi kavramlar\u0131 kullan\u0131rken asl\u0131nda b\u00fcy\u00fck foto\u011fraftan, yani b\u00fcy\u00fck \u0130slam gelene\u011finden bahsedece\u011fim. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n perspektif kay\u0131plar\u0131n\u0131n en \u00f6nemlisi, bu b\u00fcy\u00fck foto\u011fraf\u0131 g\u00f6rememesi. A\u011fac\u0131 g\u00f6r\u00fcp orman\u0131 g\u00f6rememesi ve herkesin kendi k\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnyas\u0131nda \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 i\u00e7in \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretme \u00e7abas\u0131na girmesi. Bunlar, benim genel olarak nas\u0131l bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan hareket edece\u011fimi g\u00f6stermek i\u00e7in yapabilece\u011fim ba\u015flang\u0131\u00e7 niteli\u011finde bir giri\u015ftir. Oturum ba\u015fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z, \u0130slam D\u00fcnyas\u0131n\u0131n M\u00fczmin G\u00fcncel Sorunlar\u0131, yani sorunlar m\u00fczmin, bunu vurgulamam\u0131z laz\u0131m. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada belirtti\u011fim gibi y\u00fczy\u0131ld\u0131r bu sorunlar tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor ama neredeyse ciddi bir ilerleme, arpa boyu bir geli\u015fme yok. Ni\u00e7in bu ilerlemenin olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n sorulmas\u0131 gerekir. \u015eimdi Allah (cc), O\u2019nun dini olan \u0130slam\u2019\u0131n, O\u2019nun peygamberi olan Hz. Muhammed\u2019in ve O\u2019nun kitab\u0131 olan Kur\u2019an\u2019\u0131n bu kadar \u00e7ok a\u011fza al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, buna mukabil bizzat M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan bu kadar hoyrat\u00e7a metala\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kadar pervas\u0131zca ara\u00e7salla\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bu kadar hayas\u0131zca ayaklar alt\u0131na al\u0131nd\u0131\u011f\u0131, bu kadar k\u00fcstah\u00e7a alt\u0131n\u0131n oyuldu\u011fu, bu denli y\u00fczs\u00fczl\u00fckle i\u00e7inin bo\u015falt\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu kadar varolu\u015f amac\u0131n\u0131n tersy\u00fcz edildi\u011fi bir d\u00f6nem, \u0130slam\u2019\u0131n ge\u00e7mi\u015finde aransa zor bulunur. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 son y\u00fczy\u0131lda a\u00e7\u0131k s\u00f6m\u00fcrgecilik d\u00f6nemini bitirdi ve en son 1970\u2019li y\u0131llarda bir\u00e7ok \u0130slam \u00fclkesi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazanarak k\u00e2\u011f\u0131t \u00fczerinde 57 \u0130slam \u00fclkesi \u00a0sonu\u00e7ta ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131 kazand\u0131. Ancak bu \u0130slam \u00fclkeleri ger\u00e7ek anlamda ba\u011f\u0131ms\u0131z olmad\u0131lar. Bunlar asl\u0131nda s\u00f6m\u00fcrgeci \u00fclkelerin iradelerini temsil edenlerin y\u00f6netimde oldu\u011fu, halklar\u0131n iradesinin asla s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131, gizli s\u00f6m\u00fcrge d\u00f6nemini ya\u015f\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fu anda \u0130slam \u00fclkeleri dedi\u011fimiz \u00fclkelerin tamam\u0131, siyasi olarak Amerika, Rusya, NATO, \u00c7in, Fransa, \u0130ngiltere, Almanya, \u0130talya ve \u0130spanya gibi emperyal \u00fclkelere s\u0131rt\u0131n\u0131 dayayan, varl\u0131klar\u0131n\u0131 bunlara bor\u00e7lu olan \u00fclkelerdir. Bunlar i\u00e7inde en meydan okuyan\u0131 olarak \u0130ran\u2019\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. O bile Rusya-\u00c7in eksenine s\u0131rt\u0131n\u0131 day\u0131yor. B\u00f6yle bir durumla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Dolay\u0131s\u0131yla bu gibi emperyal \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131 olmayan bir \u0130slam \u00fclkesi bulmak zor. NATO \u00fcstlerinin bulundu\u011fu haritalara internetten girin bak\u0131n, Ortado\u011fu\u2019daki \u00fclkelerin \u00e7o\u011fu -bu noktada \u0130ran\u2019\u0131n hakk\u0131n\u0131 yememek laz\u0131m- Amerika ve NATO bayraklar\u0131yla ku\u015fat\u0131lm\u0131\u015f vaziyettedir. Sadece bembeyaz bir alan vard\u0131r, o da \u0130ran\u2019d\u0131r. Bu, bir ger\u00e7ekli\u011fi tespit etmemiz bak\u0131m\u0131ndan \u00f6nemli. Ayr\u0131ca bir aldatma arac\u0131 olarak \u201cgeli\u015fmekte olan \u00fclkeler\u201d gibi bir kavram ihdas edilmi\u015f. Asl\u0131nda biz geli\u015fmemi\u015f \u00fclkeleriz. Geli\u015fen \u00fclkeler var, geli\u015fmemi\u015f \u00fclkeler var. Bu \u015fekilde, \u201cBak siz geli\u015fiyorsunuz\u201d diyerek geli\u015fmelerini frenleme oyunlar\u0131n\u0131n \u00fczerinde oynand\u0131\u011f\u0131 bir \u0130slam d\u00fcnyas\u0131yla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Siyasi olarak \u0130slam \u00fclkeleri ulus-devlet gibi yap\u0131lanm\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcnse de normalde bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu, sosyolojik olarak a\u015firet topluluklar\u0131 ya da cemaatler koalisyonu olmay\u0131 a\u015famam\u0131\u015f toplumlard\u0131r. Ekonomik olarak yine geli\u015fmemi\u015f olman\u0131n tabii sonucu olarak \u0130slam \u00fclkelerinin \u00fcretim de\u011fil t\u00fcketim toplumu olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek de m\u00fcmk\u00fcn. Buna kar\u015f\u0131n sosyal a\u00e7\u0131dan \u0130slam toplumlar\u0131n\u0131n kimlikler \u00fcst\u00fc, toplumsal uzla\u015fma ve istikrar toplumlar\u0131 denebilecek t\u00fcrden toplumlar olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Uluslararas\u0131 maddi-manevi ve insani geli\u015fmi\u015flik kriterleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da \u0130slam \u00fclkelerinin hemen hemen tamam\u0131n\u0131n liste sonlar\u0131nda oldu\u011funu g\u00f6rmek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z son y\u00fczy\u0131lda \u0130slam \u00fclkelerinin kendisi ve b\u00fct\u00fcn insanl\u0131k i\u00e7in d\u00fcnya d\u00fczeni, siyaset, iktisat, bilim, teknoloji, d\u00fc\u015f\u00fcnce, sanat, k\u00fclt\u00fcr, k\u00fcresel \u0131s\u0131nma, \u00e7evre, medya vs. b\u00fct\u00fcn bu alanlarda ortaya koydu\u011fu kayda de\u011fer bir katk\u0131, sundu\u011fu herhangi bir model, yakla\u015f\u0131m, perspektif ya da \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerisi s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu tablo 20. yy\u2019da b\u00f6yle oldu\u011fu gibi 21. yy\u2019\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fu d\u00f6nemde de de\u011fi\u015fmi\u015f de\u011fildir. \u0130\u015fte \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n tarihe m\u00fcdahil olma g\u00fcc\u00fcn\u00fc yitirdi\u011fini g\u00f6steren bu i\u00e7 karart\u0131c\u0131 tabloyu de\u011fi\u015ftirmek i\u00e7in yine bu y\u00fczy\u0131lda y\u00f6netimler de\u011fil sivil inisiyatifler harekete ge\u00e7ti. \u0130slam \u00fclkelerinde toplumlar\u0131 \u0130slami de\u011ferlere g\u00f6re yeniden in\u015fa etmek iddias\u0131 ile yola \u00e7\u0131kan bu hareketlerin bir k\u0131sm\u0131 do\u011frudan devleti ele ge\u00e7irerek, mevcut rejimi ve toplumsal yap\u0131y\u0131 tavandan tabana de\u011fi\u015ftirmeyi ama\u00e7lam\u0131\u015flard\u0131. T\u00fcrkiye\u2019de Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f, \u0130ran\u2019da \u0130slam Devrimi, Pakistan\u2019da Cemaat-i \u0130slami, M\u0131s\u0131r ve di\u011fer \u00fclkelerde \u0130hvan hareketi bu grupta de\u011ferlendirilebilir. \u00d6te yandan toplumun \u0130slamla\u015fmas\u0131n\u0131, tamamen sivil toplumsal hareket modeline dayanarak tabandan tavana ger\u00e7ekle\u015ftirmek isteyen hareketler de sahnede yer alm\u0131\u015f durumdayd\u0131. \u0130hvan-\u0131 Muslimin\u2019in baz\u0131 kollar\u0131 ve Kazan\u2019\u0131n \u00e7ok bilinmeyen yenilik\u00e7i ulemas\u0131 \u201cCedit\u00e7iler\u201d hareketiyle \u0130slam \u00fclkelerindeki ve \u00fclkemizde de olan \u00e7e\u015fitli cemaatler, gruplar bunlara kat\u0131labilir. Kabaca 50\u2019li y\u0131llarda ba\u015flay\u0131p 70-80\u2019li y\u0131llarda ivme kazanan bu gibi siyasal ve sivil \u0130slamc\u0131 hareketlerin \u00fczerinde fevkalade geni\u015f bir literat\u00fcr oldu\u011fu i\u00e7in bunlar ile ilgili detaya girmeye gerek g\u00f6rm\u00fcyorum. 1950\u2019li y\u0131llardan bu yana yakla\u015f\u0131k 60-70 y\u0131ll\u0131k bir \u00e7al\u0131\u015fmaya ra\u011fmen bug\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 ni\u00e7in bizler i\u00e7in i\u00e7 karart\u0131c\u0131 durumdad\u0131r? Ki\u015fisel kanaatim; uluslararas\u0131, siyasi, ekonomik vb. bir\u00e7ok sebebi var ama g\u00f6zden ka\u00e7an \u00f6nemli bir perspektif, yani bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131nda sapmalar var. Bu perspektifler neler? Perspektiften \u015funu kastediyorum: Nesneye bakarken bakan\u0131n durdu\u011fu yer. Bak\u0131lan nesneye olan uzakl\u0131\u011f\u0131m\u0131z. Bakan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi. Bakan\u0131n durdu\u011fu yer: Ni\u00e7in \u0130slam d\u00fcnyas\u0131 sa\u011fl\u0131kl\u0131 te\u015fhisler ile analizler yapam\u0131yor? \u00c7\u00fcnk\u00fc bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131m\u0131z sabit de\u011fil. D\u00fcn \u201cDemokrasi k\u00fcf\u00fcrd\u00fcr!\u201d diyen \u0130slami hareketler bug\u00fcn \u201cDemokrasi Allah\u2019\u0131n emri\u201d diyor. Yani sabit bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu \u0130hvan i\u00e7in de ge\u00e7erli, T\u00fcrkiye\u2019deki \u0130slami hareketler i\u00e7in de ge\u00e7erli. Bir de burada bir oynakl\u0131k, kaypakl\u0131k var. D\u00fcn \u0130slam sosyalizmi vard\u0131, bug\u00fcn \u0130slam liberalizmi var. \u00c7\u00fcnk\u00fc resmi net g\u00f6rmeniz i\u00e7in sabit bir yerde durmak laz\u0131m. Sabit bir noktada aya\u011f\u0131m\u0131z\u0131n durdu\u011funu s\u00f6ylememiz zor. Bu anlamda sabit bir yerde duramamaktan kaynaklanan bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sorun var. Mesela \u00fclkemizde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z olaylara bakal\u0131m; ne kadar k\u0131nad\u0131\u011f\u0131m\u0131z, hakaret etti\u011fimiz, s\u00f6vd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz uygulama,kurum, kavram varsa \u015fu anda hepsini sahiplendik, i\u00e7selle\u015ftirdik. Dolay\u0131s\u0131yla durdu\u011fumuz yer kaypak. Bak\u0131\u015f uzakl\u0131\u011f\u0131: Genelde biz tikel olgular \u00fczerinden gidiyoruz. \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda uzaya \u00e7\u0131k\u0131p, gezegendeki b\u00fct\u00fcn olan biteni as\u0131rlar \u00fczerinden de\u011ferlendirme ve tahlile tabi tutan bir entelekt\u00fcel olarak iki isim sayabilirim. Yani as\u0131rlar \u00fczerinden konu\u015fan, sanki yer k\u00fcreyi \u00f6n\u00fcne koyan ve onun \u00fczerinden konu\u015fanlardan biri Roger Garaudy, \u00f6b\u00fcr\u00fc de Hasan Hanefi\u2019dir. Bu iki isme Aliya\u2019y\u0131 da eklemek yanl\u0131\u015f olmaz. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda \u0130slam \u00fcmmeti olarak \u00f6b\u00fcr d\u00fcnya ve tikel formlar \u00fczerine \u00e7ok e\u011filiyoruz. Daha \u00fcst d\u00fczeyden gezegenin tamam\u0131n\u0131 ku\u015fatacak bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 maalesef yok. Bu konuda Bat\u0131l\u0131lar bizden daha ileri d\u00fczeyde. Gezegenin sonunun gelece\u011fini hesap ederek gezegen d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131k\u0131p yeni ya\u015fam alanlar\u0131 olu\u015fturma, ya\u015fanabilir gezegenler bulma \u00fczerine planlar yap\u0131yorlar. Biz ise b\u0131rakal\u0131m onu, gezegen \u00f6l\u00e7e\u011finde dahi d\u00fc\u015f\u00fcnecek bir noktaya gelemedik. Bakan\u0131n y\u00fcksekli\u011fi: Bir insan ne kadar y\u00fckse\u011fe \u00e7\u0131karsa g\u00f6rece\u011fi ufuk, o kadar geni\u015f olur. Ne yaz\u0131k ki \u015funu s\u00f6yleyebiliriz: B\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir y\u0131lda \u00fcretti\u011fi bilgi, Bat\u0131\u2019da birka\u00e7 ay i\u00e7erisinde \u00fcretilmektedir. Hatta \u0130slami bilgi \u00fcretiminde dahi Bat\u0131 ile rekabet edebilecek durumda de\u011filiz. \u015eimdi nedir bu perspektif bozukluklar\u0131? \u0130slam ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131, iki belirsizlik ve keyfilik alan\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. \u0130slam nedir? Fazlur Rahman\u2019\u0131n baz\u0131 \u0130slam \u00fclkelerindeki \u0130slamizasyon politikalar\u0131n\u0131 inceledi\u011fi, \u201c\u0130slam ve \u00c7a\u011fda\u015fl\u0131k\u201d adl\u0131 kitab\u0131nda Pakistan \u00f6rne\u011fini incelerken en b\u00fcy\u00fck hatan\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu konusunda yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u0130slamizasyon politikalar\u0131n\u0131n mimarlar\u0131n\u0131n \u0130slam\u2019\u0131n ne oldu\u011fu sorusunu \u201c\u00e7antada keklik\u201d g\u00f6rd\u00fcklerini, ama bunun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n zaman i\u00e7inde anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yler. Ger\u00e7ekten de \u015fu anda Pakistan ba\u015far\u0131s\u0131z olmu\u015ftur. Birbirlerini yemektedirler, camileri bombalamaktad\u0131rlar, fakirlik, i\u015fsizlik gibi ciddi sorunlar\u0131 vard\u0131r. En b\u00fcy\u00fck perspektif bozuklu\u011fu; \u0130slam\u2019\u0131n, M\u00fcsl\u00fcman oldu\u011fum i\u00e7in \u00e7antada keklik oldu\u011fu, \u0130slam\u2019\u0131n ke\u015ffedilecek, \u00f6\u011frenilecek bir \u015fey de\u011fil, sadece tekrarlanacak, haz\u0131r verili bir \u015fey oldu\u011fu vehmidir. Bu, en b\u00fcy\u00fck sapmalardan bir tanesidir. \u0130slam \u00fclkelerinde; biri devletlerin, h\u00fck\u00fcmetlerin, resm\u00ee din\u00ee kurumlar arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla kontrol etti\u011fi resm\u00ee \u0130slam , di\u011feri de bunlar\u0131n kontrol\u00fc d\u0131\u015f\u0131nda sivil \u0130slam olmak \u00fczere iki \u0130slam s\u00f6z konusudur. Perspektifimizdeki bir ba\u015fka bozukluk, \u0130slam konusundaki cahilli\u011fimizde gizlidir. Zira Endonezya\u2019dan Maldivler\u2019e kadar \u0130slami hareketlerin neredeyse tamam\u0131n\u0131n \u0130slami bilgi d\u00fczeyi, ya pop\u00fcler \u0130slam, halk \u0130slam\u2019\u0131 d\u00fczeyinde ya da geleneksel \u0130slami birikimle s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r. Buna T\u00fcrkiye\u2019deki Mill\u00ee G\u00f6r\u00fc\u015f ve \u00a0onun rahminden do\u011fmu\u015f olan AKP\u00a0 ile di\u011fer \u0130slami(!) hareketler de dahildir. Her iki durumda da s\u00f6z konusu olan \u015fa\u015f\u0131l\u0131k, \u0130slami ilimler ve \u0130slam d\u00fc\u015f\u00fcncesi alanlar\u0131ndaki de\u011fi\u015fimin fark\u0131nda olmamak ve bu iki alandaki M\u00fcsl\u00fcman tekelinin k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rememekle ilgilidir. \u00c7ok \u00f6nemli yeni bir olguyla kar\u015f\u0131la\u015f\u0131yoruz. \u0130slami bilgi \u00fcretim s\u00fcreci, Orta \u00c7a\u011f\u2019da tamamen M\u00fcsl\u00fcmanlar taraf\u0131ndan M\u00fcsl\u00fcmanlar i\u00e7in ger\u00e7ekle\u015ftirilen bir s\u00fcre\u00e7ken, bug\u00fcn art\u0131k M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n tekelinden tamamen \u00a0\u00e7\u0131kt\u0131. M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n da \u00e7ok ciddi anlamda at oynatt\u0131\u011f\u0131 bir alan h\u00e2line geldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc art\u0131k \u0130slam, M\u00fcsl\u00fcman olmayanlar\u0131n \u00fczerinde kafa yordu\u011fu, yaz\u0131p \u00e7izdi\u011fi bir alan h\u00e2line geldi. Hatta akademik i\u015ftigal alan\u0131 h\u00e2line gelmi\u015f durumdad\u0131r. \u0130slami hareketlerin bir di\u011fer \u015fa\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 da bu yeni durum kar\u015f\u0131s\u0131nda hesapla\u015fma yerine deveku\u015fu misali ba\u015f\u0131n\u0131 kuma sokma refleksini tercih etmeleridir. Durumun ciddiyetini g\u00f6rmek ve neyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fumuzu \u00f6l\u00e7mek i\u00e7in b\u00fct\u00fcn \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bir y\u0131lda \u0130slam\u2019a dair \u00fcretti\u011fi bilginin; sadece kalite olarak de\u011fil kantite, nicelik olarak da \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda bir y\u0131lda \u00fcretilenin hayli gerisinde oldu\u011funu s\u00f6ylemek yeterli olur. Daha ciddi bir geli\u015fme ise \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131ndaki bilgi \u00fcretimi, \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n siyasi, ekonomik, k\u00fclt\u00fcrel sorunlar\u0131na yo\u011funla\u015f\u0131rken; \u0130slam d\u00fcnyas\u0131ndaki \u00fcretimin ise problemler kar\u015f\u0131s\u0131nda gelene\u011fe s\u0131\u011f\u0131nmak ve i\u00e7e kapanmak \u015feklinde tezah\u00fcr eden iflah olmaz bir savunmac\u0131l\u0131kla malul olmas\u0131d\u0131r. S\u00fcrekli bir kendini merkeze alan, y\u00fccelten, b\u00fct\u00fcn herkesi d\u00fc\u015fman olarak g\u00f6ren, bizi yedi d\u00fcvelin y\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyen yakla\u015f\u0131mlar\u0131 s\u0131k s\u0131k duyuyoruz. Bu, asl\u0131nda kendi yetersizli\u011finin idraki i\u00e7erisinde bir savunma mekanizmas\u0131n\u0131n, psikolojisinin d\u0131\u015fa vurumudur. Asl\u0131nda \u0130slam\u2019a tarih boyunca en b\u00fcy\u00fck k\u00f6t\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131, bizatihi M\u00fcsl\u00fcmanlar yapm\u0131\u015ft\u0131r. Ayr\u0131ca \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fman aramaya kesinlikle ihtiyac\u0131 yoktur. Siyasi olarak da ekonomik olarak da birbirini katleden, birbirini bo\u011fazlayan, birbirini yiyen, birbirine k\u00e2fir diyen, M\u00fcsl\u00fcmanlard\u0131r. \u0130slam veya \u0130slami hareketlerin \u015fu anki durumunu izah etmek gerekirse, Garaudy\u2019nin tabiriyle p\u0131r\u0131l p\u0131r\u0131l akan bir p\u0131nar de\u011fil, koku\u015fmu\u015f bir su birikintisine benzemektedir. Ya da Muhammed Abid el-Cabiri\u2019nin ifadesi ile, \u201c\u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n akl\u0131, gevi\u015f getiren ak\u0131ld\u0131r.\u201d \u0130kinci bir perspektif kayb\u0131, \u201cnaslar\u0131n egemenli\u011fi(sultatu\u2019n-nass)\u201d denilen olguyla ilgilidir. K\u0131saca M\u00fcsl\u00fcmanlar\u0131n kendi i\u00e7tihad\/tecdid \u00e7abalar\u0131yla \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmekten aciz kal\u0131nca ,b\u00fct\u00fcn sorumlulu\u011fu ayet hadislere,ya da geleneksel\/klasik\u00a0 \u0130slami literat\u00fcre\u00a0 y\u0131kmalar\u0131 ve onlardan haz\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcmler bekleme tembelli\u011fidir. \u0130slami hareketlerin maruz kald\u0131\u011f\u0131 benzer bir \u015fa\u015f\u0131l\u0131k ise ger\u00e7eklikle ili\u015fkilerinde ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r. Bu kesimlerde kelimenin tam anlam\u0131 ile ger\u00e7eklikten kopma ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yleyebiliriz. Bu durumun ispat\u0131 i\u00e7in Kur\u2019an metni, ayetler ve uydurma-sa\u011flam ayr\u0131m\u0131 yapmadan ne\u015fredilen hadis kaynaklar\u0131 olmak \u00fczere her t\u00fcrl\u00fc din\u00ee metnin \u0130slami hareketler taraf\u0131ndan bitmez t\u00fckenmez bir i\u015ftahla t\u00fcketilmesi, daha do\u011fru bir ifade ile t\u00fcketim nesnesine \u00e7evrilmesi olgusu bile tek ba\u015f\u0131na yeterlidir. As\u0131l trajikomik olan, din\u00ee naslar\u0131n \u00e2deta her yerde u\u00e7u\u015ftu\u011fu, her yeri istila etti\u011fi bir atmosferde \u0130slami hareketlerin \u0130slami de\u011ferlerden yola \u00e7\u0131karak ortaya koydu\u011fu tek bir siyasi, ekonomik model, k\u00fclt\u00fcrel, bilimsel paradigman\u0131n olmay\u0131\u015f\u0131 ya da uygulanm\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu\u011fu g\u00f6sterilmi\u015f tek bir modelin bulunmay\u0131\u015f\u0131d\u0131r. \u015eu anda say\u0131lar\u0131 57\u2019yi bulmu\u015f olan \u0130slam \u00fclkelerindeki genel durum ile \u0130slami hareketlerin iktidar oldu\u011fu durum, birbirinden farkl\u0131 de\u011fil. Muaz hadisi olarak adland\u0131r\u0131lan rivayette Hz. Peygamber, \u201cEy Muaz! Nas\u0131l hareket edeceksin? Nas\u0131l karar vereceksin?\u201d dedi\u011finde Muaz\u2019\u0131n \u00a0\u201cKur\u2019an\u2019a bakar\u0131m, bulamazsam s\u00fcnnete, s\u00fcnnette bulamazsam i\u00e7tihat ederim\u201d diyerek ifade etti\u011fi perspektifin \u0130slam d\u00fcnyas\u0131nda kaybedildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00c7\u00fcnk\u00fc burada Hz. Peygamber, Kur\u2019an\u2019\u0131n oldu\u011fu gibi s\u00fcnnetin de her \u015feyin haz\u0131r \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc sunmayaca\u011f\u0131n\u0131 daha kendi sa\u011fl\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a kabul ediyordu,tabii bu rivayet do\u011fruysa! Buna bakarak g\u00fcn\u00fcm\u00fczde tefsir ve hadis kitaplar\u0131n\u0131n yorumuyla, tefsir dersleriyle,hadis f\u0131k\u0131h kitaplar\u0131n\u0131 okumakla \u0130slam d\u00fcnyas\u0131n\u0131n herhangi bir yere varmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olamayaca\u011f\u0131n\u0131 rahatl\u0131kla g\u00f6rebilirsiniz. Bu sebeple her zaman oldu\u011fundan daha fazla \u00e7a\u011fda\u015f d\u00f6nemde anahtar kavram, i\u00e7tihat ve tecdit kavramlar\u0131d\u0131r. Bu kavramlar\u0131 merkeze alan bir \u0130slami&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_monsterinsights_skip_tracking":false,"_monsterinsights_sitenote_active":false,"_monsterinsights_sitenote_note":"","_monsterinsights_sitenote_category":0,"footnotes":""},"categories":[10],"tags":[],"class_list":["post-571","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-bildiriler"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=571"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":582,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/571\/revisions\/582"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=571"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=571"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.hayrikirbasoglu.net\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=571"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}